III SA/Kr 1536/23

III SA/Kr 1536/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-01-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewelina Dziuban
Jakub Makuch /sprawozdawca/
Tadeusz Kiełkowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
|Sygn. akt III SA/Kr 1536/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 stycznia 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Tadeusz Kiełkowski, Sędziowie: WSA Jakub Makuch (spr.), Asesor WSA Ewelina Dziuban, Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2024 r., sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 18 sierpnia 2023 r. nr SKO.ŚR/4111/731/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. P. (dalej: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 18 sierpnia 2023 r.
(nr SKO.ŚR/4111/731/2023) utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa
z 31 maja 2023 r. (nr [...]) w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia.
W stanie faktycznym sprawy skarżąca pismem z 10 marca 2023 r. wniosła do organu I instancji żądanie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad całkowicie niezdolnym do pracy i samodzielnej egzystencji ojcem, J. B.
Z przeprowadzonego w toku postępowania wywiadu środowiskowego wynikało, iż skarżąca sprawuje całodobową opiekę nad ojcem. Akcentowała skarżąca, że w kwietniu 2022 r. stan zdrowia ojca znacznie się pogorszył. Jest to aktualnie osoba leżąca, pampersowana, cewnikowana, z odleżynami. Zakres świadczonej przez skarżąca opieki obejmuje: przygotowanie i podanie posiłków z uwzględnieniem diety, sprzątanie, zamawianie wizyt lekarskich, utrzymanie higieny, mycie całego ciała, zmiana pieluchomajtek, bielizny osobistej, prześcielanie łóżka, oklepywanie celem zapobiegania odleżynom.
W złożonym oświadczeniu (k. 18) skarżąca podała, że ma dwie siostry, które ze względu na stan zdrowia nie mogą zaopiekować się ojcem, zgodnie z zakresem koniecznej mu opieki.
W piśmie z 23.04.2023 r. (k. 27) skarżąca wskazała m.in., że z uwagi na skłonności jej ojca do odleżyn, musi on zmieniać pozycję co 2 godziny, a ta czynność wymaga pomocy ze strony skarżącej. Podała, że ojciec cierpi na bóle neuropatyczne, stany lękowe i ataki paniki, co ma swoją genezę w traumatycznych wspomnieniach z czasów stalinowskich (ma on status osoby represjonowanej). Z uwagi na powyższe, nie jest możliwe, aby opiekę sprawowała inna, niż skarżąca, osoba tj. np. wynajęta opiekunka. Nawet krótkotrwałe opuszczenie ojca przez skarżącą wywołuje jego niepokój i lęk. Skarżąca podała, że jej ojciec nie potrzebuje wsparcia finansowego, lecz ciągłej, całodobowej opieki, która tylko ona jest w stanie zapewnić. Odnośnie zobowiązanych do alimentacji ojca sióstr skarżącej wskazała ona min., starsza siostra ukończyła 70 lat, mieszka z niepełnosprawnym mężem, ma chorą tarczycę, kręgosłup i nerki, leczy się na nadciśnienie. Druga siostra, ma 68 lat, cierpi na bezsenność, nadciśnienie i ma problemy z kręgosłupem.
Decyzją z 31 maja 2023 r. organ I instancji odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia. Wskazał, że całkowita niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji jej ojca (urodzonego 8 sierpnia 1929 r.) istnieje od 1 sierpnia 1998 r. Tym samym, nie został spełniony wymóg określony w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: ustawa). Dalej organ wyjaśnił, że przepis ten nadal obowiązuje pomimo wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r, sygn. akt K 38/13.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej SKO w Krakowie decyzją z 18 sierpnia 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Kolegium wskazało, że na podstawie powołanego wyroku TK kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Tym samym, w ocenie organu, przesłanka na której oparł się organ I instancji odmawiając skarżącej świadczenia, nie powinna być uwzględniona w sprawie. Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że ojciec skarżącej posiada, oprócz skarżącej, jeszcze dwie córki. Kolegium podkreśliło, że obowiązek alimentacyjny, którym obciążone są wszystkie dzieci osoby wymagającej opieki może być realizowany nie tylko poprzez osobistą opiekę, ale również przez pomoc finansową. W ocenie organu brak jest obiektywnych przeszkód po stronie sióstr skarżącej w wywiązywaniu się z obowiązku alimentacyjnego. Okolicznością zwalniającą z opieki nie może być - zdaniem Kolegium fakt - że siostry skarżącej cierpią na różne schorzenia w postaci chorej tarczycy, problemów z nerkami, nadciśnienia, bezsenności oraz problemy z kręgosłupem. Podkreśliło Kolegium Odwoławcze, że większość osób w wieku emerytalnym ma podobne schorzenia i nie wykluczają one, choć w pewnym wymiarze czasu, wykonywania opieki nad ojcem lub partycypacji finansowej w tej opiece.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca podniosła zarzuty naruszenia:
1) prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
