III SA/Kr 1555/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę ojca na decyzję o uznaniu świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane, stwierdzając, że wypłacenie świadczenia obojgu rodzicom za ten sam okres narusza cel ustawy.
Skarżący, ojciec dziecka, kwestionował decyzję o uznaniu świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane i zobowiązaniu do jego zwrotu. Świadczenie zostało wypłacone zarówno jemu, jak i matce dziecka za ten sam okres. Sąd uznał, że mimo przeznaczenia środków na potrzeby dziecka, podwójne wypłacenie świadczenia narusza cel ustawy, jakim jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem, a nie podwójne finansowanie. Kluczowe było ustalenie, że matka dziecka złożyła wniosek wcześniej, co zgodnie z prawem uprawniało ją do świadczenia.
Sprawa dotyczyła skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa o uznaniu świadczenia wychowawczego wypłaconego skarżącemu za okres od 1 lipca 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r. w kwocie 1.000 zł za świadczenie nienależnie pobrane i zobowiązaniu do jego zwrotu wraz z odsetkami. Organ I instancji ustalił, że skarżącemu przyznano świadczenie na podstawie wniosku z 13 sierpnia 2019 r., jednak matka dziecka, E. S., złożyła wniosek wcześniej, 8 lipca 2019 r. Zgodnie z art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w sytuacji gdy oboje rodzice sprawują opiekę nad dzieckiem, świadczenie przysługuje temu, kto pierwszy złożył wniosek. W związku z tym, prawomocną decyzją z 9 marca 2020 r. uchylono skarżącemu prawo do świadczenia za sporny okres. Skarżący argumentował, że świadczenie zostało w całości przeznaczone na potrzeby syna i nie powinno być uznane za nienależnie pobrane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że zgodnie ze zmienionym art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy, świadczenie jest nienależnie pobrane, jeśli zostało wypłacone mimo braku prawa do niego, a pojęcie to ma charakter obiektywny. Podwójne wypłacenie świadczenia za ten sam okres narusza cel ustawy, jakim jest częściowe pokrycie wydatków, a nie podwójne finansowanie potrzeb dziecka, zwłaszcza że matka dziecka była uprawniona do jego pobrania jako pierwsza złożyła wniosek. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia zasady zaufania, wskazując, że kwestia uchylenia prawa do świadczenia była już prawomocnie rozstrzygnięta.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do niego jest świadczeniem nienależnie pobranym, a pojęcie to ma charakter obiektywny. Podwójne wypłacenie świadczenia za ten sam okres narusza cel ustawy, jakim jest częściowe pokrycie wydatków, a nie podwójne finansowanie potrzeb dziecka.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe jest obiektywne ustalenie braku prawa do świadczenia, a nie świadomość strony czy przeznaczenie środków. Podwójne wypłacenie świadczenia narusza cel ustawy, jakim jest pomoc w wychowaniu, a nie podwójne finansowanie potrzeb dziecka, zwłaszcza gdy jedno ze świadczeń przysługiwało innemu rodzicowi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
p.p.w.w.d. art. 4 § ust. 1 i 2 pkt 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
p.p.w.w.d. art. 22
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
p.p.w.w.d. art. 25 § ust. 1 i ust. 2 pkt 6
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § par. 1 i 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § par. 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.r.o. art. 96 § ust. 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podwójne wypłacenie świadczenia wychowawczego za ten sam okres narusza cel ustawy, jakim jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, a nie podwójne finansowanie. Świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do niego jest świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu obiektywnym, niezależnie od świadomości strony czy przeznaczenia środków.
Odrzucone argumenty
Świadczenie wychowawcze zostało w całości przeznaczone na potrzeby dziecka, dlatego nie może być uznane za nienależnie pobrane. Uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego bez zmiany stanu faktycznego i prawnego narusza zasadę zaufania do organów administracji.
