III SA/Kr 1566/24

III SA/Kr 1566/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-04-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /przewodniczący/
Ewelina Dziuban
Jakub Makuch /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 219
Par. 30
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Dz.U. 2024 poz 1151
Art. 24 ust. 2c
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Jakub Makuch (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 7 sierpnia 2024 r. nr IG-II.7221.52.2024.KG w przedmiocie odmowy aktualizacji informacji zawartej w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi S. R. (dalej: "skarżący") jest decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 07.08.2024 r. (znak IG-II.7221.52.2024.GK) utrzymująca w mocy decyzję Starosty Brzeskiego z 22.04.2024 r. (znak GK-II-6620.10.1.2024.MS) o odmowie aktualizacji informacji zawartej w ewidencji gruntów i budynków.
Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
1. Skierowanym do organu I instancji wnioskiem z 28.12.2023 r. – S. R. oraz K. R. - współwłaściciele działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym J. gm. B., jak też właściciel wymienionej działki do 16.08.2023 r. - zwrócili się o "wszczęcie postępowania administracyjnego o weryfikację mapy ewidencyjnej z 1.07.2023 r. sporządzonej przez M. J. w związku z koniecznością dokonania prawidłowego wpisu do księgi wieczystej". Według wnioskodawców, z posiadanych przez nich dokumentów urzędowych wynika, że wnioskowany wyrys z mapy ewidencyjnej nie ma podstaw prawnych i powinien zostać unieważniony, w związku z czym zwrócili się o sporządzenie wyrysu mapy pokrywającego się ze stanem prawnym i faktycznym. Podnieśli m.in., że z uzasadnienia decyzji z 23.02.1983 r. wydanej przez Urząd Miasta i Gminy w Brzesku nr ([...]) uchylającej akt własności ziemi z 21.03.1979 r. (nr [...]), w związku z przebiegiem wschodniej granicy pomiędzy działkami [...] i [...] - wynika że ww. AWZ nie jest zgodny ze stanem faktycznym istniejącym na gruncie w dniu 4.11.1971 r. Chodzi o pas gruntu od południowej strony włączony do działki nr [...], który jest częścią parceli nr [...] i jest dojazdem do tej parceli niezmiennie od 1945 r. Zwrócili uwagę na wykaz synchronizacyjny sporządzony 14.12.1997 r. oraz na postanowienie Sądu Rejonowego w Brzesku z 6.01.1998 r. – z których ma wynikać, że parcela nr [...] (0,3 ha) została utworzona z parcel [...] oraz [...]. Podali, że działka nr [...] na aktualnej mapie jest poszerzona o pas gruntu, który prawnie i historycznie należy do parceli [...] czego dowodem jest przywołana wyżej decyzja z 23.08.1983 r. i widniejący podział parcel na mapie katastralnej. Podali, że na Geoportalu nie widnieje ogrodzenie, które wyznaczało granicę działek, a ogrodzenie to oraz mur fundamentowy zostało aktualnie zniszczone, jednak ciągle są one widoczne na Google Maps. Do wniosku nie zostały przedłożone żadne dokumenty.
2. Organ I instancji ustalił, że stronami postępowania winni być współwłaściciele działki nr [...] (skarżący i K. R.) oraz właściciel dz. nr [...] – K. G.
3. Pismem z 16.01.2024 r. organ wezwał wnioskujących o aktualizację ewidencji do przedłożenia dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez uprawnioną jednostkę wykonawstwa geodezyjnego, wpisanej do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, wskazującej na inny niż obecnie wykazany w ewidencji gruntów i budynków przebieg wspólnej granicy działki nr [...] z działką nr [...] oraz do przedłożenia wszelkiej istotnej dla sprawy dokumentacji. W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawcy pismem z 25.01.2024 r. przedłożyli:
– kopię decyzji z 23.02.1983 r. (nr [...]) uchylającej akt własności ziemi z 21.03.1978 r. (nr [...]) w części dot. działki nr [...] o pow. 0,03 ha;
– wydruk postanowienia Sądu Rejonowego w Brzesku z 6.01.1998 r. ([...]) orzekającego o założeniu księgi wieczystej dla działek nr [...] i [...] (ta ostatnio wskazana działka o pow. 0,03 ha, powstała w wyniku zniesienia parceli gruntowej nr [...] oraz [...]);
– wydruk wykazu synchronizacyjnego z 14.12.1997 r. sporządzonego dla położonych w J. działek nr [...] i [...] (ta ostatnia o pow. 0,03 ha powstała z parcel [...] oraz [...]).
Wnioskodawcy wskazali, że oryginalna mapa katastralna zalega w zasobach Starostwa Powiatowego w Brzesku (identyfikator ewidencyjny materiału zasobu [...]).
4. Pismem z 28.02.2024 r. właściciel działki nr [...] wskazał, że brak podstaw do aktualizacji informacji zawartej w ewidencji gruntów.