– art. 17 ust. 1 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z powodu tego, że ma jeszcze dwie siostry emerytki, które są osobami schorowanymi i utrzymującymi się jedynie ze swoich emerytur i nie mogą osobiście zajmować się ojcem, w sytuacji gdy przepis art. 17 ust. 1 a ww. ustawy
oraz zawarte w nim ograniczenia, zgodnie z wykładnią literalną i również wykładnią celowościową dotyczą jedynie osób "innych niż spokrewnione w pierwszym stopniu", zaś skarżąca jest spokrewniona ze swoim ojcem w pierwszym stopniu, jako jego córka;
– art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędną jego wykładnię przez SKO w Krakowie w zaskarżonej decyzji, pominięcie wykładni celowościowej tego przepisu i przyjęcie, że samo faktyczne sprawowanie przez skarżącą nad jej ojcem nie wystarczy do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy spełnia ona wszelkie przesłanki do uzyskania tego świadczenia, ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wobec swojego ojca, oraz nie podejmuje zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, który jest niezdolny do samodzielnej egzystencji z uwagi na znaczny stopień niepełnosprawności, a art. 17 ust. 4 ustawy
o świadczeniach rodzinnych nie wprowadza kryterium negatywnego "posiadania innych członków rodziny spokrewnionych w pierwszym stopniu, na których ciąży obowiązek alimentacyjny",
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 i 2 k.p.a., w zw. z art. 7 k.p.a. i w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie przez SKO
w Krakowie decyzji organu pierwszej instancji w mocy, w sytuacji gdy decyzje odmowne organów obu instancji były oparte na odmiennych przesłankach, Prezydent Miasta Krakowa w swojej decyzji rozpatrywał kwestie związane ze stanem zdrowia, stanem majątkowym i rodzinnym sióstr skarżącej i nie uważał, aby stały one na przeszkodzie przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, jednak zastosował w swojej decyzji przepis art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu uznanym przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją w wyroku z dnia 21 października 2014 r. w sprawie o sygn. akt K 38/13, zaś SKO w Krakowie bezzasadnie oparło swoją decyzję o przesłankę istnienia innych osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, podczas gdy to SKO w Krakowie powinno samodzielnie prowadzić postępowanie dowodowe i ustalić stan faktyczny sprawy na podstawie i w granicach prawa, a działanie Organu drugiej instancji naruszyło zasadę zaufania obywateli do organów państwa, a także zasadę pewności prawa.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Krakowa oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że jej ojciec ma 94 lata, jest osobą leżącą (nie wstaje z łóżka), korzysta z pampersów, jest cewnikowany i potrzebuje jej opieki 24 godziny na dobę. W okresie stalinowskim był represjonowany, przebywał
w więzieniu i w związku z tym cierpi na lęki i ataki paniki. Te dolegliwości psychiczne wzmogły się po pobycie w szpitalu, podobnie jak i lęk separacyjny. Podniosła, że ojciec akceptuje posiłki i leki tylko od niej, złości się i bywa agresywny kiedy nie ma jej
w pobliżu i wobec tego nie ma możliwości, aby opiekę sprawowała wynajęta opiekunka. Dodatkowo waży ponad 90 kg, nie jest w stanie sam zmienić pozycji w łóżku. Z związku ze skłonnością do powstawania nowych odleżyn, trzeba mu zmieniać pozycję co dwie godziny. Podkreśliła, że ojciec bardzo źle reaguje on na zmiany, nawet te krótkie, chwilowe. Samo wyjście skarżącej na dłuższe zakupy budzi u niego niepokój i musi być dostępna na każde zawołanie. Wskazała, że jej dwie starsze siostry od kilkudziesięciu lat mieszkają osobno razem ze swoimi rodzinami. Obie mają poważne problemy z kręgosłupem i nie są w stanie fizycznie sprawować opieki nad ojcem. Dodatkowo jej siostra T. ma bardzo poważne problemy zdrowotne - chorą tarczycę, problemy z nerkami i nadciśnienie, a jej mąż jest osobą niepełnosprawną. Jej druga siostra, J., od wielu lat cierpi na bezsenność i leczy się na nadciśnienie. Zaznaczyła również, że zawarte w art. 17 ust. 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych ograniczenia dotyczą jedynie osób "innych niż spokrewnione w pierwszym stopniu", a ona jako córka jest spokrewniona ze swoim ojcu w pierwszym stopniu. Zdaniem skarżącej Kolegium błędnie rozważało w ogóle stan majątkowy, rodzinny i zdrowotny jej sióstr jako również spokrewnionych w pierwszym stopniu. Brak było temu podstawy prawnej i sformułowanego przez ustawodawcę wymogu. Zaznaczyła, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie wynikał z jej lenistwa, czy chęci obciążenia Skarbu Państwa. Z uwagi na opiekę nad całkowicie od niej zależnym ojcem znalazła się w bardzo trudnym położeniu. W ocenie skarżącej, spełnia ona wszelkie przesłanki do uzyskania tego świadczenia, albowiem ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wobec ojca oraz nie podejmuje zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania nad nim opieki. Podkreśliła, że fakt posiadania przez ojca jeszcze dwóch córek emerytek w złym stanie zdrowia, na których ciążyłby potencjalny obowiązek alimentacyjny, gdyby mogły go wykonywać, nie uprawniał organu do ustalenia, że nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 26 stycznia 2024 r. skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko. Dodała, że jej ojciec pozostaje pod opieką psychiatryczną i na tę okoliczność posiada stosowne dokumenty. Ma zdiagnozowaną nerwicę depresyjno-lękową związaną z pobytem w więzieniu w czasach stalinowskich. Wieczorami przyjmuje leki przeciwlękowe, dzięki czemu (choć nie zawsze) przesypia noce. Wskazała także, że ojciec przyjmuje leki neuropatyczne i nasercowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga była zasadna.
Prezentację motywów przyjętego przez Sąd rozstrzygnięcia uchylającego obie kontrolowane decyzje poprzedzić jednak należy stwierdzeniem, że trafnie SKO w Krakowie w wydanej w tej sprawie decyzji, zweryfikowało błędny pogląd organu I instancji przyjmujący, jako przeszkodę do przyznania skarżącej żądanego świadczenia pielęgnacyjnego, okoliczność powstania niepełnosprawności u osoby, nad którą jest sprawowana opieka, po 25. roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych; aktualny publikator Dz. U. 2023 r., poz. 390; dalej u.ś.r.). Kolegium Odwoławcze, wskazując bowiem na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. (sygn. akt K 38/13) prawidłowo wywiodło, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, co skutkować winno aktualnie tym, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Przepis ten mówi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje także innym – niż wymienione w poprzednich punktach tego ustępu – osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoby te nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
W celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego należy zatem wykazać, że osoba ubiegająca się o to świadczenie, nie tylko należy do kręgu osób w nim wskazanych, ale także - stale i osobiście opiekuje się bliską (tj. objętą ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym) osobą niepełnosprawną. Fundamentalną jest tu natomiast kwestia, czy taka opieka stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a tym samym, czy w istocie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką. Innymi słowy, zaniechanie aktywności zawodowej opiekuna musi nastąpić w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Podkreślić bowiem należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam tylko fakt opieki nad niepełnosprawnym, lecz za rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia przez opiekuna (lub jego rezygnację z zatrudnienia) – wynikający właśnie z konieczności sprawowania tej opieki. Jak przy tym wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20). Jak zasadnie wskazał WSA w Warszawie w wyroku z 7.10.2011 r. (sygn. I SA/Wa 1265/11), wymóg opieki nad osobą niepełnosprawną związany jest z całkowitą zależnością tej osoby od otoczenia. Trafnie też zauważył NSA w wyroku z 12.10.2021 r. (sygn. akt I OSK 493/21), że o tym, czy istnieje związek przyczynowy w rozumieniu wyżej wskazanym, decydować winien zakres wymaganych czynności opiekuńczych i konieczny na to czas wykluczający - zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego - aktywność zarobkową i zawodową opiekuna.
Analiza zaskarżonej decyzji wskazuje, że odmowa przyznania skarżącej oczekiwanego świadczenia motywowana była tym, iż poza skarżącą, są jeszcze dwie inne osoby (siostry skarżącej) zobowiązane do alimentacji niepełnosprawnego rodzica, zaś po stronie tych osób, w ocenie organu odwoławczego, nie występowały obiektywne przeszkody w wywiązywaniu się z obowiązku współpartycypacji w opiece nad ojcem. Według Sądu, zaprezentowane stanowisko organu II instancji wywiedzione zostało bez dokładnego ustalenia i należytego rozważania wszystkich istotnych okoliczności tej sprawy (art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 k.p.a.). Jak trafnie bowiem akcentował WSA w Krakowie w wyroku z 17.10.2023 r. (sygn. akt III SA/Kr 426/23), choć zasadniczo trafny jest pogląd przyjmujący, że istnienie innych osób zobowiązanych w równym stopniu do alimentacji względem osoby wymagającej opieki powinno być brane pod uwagę przy ustalaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, niemniej jednak okoliczność ta - nie w każdym przypadku musi samoistnie przesądzać o rozstrzygnięciu negatywnym. Podlega ona ocenie przez prymat ogółu okoliczności danej sprawy; ściśle biorąc, jest nie tyle autonomiczną przesłanką negatywną, ile elementem, który wpływa ocenę związku przyczynowego między brakiem zatrudnienia wnioskodawcy, a opieką sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Istotne jest przy tym to, czy inne osoby zobowiązane do alimentacji względem osoby wymagającej opieki, obiektywnie mogą w tej opiece współuczestniczyć przez osobiste starania lub przez pokrywanie jej kosztów.
Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy z perspektywy przytoczonego wyżej, trafnego poglądu dostrzec trzeba, że materiał ten nie pozwalał uznać, aby obie siostry skarżącej w istocie miałyby obiektywną, rzeczywistą i realną możność wsparcia skarżącej w opiece nad 94. letnim ojcem. W tym aspekcie rozważyć należało zarówno sytuację zdrowotną i osobistą sióstr skarżącej, jak też specyfikę uwarunkowań opiekuńczych ich ojca.
Oceniając pierwsze ze wskazanych zagadnień odnotować trzeba, iż starsza z sióstr skarżącej (T.), w dacie wydawania decyzji przez organ odwoławczy miała ponad 70 lat. Jak przy tym akcentowała skarżąca, a organ odwoławczy twierdzeń tych nie negował, siostra ta choruje na tarczycę, ma problemy z nerkami i kręgosłupem, a nadto, sprawuje określoną pieczę nad niepełnosprawnym mężem. Z kolei druga siostra skarżącej (J.), w dacie orzekania przez SKO w Krakowie miała ponad 68 lat. Leczy się ona na bezsenność, nadciśnienie i także ma problemy z kręgosłupem. Stwierdzić więc trzeba, że obie siostry skarżącej to osoby obarczone chorobami, co przy uwzględnieniu ich wieku, a także wskazanej sytuacji osobistej, budzić już musi uzasadnione wątpliwości odnośnie do możliwości efektywnego sprawowania opieki nad 94-letnim ojcem.
Przechodząc natomiast do drugiego z sygnalizowanych wyżej aspektów ocenianej sprawy (uwarunkowań opiekuńczych niepełnosprawnego) dostrzec trzeba, że ojciec skarżącej jest człowiekiem otyłym, stale leżącym, wymagającym co pewien czas pomocy w zmianie pozycji ciała, a nadto pampersowanym, cewnikowanym, z wykształconymi odleżynami. Nadto, jest osobą pozostającą pod stałą opieką psychiatryczną (protokół z rozprawy, k. 23 akt sądowych), przyjmującą leki przeciwlękowe, dzięki czemu czasem może przespać noc. Ma on zdiagnozowaną nerwicę depresyjno-lękową związaną z pobytem w więzieniu w czasach stalinowskich. W ocenie Sądu, ogół przedstawionych uwarunkowań zdrowotnych niepełnosprawnego i zakresu potrzebnej mu opieki (obejmującej w istocie wszystkie obszary życia), jak też opisanej sytuacji sióstr skarżącej, pozwala stwierdzić, że nie uzyska on od rodzeństwa realnego wsparcia w opiece nad ojcem. Zasadny jest więc wniosek, że całość obowiązków opiekuńczych, de facto spoczywa na skarżącej. Troska skarżącej o ojca jawi się przy tym jako wyłączna, jeśli zestawi się przedstawioną wyżej kondycję mentalną niepełnosprawnego z opisywanymi przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego reakcjami ojca (niepokój, zdenerwowanie) - na choćby krótkotrwałą nieobecność jego stałego opiekuna (por. k. 27 akt adm.). W tej sytuacji, stanowisko zaprezentowane przez organ odwoławczy w wydanej w sprawie decyzji, nie było uprawnione, skoro nie uwzględniało kompleksowych ocen odnoszących się do rodzeństwa skarżącej i specyfiki uwarunkowań opiekuńczych jej ojca.
Ponownie rozpatrując sprawę, organ rozważy - w oparciu o zebrany dotychczas względnie, a jeżeli uzna to za potrzebne, także uzupełniony materiał dowodowy - kwestię spełnienia przez skarżącą przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, z uwzględnieniem oceny prawnej sformułowanej w niniejszym wyroku, przyjmując w szczególności, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b) u.ś.r., która została uznana za niezgodną z Konstytucją.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 20323 r., poz. 1634).