III SA/Kr 1560/23

III SA/Kr 1560/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /przewodniczący sprawozdawca/
Ewelina Dziuban
Janusz Kasprzycki
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 2071/24 - Wyrok NSA z 2025-11-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 390
Art. 17
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 2 sierpnia 2023 r. nr SKO.NP/4115/249/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia skargę oddala.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 2 sierpnia 2023 r. nr SKO.NP/4115/249/2023 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023r., poz. 735) oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 390, dalej jako: "u.ś.r."), po rozpatrzeniu odwołania J. S. (dalej: "skarżąca") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 14 czerwca 2023 r., nr DŚRDM-5202-115-1/21 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką D. K.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu 17 września 2021 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką legitymującą się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS nr akt [...] z dnia 26 marca 2012 r. z którego wynika, że została uznana za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji, która powstała 3 lutego 2012 r.
Po rozpoznaniu wniosku, Prezydent Miasta Tarnowa, decyzją z dnia 4 listopada 2021 roku, numer DŚRDM-5202-1 15/21, odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad matką, a rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Dodatkowo stwierdził, że nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r., która uzależnia ustalenie prawa do świadczenia - -pielęgnacyjnego od wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.
W wyniku odwołania od ww. decyzji, Kolegium decyzją z dnia 3 stycznia 2022 r. nr SKO.NP/4115/544/2021, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W swoich rozważaniach Kolegium, zwróciło uwagę, że organ I instancji nie uwzględnił zmiany stanu prawnego, która nastąpiła na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443). Pomimo jednak dokonania przez organ I instancji błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kolegium doszło do przekonania, że kwestionowana decyzja ostatecznie odpowiada prawu, ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo skutkowy pomiędzy rezygnacją z pracy lub niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką. Organ w szczególności stwierdził, że zakres wykonywanych przez skarżącą czynności nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia.
WSA w Krakowie po rozpoznaniu skargi, wyrokiem z dnia 24 października 2020 r. sygn., akt III SA/Kr 317/22, uchyliło zaskarżoną decyzje oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że organy nie dokonały nie budzących wątpliwości ustaleń w zakresie koniecznych czynności opiekuńczych oraz nie dokonały precyzyjnych ustaleń co do aktualnego stanu zdrowia matki skarżącej i w związku z tym nie ustaliły, jaki jest niezbędny zakres czynności opiekuńczych. Ponadto powinny ustalić, czy istnieje możliwość świadczenia pomocy w formie osobistej lub finansowej przez brata skarżącej, gdyż okoliczność ta może mieć wpływać na rozstrzygnięcie sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę, Prezydent Miasta Tarnowa decyzją z dnia 14 czerwca 2023 r. nr DŚRDM-5202-115-1/21, odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W motywach rozstrzygnięcia, organ I instancji stwierdził, że nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu a rezygnacją przez opiekuna z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z dołączonym do wniosku orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, niezdolność do samodzielnej egzystencji matki skarżącej powstała 3 lutego 2012r., z kolei zgodnie z oświadczeniem skarżącej pracowała zawodowo do 30 czerwca 2010r., później przez około 4 lata była aktywna zawodowo w Austrii, a następnie dorywczo w Polsce. Tym samym w okresie, kiedy niepełnosprawna legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności skarżąca pozostawała aktywna zawodowo. W roku 2021 podjęła się dopiero stałej opieki nad matką w związku z pogorszeniem się stanu zdrowia podopiecznej. Z powyższych względów nie wynika, aby rezygnacja z podejmowania zatrudnienia albo jej niepodejmowanie przez skarżącą była spowodowana przejęciem stałej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym.
Następnie organ l instancji zwrócił uwagę, że zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym nie istnieją przesłanki pozwalające na zwolnienie syna matki skarżącej tj. K. K. zobowiązanego w pierwszej kolejności do alimentacji z obowiązku zapewnienia przez niego opieki niepełnosprawnej matce, co obecnie częściowo ma miejsce. Zdaniem organu I instancji zasadnym byłoby włączenie się w opiekę nad matką osób trzecich np. syna matki skarżącej, wnuków czy też opiekunki w ramach usług opiekuńczych. Niniejszą opinię organ I instancji wyprowadził z zapisów zawartych w karcie informacyjnej z leczenia szpitalnego z dnia 15 stycznia 2023r. kiedy to w ramach konsultacji psychiatrycznej matka skarżącej opisując występowanie "zwidów", czy też innych wyobrażeń, która jak twierdzi wzbudzają w niej lęk, stwierdziła, że dolegliwości te pojawiły się od kiedy pół roku temu wprowadziła się do niej córka z zięciem. Niepełnosprawna dalej wskazała, że córka jest osobą głośną, co przeszkadza pacjentce.