5. Decyzją z 22.03.2024 r. organ I instancji orzekł o odmowie aktualizacji informacji zawartej w ewidencji gruntów i budynków w zakresie zmiany przebiegu wspólnej granicy działki ewidencyjnej nr [...] z działką nr [...]. Ustalił, że:
1) w 1982 r. dokonano odnowienia operatu ewidencji gruntów dla obszaru gminy B. Nowy operat ewidencyjny założony dla obrębu J., wpisany został do ewidencji w dniu 06.10.1982 r. pod numerem [...], który w całości zastąpił ewidencję gruntów założoną w oparciu o mapę katastralną. W konsekwencji powyższego, została utworzona m.in.:
- działka [...] o pow. 0,15 ha, jednostka rejestrowa [...], jako władająca gruntem wykazana została M. R. Następnie jako właściciela wpinano B. P., a dalej, w jej miejsce, A. R. na podstawie aktu notarialnego [...];
- działka nr [...] o pow. 0,03 ha, jednostka rejestrowa [...], a jako właściciela wykazano W. D. na podstawie [...];
2) w aktualnie obowiązującej mapie ewidencyjnej prowadzanej w systemie teleinformatycznym EWMAPA, przebieg wspólnej granicy działki nr [...] z działką nr [...] pokrywa się z treścią mapy ewidencji gruntów oraz mapy klasyfikacyjnej sporządzonych w skali 1:2000 w 1977 r.;
3) w dniu 2.03.1998 r. w ewidencji gruntów i budynków, na podstawie Aktu notarialnego umowy sprzedaży z 26.01.1998 r., Rep. A Nr [...], w działce nr [...] zarejestrowano zmianę podmiotową, w wyniku której w miejsce dotychczasowego właściciela, wykazano B. i R. K.;
4) w operacie pomiarowym z 11.11.1978 r. (nr [...]) dotyczącym regulacji własności gospodarstw rolnych na obiekcie J. gmina B. znajduje się szkic polowy nr 6 z którego treści wynika, że granice m.in. działek nr [...], [...] pokrywają się z obecnie wykazanym w operacie ewidencji gruntów i budynków przebiegiem tych granic;
5) w operacie technicznym z 7.01.2013 r. (nr [...]) dotyczącym podziału działki ewidencyjnej nr [...] na [...] i [...] w J. znajduje się: protokół przyjęcia granic nieruchomości, protokół ustalenia przebiegu granic do celów ewidencji gruntów i budynków oraz szkic polowy. Z treści tych dokumentów wynika m.in., że granica w punkcie stanowiącym tzw. trójmiedzę działek nr [...], [...], [...] (na szkicu polowym oznaczonym nr [...]) została ustalona na podstawie danych ewidencji gruntów i budynków, co potwierdzają podpisy złożone m.in. przez ówczesnego właściciela działki nr [...], A. R.;
6) aktualnie działka nr [...] o powierzchni 0,15 ha została ujawniona w księdze wieczystej nr [...] - jako współwłasność skarżącego oraz K. R. (w udziałach po 1/2 części). W zbiorze dokumentów ww. księgi znajduje się m.in.:
a) wykaz synchronizacyjny z 16.07.1984 r., z którego treści wynika, że działki ewidencyjne nr [...] (pow. 0,27 ha), [...] (pow. 0,15 ha) zostały utworzone z pb. [...], p.gr. [...], p.gr. [...]. Dokument zawiera na odwrocie adnotację: na podstawie Aktu Własności Ziemi Nr [...] z dnia 8.07.1981 dz. nr. [...] o pow. 0,27 ha położona we wsi J. stanowi własność I. B. ,
b) wyrys z mapy ewidencyjnej w skali 1:2000 z 10.07.1984 r., sporządzony dla działki nr [...] odzwierciedlający granice działki zgodnie ze stanem aktualnie wykazanym w ewidencji gruntów i budynków;
c) akt notarialny z dnia 11.03.1989 r. Rep A nr [...] Umowa darowizny, na podstawie którego A. R. nabył własność działki nr [...] pow. 0,15 ha;
7) działka nr [...] o powierzchni 0,03 ha, na wniosek W. D., w 1998 r. została ujawniona w księdze wieczystej nr [...] (aktualnie nr [...]), jako jej własność. Do wniosku o wpis prawa własności załączony został m.in.:
a) wypis z wykazu synchronizacyjnego z dnia 14.12.1997 r., z którego wynika, że działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,03 ha została utworzona z parcel katastralnych: pb. [...] i pb. [...]. Wskazano także Akt własności ziemi nr [...];
b) wyrys z mapy ewidencyjnej w skali 1:2000 z dnia 15.12.1997 r., sporządzony m.in. dla działki nr [...], odzwierciedlający granice działki zgodnie ze stanem aktualnie wykazanym w ewidencji gruntów i budynków;
c) akt własności ziemi z 21.03.1978 r., znak: [....], wydany m.in. dla działki nr [...] o powierzchni 0,03 ha, opatrzony klauzulą prawomocności z dniem 16.05.1978 r. (data stwierdzenia prawomocności 11.12.1997r.).
Na podstawie ww. dokumentów oraz aktu własności ziemi w ww. księdze wieczystej jako właścicielkę działki nr [...] wykazano W. D.;
8) na mocy aktu notarialnego z dnia 26.01.1998 r., nr [...] działka nr [...] została zbyta na rzecz B. i R. K., a następnie aktem notarialnym z 15.07.2021 r. (Rep A nr [...]) własność działki nr [...] nabył K. G.
Zatem, akcentował organ - na przestrzeni lat, od 1978 r. doszło do obrotu cywilnoprawnego skutkującego dwukrotną zmianą właściciela działki nr [...];
9) z dokumentacji przekazanej organowi przez Urząd Miejski w Brzesku wynika, że postanowieniem Zastępcy Naczelnika Miasta i Gminy w Brzesku z dnia 16.02.1982 r. (nr [...]) wznowiono na żądanie I. B. postępowanie uwłaszczeniowe w części dotyczącej działki nr [...] położonej w J., które w 1978 r. zostało zakończone ostateczną decyzją (aktem własności ziemi) Naczelnika Miasta i Gminy w Brzesku z 21.03.1978 r., n [...]. W wyniku tego postępowania, decyzją Zastępcy Naczelnika Miasta i Gminy w Brzesku z 13.02.(rok nieczytelny), nr [...], ww. akt własności ziemi został uchylony w zakresie przedmiotowej działki. Organ podał, że uchylenie AWZ nie zostało ujawnione w księgach wieczystych oraz w ewidencji gruntów, żadna z zainteresowanych stron nie podjęła dalszych działań, które w tym czasie zmierzałyby do wyeliminowania uchylonej decyzji z obrotu cywilnoprawnego.
Następnie organ odniósł się do uwagi skarżącego o braku w aktach mapy katastralnej, na której powinny bazować nowe mapy. Organ wyjaśnił, że mapa katastralna stanowi dokument archiwalny państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w swojej treści obejmuje m.in. przebieg granic archiwalnych parcel gruntowych, które nie są przedmiotem ewidencji gruntów i budynków i w związku z tym nie stanowi ona podstawy wykazania przebiegu granic działek ewidencyjnych w aktualnie obowiązującej ewidencji gruntów i budynków.
Dalej organ przytoczył art. 24 ust. 2a i 2b ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (dalej: ustawa p.g.i.k.) oraz § 30 ust. 1 rozporządzenia z 27 lipca 2021 r. - w sprawie ewidencji gruntów i budynków (dalej rozporządzenie EGIB) i wskazał, że ewidencja gruntów jest zbiorem informacji gruntach, który jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów i nie rozstrzyga sporów o prawo własności. Podkreślił, że na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów zmiany w miejsce nieaktualnych już danych objętych tą ewidencją, a wynikające z nowych zdarzeń prawnych. Nie można natomiast korygować wpisów na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów, co wynika z art. 22 ust. 2 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne. Zaakcentował, że nie stwierdził występowania oczywistego, łatwo dającego się zauważyć błędu. Podkreślił, że wnioskodawcy nie przedłożyli dokumentacji geodezyjnej spełniającej wymagane obecnie standardy dokładnościowe, która byłaby podstawą do aktualizacji przebiegu przedmiotowej granicy.
Wskazał także, iż stan prawny działek nr [...] i [...] wykazany w bazie danych ewidencji gruntów i budynków jest zgodny ze stanem ujawnionym w księgach wieczystych. Zaznaczył, że żądanie wnioskodawców o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów dotyczy w istocie określenia nowego stanu prawnego w ww. działek (zmiany zasięgu własności). Tego rodzaju zmiany w ewidencji nie mieszczą się w kompetencjach organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków. Aby dokonać wnioskowanych zmian w ewidencji dotyczących przedmiotowych nieruchomości, wnioskodawcy powinni przedłożyć dokumenty sporządzone po dacie ostatniego wpisu we wnioskowanym zakresie (przebieg granicy), wskazujące na odmienny, niż uwidoczniony w ewidencji, stan prawny. Końcowo organ zaznaczył, że w prowadzonym postępowaniu wnioskodawcy nie przedłożyli dokumentacji geodezyjnej, która obejmowałaby zmianę przebiegu granicy pomiędzy działką [...] i [...], uzasadniając tym samym zmianę danych aktualnie wykazanych w ewidencji.
5. W odwołaniu od tej decyzji skarżący wskazał, że z fragmentów uzasadnienia decyzji można wysnuć wniosek, że mapa ewidencyjna zalegająca w zasobach systemu teleinformatycznego EWMAPA jest niezgodna ze stanem faktycznym i jest to wystarczająca przesłanka uzasadniająca żądanie zweryfikowania mapy ewidencyjnej. Podał, że uzyskał informację z Sądu Rejonowego w Brzesku, że toczyły się co najmniej trzy sprawy uwłaszczeniowe dotyczące I. B. i W. D.: sygn. akt: [...], [...] oraz [...]. Skarżący wskazał, że porównanie znajdującego się w wypisie synchronizacyjnym z dnia 14.12.1997 r. zapisu ,że "działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,03 ha została utworzona z parcel katastralnych: pb [...] i pb. [...] z archiwalną mapą katastralną potwierdza fakt, że rzeczywisty przebieg granicy działek nr [...] i [...] jest inny, niż aktualnie widoczny w systemie teleinformatycznym EWMAPA.
6. Pismem z 16.05.2024 r. skarżący przesłał kopię zeznań ówczesnych właścicieli spornych parceli, przytaczając oświadczenia W. D.: "ja nie wiedziałam, że mylnie ustalono stan władania tą działką i nie wiedziałam, że pas gruntu ok. 2-3 m od strony południowej (...) stanowi współwłasność R. (...)".
7. Pismem z 26.04.2024 r. organ odwoławczy zwrócił się do Sądu Rejonowego w Brzesku o udzielnie informacji, czy przed tym sądem toczyło się postępowanie o uregulowanie własności działki nr [...].
W odpowiedzi Sąd Rejonowy pismem z 24.06.2024 r. poinformował, że nie toczyła się przez nim sprawa o rozgraniczenie, a jedynie sprawy o uwłaszczenie.
Następnie – wobec wniosku organu odwoławczego z 28.06.2024 r. – pismem z 3.07.2024 r. Sąd Rejonowy przesłał odpis prawomocnego postanowienia z 13.06.1985 r., sygn. akt [...] o zawieszeniu postępowania o uwłaszczenie oraz odpis prawomocnego postanowienia z 30.01.1992 r. o umorzeniu tego postępowania.
8. Decyzją z 7.08.2024 r. organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Przytaczając art. 24 ust. 2a i 2b ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne wyjaśnił, że zmiany wpisów w operacie ewidencyjnym dotyczące danych przedmiotowych (przebiegu granic) muszą mieć swoje oparcie w dokumentach zasobu. Podał, że organy ewidencyjne mogą prostować błędne wpisy, ale nie mogą samodzielnie dokonywać merytorycznego ustalenia np. przebieg granicy. Wskazał, że po przeanalizowaniu zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji jak i również informacji pozyskanych z Sądu Rejonowego w Brzesku podziela stanowisko organu I instancji, że brak było podstaw do dokonania wnioskowanej zmiany przebiegu granic pomiędzy działkami nr [...] i nr [...]. Nie stwierdzono błędu w operacie ewidencyjnym w zakresie przebiegu granicy pomiędzy ww. działkami, gdyż jej przebieg jest zgodny z posiadaną dokumentacją geodezyjną, czyli zrealizowany jest przepis § 30 rozporządzenia EGIB.
Organ II instancji zaznaczył, że istota aktualizacji wyklucza dokonywanie - zarówno w zakresie przedmiotu jak i podmiotu - zmian ewidencyjnych, które nie wynikają wprost z dokumentów źródłowych. Wskazał, że przywoływana przez skarżącego "mapa katastralna" stanowi materiał archiwalny i przedstawia wartość historyczną, zatem nie może być podstawą aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, ponieważ przedstawia obecnie nieobowiązujący stan katastralny, tj. stan sprzed wielu lat. Od tego czasu do chwili obecnej nastąpiły zmiany w oznaczeniu nieruchomości i obecnie w operacie ewidencyjnym wykazane są działki, a nie parcele.
Odnosząc się natomiast do uchylenia AWZ z 21.03.1978 r. (nr [...]), późniejszego umorzenia postępowania o uwłaszczenie przed Sądem Rejonowym w Brzesku, czy opatrzenia ww. aktu klauzulą ostateczności i ujawnienia w księdze wieczystej działki nr [...] granicach określonych tym aktem organ odwoławczy podkreślił, że rolą organu ewidencyjnego nie jest wkraczanie w sferę (zasięgu) własności, gdyż jest to zasadniczo domena wykraczająca poza postępowanie administracyjne. Przedmiotowe postępowanie miało na celu ustalenie zagadnień, faktów i okoliczności o charakterze bezsprzecznie typowym dla ewidencji gruntów, takich jak położenie gruntów, przebieg ich granic, mających znaczenie dla wyjaśnienia prowadzonej sprawy.
Organ odwoławczy stwierdził, iż zgromadzony w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, iż kwestionowany przez wnioskodawcę wpis w ewidencji winien ulec zmianie.
9. W skardze na opisaną decyzję skarżący zarzucił naruszenie art. 75, 76 oraz art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 8 i 9 k.p.a., jak też art. 24 ust. Ust. 2 i ust. 2a p.g.i.k. - poprzez m.in. zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak też brak bezstronności i równego traktowania stron.
Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi do ponownego rozpoznania.
Do skargi załączono kopię akt sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym w Brzesku o sygn. [...], kopie map wraz opisem merytorycznym, fotokopię operatu pomiarowego z 1978 r., fotokopię wykazów synchronizacyjnych dla działek [...] i [...], fotokopię postanowienia Sądu Rejonowego w Brzesku Wydział Ksiąg Wieczystych z 06.01.1999 r oraz kilka zdjęć obrazujących aktualną sytuację na gruncie.
W uzasadnieniu skargi wskazał m.in, że bieżąca mapa ewidencyjna jest niezgodna z zapisami w obu księgach wieczystych zarówno dla działki nr [...] jak i działki nr [...]. Ponadto na działkę [...] istnieją dwa różne wypisy z wykazu synchronizacyjnego. Pierwszy wykaz z 20.01.1983 r w którym stwierdzono, że działka ewidencyjna nr [...] składa się z działek katastralnych Pb [...] i części Pb [...]. Skarżący zaznaczył, że działka katastralna Pb [...] ujęta we wspomnianej wyżej synchronizacji działki [...] od zawsze była i należała do jego rodziny, co potwierdza wykaz synchronizacyjny dla działki nr [...] z 16.07.1984 r. oraz z zeznań W. D. Z kolei drugi wykaz synchronizacyjny dla działki nr [...] z dnia 14.12.1997 r. stwierdzał, że działka ewidencyjna nr [...] składa się z działek katastralnych Pb [...] i Pb [...]. W wykazie tym sprostowana została pomyłka poprzedniego wykazu z 1983 r, gdzie część parceli katastralnej nr Pb [...] nie jest częścią parceli nr [...]. Skarżący zaznaczył, że w obu wykazach użyta jest jedna i ta sama mapa ewidencji w skali 1:2000, która została wprowadzona na skutek błędnie przeprowadzonego Operatu Pomiarowego z 11.11.1978 r. dotyczącego przebiegu wspólnej granicy pomiędzy parcelami [...], a [...]. Wskazał, że pierwsza synchronizacja dla działki [...] z 1983 r. nie odzwierciedlała stanu własności na gruncie i została zakwestionowana, czego wynikiem było uchylenie aktu własności ziemi W. D.
