III SA/Kr 1515/23

III SA/Kr 1515/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Marasek-Zybura
Magdalena Gawlikowska
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
Art. 145  par. 1  pkt c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
Art. 156, 157
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędziowie: WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi R. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 19 lipca 2023 r. nr BP.504.20.2023.2058.WA7.435878 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego R. D. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z 19 lipca 2023 r. nr BP.504.20.2023.2058.WA7.435878 działając na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023r., poz. 775 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a.") po rozpoznaniu wniosku R. D. (dalej: "skarżący"), odmówiło stwierdzeni nieważności decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 15 lipca 2021 r. nr BP.501.23.2021.2058.WA7.55965, utrzymującej w mocy decyzje Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 17 listopada 2020 r. nr WP.8140.8.214.2020. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 2000 zł.
Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego:
W dniu 17 listopada 2020 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją nr WP.8140.8.214.2020 nałożył na skarżącego jako osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie E. Sp. z o.o. kary pieniężnej w wysokości 2000 zł, za naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (tj. Ip. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2201, dalej jako: "u.t.d.").
W wyniku odwołania, Główny Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z 15 lipca 2021 r., nr BP.501.23.2021.2058.WA7.55965, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który postanowieniem z dnia 26 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 1393/21, skargę odrzucił, albowiem została wniesiona po upływie terminu.
Pismem z dnia 26 marca 2023 r., skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 15 lipca 2021 r., sygn. BP.501.23.2021.2058.WA7.55965.
Główny Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z dnia 19 lipca 2023 r. nr BP.504.20.2023.2058.WA7.435878, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 15 lipca 2021 r., sygn. BP.501.23.2021.2058.WA7.55965.
W uzasadnieniu, organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy, powołując się na orzecznictwo sądowe, wskazał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Przedmiotem tegoż postępowania jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Oznacza to, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a., a to oznacza, że w tym postępowaniu organ administracji I publicznej nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może uczynić w postępowaniu odwoławczym. Organ nadzoru, w tym postępowaniu działa jako organ kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej.
O rażącym natomiast naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.
Jak wynika z akt sprawy, decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 15 lipca 2021 r. nr BP.501.23.2021.2058.WA7.55965, utrzymująca w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 listopada 2020 r. nr WP.8140.8.214.2020, została wydana na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym, obowiązujących w dniu jej wydania.
Przepisy te nie budziły wątpliwości, jak i nie istniały żadne wątpliwości interpretacyjne dotyczące tych norm prawnych. Nie można więc stwierdzić jakoby zaskarżona przez stronę decyzją była wydana z rażącym naruszeniem prawa. Organ odwoławczy podkreślił, że zastosowanie przy wydawaniu decyzji administracyjnej jednej z możliwych interpretacji niejednoznacznych w swej treści przepisów prawa nie może być uznane za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 k.p.a., prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji tylko z tego powodu, że interpretacji tej nie podziela organ wyższego stopnia. Rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 156par. 1 pkt 2 k.p.a, to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia żądania skarżącego i zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w zakresie decyzji organu I instancji, gdyż w dniu jej wydania orzekał on na podstawie przepisów prawa.
Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie nie zaistniała także żadna inna z pozostałych przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., która mogłaby skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 15 lipca 2021 r., nr BP.501.23.2021.2058.WA7.55965 utrzymującej w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr WP.8140.8.214.2020 z dnia 17 listopada 2020 r. Decyzja została wydana przez właściwy organ w sprawie, zdolny do władczego orzekania w tego rodzaju naruszeniach i wobec tego nie zaistniała przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.. Przedmiotowa sprawa administracyjna nie została także uprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną i nie wydano w niej nowej decyzji załatwiającej sprawę, co do istoty (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.).
W sprawie nie doszło również do błędnego skierowania decyzji, o czym mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem organ I instancji, prawidłowo skierował i wysłał zaskarżoną decyzję do osoby będącej strona w sprawie.
Ponadto decyzja w dniu jej wydania była wykonalna, tym samym nie wystąpiła w sprawie przyczyna nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. W zakresie natomiast przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. organ odwoławczy wskazał, że w każdym przypadku, gdy strona dokonuje uiszczenia nałożonej na nią kary pieniężnej to takie zachowanie, nie wywołuje czynu zagrożonego karą, a stanowi jedynie wypełnienie obowiązku, który został na nią nałożony.
Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła jakakolwiek z enumeratywnie wymienionych przesłanek nieważności decyzji, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący, zakwestionował wyrażony w zaskarżonej decyzji pogląd. Podkreślił, że organ I instancji bezpodstawnie wszczął wobec niego postępowanie za naruszenie przepisów u.t.d., nie udawadniający jego winy i bezkrytycznie przyjmując za wiarygodny wpis w Ewidencji Transportu Drogowego jakoby w dniu dokonania kontroli kierowcy był tam zatrudniony i odpowiedzialny za owe naruszenia. Inspektor zlekceważył podstawy prawa i w żaden sposób nie zweryfikował wpisu w Ewidencji Transportu Drogowego, aby potwierdzić zakres obowiązków oraz okres obowiązywania. Skarżący podkreślił, że w okresie dokonania kontroli przez inspektora nie był już od 11 miesięcy w jakikolwiek sposób powiązany z E. Sp. z o.o. a więc też odpowiedzialny za naruszenia kierowcy zatrudnionego w E. w tym okresie. W firmie E. Sp. z o.o. zatrudniony był tylko na okres próbny w okresie od dnia 1 sierpnia 2018r. do dnia 31.10.2018r. po którym to okresie nic nie wiązało go z E.
Nadto wyjaśnił, że po zakończeniu pracy w E. Sp. z o.o. nie otrzymał potwierdzonej umowy o pracę ani świadectwa pracy. W dniu 5.01.2021 wystąpił do Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z pozwem o wyegzekwowanie ww. dokumentów sygn. akt [...]. Pomimo potwierdzonych dowodów zatrudnienia w okresie 1.08.2018 - 31.10.2018 r w postaci między innymi wykazanych prze ZUS składek Wpłacanych przez E. Sp. z o.o. na jego konto w tym okresie, postępowanie w sprawie nie zostało jeszcze zakończone.
O postępowaniu prowadzonym w Sądzie Rejonowym, skarżący poinformował organy w pismach m.in. z 9 lipca 2021r., 24 lipca 2021r., 22 września 2021r. oraz z 22 października 2021r. Pomimo tego, organy zaniechały przeprowadzenia kontroli zasadności wpisu do Ewidencji, poprzez niedopełnienie swoich obowiązków. Dodatkowo skarżący wskazał, że bliźniacza sprawa - również dotycząca postępowania za okres w którym nie byłe zatrudniony w E. Sp.z o.o., zakończona została wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 386/22.
Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o wydania w sprawie sprawiedliwego postanowienia
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 19 lipca 2023 r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 15 lipca 2021 r., utrzymującej w mocy decyzje Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 17 listopada 2020 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 2000 zł.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanych rozstrzygnięć stanowił art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.).
Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
"Kryteria uznania naruszenia prawa za "rażące" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine były przedmiotem sporu w doktrynie (jego przebieg i najważniejsze głosy w nim przedstawia J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 874–875), ale obecnie uległy dość daleko idącemu skrystalizowaniu. Przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa przesądzają – występujące zasadniczo kumulatywnie – trzy przesłanki: "oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja" (W. Chróścielewski [w:] W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie..., s. 190; podobnie NSA w wyroku z 14.03.2012 r., II OSK 2525/10, CBOSA). Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wtedy, gdy "rzuca się w oczy" rozbieżność między treścią decyzji a jej normatywnym wzorcem. Przedmiotem rażącego naruszenia mogą być tylko przepisy jednoznaczne w swej treści i niebudzące wątpliwości interpretacyjnych. Gdy zaś idzie o skutki decyzji, to liczą się te, których nie da się pogodzić z wymaganiami praworządności (por. W. Chróścielewski [w:] W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie..., s. 190; E. Śladkowska, Wydanie..., 208–244)." (T. Kiełkowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, art. 155(a), art. 156). Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Należy również podzielić stanowisko orzecznictwa, że w sposób rażący może zostać naruszony także przepis, który nie wymaga stosowania pogłębionej wykładni przepisów prawa. Należy bowiem odrzucić koncepcję clara non sunt interpretanda - "nie dokonuje się wykładni tego, co jest jasne"). Naruszenie prawa ma bowiem cechę rażącego, gdy rozstrzygnięcie nim dotknięte wywołuje skutki niedające się pogodzić z wymaganiami praworządności. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one w jawnej sprzeczności. Przyjmuje się również często, że skutki, które wywołuje rozstrzygnięcie uznane za rażąco naruszające prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie go, jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa (por. np. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., OSK 1134/04, wyrok NSA z 18 listopada 2011 r., II OSK 1638/10). Wyrok WSA w Gliwicach z 12.01.2024 r., II SA/Gl 1612/23, LEX nr 3664479.
Natomiast zgodnie z przeważającym poglądem dotyczącym terminu "prawo" użytym we wskazanym przepisie "powinno być rozumiane szeroko, obejmując swoim zakresem przepisy prawa materialnego, procesowego oraz przepisy o charakterze ustrojowym" (A. Matan [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks..., t. 2, s. 351; por. też J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 878; Z. Janowicz, Kodeks..., 1999, s. 426–427; M. Jaśkowska [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks..., s. 1063–1069; M. Kamiński [w:] Postępowanie administracyjne, red. T. Woś, 2017, s. 569).
W niniejszej sprawie postępowanie o stwierdzenie nieważności dotyczyło decyzji z 15 lipca 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego z dnia 17 listopada 2020 r., którą nałożono na skarżącego jako osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie E. Sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 2000 zł, za naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (tj. Ip. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2201, dalej jako: "u.t.d.").
Zgodnie z art. 2 pkt 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26 WE (Dz.Urz.UE.L 300 z 14.11.2009, s. 51 z późn. zm., zwanego dalej rozporządzeniem nr 1071/2009) zarządzający transportem oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy.
Z kolei art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009 przewiduje, że przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b i d i która:
a. w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa;
b. ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz
c. posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.
Stosownie do art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1071/2009 jeżeli przedsiębiorca nie spełnia wymogu posiadania kompetencji zawodowych, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit. d, właściwy organ może zezwolić na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego bez wyznaczenia zarządzającego transportem zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu, pod warunkiem że:
a. przedsiębiorca wyznaczy osobę fizyczną posiadającą miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty, spełniającą wymogi przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b i d oraz uprawnioną na mocy umowy do wykonywania zadań zarządzającego transportem w imieniu tego przedsiębiorcy;
b. umowa wiążąca przedsiębiorcę z osobą, o której mowa w lit. a, precyzuje zadania, które ma ona wykonywać w sposób rzeczywisty i ciągły, oraz określa zakres obowiązków związanych z funkcją zarządzającego transportem. Zadania, które należy sprecyzować, obejmują w szczególności utrzymanie i konserwację pojazdów, sprawdzanie umów i dokumentów przewozowych, podstawową księgowość, przydzielanie ładunków lub usług kierowcom i pojazdom oraz sprawdzanie procedur związanych z bezpieczeństwem;
c. w charakterze zarządzającego transportem osoba, o której mowa w lit. a, może kierować operacjami transportowymi nie więcej niż czterech różnych przedsiębiorstw, realizowanymi za pomocą połączonej floty, liczącej ogółem nie więcej niż 50 pojazdów. Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o obniżeniu liczby przedsiębiorstw lub łącznej wielkości floty pojazdów, którymi może zarządzać ta osoba; oraz
d. osoba, o której mowa w lit. a, wykonuje określone zadania wyłącznie w interesie przedsiębiorcy, a jej obowiązki są wykonywane niezależnie od przedsiębiorców, na rzecz których dany przedsiębiorca wykonuje przewozy.
Zgodnie z art. 7a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 z późn. zm., zwanej dalej u.d.t.) zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego oraz licencji wspólnotowej udziela się na wniosek przedsiębiorcy, który wskazuje między innymi imię i nazwisko, adres zamieszkania oraz numer certyfikatu kompetencji zawodowych osoby zarządzającej transportem, o której mowa w art. 4 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009 albo osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009. Z kolei do wniosku o udzielenie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego dołącza się między innymi
1. oświadczenie osoby zarządzającej transportem następującej treści: "Oświadczam, że zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009 będę pełnić rolę zarządzającego transportem" oraz kopię certyfikatu kompetencji zawodowych tej osoby albo oświadczenie osoby uprawnionej na podstawie umowy do wykonywania zadań zarządzającego transportem w imieniu przedsiębiorcy, że spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ust. 2 lit. c rozporządzenia (WE) nr 1071/2009, oraz kopię certyfikatu kompetencji zawodowych tej osoby oraz
2. informację z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności za przestępstwa w dziedzinach określonych w art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1071/2009, wymienione w art. 5 ust. 2a dotyczącą osoby zarządzającej transportem lub uprawnionej na podstawie umowy do wykonywania zadań zarządzającego transportem w imieniu przedsiębiorcy
Art. 7c. u.t.d. wskazuje, że przedsiębiorca może, bez wyznaczania zarządzającego transportem spełniającego warunki, o których mowa w art. 4 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009, w drodze umowy wyznaczyć osobę fizyczną uprawnioną do wykonywania zadań zarządzającego transportem w jego imieniu, jeżeli osoba ta spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009.
Art. 8. Wskazuje z kolei, że do wniosku o udzielenie licencji w zakresie przewozu osób i pośrednictwa dołącza się także między innymi oświadczenie osoby zarządzającej transportem następującej treści: "Oświadczam, że zgodnie z art. 5c ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym będę pełnić rolę osoby zarządzającej transportem drogowym w przedsiębiorstwie" oraz kopię certyfikatu kompetencji zawodowych tej osoby;
Na podstawie art. 82g u.t.d. został utworzony Krajowy Rejestr Elektroniczny Przedsiębiorców Transportu Drogowego. Jest on prowadzony w systemie teleinformatycznym przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego i zawiera dane:
1) przedsiębiorców, którzy posiadają zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego;
2) poważnych naruszeń, o których mowa w art. 6 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 1071/2009;
3) osób, które zostały uznane za niezdolne do kierowania operacjami transportowymi przedsiębiorcy do czasu przywrócenia dobrej reputacji, zgodnie z art. 6 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009.
Z kolei na podstawie art. 82h ust. 1 u.t.d. w ewidencji przedsiębiorców, którzy posiadają zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, gromadzi się dane określające między innymi imię i nazwisko osoby zarządzającej transportem oraz datę i miejsce jego urodzenia, adres zamieszkania, rodzaj posiadanego certyfikatu kompetencji zawodowych, numer posiadanego certyfikatu kompetencji zawodowych, datę wydania certyfikatu kompetencji zawodowych, kraj wydania certyfikatu kompetencji zawodowych i datę utraty dobrej reputacji;
Skarżący zarówno w postępowaniu zwykłym, jak i o stwierdzenie nieważności decyzji podnosił konsekwentnie jeden istotny zarzut, a mianowicie że nie był zarządzającym transportem w spółce E. Sp. z o.o. w W. Organ zawiadomieniem z dnia 7 lipca 2023r. wszczął postępowanie z urzędu w sprawie stwierdzenia nieważności (k. 96 akt administracyjnych). Z kolei decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności została wydana 19 lipca 2023r. Organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego w niniejszej sprawie celem wyjaśnienia, czy nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w ramach toczącego się wcześniej postępowania, którego przedmiotem było nałożenie kary pieniężnej na skarżącego jako zarządzającego transportem. Jeżeli więc summa summarum prawdziwe okazałyby się twierdzenia skarżącego, że nie był on w czasie stwierdzenia naruszenia zarządzającym transportem w spółce E. Sp. z o.o. w W., to niewątpliwie przypisanie mu odpowiedzialności administracyjnej stanowiłoby rażące naruszenie prawa, a utrzymanie takiej decyzji w mocy byłoby niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności. Wprawdzie "czynności podejmowane na etapie postępowania co do przyczyn nieważności decyzji mają charakter weryfikacyjny, zatem punktem odniesienia dla nich jest stan prawny oraz elementy konstytutywne sprawy administracyjnej w takim kształcie, jaki miały w chwili jej wydania" (T. Kiełkowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023, art. 157), to jednak powinny te czynności zostać przeprowadzone. Sprawa bowiem stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej rozpoznawana i rozstrzygana jest w trybie postępowania nadzwyczajnego, przy czym fragmentaryczna regulacja tego trybu postępowania powoduje, że w zakresie nieuregulowanym postanowieniami art. 156 k.p.a. – art. 159 k.p.a. mają do niego zastosowanie przepisy regulujące postępowanie zwykłe" (wyrok NSA z 16.12.2010 r., I OSK 1132/10, LEX nr 744934). Co więcej należy mieć na względzie, że organ wszczął to postępowanie z urzędu, a zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Podkreśla się, że właśnie w przypadku postępowania wszczętego z urzędu to na organie spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wprawdzie jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nie oznacza to, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie, to jednak powinien zebrać te dowody, które są w zasadzie możliwe do przeprowadzenia tylko przez niego. Z treści przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe nie można natomiast wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona środków takich nie przedstawia. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku (Wyrok NSA z 14.02.2023 r., I OSK 2821/19, LEX nr 3504760, wyrok NSA z 30.06.2022 r., III OSK 5191/21, LEX nr 3368378).
W niniejszym postępowaniu należy jednak wskazać, że skarżący dostarczył wszystkie możliwe dowody jakie posiadał, a zebranie pozostałych pochodzących od spółki E. Sp. z o.o. w W. możliwe było tylko przez organ. Zauważyć należy, że skarżący konsekwentnie podnosił o trudnościach w uzyskaniu odpowiednich dokumentów od przedsiębiorcy (pracodawcy) i przedstawiał na te okoliczności dowody. Nawet jeżeli by uznać te działania jako pewną linię obrony skarżącego przed obarczeniem go prawnymi konsekwencjami, jako zarządzającego transportem z powodu stwierdzonych naruszeń ustawy o transporcie drogowym, to z powodu tego, że kwestie te mają doniosłość prawną, bo związane są z obarczeniem decyzji ewentualną kwalifikowaną wadą skutkującą stwierdzeniem jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, zwanej dalej "k.p.a."), organ zobowiązany był do zweryfikowania jego twierdzeń z urzędu.
W ocenie Sąd wątpliwości również budzi treść pisma organu licencyjnego (k. 7 akt administracyjnych). Wynika z niego, że przedsiębiorca E. Sp. z o.o. w W. posiada licencję od 13 sierpnia 2018r. – a więc od czasu kiedy zdaniem skarżącego miała rozpocząć się jego trzymiesięczna umowa na okres próbny. Sama licencja, ani żadne inne dokumenty, które powinny zostać złożone do Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego nie zostały przedstawione w aktach nawet w formie odpowiednich wydruków. Brak jest jakichkolwiek informacji o samej spółce, a jedynie z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że przedmiotem jej działalności jest pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania (70.22.Z PKD), a nie działalność związana z transportem. W poczet materiału dowodowego powinien być włączony wydruku z systemu potwierdzającego widniejące w nich zapisy. Konieczne było również ustalenie zakresu obowiązków skarżącego w przedsiębiorstwie dla stwierdzenia, że w sposób rzeczywisty i ciągły pełnił on zarówno w dacie kontroli, jak i w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, funkcję zarządzającego transportem we wskazanej spółce.
W tej sytuacji istnienia trudności w uzyskaniu stosownej dokumentacji organy zobowiązane były do wyjaśnienia tych kwestii, bądź w drodze skierowanego do spółki jasno sformułowanego wezwania w trybie art. 50 k.p.a. (w tym zażądania przedłożenia ewentualnych dokumentów potwierdzających kto w spółce pełnił funkcję zarządzającego transportem i na jakich zasadach i jakie były jego obowiązki), bądź poprzez wezwanie, w trybie art. 51 k.p.a. do osobistego stawienia się skarżącego, osób z zarządu spółki (i przesłuchania ich w charakterze świadka). Te też czynności organ zobligowany będzie przeprowadzić w toku ponownego rozpatrzenia sprawy celem ustalenia, czy skarżący istotnie w dniu kontroli pełnił we wskazanej spółce funkcję osoby zarządzającej transportem, a jeżeli tak, to na jakiej podstawie (np. umowa) i jaki był zakres jego obowiązków. Winny także ustalić, czy nie doszło, a jeżeli tak, to kiedy, do zmiany osoby zarządzającego w spółce. Należy również zgromadzić dowody zalegające w urzędowych rejestrach, a szczególnie Krajowym Rejestrze Elektronicznym Przedsiębiorców Transportu Drogowego. Należy również ustalić czy E. Sp. z o.o. w W. nadal zajmuje się działalnością transportową, a jeżeli nie, to do kiedy się zajmowała i historię osób kolejno zarządzających transportem w przedmiotowej spółce. Należy również uwzględnić dokumenty przedłożone przez skarżącego do akt postępowania sądowego, a więc informację o ZUS, z której wynika, że skarżący miał opłacane składki na ubezpieczenia jedynie w okresie od sierpnia do października (z dokumenty znajdującego się w aktach administracyjnych wynika, jedynie, że składki na ubezpieczenie były opłacone na miesiąc październik), jak również wezwać go do złożenia dokumentów znajdujących się w aktach sądowych o sygn. [...].
Należy zgodzić się bowiem z poglądem, że wyeliminowanie ostatecznej decyzji administracyjnej w oparciu o przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłankę rażącego naruszenia prawa powinno następować tylko w okolicznościach bezspornych (wyrok NSA z 20.07.2023 r., III OSK 2683/21, LEX nr 3588410), stąd konieczna jest prawidłowa weryfikacja w drodze postępowania dowodowego twierdzeń skarżącego.
Ponownie rozpoznając sprawę SKO zobowiązane będzie do uwzględnienia wyżej przedstawionego stanowiska Sądu zgodnie z art. 153 p.p.s.a.
Ze względu na naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 157 k.p.a., Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a.