Mając na uwadze przywołane okoliczności organ l instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżąca wniosła odwołanie. W treści odwołania zwróciła uwagę na stan zdrowia matki podnosząc, że z tygodnia na tydzień ulega pogorszeniu. Nadto dodała, że od 2021 r. nieprzerwanie zajmuje się matką, nie mając wolnego dnia dla siebie. Wskazała, że Jej zmęczenie fizyczne jest ogromne, dodatkowo w perspektywie czeka ją bardzo poważna operacja kręgosłupa. Jednocześnie podniosła, że Jej poświęcenie dla matki od 2021 r. doprowadziło do rozkładu pożycia małżeńskiego oraz wielu traumatycznych przeżyć. Podkreśliła również, że jej syn D., wnuk niepełnosprawnej nie pomoże w opiece, ponieważ odbywa karę więzienia, zaś mąż nie jest zainteresowany pomocą, podobnie zresztą jak brat.
Opisaną we wstępie decyzją SKO w Tarnowie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.
Na wstępie Kolegium badając uzupełniony materiał dowodowy wskazało, że organ I instancji zastosował się do zaleceń Sądu wyjaśniając uwidocznione w treści wyroku WSA w Krakowie kwestie.
W konsekwencji Kolegium uznało, że kwestionowana decyzja ostatecznie odpowiada prawu, ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo jej niepodejmowaniem przez Skarżącą a koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką. Istotne w sprawie jest również to, że Skarżąca nie wykazała w dostateczny sposób, że zakres sprawowanej opieki nad matką uniemożliwia jej w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Dalej, Kolegium podkreśliło, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego (oświadczenia z dnia 17.09.2021r. oraz z dnia 26.04.2023r.) ustalono, że skarżąca pracowała zawodowo do 30 czerwca 2010r. prowadząc działalność gospodarczą - Salon-fryzjerski, co potwierdza decyzja Prezydenta Miasta Tarnowa z 01.07.2010 r. numer [...] o wykreśleniu skarżącej z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 1 lipca 2010 r. Nadto skarżąca podała, że później przez około 4 lata pracowała w Austrii, a następnie dorywczo w Polsce. Z kolei w oświadczeniu oraz wywiadzie środowiskowym z dnia 21 kwietnia 2023r. Skarżąca wskazała, że "nie pracuje, nie pobiera świadczeń ZUS, KRUS, jest osobą zarejestrowaną w PUP bez prawa do zasiłku, jest bez własnego dochodu, sprawuje opiekę nad wspólnie zamieszkałą matką. Opiekę nad mamą sprawuje od 2012r. do nadal".
W ocenie Kolegium, z powyższych ustaleń wynika, że skarżąca nie sprawuje opieki nad matką od 2012r. skoro, jak dalej podała prowadziła działalność gospodarcza do dnia 30.06.201 Or. a następnie pracowała przez okres kolejnych 4 lat w Austrii, a później dorywczo w Polsce. W związku z powyższym skarżąca zgodnie z oświadczeniem z dnia 26 kwietnia 2023 r sprawuje opieka nad matką id września 2021 r. kiedy to przeprowadziła się do matki.
Dalej organ odwoławczy podkreślił, że skarżąca w dniu 17 września 2021r. złożyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tarnowie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką -. Zestawiając zatem dokonane ustalenia z treścią orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w Tarnowie z dnia 26 marca 2012r. w tym datą niezdolności matki skarżącej do samodzielnej egzystencji określoną na dzień 3 lutego 2012r. – Kolegium stwierdziło - że związek przyczynowy w tym aspekcie sprawy nie zachodzi.
Po pierwsze skarżąca do dnia 30 czerwca 2010 r. prowadziła działalność gospodarczą, którą następnie wykreślono z ewidencji z dniem 1 lipca 2010r. Kolejno w okresie, kiedy matkę skarżącej uznano za osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji tj. marzec 2012r. skarżąca była aktywna zawodowo, pracując w Austrii przez 4 lata. Następnie pracowała dorywczo w Polsce, jednakże dowodów na tę okoliczność nie przedłożyła. W przeważającym okresie, aż do września 2021r. kiedy matka skarżącej była już niezdolna do samodzielnej egzystencji, skarżąca nie sprawowała nad nią opieki. Jednocześnie przez ten okres czasu również nie podejmowała zatrudnienia. W tym kontekście organ odwoławczy znał, że okoliczność bierności zawodowej skarżącej związana była z jej stanem zdrowia, o którym zresztą wspomniała w odwołaniu z dnia 3 lipca 2023r., związane z reumatoidalnym zapaleniem stawów czy operacji cieśni nadgarstka ręki.
Dalej badając kwestię konieczności sprawowania opieki nad matką w związku pogorszeniem się stanu zdrowia matki, Kolegium uznało, że stan zdrowia matki stosownie do jej wieku jest stabilny.
Z karty informacyjnej leczenia szpitalnego dnia 4 października 2022 r. wydaną przez Specjalistyczny Szpital [...] Oddział Chorób Wewnętrznych i Nefrologii z Ośrodkiem Dializ, gdzie matka skarżącej przebywała w okresie od 28 września 2022r., do 4 października 2022r.wynika, że pacjentka I choruje na niewydolność serca, zakażenie układu moczowego, stan po zapaleniu płuc, napadowe i migotanie przedsionków, przewlekły zespół wieńcowy, stan po zawale serca w 2012r., nadciśnienie tętnicze, otyłość, cukrzycę typu 2 leczona dietą, hipoproteinemię, łagodne zaburzenia poznawcze, głuchotę W ramach epikryzy zapisano, że chora przyjęta została na oddział ze względu na szybko narastające osłabienie, z rozpoznaniem hiponatremii (niski poziom sodu we krwi). W badaniu przedmiotowym stwierdzono głuchotę, aparat słuchowy w lewym uchu, nad płucami prawidłowy szmer pęcherzykowy bez dodatkowych zjawisk osłuchowych, miarową akcję serca, brzuch niebolesny. Po zastosowaniu wlewu chlorku sodu, heparyny, antybiotyku uzyskano normalizację natremii i poprawę stanu ogólnego.
Z kolei z karty informacyjnej leczenia szpitalnego wydanego w dniu 5 stycznia 2023 r. przez Specjalistyczny Szpital [....] Oddział Pulmonologii, gdzie pacjentka przebywała w okresie od 22 grudnia 2022r. do 5 stycznia 2023r. wynika, że u pacjentki rozpoznano nieokreśloną dychawicę oskrzelową, podejrzenie astmy oskrzelowej starczej, przewlekłą niewydolność serca, migotanie przedsionków, przewlekły zespół wieńcowy, przebyty zawał serca, nadciśnienie tętnicze, cukrzycę typu 2, nadwagę, zespół majaczeniowy. W epikryzie zapisano, że pacjentka została przyjęta na oddział z powodu duszności, z objawami niewydolności oddychania. Po 4 dniach leczenia uzyskano poprawę stanu ogólnego chorej, ustąpienie objawów duszności, poprawę wyników badań laboratoryjnych. Po konsultacji z psychologiem i psychiatrą nie stwierdzono poprawy stanu psychicznego
Dalej Kolegium wskazało, że ramach konsultacji psychiatrycznej z dnia 4 stycznia 2023r. stwierdzono, że pacjentka jest w nastroju wyrównanym, chętna do rozmowy, zbacza z tematu, opowiada historie ze swojego życia. Nadto relacjonuje występowanie "zwidów", nie potrafi odpowiedzieć na pytanie czy faktycznie są to postaci, które widzi, czy coś co słyszy, sobie wyobraża. Podaje, że dolegliwości występują tylko w nocy, nie umie określić czy to sny, czy omamy, które wzbudzają w niej lęk. Pacjentka podaje, że dolegliwości pojawiły się pół roku temu, od kiedy wprowadziła się do niej córka z zięciem. Córka jest osobą głośną, co przeszkadza pacjentce, nie dogadują się ze sobą. Prosi o radę jak powiedzieć córce, aby zachowywała się ciszej. W następstwie przeprowadzonego badania stwierdzono, że pacjentka wymaga przede wszystkim uporania się z problemami rodzinnymi oraz potrzebuje towarzystwa.
Dalej Kolegium odniosło się do zakresu czynności opiekuńczych jakie wykonuje skarżąca względem niepełnosprawnej matki.
Jak wynika z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 21 kwietnia 2023 r. matka skarżącej jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, wymagającą całodobowej opieki osoby drugiej. Niepełnosprawna ma duże ograniczenie w poruszaniu się. Przemieszcza się przy pomocy chodzika lub osoby drugiej w obrębie mieszkania. Nie wychodzi na zewnątrz z uwagi na to, że nie jest w stanie wchodzić i schodzić ze schodów. Korzysta z łóżka rehabilitacyjnego, u boku którego znajduje się krzesło toaletowe. Jest osobą niesamodzielną, wymaga pomocy w każdej czynności życiowej - w utrzymaniu czystości i higieny osobistej, ubieraniu, rozbieraniu, przygotowywaniu garderoby, w utrzymaniu czystości w mieszkaniu (sprzątanie, pranie, prasowanie), robieniu zakupów, przygotowywaniu posiłków, zakupie lekarstw, podawaniu leków, umawianiu wizyt lekarskich, towarzyszeniu w wizytach lekarskich, kontroli ciśnienia krwi, poziomu cukru, podaniu inhalacji. Nadto dodano, że matka skarżącej zgłasza potrzeby fizjologiczne oraz samodzielnie spożywa posiłki.
Z kolei w oświadczeniu z dnia 21 kwietnia 2023 r. skarżąca wskazała, że do zakresu czynności jakie wykonuje wobec matki należy: codzienne mycie chorej przy łóżku, obcinanie paznokci (raz w tygodniu), strzyżenie włosów (raz w miesiącu), codzienne czyszczenie protezy zębowej, pomoc w zakładaniu i zdejmowaniu części garderoby, pomoc przy korzystaniu z toalety (według potrzeb), codzienne robienie zakupów, przygotowywanie posiłków i podawanie (trzy razy dziennie), czynności porządkowe (codziennie) prasowanie, pranie (raz w tygodniu), mierzenie ciśnienia (codziennie), kontrola poziomu cukru (raz w tygodniu lub wg potrzeb), podawanie leków (cztery razy dziennie), inhalacje (dwa razy dziennie), nacieranie maściami (codziennie), zgłaszanie domowych wizyt lekarskich i zakup leków (raz w miesiącu), opłacanie rachunków (raz w miesiącu), załatwianie spraw urzędowych, czytanie pism (według potrzeb). Podsumowując skarżąca wskazała, że matka boi się zostać sama w domu, wobec czego musi przebywać z nią cały czas. Niniejsza okoliczność, jak i wymieniowy wyżej zakres czynności opiekuńczych uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia.
W ocenie Kolegium, czynności opiekuńcze skarżącej bezpośrednio związane z matką nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu.
Końcowo Kolegium zwróciło uwagę, że brat skarżącej w oświadczeniu z dnia 29 maja 2023 r. wskazał, że "wobec matki D. wypełnia obowiązek alimentacyjny poprzez między innymi zakupy spożywcze, sprzątanie mieszkania matki do wizyt lekarskich oraz opłacanie, dokładanie się do wizyt lekarzy. Wielokrotnie dokonywałem prac remontowych w mieszkaniu rodzica, przekazywałem na jej rzecz także meble oraz załatwiałem i przywoziłem sprzęt rehabilitacyjny". Nadto dodał, że "jego sytuacja finansowa nie pozwala na większe nakłady wobec D. K. z racji kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego, którego jest jedynym żywicielem. Oprócz podstawowych wydatków na zakupy i rachunki mieszkaniowe, ponoszę wydatki na leki dla siebie oraz małżonki, która przeszła zawał mózgu i leczy się na serce (obecnie przebywa na emeryturze). Moja córka studiuje dziennie w K. co znacznie uszczupla budżet z racji opłat za mieszkanie oraz jej wydatki spożywcze. Spłacam również pożyczkę zaciągniętą w 2022r. i staram się także pomagać swoim dorosłym dzieciom w ich wydatkach". Podsumowując wskazał, że "w związku z umową ustną zrezygnowałem całkowicie z majątku rodzinnego ... na rzecz swojej siostry zamieszkującej obecnie z matką w zamian za opiekę nad D. K.".
