III SA/KR 1532/22

III SA/Kr 1532/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-01-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jakub Makuch
Janusz Kasprzycki /przewodniczący/
Katarzyna Marasek-Zybura /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
Art. 3  par. 1, art. 11, art. 134 par. 1, art. 145  par. 1 pkt 1 lit. a  w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
Art. 3, art. 8, art. 72
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2019 poz 2407
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Dz.U. 2019 poz 2167
Art. 1  par. 1  i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
Sentencja
| | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 stycznia 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie: WSA Jakub Makuch WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 maja 2022 r. znak: 010070/680/4908494/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 12 maja 2022 r. znak: 010070/680/4908494/2022 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 23 marca 2022 r. o odmowie przyznania A. S. (dalej: skarżąca), prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko.
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Skarżąca złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze 500+ na okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r.
W decyzji z dnia 23 marca 2022 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że nie może przyznać skarżącej świadczenia wychowawczego na dziecko, ponieważ skarżąca nie przedłożyła orzeczenia sądu opiekuńczego o ustanowieniu jej opiekunem prawnym dziecka. Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 4 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2407, dalej: ustawa lub p.p.w.w.d.), opiekun prawny, ubiegając się o świadczenie wychowawcze na dziecko, zobowiązany jest załączyć do wniosku orzeczenie sądu opiekuńczego o ustaleniu go opiekunem prawnym dziecka. Jest to dokument niezbędny do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego opiekunowi prawnemu dziecka.
W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 4 ust. 2 pkt 3 p.p.w.w.d., poprzez jego błędne zastosowanie;
- art. 4 ust. 2 pkt 3 p.p.w.w.d., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżąca nie pełni funkcji rodziny zastępczej dla małoletniej A. S. w rozumieniu tego przepisu;
- art. 80 k.p.a. w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego, a w szczególności uznanie, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] w K. z dnia 25 października 2021 r. sygn. akt [...] małoletnia A. S. nie została umieszczona w pieczy zastępczej sprawowanej przez skarżąca.
Decyzją z dnia 12 maja 2022 r., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 23 marca 2022 r.
Organ stwierdził, że na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji, brak jest podstaw do uchylenia decyzji z dnia 23 marca 2022 r., ponieważ postanowienie Sądu Rejonowego [...] w K. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 25 października 2021 r. sygn. akt [...] wskazuje, że skarżąca ma powierzoną pieczę bieżącą nad małoletnią do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.
Organ wyjaśnił, że piecza bieżąca to sądowe powierzenie pieczy nad dzieckiem na podstawie art. 96 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, która nie jest równoważna pieczy zastępczej. Postanowienia sądu o powierzeniu pieczy bieżącej dotyczą najczęściej osób spokrewnionych (z reguły dziadków dziecka) i związane są najczęściej z wyjazdem rodziców za granicę albo z ograniczeniem praw rodzicielskich obojga rodziców. Piecza taka ma charakter doraźny.
Osoby, którym sąd powierzył pieczę bieżącą nad dzieckiem nie zostały wskazane w katalogu osób uprawnionych do świadczenia i w konsekwencji nie są uprawnione do otrzymania świadczenia wychowawczego.
Organ zaznaczył, że skarżąca, do wniosku o świadczenie wychowawcze, nie przedłożyła zaświadczenia z Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie albo od innego organizatora pieczy zastępczej, które potwierdza umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym, wraz z datą umieszczenia dziecka, o którym mowa w art. 190 ustawy o pieczy zastępczej. Mając na uwadze powyższe organ orzekł, jak na wstępie.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 7 k.p.a., poprzez niepodjęcie czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a w szczególności brak wezwania skarżącej do przedstawienia zaświadczenia, o którym mowa w art. 13 ust. 4 pkt 3 lit. ca p.p.w.w.d.;
- art. 77 k.p.a., poprzez dokonanie błędnych ustaleń polegających na bezpodstawnym przyjęciu, że małoletnia A. S. nie została umieszczona w pieczy zastępczej sprawowanej przez skarżącą;
- art. 80 k.p.a. w związku z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego, a w szczególności uznanie, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] w K. III Wydział Rodzinny i Nieletnich sygn. akt [...], małoletnia nie została umieszczona w pieczy zastępczej sprawowanej przez skarżącą;
- art. 32 w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że małoletnia nie została umieszczona w pieczy zastępczej, którą sprawuje skarżąca;
- art. 4 ust. 2 pkt 5 p.p.w.w.d., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżąca nie pełni funkcji rodziny zastępczej dla małoletniej w rozumieniu tego przepisu;
W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji tego samego organu.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w niniejszej sprawie organ nie wyjaśnił, czy istotnie małoletnia została umieszczona w pieczy zastępczej u skarżącej, mimo że skarżąca przedstawiła orzeczenie sądu opiekuńczego w tej sprawie i cały czas na to się powoływała. Organ nie wezwał skarżącej do dołączenia do akt sprawy zaświadczenia o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym, wraz z datą umieszczenia, tj. dokumentu o którym mowa w art. 13 ust. 4 pkt 3 lit. ca u.p.p.w.d. Skarżąca składając wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego, jak i odwołując się od decyzji wydanej w I instancji, powoływała się wyłącznie na fakt sprawowania pieczy zastępczej nad dzieckiem. Okoliczność tę organ pominął, co stanowi naruszenie przepisów prawa procesowego.
Skarżąca podniosła także, że w przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy [...] w K. III Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia 25 października 2021 r. sygn. akt [...] powierzył skarżącej pieczę nad dzieckiem na czas trwania postępowania o ograniczenie matce dziecka władzy rodzicielskiej nad małoletnią. Sąd opiekuńczy wydał ww. postanowienie w ramach tzw. postępowania zabezpieczającego. Celem zabezpieczenia roszczeń niepieniężnych, może być zapewnienie wykonania przyszłego orzeczenia, zapewnienie skuteczności przyszłego orzeczenia niepodlegającego egzekucji, a w literaturze wskazuje się, że także tymczasowe udzielenie uprawnionemu ochrony takiej, jaką ma zapewnić mu przyszłe orzeczenie (zabezpieczenie o charakterze antycypacyjnym). Ustawodawca posłużył się w tym przepisie zwrotem "umieszczenie w pieczy zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu", co oznacza, iż każde orzeczenie sądu, w wyniku którego następuje powierzenie realizacji funkcji opiekuńczych i wychowawczych nad małoletnim, mające charakter powierzenia pieczy zastępczej innym osobom niż rodzicom małoletniego, jest umieszczeniem dziecka w pieczy zastępczej. Wskazuje na to również art. 32 ust. 1 u.w.r.p.z. stwierdzający, że piecza zastępcza sprawowana jest w przypadku niemożności zapewnienia dziecku opieki i wychowania przez rodziców. Tak więc w każdym przypadku, gdy na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego dochodzi do powierzenia funkcji opiekuńczych innej osobie niż rodzicom dziecka taki małoletni jest umieszczony w pieczy zastępczej.
Skarżąca podniosła również, że mimo iż językowa wykładnia art. 4 ust. 2 pkt 5 p.p.w.w.d. umożliwia przyznanie świadczenia wychowawczego m.in. rodzinie zastępczej, a takiej funkcji jeszcze skarżąca nie sprawuje, to organ nie uwzględnił konstytucyjnej zasady ochrony praw dziecka, a w szczególności dziecka pozbawionego opieki rodziców. W art. 72 ust. 1 zd. 1 i ust. 2 Konstytucji RP zapisano, że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych. Ustawa zasadnicza nie ogranicza się więc do zapewnienia dziecku ochrony, ale wprowadza też prawo do żądania od organów władzy publicznej opieki i pomocy.
Zdaniem skarżącej organ dokonał błędnej wykładni art. 4 ust. 2 pkt 5 p.p.w.w.d. i nie uwzględnił, że skarżącej należy przyznać świadczenie wychowawcze, ponieważ pełni ona funkcję rodziny zastępczej w rozumieniu tego przepisu.
Ponadto, organ pominął fakt, że uchylono decyzję o przyznaniu świadczenia wychowawczego matce dziecka i w tej chwili żadna osoba nie pobiera świadczenia wychowawczego na dziecko. Biorąc pod uwagę cel świadczenia wychowawczego, jakim jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych, skarżąca uważa, że należy przyznać jej świadczenie, jako ponoszącej obecnie wszystkie koszty w tym zakresie.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., co oznacza, że jeżeli sąd administracyjny dostrzega naruszenie prawa w zaskarżonej decyzji, to niezależnie od argumentów skarżącego, tenże sąd administracyjny uprawniony jest do uwzględnienia skargi.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Celem regulacji p.p.w.w.d., jest udzielenie przez państwo pomocy rodzicom/opiekunom, w wychowaniu dzieci w formie częściowego pokrycia wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (świadczenie wychowawcze). Motywy wprowadzenia świadczenia wychowawczego zostały przytoczone w uzasadnieniu projektu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Wskazano tam, że świadczenie wychowawcze kierowane jest do rodzin mających na utrzymaniu dzieci, a jego celem jest przede wszystkim częściowe pokrycie wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb życiowych i wychowywaniem dzieci. Wykształcenie i przygotowanie do życia dzieci wiąże się z dużym obciążeniem finansowym dla osób, u których pozostają one na utrzymaniu, w szczególności w rodzinach wieloosobowych. W związku z tym, rodziny często napotykają bariery ekonomiczne związane z wielkością dochodu. Nacisk ustawodawcy położony jest więc na powiązanie pomocy z pokryciem wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb życiowych i wychowaniem dzieci. Ustawowe wskazanie celu świadczenia jest wyraźną deklaracją intencji prawodawcy i wskazówką interpretacyjną co do całości ustawy.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, celem świadczenia wychowawczego, jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy, stanowi że świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi prawnemu dziecka, albo dyrektorowi domu pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a.
Ustawodawca uzależnił zatem przyznanie świadczenia wychowawczego od faktu utrzymywania dziecka i wspólnego z nim zamieszkiwania. Jest to usprawiedliwione celem przedmiotowego świadczenia.
Charakter i cel tego świadczenia winny mieć nadrzędne znaczenie przy ustalaniu praw do niego. Świadczenie to służy zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę. Skierowane jest do podmiotów, które opiekę nad dzieckiem rzeczywiście sprawują. Zauważyć należy, że co do zasady bieżącą pieczę nad osobą dziecka sprawują rodzice, co wynika z art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, dalej k.r.o.). W myśl tego przepisu, rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotować je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień.
W niniejszej sprawie zasada ta nie ma zastosowania, bowiem zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w K. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 25 października 2021 r. sygn. akt [...], to skarżąca i jej mąż mają powierzoną pieczę nad małoletnią do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.
Sprawowanie bieżącej pieczy nie zostało też objęte przepisami ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 821), które przewidują umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej (rodzinnej lub instytucjonalnej), na podstawie orzeczenia sądu (art. 35 ust. 1), w przypadku niemożności zapewnienia dziecku opieki i wychowania przez rodziców (art. 32 ust. 1).
Wśród uprawnionych do ubiegania się o świadczenia wychowawcze ustawa nie uwzględniła osoby faktycznie opiekującej się dzieckiem, czyli takiej, która sprawuje pieczę bieżącą nad dzieckiem z mocy orzeczenia sądu. Ustawa ograniczyła krąg opiekunów faktycznych do osób, które wystąpiły z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka (por. art. 2 pkt 10 ustawy). Tym samym pozbawiła opiekuna dziecka, nad którym jest sprawowana piecza bieżąca, możliwości uzyskania przynajmniej częściowego pokrycia wydatków na jego utrzymanie. Uznać więc należy, że przepisy ustawy w sposób niedostateczny chronią prawa jednostki, jaką jest rzeczywisty opiekun dziecka sprawujący nad nim bieżącą pieczę i to na mocy rozstrzygnięcia sądu rodzinnego, a przed wszystkim, nie chronią praw dzieci, na rzecz których świadczenie jest przewidziane. W tej sytuacji, poszukując lepszej ochrony interesów dzieci, a przy tym i ich opiekuna sprawującego pieczę bieżącą, należy odnieść się bezpośrednio do zasad konstytucyjnych i przepisów Konwencji o Prawach Dziecka. W uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2019 r., sygn. I OSK 203/19 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), Sąd ten wskazał, że sam fakt że ustawa posługuje się autonomiczną definicją, a sama wykładnia językowa pozwala na ustalenie jej treści, nie wyłącza potrzeby i konieczności zastosowania innych zasad wykładni w sytuacji, gdy wynik wykładni językowej jest sprzeczny z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi.
Konstytucję Rzeczpospolitej Polskiej, jako najwyższe prawo w strukturze źródeł prawa, należy stosować bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej (na co wskazuje jej art. 8), także w sferze praw i wolności jednostki (J. Trzciński, Bezpośrednie stosowanie zasad naczelnych Konstytucji przez sądy administracyjne, wykład). W art. 72 ust. 1 zd. 1 i ust. 2 Konstytucji RP zapisano, że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych. Ustawa zasadnicza nie ogranicza się więc do zapewnienia dziecku ochrony, ale wprowadza też prawo do żądania od organów władzy publicznej opieki i pomocy. Pomoc władz publicznych jest szczególnie niezbędna w przypadku dziecka pozbawionego opieki rodzicielskiej, stąd art. 72 ust. 2 nakłada na władze tego rodzaju obowiązek (W. Skrzydło, Komentarz do art. 72 Konstytucji RP).
Osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka, której Państwo powierzyło pieczę nad jego wychowaniem i rozwojem, ma prawo skutecznego domagania się od tegoż Państwa, pomocy w sprawowaniu tej opieki, w tym również pomocy materialnej, a więc przynajmniej częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka, jeżeli dochód rodziny uprawnia do jej otrzymania. Zgodnie bowiem z Konwencją o Prawach Dziecka, formą sprawowania bieżącej pieczy nad dzieckiem, nad którym nie sprawują pieczy jego rodzice, jest tzw. piecza alternatywna wobec rodzicielskiej, a Państwo, zgodnie ze swym prawem wewnętrznym, powinno zapewnić takiemu dziecku opiekę zastępczą. Pogląd taki wyrażony został w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Krakowie z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. III SA/Kr 175/21, w Łodzi z dnia 14 września 2017 r., sygn. II SA/Łd 567/17, w Warszawie z dnia 3 września 2014 r., sygn. VIII SA/Wa 421/14 (opubl. w CBOSA).
Niezgodne z konstytucyjną zasadą ochrony praw dziecka byłoby zawężenie grupy osób legitymowanych do otrzymania świadczenia wychowawczego, wyłącznie do osób, które faktycznie opiekują się dzieckiem, ale jedynie pod warunkiem, że wystąpiły do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka, a pominięcie osób, które na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego wykonują bieżącą pieczę nad dzieckiem. W takiej sytuacji prawo do świadczenia wychowawczego nie wynika bezpośrednio z art. 72 Konstytucji RP, natomiast prawo do świadczenia wychowawczego wywodzone jest w tym przypadku ze współstosowania omawianej ustawy i Konstytucji, czyli polega na ustaleniu właściwego sensu normy ustawy, za pomocą normy konstytucyjnej, z przyznaniem pierwszeństwa tej drugiej.
Zgodnie z art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., a ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską dnia 30 kwietnia 1991 r., dziecko pozbawione czasowo lub na stałe swego środowiska rodzinnego lub, gdy ze względu na swoje dobro, nie może pozostawać w tym środowisku, będzie miało prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa. Regulacja ta oznacza, że uchwalone przez Sejm i Senat ustawy muszą być z nią zgodne. Ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy (art. 9 i art. 91 ust. 1 Konstytucji RP). We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną powinno być jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka (art. 3 ust. 1 Konwencji).
Ze wskazanych przepisów Konwencji, nie można bezpośrednio wywieść prawa do świadczenia wychowawczego. Natomiast odwołanie się do przepisów Konwencji o Prawach Dziecka, ma znaczenie przy ocenie przepisów ustawowych, a więc ustaleniu, czy przepisy omawianej ustawy, wprowadzając ustawowe ograniczenie w dostępności do świadczenia wychowawczego przez osoby, którym sąd w drodze orzeczenia powierzył wykonywanie bieżącej pieczy nad dzieckiem, nie naruszają przepisów Konwencji. Osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka, której Państwo powierzyło pieczę nad jego wychowaniem i rozwojem, ma prawo skutecznego domagania się od tegoż Państwa pomocy w sprawowaniu tej opieki, w tym również pomocy materialnej, a więc przynajmniej częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka, jeżeli dochód rodziny uprawnia do jej otrzymania, a Państwo, zgodnie ze swym prawem wewnętrznym, powinno zapewnić takiemu dziecku opiekę zastępczą. Pogląd taki wyrażony został w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Krakowie z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. III SA/Kr 175/21, czy w Łodzi z dnia 14 września 2017 r. sygn. II SA/Łd 567/17 i z dnia 22 marca 2019 r. sygn. II SA/Łd 96/19 (opubl. w CBOSA).
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela w całości powyższy pogląd.
Sąd uznał, że ograniczenia w dostępności do świadczenia wychowawczego na podstawie ustawy, dla osoby sprawującej pieczę bieżącą i faktyczną opiekę nad dzieckiem na mocy prawomocnego orzeczenia sądu rodzinnego, godzą w interes dziecka, chroniony ustawą zasadniczą i umową międzynarodową, co pozwala na wywiedzenie owego uprawnienia wprost z postanowień Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i Konwencji o Prawach Dziecka. Rozpoznając zatem ponownie sprawę organ I instancji uwzględni zaprezentowaną rozszerzającą i prokonstytucyjną wykładnię art. 2 pkt 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
W tym stanie sprawy, uznając że skarga jest usprawiedliwiona, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji.