III SA/KR 1576/23

III SA/Kr 1576/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jakub Makuch
Magdalena Gawlikowska
Tadeusz Kiełkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1819/24 - Wyrok NSA z 2025-09-11
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
Art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Jakub Makuch Asesor WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi N. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 23 sierpnia 2023 r. znak SKO.NP/4115/270/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 23 sierpnia 2023 r., znak SKO.NP/4115/270/2023, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775), art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 390), art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 570) oraz § 1 pkt 6 lit c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198 poz. 1925), po rozpatrzeniu odwołania N. N. od decyzji Burmistrza Brzeska z dnia 3 lipca 2023 r., znak 524/00199/SP/2023, odmawiającej przyznania N. N. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem M. N. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Decyzją z dnia 3 lipca 2023 r., znak 524/00199/SP/2023, Burmistrz Brzeska odmówił przyznania N. N. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem M. N., wskazując przy tym, że niepełnosprawność powstała u męża wnioskodawczyni później niż wymaga tego art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie ma związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki, mąż przez kilka godzin dziennie od 10:00 do 15:00 przebywa na zajęciach w Środowiskowym Domu Samopomocy w Ł. i w tym czasie wnioskodawczyni mogłaby podjąć zatrudnienie, wykonywane czynności opiekuńcze nie są stałe i nie wymagają całodobowej opieki, natomiast wcześniejsza sprawa wnioskodawczyni zainicjowana wnioskiem z 2021 r. zakończyła się oddaleniem skargi na odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na męża (sygn. akt III SA/Kr 718/22).
Działając na skutek odwołania N. N., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wydało opisaną na wstępie decyzję z dnia 23 sierpnia 2023 r., którą utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zwrócił uwagę na pominięcie przez organ pierwszej instancji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), lecz jednocześnie doszedł do wniosku, że odmowa przyznania świadczenia jest zasadna z uwagi na brak związku przyczynowo-skutkowego między brakiem zatrudnienia skarżącej a koniecznością sprawowania stałej opieki nad mężem, bo nie wykazano, że zakres opieki uniemożliwia podjęcie zatrudnienia.
Przechodząc do opisu stanu faktycznego organ odwoławczy wskazał, że wnioskodawczyni była zatrudniona od 15 listopada 2017 r. do 19 maja 2021 r. do czasu ustania stosunku pracy za porozumieniem stron na jej wniosek z dnia 18 maja 2021 r., przy czym od 17 lipca 2019 r. do 19 maja 2021 r. przebywała na urlopie wychowawczym (świadectwo pracy z dnia 19 maja 2021 r.), natomiast od 31 maja 2021 r. do nadal jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna (zaświadczenie PUP w Brzesku z dnia 30 marca 2023 r.). Wszystko to potwierdza jej oświadczenie z dnia 11 lutego 2023 r., w którym podała: "W momencie, kiedy mąż nabył niepełnosprawność ja przebywałam na wychowawczym na syna (od 18.07.2019r. do 19.05.2021 r.). Od dnia 31.05.2021 r. zgłoszona jestem do PUP w Brzesku. Do grudnia 2022 r. dorabiałam sobie na targu jako pomoc sprzedawcy, lecz ze względu na pogarszający się stan zdrowia męża niestety musiałam zaprzestać a i na oferty proponowane z PUP także na pogorszony stan zdrowia muszę odmawiać. Stan zdrowia męża wymaga całodobowej opieki i zmuszona jestem zostać przy nim". W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawczyni nie zaprzestała aktywności zawodowej z powodu choroby męża (przebywała wtedy na urlopie wychowawczym), jak również nie z powodu niepełnosprawności męża nie podejmowała zatrudnienia, bowiem od grudnia 2022 r. dorabiała na targu, a następnie zarejestrowała się jako bezrobotna, deklarując tym samym gotowość do podjęcia pracy. Następnie organ odwoławczy wskazał, że z zaświadczenia lekarskiego z dnia 16 lutego 2023 r. wydanego przez lekarza specjalistę neurologa wynika, że u męża wnioskodawczyni rozpoznano oponiakowatość mózgu, stan po usunięciu zastawki otrzewnowo-komorowej z powodu infekcji grzybiczej, a chory pozostaje pod stałą opieką neurologiczną i neurochirurgiczną. Z kolei z zaświadczenia lekarskiego z dnia 20 marca 2023 r. wydanego przez lekarza rodzinnego wynika, że stan męża wnioskodawczyni jest średnio ciężki, wymaga on pomocy w czynnościach życiowych: kąpiel, przygotowanie posiłku, ćwiczenia rehabilitacyjne, masaże wykonywane w domu (pogorszenie stanu zdrowia od października 2022 r.). Zaś z rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 9 maja 2023 r. wynika, że u męża wnioskodawczyni rozpoznano oponiaka mózgu, który został częściowo usunięty, bo jego pozostała część jest nieoperacyjna; występuje u niego niedowład lewej strony, zez, oczopląs, głuchota na lewe ucho; miał wszczepioną zastawkę otrzewnowo-komorową, jednakże wdało się zakażenie i dlatego musi funkcjonować bez niej, a konsekwencją tego jest konieczność codziennego przemywania trudno gojącej się rany przez wnioskodawczynię. Mąż wnioskodawczyni (l. 36) mieszka z nią i synem O. (l. 4). Jest przewlekle chory, porusza się przy pomocy laski lub balkonika, z asekuracją innej osoby z powodu zachwiań równowagi. Zakres czynności opiekuńczych obejmuje: pomoc w porannym rozruchu (wykonywanie rozkurczowego masażu), który rozluźnia mięśnie i pomaga w codziennym funkcjonowaniu, pomoc w ubieraniu się. Czynności higieniczne niepełnosprawny wykonuje sam, tj. samodzielnie myje twarz i zęby, natomiast w kąpieli potrzebuje wsparcia żony ze względu na zachwiania równowagi. Ponadto żona przygotowuje i podaje posiłki. Codziennie rano (pięć razy w tygodniu) żona odprowadza męża do busa jadącego do Środowiskowego Domu Samopomocy na rehabilitację. Wnioskodawczyni wykonuje wszelkie czynności związane z funkcjonowaniem domu: sprząta, pierze, kosi trawę, w zimie odśnieża, umawia wizyty lekarskie, zajmuje się sprawami niepełnosprawnego dziecka. Następnie organ odwoławczy przytoczył rozkład czynności opiekuńczych wnioskodawczyni w ciągu doby (od 7:00 do 9:00 pobudka, poranna toaleta, przebieranie męża, przygotowanie śniadania; od 9:00 do 11:00 śniadanie, sprzątanie po śniadaniu, pomoc w dojściu męża do busa w związku z wyjazdem na rehabilitację; od 11:00 do 13:00 zakupy, przygotowywanie obiadu, załatwianie spraw urzędowych, opłacanie rachunków, od 13:00 do 15:00 obiad, sprzątanie po obiedzie, odbieranie męża z rehabilitacji; od 15:00 do 17:00 deser, ćwiczenia mowy; od 17:00 do 19:00 przygotowywanie kolacji, sprzątanie po kolacji, czynności porządkowe; od 19:00 do 21:00 kąpiel, przebieranie, przygotowanie ubrań na kolejny dzień; od 21:00 do 23:00 układanie do snu, czuwanie w nocy). Organ odwoławczy podkreślił, że mąż wnioskodawczyni uczęszcza na zajęcia terapeutyczne w godzinach od 10.00 do 14.30 (ok. 15:00 wraca – żona oczekuje na niego na mostku), a następnie w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego stwierdził, że czynności wykonywane przez wnioskodawczynię nie odpowiadają stałej lub długotrwałej opiece w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. – nie wymagają nieprzerwanej obecności opiekuna i mają charakter typowych czynności codziennych, które odpowiednio zaplanowane i zorganizowane nie uniemożliwiają podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o czym świadczy ich charakter i intensywność. Zakres sprawowanej opieki w świetle zasad doświadczenia życiowego jest zdaniem organu odwoławczego do pogodzenia z pracą. Organ odwoławczy stwierdził, że okoliczności tej sprawy nie różnią się od okoliczności sprawy poprzedniej i w związku z tym aktualne pozostają wnioski WSA w Krakowie (sygn. akt III SA/Kr 718/22), a na koniec wskazał, że wnioskodawczyni powinna rozważyć zwrócenie się do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie pomocy w postaci usług opiekuńczych.
Pismem z dnia 11 września 2023 r. N. N. złożyła skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 7, art. 8 § 1, art. 77, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 108 k.p.a. przez brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego, przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób stronniczy, niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, nieprawidłowe i niewystarczające uzasadnienie faktyczne decyzji; 2) art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez błędną wykładnię i wskazanie, że nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo jej niepodejmowaniem przez skarżącą a koniecznością sprawowania stałej opieki nad jej mężem, a nadto opisane czynności opiekuńcze mają charakter typowych czynności codziennych, przez co nie wymagają nieprzerywanej obecności opiekuna. W uzasadnieniu skargi podniosła w szczególności, że brak aktywności zawodowej przez szereg lat przed złożeniem wniosku nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wbrew twierdzeniom organu skarżąca nie ma możliwości podjęcia pracy zarobkowej ani zatrudnienia, bowiem całodniowo, a czasem całodobowo zajmuje się mężem. Zarejestrowanie się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna nie stanowi przeszkody w przyznaniu jej wnioskowanego świadczenia. Mąż skarżącej nie wykonuje samodzielnie czynności higienicznych, nie może przygotować sobie sam posiłków, potrzebuje pomocy w ubieraniu, czynnościach higienicznych. W zakresie czynności wykonywanych poza domem, tj. zakupach, realizacji recept, wyjazdach do lekarzy, załatwianiu spraw urzędowych potrzebuje pomocy, opieki lub wyręczenia przez żonę. Nie można więc uznać, że czynności wykonywane przy mężu są zwykłymi czynnościami dnia codziennego, które skarżąca mogłaby wykonywać z pewnym wyprzedzeniem czasowym. Mąż skarżącej jest osobą przewlekle chorą, poruszającą się przy pomocy laski bądź balkonika, z asekuracją drugiej osoby z powodu zachwiań równowagi. Opieka sprawowana przez skarżącą jest przy tym opieką związaną wyłącznie z osobą chorego, tj. z mężem, a nie polega na prowadzeniu gospodarstwa domowego. Jest to opieka stała i długoterminowa, a związek między niepodejmowaniem zatrudnienia a opieką jest bezpośredni i ścisły.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w ówczesnym brzmieniu (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390, dalej "ustawa") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wedle art. 17 ust. 1a ustawy osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W myśl art. 17 ust. 1b świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Z kolei art. 17 ust. 5 ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; (...) 5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji wskazał, jako jedną z przeszkód do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, powstanie niepełnosprawności u osoby, nad którą jest sprawowana opieka, po 25 roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy). Tę przeszkodę trafnie zweryfikował organ odwoławczy, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (K 38/13, Dz. U. z 2014 r. poz. 1443). Organ odwoławczy prawidłowo wywiódł, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Nie jest zatem dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Przechodząc do pozostałych aspektów sprawy, zauważyć należy, że uprzednio kwestia przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem została rozstrzygnięta decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 16 marca 2022 r. nr SKO.NP/4115/94/22. Skarga na tę decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 października 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 718/22 – wyrok ten jest prawomocny, a zatem – co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia – ma powagę rzeczy osądzonej i wiąże nie tylko strony i sąd, który go wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe (art. 170 i art. 171 p.p.s.a.). Sąd stwierdził w szczególności, że: "skarżąca nie spełnia (...) warunku sprawowania stałej opieki oraz przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki"; "zakres opieki nie wymusza na skarżącej rezygnacji z podjęcia zatrudnienia"; "pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad mężem a niepodejmowaniem przez nią z pracy, nie istnieje związek przyczynowy".
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ odwoławczy poczynił prawidłowe i wyczerpujące ustalenia faktyczne co do okoliczności istotnych z punktu widzenia możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd w pełni podziela zaprezentowane w niniejszej sprawie stanowisko organu odwoławczego (wcześniej podobne stanowisko zajął także organ pierwszej instancji), że wciąż nie została spełniona przesłanka pozytywna przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w postaci bezpośredniego związku przyczynowego między brakiem zatrudnienia skarżącej a pomocą świadczoną mężowi M. N. W szczególności zaś nie doszło do zmiany stanu faktycznego, w której można by upatrywać przyczyn dezaktualizacji oceny zawartej w powołanym wyżej prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Do takich wniosków prowadzi całościowa ocena ogółu istotnych w tej mierze elementów stanu faktycznego, do których należą: okoliczności i charakter deklarowanego przez skarżącą zaprzestania pracy, zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą w ramach pomocy mężowi, możliwość uzyskania wsparcia w postaci usług opiekuńczych, uczęszczanie przez M. N. na zajęcia w Środowiskowym Domu Samopomocy w Ł., które odbywają się w godzinach od 10.00 do 14.30.
Gdy idzie o pierwszy z wymienionych elementów, to w świetle poczynionych w toku postępowania administracyjnego ustaleń skarżąca była zatrudniona od 15 listopada 2017 r. do 19 maja 2021 r., tj. do czasu ustania stosunku pracy za porozumieniem stron na jej wniosek z dnia 18 maja 2021 r., przy czym od 17 lipca 2019 r. do 19 maja 2021 r. przebywała na urlopie wychowawczym (świadectwo pracy z 19 maja 2021 r.). Od 31 maja 2021 r. skarżąca jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Do grudnia 2022 r. skarżąca dorabiała na targu jako pomoc sprzedawcy. Zdaniem Sądu, w tych okolicznościach organ odwoławczy nie naruszył art. 80 k.p.a., konstatując, że skarżąca nie zaprzestała aktywności zawodowej z powodu choroby męża (przebywała wtedy na urlopie wychowawczym), jak również, że z innych przyczyn, a nie z powodu niepełnosprawności męża, nie podejmowała zatrudnienia (skoro od grudnia 2022 r. dorabiała na targu, a następnie zarejestrowała się jako bezrobotna, deklarując tym samym gotowość do podjęcia pracy).
Jak wynika z przedłożonego przez skarżącą spisu, skarżąca w ramach pomocy mężowi wykonuje następujące czynności: od 7:00 do 9:00 – pobudka, poranna toaleta, przebieranie męża, przygotowanie śniadania; od 9:00 do 11:00 – śniadanie, sprzątanie po śniadaniu, pomoc w dojściu męża do busa w związku z wyjazdem na rehabilitację; od 11:00 do 13:00 – zakupy, przygotowywanie obiadu, załatwianie spraw urzędowych, opłacanie rachunków; od 13:00 do 15:00 – obiad, sprzątanie po obiedzie, odbieranie męża z rehabilitacji; od 15:00 do 17:00 – deser, ćwiczenia mowy; od 17:00 do 19:00 – przygotowywanie kolacji, sprzątanie po kolacji, czynności porządkowe; od 19:00 do 21:00 – kąpiel, przebieranie, przygotowanie ubrań na kolejny dzień; od 21:00 do 23:00 – układanie do snu, czuwanie w nocy. Analiza tego spisu prowadzi do wniosku, że w istocie tylko w niewielkim zakresie obejmuje on czynności typowo opiekuńcze, większość wymienionych w nim czynności to zwykłe czynności codzienne. W tym kontekście organ odwoławczy – w nawiązaniu orzecznictwa sądów administracyjnych – słusznie zauważył, że czynności takie jak pomoc w przebieraniu się, pomoc przy porannej toalecie, czy też przygotowywanie posiłków (śniadania, obiadu) są czynnościami, które mogą być wykonywane w godzinach porannych, przed pójściem do pracy. Wiele osób wykonuje takie czynności, chociażby rodzice w stosunku do małoletnich dzieci, i nie uniemożliwia im to podejmowania zatrudnienia. Czynności wymienione w omawianym spisie tak naprawdę mogą też być wykonywane w znaczenie krótszym czasie niż deklarowany przez skarżącą i – odpowiednio zaplanowane i zorganizowane – nie muszą kolidować z zatrudnieniem. Trzeba przy tym dodać, że: "O ile (...) konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, to dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie, czy rodzaj bądź ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie zatrudnienia lub jest przyczyną rezygnacji z zatrudnienia (...). Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad tą osobą" (wyrok NSA z 20 grudnia 2023 r., I OSK 2322/22, CBOSA).
Poza tym zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą trzeba oceniać z uwzględnieniem okoliczności, że możliwe jest uzyskanie wsparcia w postaci usług opiekuńczych, a także z uwzględnieniem okoliczności, że M. N. uczęszcza na zajęcia w Środowiskowym Domu Samopomocy w Ł., które odbywają się w godzinach od 10.00 do 14.30 przez 5 dni w tygodniu.
Organ ocenił zebrany materiał dowodowy prawidłowo i prawidłowo ustalił stan faktyczny (nie doszło do naruszenia przepisów statuujących zasadę prawdy obiektywnej ani innych przepisów prawa procesowego, w tym art. 7 k.p.a., art. 8 § 1, art. 77, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.), prawidłowo zinterpretował odnośne przepisy prawa materialnego (w tym art. 17 ust. 1 ustawy) i dokonał prawidłowej subsumcji stanu faktycznego pod hipotezę normy prawnej, konstatując konieczność wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności nie narusza przepisów prawa powołanych w skardze.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.