III SA/Kr 155/19

III SA/Kr 155/19 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2019-04-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-02-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /przewodniczący sprawozdawca/
Janusz Kasprzycki
Maria Zawadzka
Symbol z opisem
6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne
Celne prawo
Sygn. powiązane
I GSK 1928/19 - Wyrok NSA z 2020-05-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 Art. 220 ust. 2
Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
Dz.U. 2018 poz 167
65 ust. 5  i art. 67
Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne - tekst jedn.
Sentencja
|Sygn. akt III SA/Kr 155/19 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 kwietnia 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki, WSA Maria Zawadzka, , , Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2019 r., sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 30 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu należności celnych wraz z odsetkami skargę oddala
Uzasadnienie
Decyzją z [...] 2018 r. Naczelnik Urzędu Celno – Skarbowego odmówił A Sp. z o.o. w K (dalej "strona skarżąca") zwrotu uiszczonej kwoty:
1/ cła naliczonej według stawki celnej konwencyjnej w wysokości: 3 980 zł określonej decyzją z [...] 2014 r, od towarów objętych procedurą dopuszczenia do obrotu według zgłoszeń celnych;
2/ cła ostatecznego antydumpingowego w wysokości 91 428,00 zł, od towarów objętych procedurą dopuszczenia do obrotu wg zgłoszeń celnych;
3/ odsetek w kwocie 34 892,60 zł.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zarówno powiadomienie dłużnika dokonane na podstawie obowiązującego w dacie zgłoszenia art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego tj. Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE. L. z 1992 r. Nr 302, str. 1 z późn. zm.), jak i zaksięgowanie należności wynikających z długu celnego na podstawie art. 220 ust. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego zostało dokonane zgodnie z obowiązującym prawem, stąd wniosek skarżącego o zwrot należności celnych należało rozpatrzeć negatywnie.
Organ podał, że 29 września 2011 r., B Sp. z o.o. w K - działając w formie przedstawicielstwa bezpośredniego, korzystając z pozwolenia na stosowanie procedur uproszczonych, zgłosiła na rzecz strony skarżącej towar opisany jako "śruby ze stali węglowej ocynkowane" do procedury dopuszczenia do obrotu, poprzez dokonanie wpisu do ewidencji zgodnie z art. 76 ust. 1 lit. c Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Na podstawie załączonych do zgłoszeń świadectwa pochodzenia FORM, zgłaszający zastosował stawkę celną preferencyjną w wysokości 0% dla towarów pochodzących z Indonezji, przyjętą jednostronnie przez Wspólnotę wobec niektóry państw, grup państw lub terytoriów, w ramach Generalnego Systemu Preferencji.
Pismem z 20 czerwca 2013 r. Dyrektor Izby Celnej wystąpił do upoważnionych władz Indonezji o weryfikację wyrywkową świadectw pochodzenia celem sprawdzenia ich autentyczności i zgodności z regułami pochodzenia określonymi w Generalnym Systemie Preferencji.
Pismem 18 czerwca 2014 r. (data wpływu 22 lipca 2014 r.), upoważnione władze Indonezji udzieliły odpowiedzi, załączając uzgodniony protokół z 22 lutego 2013 r. "Misja współpracy administracyjnej UE celem ustalenia pochodzenia artykułów złącznych innych niż wykonane ze stali nierdzewnej eksportowanych z Indonezji do UE". W ww. protokole stwierdzono, że przedsiębiorstwo P nigdy nie produkowało stalowych artykułów złącznych w B, ale eksportowało bezprawnie do UE chińskie produkty końcowe objęte autentycznymi świadectwami pochodzenia GSP Form A. W związku z tym, świadectwa te nie były zgodne z regułami pochodzenia Generalnego Systemu Preferencji i zostały cofnięte przez Dyrekcję Ułatwień Importowych i Eksportowych. Wśród świadectw wymienionych w załączniku nr 4 znajdowało się również świadectwo pochodzenia FORM A nr [...] wystawione przez ww. P.
W oparciu o powyższe informacje Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowania celne, które zakończyły się m.in. wydaniem ww. decyzji z [...] 2014 r., w której zastosował stawki celne dla towaru pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej tj.: nie wyraził zgody na stosowanie preferencji taryfowych dla towarów objętych ww. zgłoszeniami celnymi, określił kwoty długu celnego podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu za towar objęty ww. zgłoszeniami celnymi oraz kwoty długu celnego - ostatecznego cła antydumpingowego podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu, powiadomił o retrospektywnym zaksięgowaniu ww. kwot długu celnego oraz poinformował o obowiązku wpłaty kwot określonych ww. decyzjami wraz z samodzielnie obliczonymi odsetkami zgodnie z art. 222 ust 1 lit a Wspólnotowego Kodeksu Celnego oraz w związku z art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 167 z późn. zm.).
Dalej organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 201 ust. 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, dług celny powstał w wyniku wpisu do ewidencji, który ma moc zgłoszenia celnego. Organ uznał, że skarżąca jest dłużnikiem zobowiązanym do zapłacenia długu celnego zgodnie z art. 201 ust. 1 lit. a, ust. 3 w związku z art. 4 pkt 12 i pkt 18 Wspólnotowego Kodeksu Celnego solidarnie z B Sp. z o.o. w K.
Następnie organ I instancji wyjaśnił, że ww. decyzja została utrzymana w mocy przez Dyrektora Izby Celnej, a skarga na decyzje organu II instancji została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2015 r., III SA/Kr 408/15. Wyrok ten uprawomocnił się.
Wobec powyższego organ wyjaśnił, że Urząd Celny prowadził postępowanie karne skarbowe w sprawie wprowadzenia w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 87 § 1 kks. Postanowieniem z [...] 2016 r. Urząd Celny umorzył dochodzenie. Na skutek zażalenia skarżącej, która domagała się uchylenia ww. postanowienia o umorzeniu dochodzenia wobec niewykrycia sprawcy i orzeczenia o umorzeniu dochodzenia na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 kpk (niepopełnienia przestępstwa skarbowego) postanowieniem [...] Sąd Rejonowy, II Wydział Karny, zmienił zaskarżone postanowienie.
Organ I instancji wskazał, że ww. postanowienie co prawda nie było skierowane do skarżącej ponieważ dochodzenie było prowadzone w sprawie wprowadzenia w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej, jednak w toku postępowań zarówno Urząd Celny jak i Sąd Rejonowy badali w szczególności zachowanie skarżącej, co zostało wykazane w postanowieniu [...]. Dla celów postępowania administracyjnego, czyn polegający na podaniu fałszywych informacji o pochodzeniu towaru przez eksportera (firmę indonezyjską) w celu uzyskania świadectwa pochodzenia został zakwalifikowany jako czyn podlegający wszczęciu postępowania karnego. Organ powołując się na wyrok TSUE z 16 lipca 2009 r. w połączonych sprawach Snauwaert e.a i Deschaumes, C-124/08 i C-125/08, EU:C:2009:469 wskazał, że nie jest wymagane, aby sprawcą czynu podlegającego wszczęciu postępowania karnego był dłużnik – w tym przypadku strona skarżąca. W ww. orzeczeniu Sądu Rejonowego wskazano, że sam czyn polegający na wprowadzeniu w błąd Urzędu Celnego zaistniał, co już – w ocenie organu - samo w sobie było wystarczającą przesłanką do skutecznego, retrospektywnego określenia kwoty długu celnego. Zdaniem organu, fakt umorzenia dochodzenia w sprawie na postawie art. 17 § 1 pkt. 2 kpk w związku z art. 113 § 1 kks nie miał więc wpływu na kwalifikację czynu w decyzji określającej kwotę długu celnego podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu. Powyższe wynikało z wykładni językowej art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego oraz orzecznictwa. Z kolei przytoczony przez skarżącą pkt 28 i pkt 29 uzasadnienia wyroku TSUE z 18 grudnia 2017 r, ZF Zefeser, C-62/06, EU:C:2007:811 nie miał, zdaniem organu, odniesienia do niniejszej sprawy, gdyż Sąd Rejonowy nie dokonywał kontroli decyzji wydanych przez organ celny. Odnośnie stwierdzenia zawartego w postanowieniu o umorzeniu dochodzenia z 11 kwietnia 2016 r., że skarżąca dołożyła należytej staranności w zakresie potwierdzenia pochodzenia towarów, organ I instancji podał, że jest ono prawidłowe jedynie w zakresie, "w jakim Urząd Celny rozpatrywał sprawę tzn. czy zostało popełnione przestępstwo z art. 87 § 1 kks". Tymczasem inne były wymagania w zakresie zachowania należytej staranności w celu zastosowania art. 220 ust. 2 lit. b akapit czwarty Wspólnotowego Kodeksu Celnego, co potwierdził wyrok TSUE z 8 listopada 2012 r., L, C-438/11, EU:C:2012:703.
W odwołaniu strona skarżąca zarzuciła decyzji I instancji naruszenie art. 236 Wspólnotowego Kodeksu Celnego poprzez uznanie, że należności wynikające z długu celnego w momencie ich pobrania były należne
Decyzją z 30 listopada 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji nr [...].
Na wstępie swoich rozważań organ odwoławczy podkreślił, że decyzja organów celnych w przedmiocie określenia długu celnego nie została wyeliminowana z obrotu prawnego w związku z niezłożeniem skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 27 listopada 2015 r., III SA/Kr 408/15.
Zdaniem organu odwoławczego należności celne podlegałyby zwrotowi gdyby w chwili ich uiszczenia kwoty te nie były należne lub zostały zaksięgowane niezgodnie z art. 220 ust. 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Należności celne wynikające z ww. prawomocnej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z [...] 2014 r. były prawnie należne, co potwierdziły wydane w sprawie orzeczenia sądów administracyjnych, w tym wydane w analogicznych sprawach 27 czerwca 2018 r. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: I GSK 898/16, I GSK 899/16, I GSK 940/16 oraz I GSK 1040/16, którymi uchylono wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie III SA/Kr 799/15, III SA/Kr 722/15, III SA/Kr 800/15, III SA/Kr 1015/15 oraz decyzje organu II instancji. W uzasadnieniach powołanych wyroków Naczelny Sąd Administracyjny podzielił jednak stanowisko sądu I instancji i organów celnych, że do zastosowania art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego nie było konieczne, aby popełnienie czynu zabronionego zostało wykazane prawomocnym wyrokiem sądu. Organy celne we własnym zakresie mogły decydować i ocenić, czy miał miejsce czyn podlegający w chwili popełnienia wszczęciu postępowania karnego. Kwalifikacja danego czynu dokonywana była jedynie dla celów postępowania administracyjnego, aby umożliwić organom celnym skorygowanie błędu lub poboru niewystarczających należności celnych. Przesłanką wystarczającą do zastosowania art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego było więc wykazanie przez organ celny, że czyn, który spowodował powstanie długu celnego był w momencie popełnienia zagrożony przez obowiązujące przepisy, sankcją karną. W razie zaistnienia tej przesłanki organ celny mógł zawiadomić dłużnika o kwocie długu celnego po upływie trzech lat, nie później jednak niż przed upływem lat pięciu (art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego w zw. z art. 56 Prawa celnego). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy celne, a za nimi sąd I instancji, prawidłowo przyjęły, że w sprawie organy miały prawo wydać decyzje o retrospektywnym zaksięgowaniu kwoty długu celnego w terminie 5 letnim na podstawie art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego w zw. z art. 56 Prawa celnego i w tym zakresie zarzuty skargi kasacyjnej zostały uznane za chybione. W konsekwencji nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 65 ust. 3 Prawa celnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu przez Sąd I instancji, że naliczenie odsetek od długu celnego było prawidłowe, pomimo braku wystąpienia długu celnego ze względu na upływ terminu na powiadomienie o nim skarżącej.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 220 ust. 2 lit. b Wspólnotowego Kodeksu Celnego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wystawienie spornego świadectwa pochodzenia FORM A nie stanowiło błędu organów indonezyjskich. Przyjęcie odmiennej tezy przeczyłoby oczywistym ustaleniom zarówno odpowiednich władz Indonezji, jak i przedstawicieli Unii Europejskiej i urzędu OLAF. Zebrane materiały w sposób jednoznaczny dowodziły, że towary eksportowane przez P z Indonezji, nie posiadały preferencyjnego ani niepreferencyjnego indonezyjskiego pochodzenia. Świadectwa te jako niezgodne z regułami pochodzenia GSP i nieprawidłowe, zostały cofnięte przez Dyrekcję Ułatwień Importowych i Eksportowych. Nie można się było zgodzić z stroną skarżącą, że organy indonezyjskie w momencie wydawania świadectw podchodzenia wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniały warunków preferencji.
Organ odwoławczy podkreślił, że konsekwencje działań eksportera dotykają bezpośrednio osobę odpowiedzialną za uiszczenie należności celnych. Wydanie nieprawidłowego świadectwa nie stanowiło bowiem błędu organu, jeżeli świadectwo zostało wystawione na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera. Zdaniem organu odwoławczego to eksporter podał nieprawdziwe dane o miejscu produkcji importowanych do Polski towarów.
