III SA/Kr 1564/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy Brzeźnica zezwalającej na odstępstwo od zakazu spożywania alkoholu w miejscach publicznych z powodu braku uzasadnienia.
Prokurator Prokuratury Okręgowej w Krakowie zaskarżył uchwałę Rady Gminy Brzeźnica zezwalającą na odstępstwo od zakazu spożywania alkoholu w miejscach publicznych, zarzucając jej istotne naruszenie prawa, w tym brak uzasadnienia projektu uchwały. Sąd uznał, że całkowity brak uzasadnienia projektu uchwały oraz brak innych dokumentów dotyczących procesu legislacyjnego uniemożliwił kontrolę przesłanek, jakimi kierowała się Rada Gminy. W związku z tym, stwierdzono nieważność uchwały w całości.
Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Krakowie na uchwałę Rady Gminy Brzeźnica z dnia 26 czerwca 2018 r. w sprawie odstępstwa od zakazu spożywania napojów alkoholowych w miejscach publicznych. Prokurator zarzucił uchwale istotne naruszenie prawa, w szczególności brak pisemnego uzasadnienia projektu uchwały, co uniemożliwiało ocenę zgodności z prawem i realizację celów ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Sąd administracyjny zgodził się ze stanowiskiem prokuratora, podkreślając, że choć formalny brak uzasadnienia nie zawsze prowadzi do nieważności, to w tym przypadku całkowity brak uzasadnienia projektu uchwały oraz brak innych dokumentów dotyczących procesu legislacyjnego uniemożliwił sądowi kontrolę przesłanek, jakimi kierowała się Rada Gminy. Odpowiedź na skargę Wójta Gminy, choć próbowała wyjaśnić motywy, nie została poparta żadnymi dokumentami. W związku z tym, sąd stwierdził istotne naruszenie prawa w rozumieniu art. 91 ustawy o samorządzie gminnym i orzekł nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, całkowity brak uzasadnienia projektu uchwały oraz brak innych dokumentów dotyczących procesu legislacyjnego, które uniemożliwiłyby sądowi kontrolę przesłanek, jakimi kierowała się rada, stanowi istotne naruszenie prawa.
Uzasadnienie
Brak uzasadnienia projektu uchwały uniemożliwia sądowi administracyjnemu kontrolę przesłanek, jakimi kierowała się rada gminy, co jest istotnym naruszeniem prawa, nawet jeśli odpowiedź na skargę próbuje wyjaśnić motywy, ale nie jest poparta dokumentami.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (9)
Główne
u.w.w.t.a. art. 14 § ust. 2b
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
u.w.w.t.a. art. 12 § ust. 1, 5, 7
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
u.s.g. art. 91 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
rozporządzenie art. 143
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"
rozporządzenie art. 131 § ust. 1
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"
rozporządzenie art. 12
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"
Argumenty
Skuteczne argumenty
Całkowity brak uzasadnienia projektu uchwały oraz brak innych dokumentów dotyczących procesu legislacyjnego uniemożliwił sądowi kontrolę przesłanek, jakimi kierowała się Rada Gminy. Odpowiedź na skargę Wójta Gminy, choć próbowała wyjaśnić motywy, nie została poparta żadnymi dokumentami.
Odrzucone argumenty
Uzasadnienie uchwały pełni funkcję informacyjną i kontrolną, a jego brak nie zawsze musi prowadzić do nieważności. Uchwała została podjęta w celu umożliwienia spożywania alkoholu na boiskach sportowych podczas festynów i imprez kulturalnych, co nie powinno mieć negatywnego wpływu na politykę społeczną i bezpieczeństwo.