W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że nie dostrzegł obiektywnych okoliczności wyłączających możliwość wykonania obowiązku alimentacyjnego przez brata skarżącej, szczególnie dlatego, że najwyraźniej taką pomoc wypełnia.
Tym samym stwierdził, że w sprawie nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy sprawowaniem przez skarżącą stałej opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, a rezygnacją przez nią z zatrudnienia.
Nie kwestionując złego stanu zdrowia matki skarżącej, podkreślił, że sama konieczność sprawowania opieki czy też wykonywanie czynności stanowiących w istocie codzienną pomoc, nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r., samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. System świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Skarżąca musi zatem sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędna w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy.
Na powyższą decyzję skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, nie zgadzając się z nią. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie :
- art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia i przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;
- art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że skarżąca zalicza się do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, będącą jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż rodzeństwo skarżącej może partycypować w opiece nad niepełnosprawną matką, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.
Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji oraz zasądzenie kosztów postepowanie w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.)
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 2 sierpnia 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 14 czerwca 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką D. K., pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.), zwanej dalej u.ś.r.
Świadczenie pielęgnacyjne zostało zaliczone do świadczeń rodzinnych. Jego celem jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie osób niepełnosprawnych, gdyż służy pokryciu kosztów opieki zorganizowanej "we własnym zakresie", w tym opieki osób bliskich. Świadczenie to zapewnia środki sprawowanie nad nimi opieki (zob. R. Babińska-Górecka, K. Stopka, Polskie świadczenia rodzinne z punktu widzenia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, PiZS 2012, nr 4, s. 28-34.). Jego celem jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych Zgodnie z powołanym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje między innymi osobie, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje ona z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Należy zatem podkreślić, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2020 r., I OSK 1148/20). Trafnie również wskazuje się, że zakres faktycznie sprawowanej opieki, wynikający z innych przyczyn niż potrzeby osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w zakresie opieki, może wskazywać na to, czy rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodjęcie pozostają z sobą w związku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2020 r., I OSK 691/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1544/19).
Na podstawie art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Na wstępie należy wskazać, że niniejsza sprawa była już poddana kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W jej wyniku zapadł wyrok uchylający decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 §1 pkt 1c p.p.s.a. Organy wypełniły zalecenia Sądu i przeprowadziły stosowne uzupełnienie materiału dowodowego.
W niniejszej sprawie skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, która została uznana za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji na podstawie orzeczenia Lekarza ZUS z dnia 26 marca 2012r. W aktach administracyjnych znajdują się karty leczenia szpitalnego z dnia 4 października 2022 r. oraz dniu 5 stycznia 2023 r. Wynika z nich, że matka skarżącej choruje na niewydolność serca, nieokreśloną dychawicę oskrzelową, podejrzenie astmy oskrzelowej starczej zakażenie układu moczowego, stan po zapaleniu płuc, napadowe i migotanie przedsionków, przewlekły zespół wieńcowy, stan po zawale serca w 2012r., nadciśnienie tętnicze, otyłość, cukrzycę typu 2 leczona dietą, hipoproteinemię, łagodne zaburzenia poznawcze, głuchotę, zespół majaczeniowy. W obu przypadkach po zastosowanym leczeniu uzyskano poprawę stanu zdrowia. Natomiast nie stwierdzono poprawy stanu psychicznego. Co istotne z konsultacji psychiatrycznej wynika, że problem tzw. "zwidów" pojawiły się w momencie kiedy skarżąca wprowadziła się do niej wraz z zięciem. Matka skarżącej wskazywała, że skarżąca jest osobą głośną, co jej przeszkadza. W następstwie przeprowadzonego badania stwierdzono, że pacjentka wymaga przede wszystkim uporania się z problemami rodzinnymi oraz potrzebuje towarzystwa.
Matka skarżącej jest wdową oraz posiada jeszcze syna, który oświadczyły że wypełnia swój obowiązek alimentacyjny poprzez zakupy spożywcze, sprzątanie mieszkania matki, transport do lekarza oraz opłacanie/dokładanie się do wizyt lekarskich, dokonywanie remontów mieszkania matki, przekazywanie na jej rzecz mebli oraz załatwianie i przewożenie sprzętu rehabilitacyjnego. Wskazał również, że w związku z umowa ustną zrezygnował całkowicie z majątku rodzinnego (tj. mieszkania z garażem oraz działki z domkiem na rzecz swojej siostry skarżącej w zamian za opiekę nad matką. .
W wywiadzie środowiskowym ustalono, że matka skarżącej jest w miarę samodzielna ruchowo. Przemieszcza się przy pomocy chodzika, laski lub osoby drugiej w obrębie mieszkania. Korzysta z łóżka rehabilitacyjnego, u boku którego znajduje się krzesło toaletowe. Skarżąca przygotowuje posiłki, które matka samodzielnie spożywa. Skarżąca wskazała, że do zakresu czynności jakie wykonuje wobec matki należy: codzienne mycie chorej przy łóżku, obcinanie paznokci (raz w tygodniu), strzyżenie włosów (raz w miesiącu), codzienne czyszczenie protezy zębowej, pomoc w zakładaniu i zdejmowaniu części garderoby, pomoc przy korzystaniu z toalety (według potrzeb), codzienne robienie zakupów, przygotowywanie posiłków i podawanie (trzy razy dziennie), czynności porządkowe (codziennie) prasowanie, pranie (raz w tygodniu), mierzenie ciśnienia (codziennie), kontrola poziomu cukru (raz w tygodniu lub wg potrzeb), podawanie leków (cztery razy dziennie), inhalacje (dwa razy dziennie), nacieranie maściami (codziennie), zgłaszanie domowych wizyt lekarskich i zakup leków (raz w miesiącu), opłacanie rachunków (raz w miesiącu), załatwianie spraw urzędowych, czytanie pism (według potrzeb). Z wywiadu wynika również, że matka skarżącej boi się zostać sama w domu, wobec czego skarżąca musi przebywać z nią cały czas.
Odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez organ I jak i II instancji nastąpiła z powodu braku bezpośredniego związku przyczynowego między sprawowaną przez skarżącą opieką, a niepodejmowaniem zatrudnienia.
Zdaniem Sądu organy trafnie uznały, że sama konieczność wykonywanie wskazanych wyżej czynności stanowiących w istocie codzienną pomoc, nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Tak więc skarżąca z uwagi na zakres i rozmiar tychże czynności, jakie wykonuje opiekując się matką nie musiała rzeczywiście rezygnować z podejmowania zatrudnienia.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w sytuacji jeżeli ściśle określona osoba uprawniona, nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony. Trafnie podkreśla się w orzecznictwie, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu (Wyrok NSA z 19.05.2021 r., I OSK 226/21, LEX nr 3177435.). Co więcej zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na to, że ustawa z 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, to z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy wyinterpretować, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (Wyrok NSA z 23.10.2020 r., I OSK 1148/20, LEX nr 3088207.).
W przedmiotowej sprawie skarżąca nie spełniła tej przesłanki, gdyż zakres opieki sprawowanej nad niepełnosprawną matką nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia, a samo świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jedynie z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, ale z tytułu niemożności podjęcia zatrudnienia z uwagi na konieczność stałej i długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Należy podkreślić w niniejszej sprawie, że matka skarżącej wymaga opieki, która nie uniemożliwiała podjęcia zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu, gdyż jest osobą w miarę samodzielną. Wszystkie wymienione przez skarżącą czynności można natomiast świadczyć albo przed pójściem do pracy, albo po powrocie do domu. Są to bowiem wprawdzie czynności codzienne, ale jednak takie, które nie pochłaniają całego dnia i nie skutkują obowiązkiem notorycznego czuwania nad podopieczną. Należy w tym miejscu podkreślić, że matka skarżącej porusza się w obrębie mieszkania, korzysta z przenośnej toalety, spożywa posiłki. Skarżąca jedynie udziela jej pomocy i ją wspiera. Wizyty lekarskie z kolei mogą odbywać się w czasie, kiedy skarżąca nie pracuje, gdyż placówki służby zdrowia czynne są do godzin wieczornych. Ponadto pomoc w opiece deklaruje również brat skarżącej. Nie bez znaczenia jest fakt, że brat skarżącej zrzekł się majątku rodzinnego w zamian właśnie za opiekę nad matka. Z wypowiedzi psychiatry wynika, że matka skarżącej potrzebuje towarzystwa. Świadczenie pielęgnacyjne samo w sobie nie ma natomiast zastępować wynagrodzenia za pracę w sytuacji, gdy opiekun ma możliwość podjęcia zatrudnienia, a sama sprawowana opieka nie wymaga od niego ciągłego i stałego zaangażowania. Istotne jest również, że skarżąca został poinformowania o możliwości skorzystania z usług opiekuńczych.
Należy przy tym wskazać, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie ma charakteru automatycznego w związku z uzyskaniem orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotne jest bowiem, aby zakres opieki sprawowanej przez skarżącą w związku z orzeczoną niepełnosprawnością wykluczał możliwość podjęcia zatrudnienia, a więc innymi słowy, udowodnienie, że osoba podopieczna nie może pozostać sama w domu z uwagi na jej stan zdrowia. Orzeczenie o niepełnosprawności jest natomiast jedynie jedną z licznych przesłanek mających znaczenie dla przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z 27.10.2023 r., I OSK 1957/21, LEX nr 3636233) wskazuje się, że nie każda rezygnacja z zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana opieką. Związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Jednocześnie opieka ta musi stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej - powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustawodawca nie zawęził jednak charakteru sprawowanej opieki, w szczególności nie wskazał aby opieka ta musiała być opieką stałą, wykonywaną bez przerwy, przez 24 godziny na dobę. Nie wskazał nawet na obowiązek zamieszkiwania opiekuna ze swoim podopiecznym. Przyjmuje się zatem, że cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego wskazują na konieczność sprawowania opieki ustawicznej nad osobą niepełnosprawną. Powinna ona być sprawowana codziennie, a opiekun winien pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy (vide: P.Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 17 oraz przywołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych). Sprawowana opieka powinna zaś być odpowiednia do charakteru istniejącej niepełnosprawności, potwierdzonej w orzeczeniu o niepełnosprawności. Z orzeczenia tego wynika bowiem charakter i zakres stwierdzonej niepełnosprawności i orzeczeniem tym pozostają związane organy orzekające o świadczeniu pielęgnacyjnym. Stopnie niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany i lekki), rozróżnione i zdefiniowane zostały w art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. 2021.573 z późn. zm.)., dalej jako "u.r.z.s.". Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zatem faktem instytucjonalnym, a o tym jak należy rozumieć orzeczenie o stopniu niepełnosprawności rozstrzyga brzmienie przepisów ww. ustawy (vide: uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.r.z.s. do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Skutki naruszenia sprawności organizmu osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności oznaczają całkowitą zależność osoby od otoczenia. Zakres sprawowanej opieki nad taką osobą oznacza pielęgnację dotyczącą higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem (§ 29 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. 2021.857).
Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, pomimo że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jest faktem instytucjonalnym, to jednak nadal nie mamy w tym przypadku do czynienia z automatycznym skutkiem w postaci konieczności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Dla oceny spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest ciągle ustalenie wymiaru opieki, jakiej wymaga osoba niepełnosprawna, w celu zaspokojenia jej potrzeb w aspekcie braku możliwości podjęcia aktywności zawodowej przez jej opiekuna, wynikającej z konieczności sprawowania tej opieki (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1655/22, czy z 26 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 1205/22). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego (Wyrok NSA z 7.12.2023 r., I OSK 2035/22, LEX nr 3645555) opieka uprawniająca do świadczenia pielęgnacyjnego, jest takim rodzajem opieki, którego skutkiem jest brak możliwości pogodzenia jej wykonywania i jednoczesnego świadczenia czynności zarobkowych. Innymi słowy, to konieczność sprawowania określonej formy opieki stanowi przyczynę rezygnacji z zatrudnienia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1096/22). Do cech takiej opieki należy zaliczyć długoterminowość jej sprawowania lub trwały charakter. Opieka ta nie może zatem być świadczona niecodziennie, a jeżeli nawet codziennie, to wyłącznie przez część doby (zob.m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 sierpnia 20223 r., sygn. akt I OSK 1661/22, czy z 26 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 1205/22). W niemniejszej sprawie skarżąca wykazała, że zakres sprawowanej opieki nad matka wyklucza możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu.
Należy również zauważyć, że w ostatnich wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (Wyrok NSA z 30 stycznia 2024r., I OSK 781/22, wyrok NSA z 28 grudnia 2023r., I OSK 2083/22) wyraźnie wypowiedziano się w kwestii możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji istnienia kilku osób równolegle obciążonych częściowym obowiązkiem alimentacyjnym. Podkreślono, że zarówno osoba wnioskująca o świadczenie pielęgnacyjne, jak i jej rodzeństwo należą do pierwszej grupy zobowiązanych alimentacyjnie, a jednocześnie uprawnionych do złożenia takiego wniosku. Z kolei art. 17 ust. 1 u.ś.r nie zawiera wskazania, która z takich osób powinna sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ani też jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. Powyższe wskazuje, że brak jest podstaw uzasadniania odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego normami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, określającymi obowiązek alimentacyjny, obciążający krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo osoby podlegającej opiece. Decyzję która z nich złoży wniosek o przyznanie świadczenia, pozostawić trzeba tym właśnie osobom. Zatem w sytuacji, gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad rodzicem i z tego tytułu zrezygnowało z pracy lub nie podejmuje zatrudnienia, ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa jedynie z tego powodu, że żyją inne dzieci, które również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, a nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Z kolei kwestia niepodejmowania wcześniej przez skarżącą zatrudnienia bezpośrednio przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a więc brak aktywności zawodowej, nie może być uznane za rozstrzygający o braku związku przyczynowego pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką, a niemożnością podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ocena bowiem niepodejmowania zatrudnienia powinna być dokonywana w czasie występowania z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wprowadza żadnych ram czasowych, co do wykazania niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia wystąpi on o to świadczenie. Nie ma zatem podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 190/21). Brak aktywności zawodowej sam w sobie nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 maja 2021 r. III SA/Gd 145/21). Skarżąca wskazała, że nie podejmuje zatrudnienia ze względu na opiekę nad matką. Skarżąca natomiast może obiektywnie zatrudnienie podjąć w każdym momencie. Sprawowanie opieki stanowi więc dla niej przeszkodę w podejmowaniu zatrudnienia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 maja 2021 r., III SA/Kr 802/20).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela przy tym poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z 18 maja 2021 r. (I OSK 275/21, LEX nr 3279929), iż prawidłowo interpretowana hipoteza normy wyrażonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. obejmuje również konieczność poszukiwania związku - także czasowego - pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej (działań zmierzających do jej podjęcia), a wystąpieniem konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną. Gdyby bowiem zaakceptować powyższy pogląd przesłanka nie podejmowania zatrudniania wyrażona w art. 17 ust. 1 u.ś.r. byłaby pozbawiona desygnatów. Z kolei proces interpretacji nie można doprowadzić do tego, że część normy nie będzie miała żadnego znaczenia prawnego i będzie miała charakter pusty. Co więcej, wymaganie od osoby występującej z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wcześniejszego zatrudnienia i rezygnacji z niego właśnie celem sprawowania opieki, doprowadziłoby do sytuacji, że takie osoby podejmowałyby miesięczne zatrudnienie, tylko po to, aby zaraz wypowiedzieć umowę o pracę z uwagi na niemożność pogodzenia zatrudnienia z koniecznością sprawowania opieki. Stąd w licznych orzeczeniach podkreśla się, że przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie wymaga, by skarżąca zrezygnowała z pracy zarobkowej, lecz wystarczy, by jej nie podjęła z uwagi na opiekę nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok NSA z 12 października 2021 r., I OSK 493/21, LEX nr 3336366). Także Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się, iż również status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, czy też bez, nie ma jakiegokolwiek wpływu na możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma wpływ na status danej osoby jako osoby bezrobotnej (Wyrok NSA z 23 lutego 2022 r., I OSK 1144/21, LEX nr 3333856).
Tym niemniej z uwagi na zakres czynności opiekuńczych Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.