Na koniec organ odwoławczy zauważył, że w zaskarżonych rozstrzygnięciach organ I instancji nie odniósł się odrębnie do żądania zwrotu odsetek od łącznej kwoty należności (cła, ostatecznego cła dumpingowego, odsetek), jednakże sam fakt odmowy zwrotu należności celnych był jednoznaczny z odmową zwrotu odsetek (od de facto niezwracanej przez organ należności). Organ wskazał, że postępowanie dotyczyło jedynie kwestii związanych ze zwrotem należności celnych na podstawie art. 236 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, a nie art. 65 ust. 5 ustawy Prawo celne.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie strona skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenia poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, zrzucając naruszenie:
– art. 23 ust. 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady(UE) nr 952/2013 z 9 października 2013 r. ustanawiającego Unijny Kodeks Celny, poprzez uznanie, że nieusunięcie z obrotu prawnego ani też nieuchylenie w przeprowadzonym postępowaniu sądowym decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z [...] 2014 r. powodowało, że nie została spełniona przesłanka zwrotu należności określona w art 236 ust. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego;
– art. 236 ust. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego poprzez uznanie, że należności wynikające z długu celnego w momencie ich pobrania były należne.
W uzasadnieniu zarzutów strona skarżąca podała, że decyzja organu I instancji z [...] 2015 r. została doręczona jej 22 grudnia 2014 r., tj. już po upływie 3 – letniego okresu, w którym organ celny mógł powiadomić dłużnika o retrospektywnym zaksięgowaniu kwot długu celnego. W jej ocenie wszystkie należności celne przedawniały się w okresie 3 letnim, a nie 5 letnim.
Strona skarżąca podkreśliła, że po wydaniu w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wyszły na jaw nowe okoliczności tj. Sąd Rejonowy Wydział II Karny prawomocnym postanowieniem z 27 października 2017 r. [...] stwierdził, że postępowanie karne w sprawie wprowadzenia w błąd organów celnych podlegało umorzeniu, ale nie ze względu na niewykrycie sprawców (jak tego chciały organy), ale z uwagi na fakt, że czyn nie zawierał znamion przestępstwa Oznaczało to, że nikt, a nie tylko importer, nie popełnił przestępstwa.
Strona skarżąca podniosła, że w jej ocenie, czyn popełniony w Indonezji (przedstawienie nieprawidłowych faktów organom wydającym świadectwa pochodzenia) nie był penalizowany na terytorium Rzeczypospolitej. W tym zakresie skarżąca powołała się na www. wyrok TSUE ZF Zefeser. Jej zdaniem, skoro prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego stwierdzono, że przy odprawie celnej towarów nie popełniono czynu stanowiącego przestępstwo według prawa polskiego, to dług celny wygasł po upływie 3 lat od dnia zgłoszenia towarów do procedury celnej. Należności wynikające z tego długu w momencie ich pobrania były nienależne, a więc powinny zostać zwrócone.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o oddalenie skarg podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.
Na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2019 r. pełnomocnik strony skarżącej podkreślał, że we wszystkich rozpoznawanych wspólnie sprawach (od sygnatury III SA/Kr 155/19 do III SA/Kr 158/19) umorzenie dochodzenia na podstawie art. 17 §1 pkt 2 kpk oznaczało, że nie tylko importer, ale też żadna inna osoba nie popełniła przestępstwa. Wskazywał, że wpływ umorzenia postępowania karnego na przedawnienie należności był przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z 20 lutego 2019 r., I GSK 1389/16 uznał za błędne stanowisko o braku znaczenia dla przedawnienia sposobu zakończenia postępowania karnego. Zdaniem pełnomocnika, umorzenie postępowania karnego powodowało, że wszystkie czynności podjęte w toku dochodzenia należało uznać za niebyłe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Skarga nie była zasadna.
W ocenie Sądu, organy celne prawidłowo przyjęły, że termin przedawnienia należności celnych wynosił 5 lat, a więc wydana w sprawie prawomocna decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z [...] 2015 r., nr [...] w przedmiocie długu celnego słusznie nie została wycofana z obrotu prawnego. Z tych to przyczyn niezasadne było więc żądanie zwrotu należności celnych określonych w ww. decyzji.
Sąd zauważa, że fakt wydania przez Sąd Rejonowy prawomocnego postanowienia z 27 października 2017 r., [...] był znany Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu orzekającemu 27 czerwca 2018 r. w analogicznych sprawach - co wynika wprost z treści uzasadnienia tych wyroków.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził przy tym, że organy celne miały prawo wydać decyzję o zaksięgowaniu retrospektywnym długu celnego w terminie 5 letnim, a to z powodu "(...) przedstawienia nieprawidłowych faktów przez eksportera towarów organom celnym wystawiającym świadectwa pochodzenia FORM A (...)" (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2018 r., I GSK 898/16). Jak bowiem wywodził Naczelny Sąd Administracyjny organy celne we własnym zakresie decydują i oceniają, czy miał miejsce czyn podlegający w chwili popełnienia wszczęciu postępowania karnego. Wystarczającą przy tym przesłanką do zastosowania art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego jest wykazanie przez organ celny, że czyn, który spowodował powstanie długu celnego był w momencie popełnienia zagrożony przez obowiązujące przepisy sankcją karną.
Orzekający więc w niniejszej sprawie Sąd zauważa, że w powołanym przez stronę skarżącą postanowieniu z 27 października 2017 r. zmieniającym podstawę prawną umorzenia dochodzenia – Sąd Rejonowy, II Wydział Karny w sposób wyraźny stwierdził: "Niewątpliwie, zdaniem Sądu, sam czyn polegający na wprowadzeniu w błąd Urzędu Celnego zaistniał. Z przekazanej Urzędowi Celnemu dokumentacji (por. np. protokół k.10-11) wynikało, że firma indonezyjska, która miała być producentem elementów złącznych, importowanych następnie przez firmę A, w rzeczywistości nie produkowała tego towaru lecz eksportowała bezprawnie do Unii towar chiński. W związku z tym faktem świadectwa pochodzenia zostały wycofane przez władze indonezyjskie, bowiem zostały wystawione na podstawie fałszywych danych. Niewątpliwie też takie świadectwa pochodzenia były przekładane Urzędowi Celnemu, który w ten sposób został wprowadzony w błąd co do preferencyjnego traktowania towarów. Inną zaś rzeczą jest czy wykazano w postępowaniu, że firma A, tj. osoby nią zarządzające w tamtym czasie miały świadomość nielegalności przedkładanych świadectw pochodzenia". Dalej w ww. postanowieniu Sąd wskazywał, że nie można wykazać, aby Spółka, czy też dokładniej osoby zarządzające nią w tym czasie miały zamiar popełnienia czynu z art. 87§1 kks (...) a więc przy wykazaniu, że spółka w sposób świadomy wprowadziła Urząd Celny w błąd co do autentyczności przedłożonych świadectwa pochodzenia".
Przytoczony fragment uzasadnienia ww. postanowienia w przedmiocie umorzenia dochodzenia i zmiany kwalifikacji tego umorzenia potwierdza ustalenia, że w istocie to firma indonezyjska wprowadziła w błąd indonezyjskie organy celne - nie miało więc znaczenia dla terminu przedawnienia należności celnych, że dochodzenie w Polsce zostało umorzone z uwagi na brak znamion czynu zabronionego po stronie polskich obywateli (osób zarządzających polską firmą A Sp. z o.o.). Umorzenie postępowania przez polski sąd miało bowiem związek z zasadą terytorialności prawa karnego (karnego skarbowego). Zasada ta wyraża się w art. 3 §2 kks, zgodnie z którym przepisy kodeksu stosuje się do sprawcy, który popełnił czyn zabroniony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na polskim statku wodnym lub powietrznym, chyba że kodeks stanowi inaczej.
Nie jest więc tak, jak sugerował pełnomocnik strony skarżącej, że umorzenie dochodzenia na podstawie art. 17 §1 pkt 3 kpk oznaczało, że nikt nie popełnił przestępstwa w związku ze zgłoszeniem do odprawy celnej towarów, których dotyczyła zaskarżona decyzja.
Jak wskazał TSUE w powoływanym przez organ i stronę skarżącą wyroku ZF Zefeser kwalifikacja czynu jako "czynu podlegającego postępowaniu sądowemu w sprawach karnych" w rozumieniu art. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (EWG) nr 1697/79 z dnia 24 lipca 1979 r. w sprawie odzyskiwania po dokonaniu odprawy celnej należności celnych przywozowych lub wywozowych, które nie były wymagane od osoby zobowiązanej do zapłaty za towary zgłoszone do procedury celnej przewidującej obowiązek uiszczenia takich należności leży w kompetencji organów celnych powołanych do określania dokładnej kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych. Dokonana przez organy celne kwalifikacja danego czynu jako "czynu podlegającego postępowaniu sądowemu w sprawach karnych" nie stanowi bowiem stwierdzenia, że rzeczywiście popełnione zostało przestępstwo (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie M, pkt 9). Jak wynika z pierwszego i drugiego motywu rozporządzenia nr 1697/79, wskazana kwalifikacja jest dokonywana jedynie w ramach i dla celów postępowania o charakterze administracyjnym, mającego na celu wyłącznie umożliwienie organom celnym skorygowania błędnego lub niewystarczającego poboru należności celnych przywozowych lub wywozowych (pkt 28).
Zdaniem Sądu, organy wykazały, że w rzeczywistości importowany towar został wyprodukowany w Chinach – potwierdza to również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uzasadnieniu wyroku dotyczącego jednej z pozostałych dostaw wyraźnie stwierdził, że działanie indonezyjskiego eksportera, poprzez tworzenie warunków wiarygodności co do "produkcji" spornych wyrobów w Indonezji, miały właśnie na celu pozyskanie świadectw pochodzenia. W takiej sytuacji tym bardziej nie można mówić o błędzie samych organów wystawiających świadectwa FORM A (wyrok z 27 czerwca 2018 r., I GSK 898/16).
W konsekwencji, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wprowadzenie w błąd organów celnych co do rzeczywistego pochodzenia towarów w celu uniknięcia zapłaty należności celnych samo w sobie, gdyby czyn ten był popełniony na terenie Polski przez obywateli polskich – spełniałby znamiona przestępstwa z art. 87 §1 kks tj. narażenia należności celnych na uszczuplenie poprzez wprowadzenie organów celnych w błąd. Z tych to powodów, zdaniem orzekającego Sądu, organy celne uprawnione były do ustalenia dla celów postępowania wymiarowego, że termin przedawnienia należności celnych wynosił 5 lat. Zgodnie bowiem z art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego wykazanie przez organ celny, że czyn, który spowodował powstanie długu celnego był w momencie popełnienia zagrożony przez obowiązujące przepisy sankcją karną umożliwia zawiadomienie dłużnika o kwocie długu celnego po upływie trzech lat, nie później jednak niż przed upływem lat pięciu (art. 221 ust. 4 WKC w zw. z art. 56 Prawa celnego). Jak słusznie przy tym organy zauważyły odwołując się do wyroku TSUE w sprawie S i D zarówno z brzmienia, jak i systematyki art. 221 kodeksu celnego wynikało, że dłużnik (tu: strona skarżąca) może zostać powiadomiony o kwocie należności celnych po upływie trzyletniego terminu nawet jeżeli dłużnik ten nie był sprawcą (tu: eksporter indonezyjski) zarzucanego czynu.
W rozpoznawanej sprawie zgłoszenie importowanego towaru zostało dokonane [...] 2011 r., a więc decyzja organu celnego z [...] 2015 r. doręczona 22 grudnia 2014 r – została doręczona przed upływem przedawnienia.
Odnosząc się natomiast do argumentów opartych na treści uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2018 r., I GSK 1389/16 to Sąd zauważa, że jest on nieadekwatny do zagadnienia będącego istotą rozstrzyganego sporu. Powoływany wyrok dotyczył bowiem skutków wszczęcia i umorzenia postępowania karnego skarbowego w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm.), a nie w przepisach celnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych, istotnie ukształtował się pogląd, że niemożność wszczęcia postępowania karnego skarbowego z powodu przedawnienia karalności wykroczenia powoduje, że faktycznie wszczęte postępowanie, które następnie zostało umorzone – nie wywołuje skutków zawieszenia terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 §6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Niemniej jednak, w rozstrzyganej sprawie – termin przedawnienia należności celnych został określony w art. 65 ust. 7 Prawa celnego na 5 lat, z tym jednak zastrzeżeniem, że zgodnie z art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego organ celny może skorzystać z tego terminu, jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego. Inna konstrukcja przepisu spowodowała, że zgodnie z ww. art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego organy celne były zobowiązane do stwierdzenia, czy istnieje związek pomiędzy powstaniem długu celnego a popełnieniem czynu podlegającego postępowaniu karnemu z zastrzeżeniem, że ustalenia takie mogły być czynione wyłącznie na użytek postępowania zmierzającego do ustalenia należności celnych. W rozpoznawanej sprawie, co Sąd zaakceptował, organy wykazały, że eksporter indonezyjski wprowadził indonezyjskie organy w błąd, a tego typu czyn – formalnie podlegał karze zgodnie z polskimi przepisami karnymi skarbowymi.
Z tych to przyczyn Sąd skargę oddalił zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.