Godne uwagi sformułowania
świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia pojęcie 'nienależnie pobranego świadczenia' jest pojęciem o charakterze obiektywnym nie bierze się pod uwagę świadomości strony, co do spełniania przesłanek ustawowych, ani nie ocenia się skutków braku pouczenia o prawie do świadczenia wychowawczego Na definicję świadczeń nienależnie pobranych w oparciu o analizowany przepis składa się wyłącznie element obiektywny w postaci rzeczywistego skorzystania z określonej formy wsparcia finansowego, mimo braku prawa do jego pobierania. brak jest podstaw do przyjęcia, by pomoc ta przysługiwała mu w podwójnej wysokości w danym okresie tzn. raz z tytułu świadczenia wypłaconego matce, a drugi raz z tytułu świadczenia wypłaconego ojcu.
Skład orzekający
Katarzyna Marasek-Zybura
przewodniczący sprawozdawca
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
członek
Jakub Makuch
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych, zwłaszcza w kontekście podwójnego przyznania świadczenia rodzicom."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podwójnego przyznania świadczenia wychowawczego za ten sam okres, gdy jeden z rodziców złożył wniosek wcześniej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnie znanego świadczenia 500+ i wyjaśnia istotne kwestie proceduralne związane z jego nienależnym pobraniem, co jest interesujące dla prawników i osób pobierających świadczenia.
“Czy można zwrócić 500+, jeśli zostało wypłacone dwukrotnie? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 1000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 1555/22 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2023-02-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-10-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Elżbieta Czarny-Drożdżejko Jakub Makuch Katarzyna Marasek-Zybura /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2167 Art. 1 par. 1 i 2 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn. Dz.U. 2023 poz 259 Art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2019 poz 2407 Art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 w zw. z art. 4 ust. 2 pkt 1 Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci Sentencja |Sygn. akt III SA/Kr 1555/22 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 lutego 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.), Sędziowie WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko, WSA Jakub Makuch, Protokolant Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2023 r., sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 25 lipca 2022 r. nr SKO.ŚR/4111/877/2022 w przedmiocie uznania świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane oraz zobowiązania do jego zwrotu oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z dnia 25 lipca 2022 r. znak: SKO.ŚR/4111/877/2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, na podstawie art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 w zw. z art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407, dalej: ustawa lub p.p.w.w.d.) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021, poz. 735 z późn. zm., dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 10 maja 2022 r. nr SO-08.833.71846.2019-2/22 o uznaniu, że świadczenie wychowawcze wypłacone J. G. (dalej: skarżący) na rzecz syna J. S. za okres od 1 lipca 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r. w kwocie 1.000 zł, jest świadczeniem nienależnie pobranym i o zobowiązaniu skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 1.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Organ I instancji orzekł, że świadczenie wychowawcze wypłacone skarżącemu na rzecz syna za okres od 1 lipca 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r. w kwocie 1.000 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym i zobowiązał skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 1.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że skarżącemu na wniosek z dnia 13 sierpnia 2019 r. przyznano świadczenie wychowawcze na syna na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r. Organ I instancji ustalił, że opiekę nad dzieckiem sprawują oboje rodzice, w związku z czym w sprawie znalazł zastosowanie art. 22 p.p.w.w.d. W dniu 8 lipca 2019 r. wniosek o świadczenie wychowawcze złożyła także matka dziecka E. S. i jej także przyznano świadczenie wychowawcze. Organ I instancji szczegółowo opisał przebieg postępowania o uchylenie skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego, które zakończyło się ostateczną i prawomocną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 marca 2020 r. nr SKO.ŚR/4111/1420/2019. Z uwagi na fakt, że to E. S., która złożyła wcześniej wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na syna, świadczenie za okres od 1 lipca 2019 r. do 31 sierpnia 2021 r. zostało wypłacone, organ I instancji uznał wypłacone skarżącemu równocześnie za ten okres świadczenie wychowawcze, za świadczenie nienależnie pobrane. Organ I instancji przywołał treść przepisów regulujących prawo do świadczenia wychowawczego, w tym art. 25 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący, podnosząc że decyzja organu I instancji narusza prawo, w tym art. 25 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Skarżący wskazał, że świadczenie zostało wykorzystane w pełni na potrzeby syna, dlatego w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego, nie może być uznane za świadczenie nienależnie pobrane. W opisanej na wstępie decyzji z dnia 25 lipca 2022 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając, że decyzja ta jest prawidłowa i nie ma podstaw do jej uchylenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że znowelizowany art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci stanowi, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że rodzice J. S. nie dysponują orzeczeniem o sprawowaniu opieki naprzemiennej, natomiast z materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy wynika, iż oboje sprawują opiekę nad synem. W tej sytuacji istotnie znalazł zastosowanie art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w myśl którego, w przypadku ustalenia, że faktyczną opiekę nad dzieckiem sprawują oboje rodzice, świadczenie wychowawcze przysługuje temu z rodziców, który pierwszy złoży wniosek. Mając na uwadze powyższy przepis, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie ostateczną i prawomocną decyzją z dnia 9 marca 2020 r. nr SKO.ŚR/4111/1420/2019 uchyliło skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego na syna J. S. Jednocześnie organ podkreślił, że znowelizowany art. 25 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w literalnym brzmieniu nie wymaga, jak poprzednio, by do uznania, że świadczenie było świadczeniem nienależnie pobranym niezbędna była świadomość osoby je pobierającej, że utraciła prawo do tego świadczenia. Art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci stanowi bowiem, iż świadczeniem nienależnie pobranym jest świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia. Kolegium przytoczyło orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 53/22, w którym Sąd stwierdził, że w przypadku regulacji zamieszczonej w art. 25 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy, nie bierze się pod uwagę świadomości strony, co do spełniania przesłanek ustawowych, ani nie ocenia się skutków braku pouczenia o prawie do świadczenia wychowawczego, gdyż zawarte w tym przepisie pojęcie "nienależnej pobranego świadczenia" jest pojęciem o charakterze obiektywnym. Na definicję świadczeń nienależnie pobranych w oparciu o analizowany przepis składa się wyłącznie element obiektywny w postaci rzeczywistego skorzystania z określonej formy wsparcia finansowego, mimo braku prawa do jego pobierania. Ustawa nie przewiduje również wymogu uznania świadczenia za nienależnie pobrane od konieczności pouczenia osoby pobierającej świadczenia o braku podstaw do jego pobierania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w pełni zgadza się z powyższym stanowiskiem, bowiem świadczenie wychowawcze zostało wypłacone za sporny okres także matce dziecka, której to świadczenie przysługiwało z mocy art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zatem dziecko nie zostało pozbawione ustawowo przysługującej pomocy ze strony Państwa na zaspokojenie jego potrzeb, natomiast brak jest podstaw do przyjęcia, by pomoc ta przysługiwała mu w podwójnej wysokości w danym okresie tzn. raz z tytułu świadczenia wypłaconego matce, a drugi raz z tytułu świadczenia wypłaconego ojcu. Mając zatem na uwadze przywołany powyżej przepis art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy i jego wykładnię, Kolegium stwierdziło, że świadczenie wypłacone skarżącemu za okres od 1 lipca 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym w kwocie 1.000 zł i podlega zwrotowi. W odpowiedzi na zarzuty odwołania Kolegium wyjaśniło, że znane mu są poglądy sądów administracyjnych, iż nie można uznać za świadczenie nienależnie pobrane świadczenia wychowawczego, które w całości zostało przeznaczone na zaspokojenie potrzeb dziecka. Jednakże, w ocenie Kolegium, poglądy te mają uzasadnienie w sytuacji, gdy dziecko zostałoby w ogóle pozbawione prawa do tego świadczenia za dany okres (np. dlatego, że osoba uprawniona do pobierania świadczenia na dziecko nie złożyła wniosku o przyznanie świadczenia w takim terminie, że obejmowałby on okres, za który inna osoba nienależnie pobrała świadczenie i przeznaczyła je w całości na potrzeby dziecka). W przedmiotowej sprawie tego rodzaju sytuacja nie zachodzi, gdyż za okres od 1 lipca 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r. matka dziecka otrzymała świadczenie wychowawcze. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił: - naruszenie art. 25 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne przyjęcie, że w analizowanej sprawie doszło do nienależnego pobrania świadczenia i w konsekwencji żądania jego zwrotu; - naruszenie zasady zaufania do organów administracji publicznej określonej w art. 8 k.p.a., poprzez uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko bez zmiany stanu faktycznego i prawnego, który był znany organowi I instancji w momencie przyznawania prawa do świadczenia wychowawczego i dodatkowo naliczenia odsetek; - naruszenie przepisów prawa mające wpływ na wynik sprawy poprzez nieodniesienie się w decyzji do wszystkich argumentów podniesionych w odwołaniu, a przez to naruszenie m.in. art. 15 k.p.a. oraz art. 138 k.p.a. W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania przed organem I instancji, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że zamieszkuje z dzieckiem, zajmuje się nim oraz je utrzymuje razem z matką dziecka, co zostało potwierdzone w przykładowych fakturach i przelewach za utrzymanie mieszkania, opłaty za media oraz zakupy artykułów spożywczych. Dodatkowo skarżący przelewa środki pieniężne na konto matki syna i wręcza jej środki pieniężne, co zostało potwierdzone przykładowym przelewem dołączonym do wywiadu. Zakupy zarówno dla dziecka oraz dla matki dziecka (np. żywność czy środki czystości) były wykonywane ze środków skarżącego (matka dziecka wręczała skarżącemu bądź wysyłała listy zakupów obejmujące towary i usługi przeznaczone dla niej i dla dziecka). Jednocześnie skarżący ponosił opłaty za prywatne ubezpieczenie zdrowotne syna, gdyż wymagał on stałej opieki lekarskiej ze względu na schorzenie w postaci bezdechów efektywnych. Dodatkowo zapewniał wakacje zarówno synowi jak i matce dziecka i w całości ponosił koszty tych wakacji. Skarżący podniósł, że świadczenie zostało mu wypłacone, pomimo iż złożył wniosek po złożeniu tego wniosku przez matkę dziecka, co oznacza, że Prezydent Miasta Krakowa miał pełną wiedzę o tym kto i kiedy złożył wniosek o świadczenie. Skarżący zarzucił, że organ nie uwzględnił faktu, iż pieniądze z tego świadczenia zostały w całości spożytkowane na potrzeby syna, co oznacza, że świadczenie nie może być uznane za nienależnie pobrane. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, celem świadczenia wychowawczego, jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy, stanowi że świadczenie wychowawcze przysługuje m.in. matce, ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a. Ustawodawca uzależnił zatem przyznanie świadczenia wychowawczego od faktu utrzymywania dziecka i wspólnego z nim zamieszkiwania. Jest to usprawiedliwione celem przedmiotowego świadczenia. Organ administracji ma więc przede wszystkim ocenić, jak wygląda sytuacja w danej rodzinie, czy wnioskujący o świadczenie rodzic, faktycznie zamieszkuje razem z dzieckiem, i w związku z tym ponosi wydatki związane z jego wychowywaniem. Zgodnie z art. 13 ust. 2a ustawy, informacje przedstawione we wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Natomiast stosownie do art. 13 ust. 4 pkt 3 ustawy, do wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego dołącza się odpowiednio zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego: a) zaświadczenie sądu opiekuńczego lub ośrodka adopcyjnego o prowadzonym postępowaniu sądowym w sprawie o przysposobienie dziecka; b) prawomocne orzeczenie sądu orzekające rozwód lub separację; c) orzeczenie sądu opiekuńczego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka;... d) inne dokumenty, w tym oświadczenia, potwierdzające spełnianie warunków do przyznania lub ustalenia wysokości świadczenia wychowawczego będącego przedmiotem wniosku. Odpowiednie orzeczenie sądu powszechnego jest wymagane wyłącznie w sytuacji, gdy o świadczenie wychowawcze wnioskuje: - opiekun faktyczny dziecka (na potwierdzenie przysposobienia dziecka lub wszczęcia w tym przedmiocie postępowania sądowego); - rodzic dziecka, który sprawuje nad nim opiekę naprzemienną (na potwierdzenie sprawowania opieki naprzemiennej w rozumieniu art. 5 ust. 2a ustawy); - opiekun prawny dziecka (na potwierdzenie objęcia dziecka opieką prawną). W pozostałych przypadkach orzeczenie sądu nie jest niezbędne do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest złożenie przez oboje rodziców małoletnich, wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego - przez ojca w dniu 13 sierpnia 2019 r., a przez matkę w dniu 8 lipca 2019 r. Wskazać należy, że zgodnie z art. 22 ustawy, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku, gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka, drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka, złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 stosuje się. Powołany przepis reguluje w szczególności sytuację, w której rodzice w różnym czasie składają wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego - obliguje ona, zgodnie z art. 22 ustawy, organ prowadzący postępowanie do ustalenia, który z rodziców sprawuje opiekę nad dzieckiem. Sytuacja, w której oboje rodzice składają wniosek o przyznanie świadczenia, obliguje organ do przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego na okoliczność tego, który z rodziców sprawuje opiekę nad dzieckiem, dopiero bowiem ustalenie, że opieka jest sprawowana równocześnie przez oboje rodziców daje organowi podstawę do stwierdzenia, że świadczenie powinno być wypłacone temu z rodziców, który pierwszy złożył wniosek. Mając na uwadze powyższy przepis, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie ostateczną i prawomocną decyzją z dnia 9 marca 2020 r. nr SKO.ŚR/4111/1420/2019 uchyliło skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego na syna J. S. Art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci stanowi natomiast, iż świadczeniem nienależnie pobranym jest świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia. Celem regulacji p.p.w.w.d., jest udzielenie przez państwo pomocy rodzicom/opiekunom, w wychowaniu dzieci w formie częściowego pokrycia wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (świadczenie wychowawcze). Motywy wprowadzenia świadczenia wychowawczego zostały przytoczone w uzasadnieniu projektu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Wskazano tam, że świadczenie wychowawcze kierowane jest do rodzin mających na utrzymaniu dzieci, a jego celem jest przede wszystkim częściowe pokrycie wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb życiowych i wychowywaniem dzieci. Wykształcenie i przygotowanie do życia dzieci wiąże się z dużym obciążeniem finansowym dla osób, u których pozostają one na utrzymaniu, w szczególności w rodzinach wieloosobowych. W związku z tym, rodziny często napotykają bariery ekonomiczne związane z wielkością dochodu. Nacisk ustawodawcy położony jest więc na powiązanie pomocy z pokryciem wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb życiowych i wychowaniem dzieci. Ustawowe wskazanie celu świadczenia jest wyraźną deklaracją intencji prawodawcy i wskazówką interpretacyjną co do całości ustawy. Konsekwencją tak ukształtowanego normatywnego określenia celu świadczenia konieczne jest powiązanie tego aspektu świadczenia z czerpaniem korzyści z tych środków i pobraniem świadczeń niezgodnie z celem ustawy. W rozpoznawanej sprawie ma bowiem miejsce sytuacja konkurujących ze sobą uprawnień, a zatem sytuacja, w której pobranie świadczenia wychowawczego przez jedną osobę rzutuje na uprawnienia innej osoby w tym zakresie. Za w/w okres na dziecko skarżącego, pobrane zostały bowiem dwa świadczenia, co niewątpliwie jest pobraniem drugiego świadczenia niezgodnie z celem ustawy. Wbrew stanowisku skarżącego, wykonanie zaskarżonej decyzji nie doprowadzi zatem do pozbawiania dziecka przedmiotowego świadczenia w okresie w decyzji wskazanym. Zauważyć należy, że co do zasady bieżącą pieczę nad dzieckiem sprawują rodzice, co wynika z art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359). W myśl tego przepisu, rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotować je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień. Dlatego też ponoszenie przez skarżącego kosztów utrzymania dziecka, nie może stanowić uzasadnienia dla pobrania i zatrzymania przez rodziców dziecka świadczenia wychowawczego w podwójnej wysokości. Również zarzut naruszenia zasady zaufania do organów administracji publicznej określonej w art. 8 k.p.a., poprzez uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko bez zmiany stanu faktycznego i prawnego, który był znany organowi I instancji w momencie przyznawania prawa do świadczenia wychowawczego i dodatkowo naliczenia odsetek nie mógł zostać uznany przez Sąd za zasadny bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie ostateczną i prawomocną decyzją z dnia 9 marca 2020 r. nr SKO.ŚR/4111/1420/2019 uchyliło skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego na syna J. S., zatem kwestia ta nie jest już przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Przedmiotem kontrolowanej decyzji było uznanie, że świadczenie wychowawcze wypłacone skarżącemu na rzecz syna za okres od 1 lipca 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r. w kwocie 1.000 zł, jest świadczeniem nienależnie pobranym i o zobowiązanie skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI