III SA/Kr 1558/22

III SA/Kr 1558/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-05-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-10-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /przewodniczący/
Janusz Kasprzycki /sprawozdawca/
Kazimierz Bandarzewski
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
Art. 97  par. 1  pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 259
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Janusz Kasprzycki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2023 r. przy udziale prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków – Śródmieście Wschód T. W. sprawy ze skargi M. K., M. K., R. K. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 11 sierpnia 2022 r., znak: IG-II.7221.68.2022.PS, w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie aktualizacji operatu gruntów i budynków skargę oddala
Uzasadnienie
Zaskarżonym przez M. K., M. K.1, R. K., zwanych dalej skarżącymi, postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2022 r., znak: IG-II.7221.68.2022.PS, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1990 ze zm., zwanej dalej Prawem geodezyjnym i kartograficznym), utrzymał w mocy postanowienie Starosty M. z dnia 13 kwietnia 2022 r., znak: [...],o zawieszeniu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w przedmiocie działek ewidencyjnych nr 1/1, 1/2 i 2 położonych w W., gm. W.
Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego.
Wnioskiem z dnia 10 stycznia 2006 r. J. P. oraz wnioskiem z dnia 6 maja 2006 r. M. D. i J. D. zwrócili się do Starosty M. o dokonanie zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu W. w zakresie działki drogowej nr 2 oraz działek o nr: 1 i 3. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt [...].
Decyzją z dnia 1 marca 2010 r. Starosta M. orzekł o aktualizacji operatu ewidencyjnego w zakresie działek nr: 1/1, 1/2 i 2 na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] oraz [...], która to decyzją z dnia 25 czerwca 2010 r. Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego została uchylona, a sprawa została przekazana Staroście M. do ponownego rozpoznania.
Organ odwoławczy podniósł mianowicie, że w sprawie błędnie ustalono krąg stron postępowania, ponieważ organ pierwszej instancji posiadał informacje o tym, że nie żyją osoby wskazane jako współwłaściciele działki ewidencyjnej nr 2, tj. A. K., W. K., S. K., W. M. T. K.
Postanowieniem z dnia 20 lipca 2011 r., znak: [...], Starosta M., działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 100 § 1 k.p.a. zawiesił ww. postępowanie i zobowiązał M. i J. D. oraz J. P. do wystąpienia do sądu rejonowego z wnioskiem i stwierdzenie nabycia spadku po zmarłych stronach postępowania, tj. W. K., S. K., W. M., w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia.
Postanowieniem z dnia 14 października 2011 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy ww. postanowienie.
Postanowieniem z dnia 16 marca 2021 r., znak: [...], Starosta M. podjął zawieszone postępowanie.
W piśmie z dnia 8 kwietnia 2021 r. skarżąca podniosła, że krąg stron postępowania nadal jest błędnie ustalony; błędnie przyjęto, że od daty zawieszenia postępowania w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów w przedmiocie działki położonej w W. upłynęło 10 lat; zobowiązanie zawarte w pkt 2 postanowienia Starosty M. z dnia 20 lipca 2011 r. było prawnie niewykonalne; dokumentacja geodezyjna przyjęta została do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego bez wyjaśnienia istotnych okoliczności w sprawie.
Pismem z dnia 27 lipca 2021 r. Starosta M. poinformował strony, że nie uzyskał dokumentów potwierdzających, że osoby wskazane jako następcy prawni po zmarłych W. K. i S. K. są spadkobiercami ww. zmarłych, a w konsekwencji stronami postępowania. W związku z powyższym zwrócił się do wymienionych w piśmie osób o udzielanie wyjaśnień mających na celu ustalenie tej kwestii.
Pismem z dnia 28 września 2021 r., znak: [...], Starosta M., mając na uwadze pismo z dnia 29 marca 2021 r. M. i J. D. oraz J. P. o wycofanie wniosków z dnia 10 stycznia 2006 r. i 6 maja 2006 r. oraz pismo z dnia 18 sierpnia 201 r. o umorzenie ww. postępowania, wezwał strony postępowania do wypowiedzenia się w terminie 14 dnia od daty otrzymania pisma, czy nie sprzeciwiają się umorzeniu postępowania.
W piśmie z dnia 14 października 2021 r. skarżąca nie wyraziła zgody na umorzenie postępowania w sprawie wprowadzenia zmian w operacie gruntów i budynków.
Pismem z dnia 2 grudnia 2021 r. Starosta M. zwrócił się do Sądu Rejonowego w M. o udzieleni informacji czy był prowadzone postępowanie sądowe ustalające krąg spadkobierców po zmarłych: W. M. zm. dnia 13 maja 1976 r., S. K. zm. 14 listopada 1988 r., W. K. zm. dnia 16 stycznia 1989 r.
W piśmie z dnia 11 grudnia 2021 r. skarżąca podniosła, że do chwili obecnej sprawa wprowadzenia zmian w zakresie działki nr 2 nie została zakończona.
Pismem z dnia 21 stycznia 2022 r., wobec braku odpowiedzi na pismo z dnia 2 grudnia 2021 r. Starosta M. ponownie zwrócił się do Sądu Rejonowego w M. o udzieleni informacji czy było prowadzone postępowanie sądowe ustalające krąg spadkobierców po zmarłych: W. M., S. K., W. K.
Pismem z dnia 14 lutego 2022 r. Sąd Rejonowy w M. podał, że:
- do sygn. akt [...] toczyło się postępowanie dot. stwierdzenia nabycia spadku po S. K., jednak zmarłym dnia 14 kwietnia 2008 r.,
- do sygn. akt [...] toczyło się postępowanie dot. spadku po S. K. zmarłym dnia 14 listopada 1988 r. jednak zostało cofnięte,
- do sygn.. akt [...] toczyło się postepowanie dot. spadku po W. K., zmarłej 16 stycznia 1989 r. jednak zostało cofnięte,.
Odnotowano brak wpisów dotyczących spadku po W. M. zmarłym dnia 13 maja 1976 r.
Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2022 r., znak: [...], Starosta M., działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 101 §1 k.p.a., art. 7d ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego zawiesił postępowanie w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów w przedmiocie działek ewidencyjnych nr: 1/1, 1/2 i 2 położonych w W.; zobowiązał M. D. i J. D. oraz J. P. do wystąpienia do sądu rejonowego z wnioskiem o stwierdzenia nabycia spadku po zmarłych stronach postępowania, tj. W. k., S. K., W. M. w terminie do 3 miesięcy od dnia doręczenia nin. postępowania.
W uzasadnieniu tego postanowienia organ pierwszej instancji wskazał w szczególności, że została sporządzona dokumentacja przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] dotycząca działek nr 1/1, 1/2 i 2. Na podstawie wykazu zmian zawartego w operacie technicznym [...], działki nr 1/1 i 1/2 zmieniły konfigurację oraz oznaczenie na działkę 4, natomiast działka 2 zmieniła konfigurację bez zmiany powierzchni i oznaczenia. Z uwagi na fakt, że działka nr 2 nadal stanowiła obszar niejednorodny prawnie zostało wykonane opracowanie [...], mające na celu wydzielenie jednorodnych stanów prawnych z działki nr 2. Na podstawie wykazu synchronizacyjnego działka nr 2/1 odpowiada pgr. 5/1 objętej zbiorem dokumentów ZD 301, działka nr 2/2 odpowiada pgr. 5/4 objętej księgą wieczystą [...], działka nr 2/3 odpowiada pb. 6/2 objętej księgą wieczystą [...], działka nr 2/4 odpowiada pgr. 7/10 objętej księga wieczystą [...], działka nr 2/5 odpowiada pgr. 8/23 objętej księgą wieczystą [...]. Dalej organ wskazał, że dokumentacja zawarta w operatach [...], [...] oraz dokumentacja źródłowa dowodzą, że regulacja stanu prawnego w zakresie działki nr 2 była konieczna, ponieważ stan ewidencji, w którym działka ewidencyjna obejmuje obszar niejednorodny prawnie, jest stanem niezgodnym z obecnie obowiązującymi zasadami prowadzenia ewidencji gruntów i budynków i przeprowadzenie tzw. "rozdzielenia" zawartych w jednej działce ewidencyjnej działek będących przedmiotem odrębnej własności, należy co do zasady zaakceptować jako formę aktualizacji ewidencji. Organ pierwszej instancji podniósł również, że mając na uwadze stanowisko Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, wyrażone w decyzji z dnia 25 czerwca 2010 r. podjął próby ustalenia następców prawnych po nieżyjących S. K., W. K. oraz W. M. Zwrócił się zarówno do potencjalnych spadkobierców jak również do właściwego miejscowo sądu cywilnego. Pod sygn. akt [...] toczyło się postępowanie dotyczące spadku po S. K., jednak wniosek został cofnięty. Pod sygn. akt [...] toczyło się postępowanie spadkowe po w. K., jednak także cofnięto wniosek. Z uzyskanych przez organ informacji wynika zatem, że brak jest prawomocnych orzeczeń w tym zakresie. Wezwał więc strony postępowania – M. D., J. D. oraz J. P. do wystąpienia w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia do właściwego sądu w celu przeprowadzenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłych: W. K., S. K. oraz W. M. Organ podkreślił, że nie ma możliwości samodzielnego ustalania spadkobierców po zmarłych stronach na podstawie oświadczeń potencjalnych ich następców prawnych, bo dowodem istnienia takiego następstwa może być jedynie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialne poświadczenie dziedziczenia. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą ustalenie następców prawnych zmarłych stron stanowi zagadnienie wstępne wobec prowadzonego postępowania administracyjnego. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego podniósł, że w sytuacji, gdy dla wykazania spadkobrania po zamarłej stronie konieczne jest przedłożenie postanowienia sądu, orzecznictwo przyjmuje, że stanowi to podstawę do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. dopóki bowiem dokumenty tego rodzaju nie zostaną przedłożone do akt konieczne jest zawieszenie toczącego się postępowania. Jedynie bowiem osoby, które wylegitymują się postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktem poświadczenia dziedziczenia, będą miały przymiot strony w tym postępowaniu. Wobec tego organ, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zawiesił przedmiotowe postępowanie.
W zażaleniu na to postanowienie skarżąca M. K., M. K.1 i R. K. zarzucili organowi pierwszej instancji naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez błędne uznanie, ze w sprawie zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania z urzędu a także naruszenia art. 28 k.p.a., art. 24 ust. 2a pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego przez przyjęcie, że osoby nieżyjące, tj. małżonkowie W. i S. K. oraz W. M. byli właścicielami działki drogowej nr 2, w sytuacji, gdy zdaniem skarżącej osoby te nie posiadały tytułu prawnego do tej działki ani też do parceli gruntowej 5/4 wchodzącej w jej skład, czego dowodem jest prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w M. z dnia 20 października 1994 r., sygn. akt [...] utrzymuję w mocy zaskarżone postanowienie.
Z kolei K. P. i P. P. w zażaleniu na to postanowienie podnieśli, że sprawa już była raz zawieszona, a zawieszenie po raz kolejny ma na celu ich zdaniem przedłużanie postępowania, aby nie zakończyć sprawy wydaniem decyzji wnioskodawcy postepowania administracyjnego wskazali nieżyjące osoby. Z żadnego też dokumentu nie wynika, aby zmarłe osoby były właścicielami działek podlegających aktualizacji.
Opisanym na wstępie postanowieniem Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o zawieszeniu z urzędu postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał w szczególności, że do zawieszenia postępowania z urzędu organ prowadzący postępowanie jest zobligowany, jeśli zajdą przesłanki określone w art. 97 § 1 k.p.a., tj.: 1) w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony albo zarządcy sukcesyjnego do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105); 2) w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony; 3) w razie utraty przez stronę lub przez jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych; 3a) w razie wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego, gdy postępowanie toczyło się z udziałem zarządcy sukcesyjnego, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłego do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105); 4) gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd; 5) na wniosek Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, w przypadku gdy stroną postępowania jest podmiot w restrukturyzacji, o którym mowa w art. 2 pkt 44 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz. U. z 2019 r. poz. 795, ze zmianami).
W związku z tym, że Starosta M. jako podstawę rozstrzygnięcia powołał art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., organ odwoławczy wyjaśnił, iż zawieszenia postępowania na tej podstawie uzależnione jest od wystąpienia łącznie trzech przesłanek: 1) postępowanie administracyjne jest w toku; 2) rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania administracyjnego zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd; 3) zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte.
Przyjmuje się, że zagadnieniem wstępnym są kwestie (zagadnienia) prawne, które ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy okoliczności, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Natomiast obowiązek wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym i prawnym należy do organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie. Należy zatem przyjąć, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu powyższego przepisu może być tylko zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem. Nie chodzi tu zatem o wyjaśnienie nawet poważnych wątpliwości dotyczących aspektów prawnych sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego. Zagadnienie wstępne w rozumieniu cytowanego przepisu, to sytuacja w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia prawnego. Chodzi zatem o wydanie orzeczenia "w ogóle" a nie orzeczenia konkretnej treści, czy orzeczenia opartego na konkretnym stanie faktycznym. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 1013/21 wskazano m.in., iż elementem zagadnienia wstępnego jest istnienie zależności (związku przyczynowego) między uprzednim rozstrzygnięciem, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Zagadnienie wstępne jest kwestią warunkującą merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Związek zagadnienia wstępnego z rozpoznaniem sprawy administracyjnej i wydaniem decyzji oznacza relację, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd jest bezwzględną przeszkodą do wydania decyzji w prowadzonej przez organ sprawie. Wynika z tego zatem, iż obok ustalenia, że postępowanie jest w toku i że zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte, organ jest obowiązany ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. W razie, gdy związek ten nie występuje, nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania.
Organ pierwszej instancji uzasadniając zaskarżone rozstrzygnięcie wskazał, że w celu ustalenia pełnego kręgu osób, które mają prawo uczestniczyć w postępowaniu w charakterze stron, niezbędne jest ustalenie kręgu spadkobierców po nieżyjących: S. K. (zgon 14 Iistopada 1988 r.), W. K. (16 stycznia1989 r.) oraz W. M. (zgon 13 maja 1976 r.). Fakt śmierci wymienionych osób nie budzi wątpliwości i został udokumentowany na podstawie odpowiednich odpisów skróconych aktów zgonu.
Organ odwoławczy podkreślił, że krąg podmiotów będących stronami postępowania w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków zdeterminowany jest przez jego przedmiot. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem postępowania są działki ewidencyjne nr 1/1, 1/2 i 2. Stronami postępowania będą zatem właściciele tych działek ewidencyjnych jak również podmioty, którym w stosunku do działek posiadających z tymi działkami wspólną granicę, przysługują prawa podlegające ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków.
Wskazał, że aktualnie w ewidencji gruntów i budynków w jednostce rejestrowej [...] ujawniona jest działka ewidencyjna nr 2 a jako jej współwłaścicieli ujawniono następujące osoby: J. D. i M. D. w 1/16 części na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej, S. D. i M. D. w 1/16 części na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej, S. K. i W. K. w 1/2 części na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej, A. K., J. K., W. M. w 1/4 części, J. P. w 1/16 części, J. U. i Z. U. w 1/16 części na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej.
Według wykazu synchronizacyjnego będącego częścią operatu nr [...], mającego na celu wydzielenie jednorodnych stanów prawnych z działki nr 2, działka ta odpowiada m.in. pgr. 5/4 objętej księgą wieczystą [...]. Taki stan potwierdza również dokumentacja zawarta w operacie technicznym nr [...] a w szczególności wykaz synchronizacyjny zamieszczony na mapie z danymi do aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków.
W niniejszej sprawy kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia zarzutów skarżących mają następujące okoliczności:
Prawomocnym postanowieniem z 4 września 1990 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w M. stwierdził, iż małżonkowie W. i S. K. oraz małżonkowie D. i W. M. nabyli, przez uwłaszczenie z dniem 4 listopada 1971 r., prawo własności nieruchomości składającej się z pgr. 5/4 o pow. 3,18 a położonej w W., po 1/2 części każde z małżeństw na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej,.
Postanowieniem z 26 marca 1991 r. nr Dkw [...] Państwowe Biuro Notarialne w K., Oddział w D. założyło dla tej nieruchomości księgę wieczystą nr [...], ujawniając wymienione wyżej osoby jako współwłaścicieli. 18 września 1992 r. na podstawie umowy sprzedaży Rep. A nr [...] udziały przypadające D. M. zostały sprzedane Z. U., J. U., M. D., J. D., S. D. oraz J. P. Taki stan został ujawniony w księdze wieczystej nr [...], co potwierdza jej odpis wydany przez Sąd Rejonowy w M. Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w D. z datą 29 grudnia 1995.
Następnie postanowieniem z 20 października 1994, sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w M., po rozpoznaniu wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem z 4 września 1990 r., sygn. akt [...], postanowił zmienić postanowienie z 4 września 1990 r. w ten sposób, iż wniosek o uregulowanie własności nieruchomości oddalić. Postanowieniem z 20 kwietnia 1995 r., sygn. akt [...] Sąd Wojewódzki w K. oddalił rewizję od wyroku Sądu Rejonowego z 20 października 1994 r.
Aktualnie w księdze wieczystej [....] ujawniona jest pgr. 5/4 a jako współwłaściciele figurują: W. K. i S. K. w udziale 8/16 części na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej, W. M. w udziale 4/16 części, Z. U. w łącznym udziale 1/16 części, M. D. i J. D. w udziale 1/16 części na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej, S. D. i M. D. w udziale 1/16 części na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej oraz J. P. w udziale 1/16 części. Należy przy tym wskazać, iż w dziale III księgi nr [...] wpisano ostrzeżenie o następujące treści: Postanowienie Sądu Rejonowego w M. z dnia 4.09.1990 r., sygn. akt [...], w którym stwierdzono nabycie prawa własności pgr. 5/4 przez uwłaszczenie, zostało w wyniku wznowienia postępowania zmienione w ten sposób, że wniosek o uregulowanie własności nieruchomości oddalono.
W odniesieniu do tego wpisu w księdze wieczystej oraz zarzutów sformułowanych przez skarżących organ podkreślił, że w myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019, poz. 2204 ze zm., zwanej dalej ustawa o księgach wieczystych i hipotece) księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości, a zatem księga wieczysta pełni funkcję dowodową, służąc wykazaniu stanu prawnego nieruchomości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2019 r., sygn. akt l OSK 3198/18 sformułowano tezę, zgodnie z którą wpis do księgi wieczystej - po myśli art. 6266 k.p.c. - jest orzeczeniem sądu cywilnego, którego treść wiąże wszystkie inne sądy oraz organy.
Dodatkowo - na zasadzie art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece - domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Z tej przyczyny organ administracyjny nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Z kolei w wyroku z 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt l OSK 1318/21 sąd wskazał, iż domniemanie, wynikające z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, nie mogłoby być obalone także w postępowaniu administracyjnym, gdyż prowadziłoby do sytuacji, w której w istocie rzeczy organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny bo wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych. Należy przy tym wskazać, iż zgodnie z art. 8 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wpis ostrzeżenia w księdze wieczystej wyłącza rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 tej ustawy), natomiast nie ma wpływu na wynikające z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. domniemanie co do prawdziwości stanu prawnego wynikającego z ksiąg wieczystych, ponieważ istnieje ono do czasu, gdy wpisane prawo nie zostanie wykreślone (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 460/21, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 707/17). Domniemanie unormowane w art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece ma charakter wzruszalny, a zatem może być obalone w stosownym trybie, zasadniczo w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Dopóki jednak domniemanie to nie zostanie obalone, to osoba, której prawo własności jest ujawnione w księdze wieczystej ma podstawę do powoływania treści wpisu księgi wieczystej w celu wykazania stanu prawnego danej nieruchomości.
Z uwagi na przedstawione wyżej okoliczności organ uznał, że prawidłowe jest stanowisko Starosta M., iż stronami postępowania powinny być m.in. osoby będące następcami prawnymi po zmarłych S. K., W. K. oraz W. M., którzy ujawnieni są aktualnie w księdze wieczystej nr [...] jako współwłaściciele pgr. 5/4 oraz w jednostce rejestrowej [...] jako współwłaściciele działki nr 2. Śmierć tych osób nastąpiła przed wszczęciem postępowania w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Jak wynika z akt sprawy, po zmarłych nie zostały przeprowadzone postępowania spadkowe zakończone wydaniem postanowienia o stwierdzeniu nabyciu spadku ani nie zostały wydane notarialne akty poświadczenia dziedziczenia. Zaznaczył przy tym, że w przypadku gdy śmierć osób uznanych za strony postępowania nastąpiła przed wszczęciem postępowania w sprawie, dowodem na istnienie następstwa prawnego może być jedynie postanowienie właściwego sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub sporządzony przez notariusza i zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. Organ administracji publicznej nie posiada legitymacji do wystąpienia do sądu lub notariusza z wnioskiem o ustalenie spadkobierców osób zmarłych (por. wyrok WSA w Warszawie z 12 lutego 2007 r., sygn. akt l SA/Wa 1444/06). Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku jest bowiem postępowaniem wszczynanym przez sąd powszechny, na wniosek spadkobiercy lub innej osoby zainteresowanej, tj. takiej której praw dotyczy wynik postępowania spadkowego (art. 506 i 510 § 1 k.p.c.), a więc w rozpatrywanej sprawie również stron postępowania niebędących potencjalnymi spadkobiercami osoby zmarłej. Należy przy tym zaznaczyć, iż zgodnie z art. 922 § 1 k.c. prawa i obowiązki zmarłego przechodzą na spadkobierców w chwili jego śmierci, jednakże dopiero po stwierdzeniu przez sąd nabycia spadku obowiązuje ustanowione w art. 1025 § 2 k.c. domniemanie, że osoba która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku jest spadkobiercą.
Ponieważ brak wymienionych wyżej dokumentów uniemożliwia ustalenie kręgu stron postępowania i dalsze jego prowadzenie, kwestia ustalenia spadkobierców osób zmarłych stanowi niewątpliwie zagadnienie wstępne uzasadniające zawieszenie postępowania do czasu jego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd.
Również w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym w przypadku konieczności ustalenia stron postępowania będących następcami prawnymi nieżyjących osób fizycznych, które zmarły przed wszczęciem postępowania mamy do czynienia z zagadnieniem wstępnym uzasadniających zawieszenie postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 stycznia 2012 r. sygn. akt l OSK 148/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 19 września 2012 r. sygn. akt II SA/Go 507/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 16 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Wr 274/14).
W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji wykazał spełnienie wskazanej w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przesłanki zawieszenia postępowania. Jednocześnie należy zauważyć, że na obecnym etapie Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nie jest uprawniony do rozstrzygania kwestii merytorycznych podniesionych w zażaleniu, w szczególności dotyczących przebiegu granic działek nr 2, 1/1 oraz 1/2. Dopiero rozstrzygnięcie sprawy przez organ pierwszej instancji i wniesienie odwołania daje organowi odwoławczemu uprawnienie (i jednocześnie obowiązek) do merytorycznego rozpoznania sprawy.
W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucili Małopolskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego naruszenie
1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - przez zaniechanie przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów w zażaleniu, a to: z operatu ewidencji gruntów nr [...], założonego w 1989 r. dla działki drogowej nr 2, rejestrów dróg publicznych: rejestru dróg dojazdowych Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w W., protokołu ustalenia stanu władania gruntami dróg dojazdowych wsi W. w związku z wykonaniem uwłaszczenia na 4 listopada 1971 r., rejestru 1 ''k pouwłaszczeniowego dróg gminnych założonego w 1977 r.; na okoliczność jednorodnego stanu prawnego działki drogowej 2 - własności Skarbu Państwa nieujawnionej w księdze wieczystej; błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy przez przyjęcie, że działka drogowa 2 o pow. 0.10 ha położona w W. stanowi obszar gruntu niejednorodnie prawny, a także błędne ustalenie, że zarejestrowane osoby fizyczne w rejestrze gruntów są współwłaścicielami działki drogowej 2;
2. przepisów prawa materialnego:
- art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. przez przyjęcie, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania,
- art., 28 k.p.a. przez przyjęcie, że osoby zmarłe wymienione w zaskarżonym postanowieniu mają przymiot strony,
- art. z art. 24 ust. 2a pkt.2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego przez przyjęcie, że wnioskodawcy M. D. i J. D. oraz J. P. są uprawnieni do wszczęcia postępowania w przedmiocie zmian podmiotowych zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie działki drogowej 2 - w sytuacji gdy działka drogowa nie ma założonej księgi wieczystej, a wpisy rejestrze gruntów prawa współwłasności osób fizycznych dokonane w 1992 r. nie mają oparcia w dokumentach.
Wskazując na powyższe zarzuty wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego postanowienia Starosty M. z dnia 13 kwietnia 2022 r., znak: [...] oraz o zasądzenie od organu drugiej instancji na rzecz skarżącej kosztów postępowania..
W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym wobec wniosku pełnomocnika organu i postanowień art. 119 § 2 P.p.s.a.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W rozpatrywanej sprawie sądowoadministracyjnej kwestią sporną jest, czy właściwy organ geodezyjny miał podstawy do zawieszenia prowadzonego postępowania w przedmiocie aktualizacji operatu gruntów i budynków wobec śmierci stron.
Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego(Dz. U. z 2023, poz. 775, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał za prawidłowe zaskarżone postanowienie o utrzymaniu w mocy postanowienia o zawieszeniu, na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a., postępowania w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w przedmiocie działek ewidencyjnych nr 1/1, 1/2 i 2 położonych w W., gm. W.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 sierpnia 2021 r., sygn. akt I OSK 438/21 wskazał, że: "Podnieść należy, że w orzecznictwie sądowoadministarcyjnym można zaobserwować pewną rozbieżność poglądów, dotyczącą sposobu postępowania organu administracyjnego, gdy w toku prowadzonego przezeń postępowania umiera jedna z jego stron. W części orzeczeń (np. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2017 r. sygn. akt II OSK 2702/15, LEX nr 2338405) sądy przyjmowały bowiem, że ponieważ przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie wymagają by w takim przypadku określone osoby legitymowały się stosownym dokumentem potwierdzającym fakt dziedziczenia po zmarłej stronie, to wystarczy by żyjące osoby zainteresowane wskazały organowi takie osoby, to jest osoby, które - ich zdaniem - są spadkobiercami, albo by organ sam takich osób poszukiwał. Dopiero bowiem, gdyby nie można było w żaden sposób ustalić tego rodzaju osób, albo organ powziąłby wiadomość o istnieniu sporu, dotyczącego spadkobrania po zmarłej stronie, to zachodziła by podstawa do zawieszenia postępowania administracyjnego. Tego rodzaju pogląd wyrażony został też w zaskarżonym wyroku.
W innych jednak orzeczeniach sądy administracyjne stały na stanowisku, że organ administracyjny nie ma możliwości samodzielnego ustalenia spadkobierców zmarłej strony na podstawie oświadczeń potencjalnych jej następców prawnych bo dowodem istnienia takiego następstwa może być jedynie postanowienie sądu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialne poświadczenie aktu dziedziczenia. Zgodnie bowiem z art. 1025 § 2 kodeksu cywilnego (k.c.), domniemanie, że dana osoba jest spadkobiercą wynika jedynie albo z treści postanowienia sądowego o stwierdzeniu nabycia spadku albo z notarialnego poświadczenia dziedziczenia. Na podstawie więc tych tylko dokumentów spadkobierca może wykazać swoje następstwo prawne po spadkodawcy (vide: wyroki NSA: z dnia 16 stycznia 2002 r. sygn. akt I SA 1421/00, ONSA 2003, Nr 2, poz. 64, z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OSK 1385/08, z dnia 8 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1577/15, z dnia 25 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 458/15, z dnia 22 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2933/16 LEX nr 2347664 i z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 1977/18 LEX nr 3022417)."
W niniejszym przypadku nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie aktualizacji danych działek nr: 1/1, 1/2 i 2 zostało zainicjowane wnioskiem z dnia 10 stycznia 2006 r. J. P. oraz wnioskiem z dnia 6 maja 2006 r. M. D. i J. D.
Skarżący podnoszą w skardze, że wskazane strony w ogóle nie mogły uruchomić postępowania w przedmiocie aktualizacji operatu gruntów i budynków, gdyż jak twierdzą - działka drogowa nie ma założonej księgi wieczystej, a wpisy rejestrze gruntów prawa współwłasności osób fizycznych dokonane w 1992 r. nie mają oparcia w dokumentach.
Zdaniem Sądu postawiony w tym zakresie zarzut dokonania przez organy niewłaściwych ustaleń nie zasługiwał na uwzględnienie.
Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, jak prawidłowo ustaliły orzekające organy, że postanowieniem z 4 września 1990 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w M. stwierdził, iż małżonkowie W. i S. K. oraz małżonkowie D. i W. M. nabyli, przez uwłaszczenie z dniem 4 listopada 1971 r., prawo własności nieruchomości składającej się z pgr. 5/4 o pow. 3,18 a położonej w W., po 1/2 części każde z małżeństw na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej,.
Postanowieniem z 26 marca 1991 r. nr Dkw [...] Państwowe Biuro Notarialne w K., Oddział w D. założyło dla tej nieruchomości księgę wieczystą nr [...], ujawniając wymienione wyżej osoby jako współwłaścicieli.
18 września 1992 r. na podstawie umowy sprzedaży Rep. A nr [...] udziały przypadające D. M. zostały sprzedane Z. U., J. U., M. D., J. D., S. D. oraz J. P.
Taki stan został ujawniony w księdze wieczystej nr [...], co potwierdza jej odpis wydany przez Sąd Rejonowy w M. Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w D. z datą 29 grudnia 1995 r.
Postanowieniem z dnia 20 października 1994, sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w M., po rozpoznaniu wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem z dnia 4 września 1990 r., sygn. akt [...], istotnie zmienił postanowienie z dnia 4 września 1990 r. w ten sposób, iż wniosek o uregulowanie własności nieruchomości oddalił. Postanowieniem z 20 kwietnia 1995 r., sygn. akt [...] Sąd Wojewódzki w Krakowie oddalił następnie rewizję od tego wyroku.
Aktualnie w księdze wieczystej [...] ujawniona jest pgr. 5/4 a jako współwłaściciele figurują: W. K. i S. K. w udziale 8/16 części na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej, W. M. w udziale 4/16 części, Z. U. w łącznym udziale 1/16 części, M. D. i J. D. w udziale 1/16 części na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej, S. D. i M. D. w udziale 1/16 części na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej oraz J. P. w udziale 1/16 części.
Należy przy tym wskazać, że w dziale III księgi nr [...] wpisano ostrzeżenie o następujące treści: Postanowienie Sądu Rejonowego w M. z dnia 4.09.1990 r., sygn. akt [...], w którym stwierdzono nabycie prawa własności pgr. 5/4 przez uwłaszczenie, zostało w wyniku wznowienia postępowania zmienione w ten sposób, iż wniosek o uregulowanie własności nieruchomości oddalono.
Organ ustalił, że przed wszczęciem postępowania aktualizacyjnego zmarli: S. K., W. K. oraz W. M. Ustalił to organ odwoławczy podnosząc w decyzji kasacyjnej z dnia 25 czerwca 2010 r. Uchylając decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie aktualizacji i przekazując tę sprawę do ponownego rozpatrzenia zarzucił organowi pierwszej instancji, że ten posiadając w tym zakresie informacje błędnie ustalił krąg stron tego postępowania.
Trafnie więc argumentuje Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, że skoro w księdze wieczystej nr [...] wpisano jako współwłaścicieli nie tylko wskazanych zmarłych ale i wnioskujących o dokonanie aktualizacji, to niewątpliwie organ ma i miał obowiązek ustalić prawidłowo krąg stron każdego postępowania administracyjnego.
Jeżeli więc po pierwsze, działka drogowa nr 2 odpowiada pgr 5/4, domniemywa się że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), zaś księga wieczysta pełni funkcję dowodową, służąc wykazaniu stanu prawnego nieruchomości (art. 1 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).
W księdze tej wpisano wprawdzie ostrzeżenie, że postanowienie, którym stwierdzono nabycie prawa własności pgr 5/4 zostało zmienione, jak trafnie zauważają skarżący. Dopóki jednak nie zostanie zmieniony wpis w księdze wieczystej dokonany w niej wpis jako orzeczenie sądu cywilnego jest wiążący nie tylko dla Sądu ale i dla organów. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt l OSK 3198/18).
Nic nie mogły w tym względzie zmienić zarzuty skarżących o braku prawa przez wskazanych zmarłych i ich następców prawnych. Póki bowiem wskazani współwłaściciele zmarli i wnioskujący o aktualizacje zostali w niej wpisani, to organ ewidencyjny nic w tym zakresie uczynić nie może nie tylko z tego powodu, że nie ma ku temu kompetencji, ale przede wszystkim dla tego, że jako organ geodezyjny prowadzący postępowanie aktualizacyjne, jest organem rejestrującym zmiany stanu prawnego m. in. na podstawie wpisów w księgach wieczystych, czy prawomocnych orzeczeń sądu powszechnego, zgodnie z postanowieniami art. 2 ust. 8, art. 24 ust. 2b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1990, zwanej dalej Prawem geodezyjnym i kartograficznym). Jest jedynie rejestratorem tych danych.
Mając to na uwadze, a także doniosłą okoliczność, że jak wynika z akt sprawy, po zmarłych nie zostały przeprowadzone postępowania spadkowe zakończone wydaniem postanowienia o stwierdzeniu nabyciu spadku ani nie zostały wydane notarialne akty poświadczenia dziedziczenia, które są dowodami na istnienie następstwa prawnego, a organ administracji publicznej nie posiada legitymacji do wystąpienia do sądu lub notariusza z wnioskiem o ustalenie spadkobierców osób zmarłych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 lutego 2007 r., sygn. akt l SA/Wa 1444/06), to uznać należało za prawidłowe i zgodne z prawem zaskarżone postanowienie o utrzymaniu w mocy postanowienia o zawieszeniu postępowania aktualizacyjnego.
Podzielając w pełni pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego i przyjmując go za własny Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podnosi za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że "Wprawdzie bowiem istotnie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie formułują wprost obowiązku by osoba zgłaszająca się lub wskazana jako spadkobierca zmarłej strony legitymowała się postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktem poświadczenia dziedziczenia, to jednak skoro w przepisie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. mowa jest o "spadkobiercach" a ustalenie ich, w związku z treścią art. 1025 § 2 k.c., jest dopiero możliwe w momencie wydania przez sąd powszechny postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub w momencie sporządzenia przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia, to należy przyjąć, że do momentu wydania jednego z tych dwóch dokumentów, wspomniani spadkobiercy nie są ustaleni. Dodać też trzeba, że organ administracyjny nie może zasadniczo sam ustalić praw do spadku po zmarłej stronie a zatem wezwanie spadkobierców, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., a właściwie zawiadomienie następców prawnych zmarłej strony o toczącym się postępowaniu nie jest w takiej sytuacji możliwe." "Ponadto zwrócić należy także uwagę, że przedstawiona wyżej rozbieżność orzecznictwa nie odnosi się w zasadzie do postępowań, których przedmiotem są prawa rzeczowe do nieruchomości. W tym przypadku bowiem, z uwagi na charakter tych praw (skuteczność erga omnes) i konieczność zapewnienia pewności obrotu nieruchomościami a w związku z tym istnienie w tym zakresie szczególnych regulacji prawnych takich jak np. wymóg zachowania szczególnej formy czynności prawnej przy dokonywaniu obrotu nieruchomościami, istnienie instytucji ksiąg wieczystych czy obowiązek prowadzenia aktualnej ewidencji gruntów i budynków, orzecznictwo jest raczej jednolite i wyraża pogląd taki, jak przyjmuje go skład orzekający w niniejszej sprawie."
"Podkreślić też trzeba, że tego rodzaju pogląd wydaje się podzielać również doktryna. W Komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego pod redakcją B. Adamiak i J. Borkowskiego (wyd. C.H. Beck Warszawa 2017 r. str. 255), jego autorzy zwracają bowiem uwagę na treść zarówno art. 1025 § 2 k.c. jak i tezy przyjętej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2002 r. (sygn. akt I SA 1421/00), zgodnie z którą (cyt.): "następstwo prawne praw dziedzicznych, które wchodzą w skład spadku po osobie zmarłej, powinno być wykazane według przepisów prawa cywilnego. Ustalenie bowiem spadkobierców nie należy do właściwości organów administracji publicznej, lecz do sądów powszechnych (art. 28 k.p.a. w związku z art. 1025 § 2 k.c.)". Analogiczne stanowisko wyrażone zostało także m.in. w glosie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2003 r. (sygn. akt SA/Bd 35/03, OSP 2004, nr 2-3, poz. 33) autorstwa Artura Gilla." (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2021 r., sygn. akt l OSK 438/21; LEX nr 3227279).
W tej sytuacji zatem należało zgodzić się z Małopolskim Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, że w sytuacji, gdy dla wykazania spadkobrania po zmarłej stronie postępowania konieczne jest przedłożenie postanowienia sądu, orzecznictwo i doktryna niejednokrotnie przyjmują, że w takim przypadku podstawę zawieszenia postępowania administracyjnego stanowi art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (vide: np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2933/16, LEX nr 234764). Dokonywane w procedurze sądowej ustalenie spadkobierców stanowi bowiem właśnie zagadnienie wstępne (prejudycjalne) w stosunku do prowadzonego postępowania administracyjnego, w tym wypadku aktualizacyjnego. Niemniej jednak wskazanie w zaskarżonym postanowieniu na art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. jako podstawę zawieszenia postępowania jest również akceptowane w orzecznictwie i nie może być traktowane jako istotne naruszenie przepisów proceduralnych.
Zarzut zatem naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 nie jest uzasadniony tym bardziej ze względu na postanowienia art. 20 ust. 2 pkt 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego stanowiącego, że w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się właścicieli nieruchomości oraz art. 24 ust. 2b pkt 1 tej ustawy, stanowiącego, ze aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno -technicznej lub decyzji na podstawie prawomocnych orzeczeń sądów lub aktów dziedziczenia, to tego rodzaju unormowania przemawiają za zasadnością zaskarżonego postanowienia o zawieszeniu postępowania. Kwestie bowiem, w której zmarły osoby dotąd ujawnione w ewidencji jako współwłaściciele działki będącej przedmiotem aktualizacji danych ewidencyjnych tej samej nieruchomości oraz ich następców prawnych organ geodezyjny będzie musiał brać pod uwagę przy załatwianiu sprawy w ponownym jej rozpatrzeniu na skutek decyzji kasacyjnej z dnia z dnia 25 czerwca 2010 r. Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po usunięciu przeszkód uniemożliwiających jej załatwienie co do istoty sprawy.
"Zagadnienie wstępne", o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi, zatem materialnoprawną przeszkodę powstającą w toku postępowania administracyjnego (jurysdykcyjnego), której usunięcie warunkuje rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Jest to zagadnienie odrębne od sprawy, na której tle wystąpiło. Na konstrukcję "zagadnienia wstępnego" składają się, więc cztery istotne elementy. Po pierwsze zagadnienie to wyłania się w toku postępowania administracyjnego; po wtóre, jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu; po trzecie, wymaga ono "uprzedniego" rozstrzygnięcia, tzn. musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji; po czwarte, istnieje zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji.
"Zagadnienie wstępne, od którego rozstrzygnięcia zależy "rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji" jest, zatem zagadnieniem warunkującym merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Zagadnienie to musi dotyczyć w pierwszym rzędzie kwestii materialnoprawnej, która warunkuje możliwość wyznaczenia konsekwencji normy prawnej dla indywidualnej sytuacji i determinuje tym samym treść merytorycznego rozstrzygnięcia."(por. wyrok WSA w Krakowie z 20 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 132/09, LEX nr 550496).
W ocenie Sądu kontrolowane postanowienia odpowiadają, zatem prawu, a skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku.
Z uwagi na to, że zaskarżone postanowienie ma charakter procesowy Sąd nie mógł odnieść się do zasadności pozostałych zarzutów natury merytorycznej skoro kwestionowane postanowienie nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), orzekł, jak sentencji wyroku.