Skarżący podkreślił, że synchronizacja dla działki [...] z 1997 r. różni się drastycznie od synchronizacji dla tej działki z 1983 r., co powinno było skutkować aktualizacją mapy ewidencyjnej z urzędu. Synchronizacja z 1983 r. dla parceli ewidencyjnej nr [...] również była nie zgodna z mapą ewidencyjną z 1977 r. ponieważ pomiędzy działkami katastralnymi [...] a [...] znajdowała się kolejna działka katastralna [...] i została zakwestionowana przez samą W. D. podczas postępowania administracyjnego. Synchronizacja z 1997 r dla parceli [...] odzwierciedla już inny stan własnościowy na gruncie pomiędzy parcelami [...] a [...]. W ocenie skarżącego należałoby więc oczekiwać, że kolejna synchronizacja z 1997 r. wywoła skutek w postaci zweryfikowania mapy ewidencyjnej w wyniku czego mapa musiała być zaktualizowana z urzędu by być zgodna z aktualną synchronizacją z 1997 r. dla parceli [...] i stanem prawnym na gruncie. Dzisiejsza mapa ewidencyjna obrazująca granicę pomiędzy działkami [...] i [...] bazująca na mapie z 1977 r. mogła być potwierdzeniem synchronizacji z 1983 r. Jeśli synchronizacja się zmieniła (inne parcele katastralne widniejące w niej teraz) to mapa ewidencyjna ta sama i ciągle niezmieniona od 1977 r. nie może odzwierciedlać poprawnie nowej różniącej się synchronizacji.
Kolejno skarżący wskazał, że rozmiary parcel według bieżącej mapy ewidencyjnej nie pokrywają się z zapisami w księgach wieczystych, tak jak parcela [...] jest powiększona, a parcela [...] jest pomniejszona o ok 1,5 ara, co jest niedopuszczalnym błędem geodezyjnym i również powinno być podstawą do korzystnego rozpatrzenia jego wniosku.
Skarżący podniósł również, że skoro AWZ z 21.03.1978 r. w związku z przebiegiem wschodniej granicy pomiędzy działkami [...] i [...] został uchylony w części dotyczącej parceli [...] i stał się prawomocny z dniem 8.04.1983 r., to w 1998 r. (data założenia księgi wieczystej dla parceli [...]), powinien być w jasny i niebudzący wątpliwości sposób sprostowany z uwzględnieniem stanu prawnego na gruncie działki [...], co również powinno było skutkować korektą bieżącej mapy ewidencyjnej z urzędu.
Odnosząc się do kwestii Operatu Technicznego z 07.01.2013 r., nr [...] dotyczącym podziału działki ewidencyjnej nr [...] na [...] i [...], skarżący podkreślił, że podpisany przez A. R. protokół miał na celu poświadczenie jednego punktu granicznego znajdującego się w trójmiedzy dla podziału działki ewidencyjnej nr [...], która nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Podkreślił, że fakt podpisania tego protokołu nie reguluje spornej granicy prawnej pomiędzy parcelami [...] a [...].
Końcowo skarżący zaznaczył, że organy mylnie interpretują intencje złożonego przez niego wniosku albowiem nie kwestionuje on przebiegu prawnej granicy pomiędzy parcelami [...] a [...], a jedynie domaga się sprostowania aktualnej mapy ewidencyjnej, która nie odpowiada rzeczywistemu stanowi prawnemu na gruncie niezmiennie od 1966 r., co o potwierdzają urzędowo wypisy z ksiąg wieczystych dla obu parcel.
10. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
11. Na rozprawie w dniu 02.04.2025 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał stanowisko zawarte w skardze.
Z kolei uczestnik K. G. wniósł o oddalenie skargi i podkreślił, że działka [...] w dniu jej zakupu była wolna od wad prawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Przeprowadzona przez Sąd w tej sprawie kontrola wykazała, że nie naruszało prawa rozstrzygnięcie organów administracji publicznej odmownie załatwiające żądanie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, a obejmujące oczekiwanie uwidocznienia na mapie ewidencyjnej zmiany przebiegu granicy między działkami [...] i [...] w J.
Ogół argumentacji prezentowanej przez skarżącego zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i sądowego sprowadzał się do tego, że działka nr [...] – tj. działka sąsiednia względem działki do której skarżący ma tytuł prawny (nr [...]) została na mapie ewidencyjnej niezasadnie poszerzona o pas gruntu (2-3 m), który historycznie stanowić miał część jego działki, a wadliwość ta ma być wynikiem braku uwzględnienia przez organ ewidencyjny decyzji Urzędu Miasta i Gminy Brzesko z 23.02.1983 r., którą uchylono AWZ z 21.03.1979 r., w części odnoszącej się do działki nr [...], jak też brakiem dokonania poprawnej identyfikacji parcel składających się na tę ostatnio wskazaną działkę, tj. niezasadnym włączeniem do niej parceli nr [...] – co wynikać ma z oceny i analizy operatu pomiarowego z 11.11.1978 r., jak też treści wykazów synchronizacyjnych sporządzonych dla obu wyżej wymienionych działek w latach 1983, 1984 i 1997 oraz z archiwalnej mapy katastralnej i z zeznań złożonych przez świadka w sprawie o uwłaszczenie. Według skarżącego, treść najnowszego wykazu synchronizacyjnego, tj. wykazu sporządzonego w 1997 r. dla działki nr [...] – winna obecnie skutkować dokonaniem przez organ z urzędu oczekiwanej aktualizacji mapy ewidencyjnej. W ocenie Sądu, stanowisko to nie było trafne.
Miarodajne dla aktualizacji ewidencji gruntów i budynków regulacje prawne zawarte są w ustawie z 17.05.1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (aktualny publikator Dz. U. 2024 r., poz. 1151; dalej "u.p.g.k." albo "ustawa") oraz w rozporządzeniu Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27.07.2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (aktualny publikator Dz. U. 2024 r., poz. 219; dalej "rozporządzenie"). Jak stanowi art. 24 ust. 2a u.p.g.k., informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu (pkt 1) oraz na wniosek m.in. właścicieli nieruchomości (pkt 2). Aktualizacja z urzędu danych ewidencyjnych (art. 24 ust. 2a pkt 1) wystąpi w sytuacji, gdy zmiany tych informacji wynikać będą z:
a) przepisów prawa,
b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4 (prawomocnych orzeczeń sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych wydanych w określonej kategorii spraw, jak też z aktów notarialnych),
c) materiałów zasobu,
d) wykrycia błędnych informacji.
Sama aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje natomiast albo w drodze czynności materialno-technicznej (przypadki te określone są w art. 24 ust. 2b pkt 1 ustawy) – albo – w sytuacjach niewymienionych w ostatnio wskazanym przepisie – w drodze decyzji administracyjnej. Każdorazowo zaś odmowa aktualizacji następuje w formie decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c u.p.g.k.).
Podstawy wykazania w ramach aktualizacji ewidencji granic działek ewidencyjnych (czyli wprowadzenia tzw. zmian przedmiotowych) ujęte zostały w par. 30 rozporządzenia. Zgodnie z ustępem 1 tego przepisu, przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie:
1. dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby: postępowania rozgraniczeniowego, postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów, postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości, postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, na potrzeby podziału nieruchomości, wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych;
2. innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic.
Z powołanych przepisów wynika zatem, że aktualizacja operatu ewidencyjnego zasadniczo następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych (określoną dokumentacją) zmian do bazy danych ewidencyjnych. Organy ewidencyjne rejestrują w swoich zbiorach stany prawne ustalone przez inne, właściwe organy. Procedura aktualizacji danych ewidencyjnych ma zatem sformalizowany charakter i przede wszystkim obejmuje uaktualnienie danych ewidencyjnych polegające na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych.
W pojęciu aktualizacji danych ewidencyjnych mieści się również usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie. Podkreślić jednak od razu trzeba, że aktualizacja ewidencji poprzez usunięcie błędu w niej występującego może dotyczyć tylko i wyłącznie błędów oczywistych, czyli takich, które można dostrzec z łatwością, bez konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego (por. np. wyrok NSA z 25.03.2021 r., sygn. akt I OSK 2545/20 oraz wyrok NSA z 1.12.2020 r., sygn. akt I OSK 1444/20). Inaczej mówiąc, prostowanie lub usuwanie błędnych danych w ewidencji w ramach aktualizacji tego rejestru odbyć się może wyłącznie w sytuacji, gdy uzasadnia to aktualny stan prawny lub gdy błędne wpisy mają charakter oczywistych – w świetle złożonych dokumentów – pomyłek (por. wyrok WSA w Krakowie z 7.03.2024 r., sygn. akt III SA/Kr 946/23). Z uwagi bowiem na czysto deklaratoryjny charakter urządzeń ewidencyjnych, nieprawidłowość ujawnionych danych w ewidencji - weryfikowana w ramach aktualizacji tegoż rejestru - musi być więc oczywista i niewymagająca prowadzenia postępowania wyjaśniającego, skoro zadaniem ewidencji, niemającej charakteru prawotwórczego, jest jedynie tylko odzwierciedlanie aktualnego stanu prawnego. Jak słusznie przy tym wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1.03.2022 r. (sygn. akt I OSK 865/21) organ ewidencyjny, prowadząc postępowanie administracyjne w przedmiocie aktualizacji ewidencji w przypadku, gdy nie zostały uprzednio przeprowadzone postępowania, których wyniki dałyby podstawy do zmiany wpisów dokonanych w ewidencji, a wnioskodawca nie przedstawił wraz z wnioskiem o aktualizację dokumentów wymienionych w przepisach prawa geodezyjnego i kartograficznego, nie ma podstaw do dokonania aktualizacji wpisów. Tym samym – jak wyjaśniał NSA – nie wystarczy samo kwestionowanie prawidłowości, czy kompletności dokumentów stanowiących w przeszłości podstawę wpisów, aby doszło do wnioskowanej aktualizacji. Przedstawiając specyfikę uwarunkowań prawnych aktualizacji ewidencji gruntów i budynków zwrócić także należy uwagę na to, że dopuszczalność wprowadzenia do ewidencji – na wniosek strony – zmiany danych objętych tą ewidencją, możliwa jest co do nowych zdarzeń i nie może obejmować korekty wpisów na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów (por. wyrok WSA w Białymstoku z 23.01.2014 r., sygn. akt II SA/Bk 812/13).
Oceniając ogół okoliczności niniejszej sprawy przez pryzmat zaprezentowanych wyżej jej uwarunkowań prawnych, Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego o braku podstaw do uwzględnienia żądania skarżącego obejmującego "weryfikację mapy ewidencyjnej z 1.07.2023 r. w związku z koniecznością dokonania prawidłowego wpisu do księgi wieczystej".
Zwrócić należy bowiem uwagę, że z prezentowanych przez skarżącego twierdzeń – naprowadzających na kontekst oczekiwanej aktualizacji (zmiany danych) – wynikało, iż niezgodność ze stanem prawnym i faktycznym wyrysu mapy ewidencyjnej odnośnie do przebiegu granicy między działkami [...] oraz [...] miała być następstwem szeregu błędów popełnianych przez różne organy administracji na przestrzeni wielu lat, a twierdzenia te opierał skarżący na analizie archiwalnej (historycznej) mapy katastralnej, operatu pomiarowego z 1978 r., wyrysu z mapy ewidencyjnej z 1978 r., decyzji administracyjnej z 1983 r. oraz wykazów synchronizacyjnych sporządzonych dla obu działek w latach 1983, 1984 i 1997. Już przywołana wyżej wielość dotkniętej wadliwością dokumentacji, którą wskazywał skarżący na poparcie swoich twierdzeń przeczy temu, że w sprawie tej możemy mieć do czynienia z oczywistym, prostym, łatwo dostrzegalnym błędem, którego istnienie od razu "rzuca się w oczy", a jego wykrycie nie wymagałoby konieczności dogłębnego postępowania wyjaśniającego. Jak wyżej wskazano, taki tylko przymiot błędu zawartego w danych ewidencyjnych uzasadniać mógłby możliwość zmiany informacji zawartych w bazie w trybie ich aktualizacji. W realiach niniejszej sprawy z takim, wyżej przedstawionym błędem nie mamy do czynienia, skoro jego wykrycie nie jest oczywiste, gdyż – wg twierdzeń samego skarżącego – wymagałoby przeprowadzania rozległej analizy i badania wielu dokumentów sporządzonych w przeszłości. Już zatem powyższe wykluczało możliwość dokonania aktualizacji ewidencji w oczekiwany przez skarżącego sposób. Nadto, jak wynikało ze skargi, istotne znaczenie dla możliwości pozytywnego rozstrzygnięcia dla skarżącego sprawy przypisywał on danym zawartym w przywoływanych wyżej wykazach synchronizacyjnych, mających "drastycznie" różnić się od siebie w zakresie prezentacji parcel składających się na działki nr [...] i [...]. Te, akcentowane przez skarżącego "drastyczne" różnice co do danych ujętych w przywołanych dokumentach – jedynie potwierdzają to, że w sprawie nie mamy do czynienia z oczywistym, łatwym do dostrzeżenia błędem, skoro różne dokumenty, odmiennie obrazują stan przedmiotowych nieruchomości, a w związku z tym wcale nie jest pewne, który z nich prawidłowo ten stan odzwierciedla. Dodatkowo zwrócić trzeba uwagę, że operat synchronizacyjny – stosownie do art. 97 ust. 1a pkt 7 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2024 r., poz. 1145) – dołącza się do wniosku o podział nieruchomości, a czyni się to w sytuacji, gdy oznaczenie działek gruntu w katastrze nieruchomości jest inne, niż w księdze wieczystej. Wykaz synchronizacyjny ma bowiem na celu usunięcie występujących rozbieżności w zakresie oznaczenia nieruchomości ujawnionych w ewidencja gruntów i budynków, z danymi zawartymi w księdze wieczystej. Zatem wykaz synchronizacyjny jest sporządzany w przypadku, gdy w księdze wieczystej nieruchomość posiada inne oznaczenia i inną powierzchnię niż w ewidencji gruntów i budynków i konieczna jest w związku z tym standaryzacja informacji zawartych w obu rejestrach. Wskazany wyżej cel dla którego sporządza się ten dokument i rodzaj danych które prezentuje, nie powodują, aby możliwe było – jak tego oczekiwał skarżący – automatyczne dokonywanie na jego podstawie zmian wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków, w sytuacji gdy istnieją różne w tym względzie synchronizacje, odmiennie prezentujące stan nieruchomości. Z tego też względu, nie mogły być uznane za trafne twierdzenia skargi, iż operat synchronizacyjny z 1997 r. winien samoczynnie rzutować na dokonanie przez organ oczekiwanej przez skarżącego aktualizacji ewidencji gruntów.
W ocenie Sądu celnie wyeksponował organ odwoławczy na stronie 2 kontrolowanej decyzji to, że zmiana wpisu w ewidencji gruntów i budynków jest możliwa jedynie w oparciu o późniejszy co do daty powstania lub obowiązywania jeden z dokumentów o jakich mowa w art. 23 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. b ustawy u. p.g.i.k. lub w oparciu o materiał zespołu geodezyjnego i kartograficznego (art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c oraz art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h ustawy u. p.g.i.k.). Takich dokumentów skarżący niewątpliwie nie przedstawił w toku postępowania administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji po złożeniu przez skarżącego wniosku z 28.12.2023 r. o "weryfikację mapy ewidencyjnej", pismem z 16.01.2024 r. (k. 21) zasadnie wezwał skarżącego do przedłożenia dokumentacji geodezyjnej (...) wpisanej do ewidencji materiałów zasobu geodezyjnego i kartograficznego wskazującej na inny niż obecnie wykazany w ewidencji gruntów i budynków przebieg wspólnej granicy działki nr [...] z działką nr [...]. W reakcji na powyższe skarżący przedłożył jedynie kopie sporządzonych w przeszłości dokumentów (por. punkt 3 części historycznej uzasadnienia), które nie czyniły zadość w.w. wezwaniu. Nie został zatem w postępowaniu wykazany stosowną dokumentacją geodezyjną przyjętą do zasobu, odmienny od istniejącego obecnie w ewidencji przebieg granic przedmiotowych działek.
Zajmując natomiast stanowisko względem podnoszonej przez skarżącego kwestii uchylenia w 1983 r. aktu własności ziemi z 1978 r. w zakresie działki nr [...], umorzenia postępowania o uwłaszczenie oraz ujawnienia w księdze wieczystej w 1998 r. wyżej wymienionej działki w granicach określonych tym aktem, Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego co do tego, że zagadnienia wynikające z powyższych zdarzeń i orzeczeń wykraczają poza postępowanie administracyjne i wykluczają możliwość dokonania na ich podstawie aktualizacji danych ewidencyjnych. Przedstawiony kontekst zdarzeń prawnych odnoszący się do działki nr [...] związany jest bowiem bezpośrednio z zasięgiem prawa własności do przedmiotowej nieruchomości. Sąd dostrzega, że postanowienie Sądu Rejonowego w Brzesku z 6.01.1998 r. (k. 24) o założeniu księgi wieczystej dla działki nr [...] (pow. 0,03 ha) mogło nie uwzględniać faktu uchylenia aktu własności ziemi dokonanego decyzją z 23.11.1983 r., niemniej jednak powyższe wpisuje się w szerszy kontekst obejmujący w istocie to, jak w rzeczywistości kształtuje się prawo własności przedmiotowej działki, i jaki jest zasięg tegoż prawa, a więc to, gdzie przebiegają granice tej nieruchomości, których ujawnienia na mapie oczekiwał skarżący w niniejszej sprawie. Wszak sama działka nr [...], co także akcentował skarżący, miała niejednorodny charakter, tj. powstała z określonych parcel katastralnych, które to parcele (części tej działki) - w zależności od dokonywanych ocen wynikających choćby z różnych wykazów synchronizacyjnych, jak też przy uwzględnieniu decyzji z 1983 r. uchylającej AWZ - wpływają na określenie zasięgu prawa własności do tej działki. To zagadnienie wykracza poza samo oznaczenie nieruchomości, gdyż dotyczy tego, jak kształtuje się prawo podlegające ochronie – a przez to powyższa kwestia może być przedmiotem analizy w innym postępowaniu niż administracyjne postępowanie aktualizacyjne (np. w trybie rozpoznania wniosku o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym), którego wynik może mieć następnie przełożenie na treści zawarte w rejestrze ewidencji gruntów i budynków. Przeprowadzona przez organy i niepodważona przez skarżącego analiza wykazała natomiast, że ujęte na aktualnej mapie ewidencyjnej dane o przebiegu granic działek nr [...] i [...] odzwierciedlają stan rzeczy wynikający z materiałów znajdujących się w zasobie i temu ustaleniu skarżący nie przeczył. Jak przy tym już wyjaśniono, rejestr gruntów i budynków odzwierciedlać winien stan aktualny, bazujący na materiałach włączonych do zasoby i nie służy do ewidencjonowania wszystkich dokumentów historycznych zawierających dane o gruncie, co w realiach ocenianej sprawy oznaczało, iż brak było podstaw do dokonania zmian w oparciu o zaoferowane przez skarżącego dokumenty sprzed kilkudziesięciu lat (np. z powołaniem się na mapę katastralną). Ponownie podkreślić bowiem trzeba, że w sprawie bezsporne było to, że skarżący, składając wniosek inicjujący postępowanie, nie poparł zgłoszonego żądania aktualną i miarodajną dokumentacją geodezyjną przyjętą do zasobu geodezyjnego i kartograficznego (por wyżej). Uwzględniając zatem także zaprezentowany wyżej pogląd NSA zawarty w wyroku z 1.03.2022 r. (sygn. akt I OSK 865/21) – wskazujący na brak podstaw do dokonania przez organ aktualizacji wpisów w ewidencji w sytuacji, gdy nie zostały uprzednio przeprowadzone postępowania, których wyniki dałyby podstawy do zmiany wpisów dokonanych w ewidencji, a wnioskodawca nie przedstawił wraz z wnioskiem o aktualizację dokumentów wymienionych w przepisach prawa geodezyjnego i kartograficznego – stwierdzić należało, iż zasadnie orzekający organy odmówił uwzględnienia żądania aktualizacji ewidencji złożonego w tej sprawie. W ocenie Sądu, orzekający organ administracji dokonał szczegółowej analizy dostępnej i zgromadzonej dokumentacji pod kątem obowiązujących przepisów u.p.g.k i rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, a także szczegółowo przeanalizował miarodajne dla sprawy dokumenty, z których wyciągnął celne wnioski. Przedstawione wyżej rozważania stanowią ustosunkowanie się do zarzutów skargi, które Sąd uznał za nietrafne.
Mając powyższe na uwadze, Sąd skargę oddalił, o czym orzekł w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935).