Godne uwagi sformułowania
brak uzasadnienia uniemożliwia ocenę zgodności z prawem uchwalanych przepisów przez organy nadzoru w oparciu o art. 91 o samorządzie gminnym (oraz przez sądy administracyjne) brak uzasadnienia uchwały, zaliczanej do uchwal podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego, stanowi w świetle art. 147 § 1 p.p.s.a. istotne naruszenie procedury podejmowania uchwał, uniemożliwiające w praktyce sądowi faktyczną ocenę jej legalności formalny brak uzasadnienia uchwały lub zarządzenia organu samorządowego (...) nie może stanowić samoistnej podstawy do stwierdzenia nieważności tego rodzaju aktu, chyba przepis szczególny stanowi inaczej jedynie jednoczesny brak uzasadnienia uchwały oraz całkowity brak w aktach sprawy jakichkolwiek informacji dotyczących merytorycznych powodów podjęcia aktu przez organ gminy powoduje istotną wadliwość uchwały, uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności ustalenie motywów, jakimi kieruje się gmina określając takie, a nie inne zasady usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych, jest istotnym elementem kontroli legalności uchwały
Skład orzekający
Ewa Michna
przewodniczący sprawozdawca
Bogusław Wolas
sędzia
Ewelina Dziuban
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważność uchwał samorządowych w kontekście wymogów proceduralnych, w szczególności obowiązku uzasadniania i dokumentowania procesu legislacyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku uzasadnienia projektu uchwały oraz braku dokumentacji procesu legislacyjnego, a nie samego merytorycznego rozstrzygnięcia dotyczącego spożywania alkoholu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty procedury legislacyjnej, nawet w sprawach dotyczących pozornie prostych kwestii jak spożywanie alkoholu w miejscach publicznych. Podkreśla znaczenie transparentności i dokumentowania decyzji władz lokalnych.
“Uchwała o alkoholu unieważniona przez sąd. Kluczowy błąd: brak uzasadnienia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 1564/24 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2025-01-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-10-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Bogusław Wolas Ewa Michna /przewodniczący sprawozdawca/ Ewelina Dziuban Symbol z opisem 6041 Profilaktyka i rozwiązywanie problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży, zasad usytuowania miejsc 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Samorząd terytorialny Skarżony organ Inne Treść wyniku stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 2151 Art. 12 ust. 1, 5, 7 Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący S WSA Ewa Michna (spr.) Sędziowie WSA Bogusław Wolas Asesor WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Krakowie na uchwałę Rady Gminy Brzeźnica NR XXXVI/366/2018 z dnia 26 czerwca 2018 r. w sprawie odstępstwa od zakazu spożywania napojów alkoholowych w miejscach publicznych stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości. Uzasadnienie Rada Gminy Brzeżnica, działając na podstawie art. 14 ust. 2b ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jednolity: Dz.U. 2023 r., poz. 2151) podjęła dnia 26 czerwca 2018 r. uchwałę nr XXXVI/366/2018 w sprawie odstępstwa od zakazu spożywania napojów alkoholowych w miejscach publicznych. Skargę na powyższą uchwałę wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Prokurator Okręgowy w Krakowie, domagając się stwierdzenia nieważności tej uchwały w całości. Prokurator zarzucił zaskarżonej uchwale istotne naruszenie prawa, tj. art. 14 ust. 2b ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w zw. z art. 2 Konstytucji RP oraz § 143 w zw. z § 131 ust. 1 i § 12 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j.: Dz.U. z 2016, poz. 283) – dalej: "rozporządzenie", polegające na ustaleniu w § 2 ww. uchwały miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych, jakich mowa w art. 12 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w sposób: – arbitralny, bez uprzedniego właściwego uzasadnienia projektu uchwały wymaganego dyspozycją § 143 w zw. z § 131 ust. 1 i § 12 rozporządzenia, a w konsekwencji – z naruszeniem zasady demokratycznego państwa prawnego, tj. art. 2 i 7 Konstytucji RP nakazującej przestrzeganie przez prawodawcę zasad poprawnej legislacji - brak uzasadnienia uniemożliwia ocenę zgodności z prawem uchwalanych przepisów przez organy nadzoru w oparciu o art. 91 o samorządzie gminnym (oraz przez sądy administracyjne - w toku kontroli zagwarantowanej art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) w szczególności z punktu widzenia realizacji przez stanowione przepisy celów i nakazów ww. ustawy, skonkretyzowanych w jej preambule, w art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz w art. 12 ust. 7 tej ustawy m.in. obowiązku podejmowania przez Radę Gminy działań zmierzających do ograniczania spożycia i dostępności alkoholu, a także odpowiedniego kształtowania polityki społecznej w zakresie przeciwdziałania alkoholizmowi i zakłócania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Prokurator podniósł, że kompetencję gmin do wydawania aktów prawa miejscowego określa art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Klauzula kompetencyjna zobowiązuje organy stanowiące gmin do wydawania aktów prawa miejscowego wyłącznie na podstawie upoważnień ustawowych. W analizowanej sprawie upoważnienie tego rodzaju zawiera art. 14 ust. 2b ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Przy czym zamieszczone w powołanym przepisie upoważnienie nie przewiduje w tym zakresie dla rady gminy pełnej dowolności w określaniu powyższych kwestii. Przyjęte w tym zakresie rozwiązania muszą pozostawać w zgodzie z ogólnymi założeniami jakie legły u podstaw uchwalenia ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, sprecyzowanymi w jej preambule oraz w art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. Do projektu zaskarżonej uchwały nie opracowano pisemnego uzasadnienia. Rada Gminy w żaden sposób nie wskazała powód, dla których przyjęła takie a nie inne odstępstwo, co uniemożliwia faktyczną kontrolę czy badana uchwała została podjęta zgodnie z celami ww. ustawy. Nadto naruszony został również § 12 i 143 rozporządzenia, gdyż zgodnie z ich dyspozycją uzasadnienie powinno m.in. zawierać przedstawienie możliwości podjęcia alternatywnych rozwiązań oraz informację o wyniku podejmowanych w tym zakresie działań dotychczasowych. Prokurator zauważył, że co do zasady, uregulowania ustawy o samorządzie gminnym nie wprowadzają obowiązku uzasadniania uchwał organów samorządu, jednak w świetle zasady demokratycznego państwa prawnego i adresowanego do wszystkich organów władzy publicznej nakazu działania na podstawie i w granicach prawa (art. 2 i art. 7 Konstytucji RP) niedopuszczalne jest podejmowanie aktów władzy publicznej - w tym uchwał organów samorządu bez ujawnienia przyczyn przemawiających za konkretnym rozstrzygnięciem (wyrok NSA z 17 stycznia 20ł3 r. I OSK 1170/12; z 14 lutego 2013 r. II OSK 2522/12). Ponadto Wymóg działania na podstawie prawa, w połączeniu z zasadą zaufania, rodzi po stronie organów władzy publicznej obowiązek motywowania jej rozstrzygnięć. Obowiązek powyższy jest elementem zasady jawności działania władzy publicznej, będąc zaliczanym do standardów demokratycznego państwa prawnego (wyrok NSA z 8 czerwca 2006 r., II OSK 410/06). Uzasadnienie uchwały organu gminy warunkuje możliwość kontroli organów nadzoru i kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Sąd administracyjny ma bowiem prawo badać powody, które legły u podstaw każdego zaskarżonego rozstrzygnięcia ( wyrok NSA z 6 maja 2003 r., II SA/Kr 251/03; wyrok WSA w Warszawie z 28 stycznia 2005 r., II SA/Wa 716/04). Brak uzasadnienia uchwały, zaliczanej do uchwal podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego, stanowi w świetle art. 147 § 1 p.p.s.a. istotne naruszenie procedury podejmowania uchwał, uniemożliwiające w praktyce sądowi faktyczną ocenę jej legalności (wyrok WSA w Białymstoku z 22 marca 2011 r.,II SA/Bk 837/10). Jeżeli organ samorządu działa w zakresie możliwości wyboru różnych sposobów wykonania danego zadania publicznego, wybór konkretnego sposobu załatwienia danych spraw wynikać z uzasadnienia (wyrok WSA w Olsztynie II SA/Ol 421/19 oraz Komentarz do art. 12 u.w.w t., aut. Iwona Niżnik-Dobosz z trafnym zastrzeżeniem, że w przypadku działalności prawotwórczej organ ten dysponuje - władzą dyskrecjonalną, a nie uznaniem administracyjnym). Prokurator podniósł ponadto, że w analizowanej sprawie również przebieg procedury uchwałodawczej nie dostarczył koniecznej wiedzy o uwarunkowaniach decyzji Rady przyjętych ww. uchwałą (np. protokół z posiedzenia Komisji Rewizyjnej z 25 czerwca 2024 r.). Dowolne i bez uzasadnienia dopuszczenie w kwestionowanej uchwale ww. odstępstw czyni realizację celów ustawy wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi iluzoryczną, a przez to istotnie narusza art. 14 ust.2b w zw. z art. 1 i 2 ww. ustawy. Zgodnie natomiast z art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, uchwała lub zarządzenie sprzeczne z prawem są nieważne. Podstawą stwierdzenia tej nieważności jest istotne naruszenie prawa. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Brzeźnica wniósł o oddalenie skargi w całości. Zdaniem organu, zarzut skargi odnoszący się do braku uprzedniego, właściwego uzasadnienia projektu uchwały należy uznać za niezasadny. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że uchwały rady gminy podejmowane na podstawie art.12 ust. 1-3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości powinny posiadać uzasadnienie, przy czym zarówno przepisy ustawy o samorządzie gminnym, jak i przepis art. 14 ust.2b ustawy o wychowaniu w trzeźwości nie wprowadzają bezwzględnego obowiązku uzasadniania uchwał organów samorządu. Dominujący jest także pogląd, że uzasadnienie uchwały pełni funkcję informacyjną oraz kontrolną, nie mniej jednak kontrola sądowa ma polegać przede wszystkim na ustaleniu motywów jakimi kierowała się gmina wydając określoną uchwałę. Wobec powyższego, zdaniem organu, o ile uzasadnienie nie znajdzie się w treści samej uchwały nie można wykluczyć, że jego przedstawienie choćby w odpowiedzi na skargę jest niewystarczające lub spóźnione. Podejmując sporną uchwałę, Rada Gminy, miała przede wszystkim na względzie fakt, że rada gminy może w drodze uchwały wprowadzić w określonym miejscu publicznym na terenie Gminy odstępstwo od zakazu spożywania napojów alkoholowych, jeżeli uzna, że nie będzie to miało negatywnego wpływu na kształtowanie polityki społecznej w zakresie przeciwdziałania alkoholizmowi, a także nie będzie zakłócało bezpieczeństwa oraz porządku publicznego. Sporna uchwała zakładała na terenie Gminy Brzeźnica odstępstwo od ustawowego zakazu spożywania napojów alkoholowych na boiskach sportowych w czasie trwania festynów i innych imprez kulturalnych. Sprzedaż napojów alkoholowych może być prowadzona wyłącznie przez podmioty gospodarcze posiadające zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych i jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej - pod warunkiem uzyskania jednorazowego pozwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, które powinno zawierać oznaczenie miejsca sprzedaży i spożywania. Z uwagi na fakt, że odstępstwo zostało wprowadzone na boiskach sportowych tylko w czasie organizowanych festynów i imprez kulturalnych, zaś w pozostałym czasie będzie obowiązywał zakaz spożywania napojów alkoholowych, to nie powinno to mieć negatywnego wpływu na kształtowanie polityki społecznej w zakresie przeciwdziałania alkoholizmowi oraz na bezpieczeństwo i porządek publiczny. W ocenie organu, nie sposób uznać, że podczas procedowania powyższej uchwały doszło do istotnego naruszenia prawa, które ze swej istoty wpływa na ocenę legalności całości badanej uchwały. Nadto nie można zarzucić Radzie Gminy swobodnego czy dowolnego działania w uchwalaniu ww. uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie ponieważ całkowity brak uzasadnienia projektu uchwały, a także brak jakichkolwiek innych dokumentów dotyczących procesu legislacyjnego, uniemożliwił sądowi administracyjnemu kontrolę przesłanek jakimi rzeczywiście kierowała się Rada Gminy podejmując zaskarżoną uchwałę. Natomiast uzasadnienie motywów podjęcia zaskarżonej uchwały przedstawione na etapie odpowiedzi na skargę - Sąd uznał za niepoparte materiałem potwierdzającym twierdzenia Wójta w tym zakresie, a więc nie sanujące dostrzeżonych w sprawie istotnych naruszeń procesu legislacyjnego zaskarżonej uchwały. Poniższe motywy uzasadnienia stanowią praktyczne powtórzenie uzasadnienia wyroku z 16 stycznia 2025 r., III SA/Kr 1562/24 z uwagi na tożsamość zagadnienia prawnego oraz stron występujących w sprawie. Zgodnie z wskazanym w podstawach prawnych art. 14 ust. 2b ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi rada gminy może wprowadzić, w drodze uchwały, w określonym miejscu publicznym na terenie gminy odstępstwo od zakazu spożywania napojów alkoholowych, jeżeli uzna, że nie będzie to miało negatywnego wpływu na odpowiednie kształtowanie polityki społecznej w zakresie przeciwdziałania alkoholizmowi, o której mowa w art. 2 ust. 1, i nie będzie zakłócało bezpieczeństwa i porządku publicznego. Wprawdzie wprowadzanie tego typu odstępstw od zakazu spożywania alkoholu należy do kompetencji rady gminy, ale motywy jakimi kieruje się rada powinny być weryfikowalne w trybie nadzoru (wojewoda) i przez sądy administracyjne. Z tych to powodów ewentualne brak w ujawnieniu rzeczywistych przyczyn takich, a nie innych rozwiązań uchwałodawczych, może być poczytany jako istotne naruszenie procedury legislacyjnej, a co za tym idzie prowadzić do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały. Poza sporem było, że projekt zaskarżonej uchwały nie zawierał jakiegokolwiek uzasadnienia. Projekt wprawdzie uzyskał pozytywne opinie wszystkich jednostek pomocniczych gminy, ale z zapisów materiałów legislacyjnych nie wynika jakie to okoliczności zadecydowały o pozytywnym zaopiniowaniu. Co więcej z protokołu sesji rady wynika jedynie, że projekt uchwały został omówiony na posiedzeniach komisji. W protokole posiedzenia Komisji Planowania, Budżetu, Kultury, Oświaty zapisano wprawdzie, że omówiony został projekt zaskarżonej uchwały, ale z zapisów protokołu nie wynika o jakich przesłankach omawiająca ten projekt mówiła. Wskazywała jedynie na koszt jednorazowego zezwolenia (200 zł). Orzekający w niniejszej sprawie Sąd przyznaje, że zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w wyroku z 26 maja 2023 r., II GSK 1167/22 oraz powtarzającego ten pogląd wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 listopada 2024 r., II GSK 1117/22 (wszystkie orzeczenia dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) formalny brak uzasadnienia uchwały lub zarządzenia organu samorządowego (w tym stanowiących akt prawa miejscowego) nie może stanowić samoistnej podstawy do stwierdzenia nieważności tego rodzaju aktu, chyba przepis szczególny stanowi inaczej. Jak zaznaczają sądy administracyjne pogląd ten należy uznać za dominujący w miarodajnym piśmiennictwie naukowym; jest on również podzielany w orzecznictwie. Przykładowo w wyroku z 18 maja 2017 r., I OSK 23/17 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "trafnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych w polskim systemie prawnym nie został wprost wyrażony normatywny obowiązek uzasadniania uchwał organów samorządu terytorialnego i dopiero jednoczesny brak uzasadnienia uchwały oraz całkowity brak w aktach sprawy jakichkolwiek informacji dotyczących merytorycznych powodów podjęcia aktu przez organ gminy powoduje istotną wadliwość uchwały, uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności". Również poglądy, które akcentują obowiązek uzasadniania aktów uchwałodawczych organów samorządowych jako konsekwencję konstytucyjnych zasad demokratycznego państwa prawa, zaufania do państwa i prawa oraz jawności działania władzy publicznej (por. wyroki NSA: z 8 czerwca 2006 r., II OSK 410/06; z 8 kwietnia 2009 r., II OSK 1468/08; z 16 lutego 2011 r., II OSK 2420/10, z 5 marca 2009 r., II OSK 1824/08; z 23 maja 2013 r., I OSK 240/13) odwołują się w istocie do materialnego ujęcia zasady uzasadnialności aktów organów władzy publicznej, a więc stanowczej dyrektywy ujawniania motywów, przesłanek lub informacji, które były podstawą do podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści. Zasada ta nie jest wtedy rozumiana jako formalny obowiązek dołączenia do wydanego aktu uzasadnienia o określonej treści, lecz jako obowiązek ujawnienia w toku właściwego postępowania (np. procedury uchwałodawczej lub prawodawczej) zasadniczych motywów (przesłanek) rozstrzygnięcia. Jeżeli tego rodzaju motywy lub przesłanki zostaną ujawnione w ramach właściwej procedury i znajdą odzwierciedlenie w aktach administracyjnych, to obowiązkiem organu nadzoru lub sądu administracyjnego jest dokonanie legalnościowej oceny, niezależnie od braku sporządzenia uzasadnienia danego aktu. Wymogu sporządzenia uzasadnienia nie można więc wywieść wprost z art. 2 Konstytucji RP, w którym zawarta została ustrojowa zasada demokratycznego państwa prawnego. Ma on bowiem charakter ogólny i generalny, w związku z czym nie sposób wprost wywodzić z niego konkretnych rozwiązań w zakresie procedury uchwałodawczej, w oderwaniu od regulacji wprost dotyczących konkretnej problematyki. Powyższe wywody stanowią powtórzenie stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowanego w ww. wyroku z 5 listopada 2024 r., II GSK 1117/22, które orzekający Sąd w całości podziela i uznaje za swoje. Skutkiem braku uzasadnienia projektu uchwały, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, jest ustalenie, czy z pozostałych materiałów zgromadzonych w aktach sprawy możliwe jest wywiedzenie wniosków co do motywów podjęcia uchwały czy też wyboru w niej konkretnych rozwiązań prawnych. Sąd nie neguje, że w orzecznictwie przyjmuje się, że również odpowiedź na skargę może stanowić ten rodzaj dokumentu, który pozwala na odkodowanie motywów uchwałodawcy. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 maja 2020 r. I OSK 1634/18 (odwołując się m.in. do poglądu wyrażonego w wyroku NSA z 27 kwietnia 2020 r. I OSK 973/19) brak jest ustawowego zakazu, aby uzasadnienie uchwały nie mogło być przedstawione na etapie postępowania nadzorczego czy też postępowania sądowego. Celem uzasadnienia jest bowiem umożliwienie kontroli legalności działania organów uchwałodawczych. Treść odpowiedzi na skargę pełni właśnie taką rolę. Organ nadzoru bądź też sąd administracyjny, mają na podstawie tam przytoczonych argumentów i faktów możliwość skontrolowania zaskarżonej uchwały w kontekście motywów, jakimi kierował się organ przy ich uchwalaniu. Niemniej jednak, nie jest tak, że w każdej sprawie tego typu argumentacja, nie poparta stosownymi dokumentami będzie akceptowalna. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 marca 2024 r., I OSK 2599/20 zasadny jest pogląd, że w sytuacji, gdy właściwy organ, na podstawie upoważnienia ustawowego, nakłada na obywateli określony obowiązek – w szczególności, gdy ustawodawca pozostawił organowi pewien margines swobody – w stosownym uzasadnieniu projektu tego aktu należy przedstawić argumenty przemawiające za przyjęciem konkretnych rozwiązań. W konsekwencji, w ocenie Sądu, brak możliwości odkodowania rzeczywistych motywów jakimi się kierowała Rada Gminy podejmując zaskarżoną uchwałę, wskazuje na jej arbitralność i brak rzeczywistego rozważenia zakresu upoważnienia ustawowego. Jak bowiem uzasadniał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 czerwca 2023 r., II GSK 414/20 ustalenie motywów, jakimi kieruje się gmina określając takie, a nie inne zasady usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych, jest istotnym elementem kontroli legalności uchwały opartej na art. 12 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Brak wskazania takich motywów w uzasadnieniu uchwały lub też brak możliwości ich ustalenia na podstawie materiałów dotyczących procesu legislacyjnego stanowi istotne naruszenie prawa w rozumieniu art. 91 ustawy o samorządzie gminnym. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się przy tym uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do takich zalicza się między innymi naruszenie przepisów regulujących tryb podejmowania uchwał. Dopiero na etapie odpowiedzi na skargę Wójt wskazał na motywy jakimi kierowała się rada. Rzecz jednak w tym, że Wójt nie poparł swoich twierdzeń żadnym dokumentem – w praktyce, gdyby sąd administracyjny weryfikował te twierdzenia samodzielnie, to zgodnie z poniżej przytoczonymi przepisami procedury byłyby to ustalenia stanu faktycznego dokonane samodzielnie przez sąd administracyjny, a nie oparte na jakimkolwiek dokumencie zawartym w aktach sprawy. Zgodnie natomiast z art. 133 §1 in principio Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z kolei zgodnie z art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z powodu braku uzasadnienia projektu uchwały oraz całkowitego braku zapisów protokołów posiedzeń Komisji Planowania, Budżetu, Kultury i Oświaty i Rady Gminy w części dotyczącej motywów i założeń jakimi kierowali się radni – orzekający w niniejszej sprawie Sąd nie miał możliwości dokonania kontroli z jakich rzeczywistych przyczyn Rada Gminy odstąpiła od zakazu spożywania alkoholu w miejscach publicznych. Sąd zwraca uwagę, że w przypadku, gdy materiały legislacyjne pozwalają odkodować sądowi administracyjnemu, motywy jakimi kierują się radni – skargi Prokuratora oparte na założeniu braku uzasadnienia lub jego lakoniczności – nie są uwzględniane (por. wyroki WSA w Krakowie: z 29 października 2024 r., III SA/Kr 1024/24; z 17 września 2024 r., III SA/Kr 1092/24). Argumentacja Wójta zawarta w odpowiedzi na skargę, a dotycząca motywów jakimi miała się kierować Rada Gminy podejmując zaskarżoną uchwałę, nie została poparta jakimikolwiek dokumentami na powyższe okoliczności. Z uwagi więc na powyższe istotne naruszenia prawa w rozumieniu art. 91 ustawy o samorządzie gminnym Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości na podstawie art. 147 §1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI