III SA/Kr 1497/23

III SA/Kr 1497/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-02-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jakub Makuch /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Marasek-Zybura
Marta Kisielowska
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
Art. 145 par. 1  pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
|Sygn. akt III SA/Kr 1497/22 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 lutego 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jakub Makuch (spr.), Sędziowie: WSA Katarzyna Marasek-Zybura, Asesor WSA Marta Kisielowska, Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2024 r., sprawy ze skargi J. W. na decyzję Rektora Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie z dnia 6 lipca 2023 r. nr CSS-sśpm.4411-1-16/2023 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, II. zasądza od Rektora Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie na rzecz skarżącego J. W. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J. W. (dalej: "skarżący") jest decyzja Rektora Akademii Górniczo-Hutnicznej im. Stanisława Staszica w Krakowie (dalej: "Rektor AGH" lub "organ") z 6 lipca 2023 r. (znak: CSS-sśpm.4411-1-16/2023) utrzymująca w mocy własną decyzję z 17 kwietnia 2023 r. (znak: [...]) w przedmiocie uchylenia w całości, po wznowieniu postępowania, ostatecznych decyzji Rektora AGH w sprawie o znaku [...] przyznającej skarżącemu stypendium socjalne w zwiększonej wysokości na okres od 1.03.2022 r. do 31.07.2022 r. oraz w sprawie o znaku [...] przyznającej skarżącemu stypendium socjalne w zwiększonej wysokości na okres od 1.10.2022 r. do 28.02.2023 r. - i odmowie przyznania skarżącemu stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości w okresie od 1.03.2022 r. do 31.07.2022 r. oraz w okresie 1.10.2022 r. do 28.02.2023 r.
Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 1 marca 2022 r. skarżący złożył do Rektora AGH wniosek o przyznanie stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości na semestr letni 2021/2022 r. W formularzu złożonego wniosku oświadczył, że łączna liczba semestrów uwzględniająca okres studiowania na wszystkich kierunkach studiów i uczelniach wynosi - 9.
W rozpoznaniu tego żądania, Rektor AGH decyzją z 22 marca 2022 r. (znak [...]) przyznał skarżącemu stypendium socjalne w zwiększonej wysokości w kwocie 1380 zł miesięcznie na okres od 1 marca 2022 r. do 30 czerwca 2022 r. Decyzja ta została zmieniona decyzją z 9 lipca 2022 r. (znak [...]) w ten sposób, że stypendium socjalne w zwiększonej wysokości zostało przyznane skarżącemu za okres od 1 marca 2022 r. do 31 lipca 2022 r.
Następnie w dniu 26 września 2022 r. skarżący złożył do Rektora AGH kolejny wniosek o przyznanie stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości, tym razem na semestr zimowy 2022/2023 r. Tym razem, w formularzu wniosku oświadczył skarżący, że łączna liczba semestrów uwzględniająca okres studiowania na wszystkich kierunkach studiów i uczelniach wynosi - 10.
W rozpoznaniu tego żądania, Rektor AGH decyzją z 17 listopada 2022 r. (znak [...]) przyznał skarżącemu stypendium socjalne w zwiększonej wysokości w kwocie 1480 zł miesięcznie na okres od 1 października 2022 r. do 28 lutego 2023 r.
Postanowieniem z 17 kwietnia 2023 r. Rektor AGH wznowił postępowanie
w sprawie:
– przyznania skarżącemu stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości za okres od 1.03.2022 r. do 31.07.2022 r., zakończonego ostateczną decyzją Rektora AGH z dnia 9 lipca 2022 r.,
– przyznania skarżącemu stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości za okres od 1.10.2022 r. do 28.02.2023 r., zakończonego ostateczną decyzją Rektora AGH z dnia 17 listopada 2022 r.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ wskazał, że
1 grudnia 2022 r. wszedł w posiadanie informacji bezsprzecznie wskazujących na istnienie dla sprawy nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji. Okoliczności te nie były przy tym znane w dniu wydania ostatecznych decyzji o przyznaniu skarżącemu stypendiów socjalnych. Okolicznością tą był fakt, że okres studiowania skarżącego w semestrze letnim roku akademickiego 2021/2022 wynosił 13 semestrów. Tym samym, przekroczony został okres uprawniający skarżącego do otrzymania stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości.
Decyzją z 17 kwietnia 2023 r. Rektor AGH uchylił obie ww. decyzje ostateczne i odmówił przyznania skarżącemu stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości w okresie od 1 marca 2022 r. do 31 lipca 2022 r. oraz od 1 października 2022 r. do 28 lutego 2023 r. W uzasadnieniu powtórzył argumenty wskazane w postanowieniu o wznowieniu postępowania.
Pismem z 24 maja 2023 r. skarżący zwrócił się do Rektora AGH z wnioskiem
o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że zgodnie z art. 93 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, okres przysługiwania świadczeń pomocy materialnej wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie. Zaznaczył, że fakt posiadania przez niego statusu studenta przez ponad 12 semestrów, nie jest przesłanką wystarczającą do odmowy przyznania stypendiów, a istotny jest okres pobierania tych stypendiów. Podkreślił, że łączny okres pobierania przez niego stypendiów (zarówno rektora, jak i socjalnego) wynosił jedynie 9 semestrów (od 2. roku studiów I. stopnia na AGH). Zaznaczył, że prezentowany przez niego pogląd, pobierania stypendiów jako przesłanki przyznania kolejnych świadczeń, znajduje odzwierciedlenie w wyrokach WSA w Łodzi (z 5 października 2022 r., sygn. III SA/Łd 414/22 oraz z 3 listopada 2022 r., sygn. III SA/Łd 476/22). Wyroki te łączą bowiem wykładnię 12 semestrów właśnie z pobieraniem pomocy materialnej przez studenta. Końcowo wskazał, że jego zapatrywanie na wykładnię prawa, podziela również Rzecznik Praw Studenta Parlamentu Studentów RP.
Po ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącego, Rektor AGH decyzją z 6 lipca 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Przytoczył przepisy Regulaminu świadczeń dla studentów AGH w Krakowie (wprowadzonego Zarządzeniem Nr 11/2022 Rektora AGH z dnia 17 lutego 2022 r.; dalej jako: Regulamin 2021/2022) oraz Regulaminu świadczeń dla studentów AGH w Krakowie, wprowadzonego Zarządzeniem Nr 59/2022 Rektora AGH z dnia 28 września 2022 r. (dalej jako Regulamin) dotyczące kryteriów przyznawania stypendiów socjalnego oraz socjalnego w zwiększonej wysokości. Organ wskazał, że na podstawie § 45 ust. 11,12 i 14 Regulaminu 2021/2022 oraz § 44 ust. 3-5 Regulaminu w związku z art. 93 ust. 4, 6 i 8 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (dalej jako PSWiN) łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w § 2 ust. 1 - wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z tym zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują: 1) na studiach pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) na studiach drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Do okresu, o którym mowa powyżej wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, z wyjątkiem kolejnych studiów pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. Jeśli student kształci się na kilku kierunkach studiów, semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr. Do wskazanego okresu wlicza się także okresy studiowania sprzed 1 października 2019 r.
Dalej organ wskazał, że w dniu 1 grudnia 2022 r. uzyskał informację ze Zintegrowanej Sieci Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym POL-on (dalej "POL-on") o niemożliwości zarejestrowania świadczenia udzielonego skarżącemu ze względu na przekroczenie okresu przysługiwania tegoż świadczenia. W semestrze letnim roku akademickiego 2021/2022, skarżący był studentem 2. roku studiów drugiego stopnia na kierunku [...]. Z kolei, w semestrze zimowym roku akademickiego 2022/2023, skarżący był studentem l. roku studiów drugiego stopnia na kierunku [...].
Rektor AGH zaznaczył, że od 1 października 2022 r. POL-on zmienił reguły walidacji danych w module "Studenci" i dostosował je do reguł wynikających z obowiązującej ustawy. W dniu 1 grudnia 2022 r., po wygenerowaniu przez pracownika organu raportu z POL-on, skarżący znalazł się w wykazie studentów, których przekazane dane w zakresie przyznanych świadczeń wymagały weryfikacji. Organ argumentował, że po sprawdzeniu historii studiowania skarżącego w POL-on okazało się, że w semestrze letnim roku akademickiego 2021/2022 rozpoczął on 13 semestr studiów, a historia jego studiowania przedstawiała się następująco:
1) Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki, kierunek: [...], studia 1. stopnia niestacjonarne, data rozpoczęcia studiów 1.10.2013 r., data skreślenia 7.03.2014 r. (semestr letni trwał od 24.02.2014 r.), liczba semestrów studiowania: 2;
2) Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki, kierunek: [...] studia 1. stopnia stacjonarne, data rozpoczęcia studiów 1.10.2015 r., data skreślenia 26.02.2016 r. (semestr letni trwał od 29.02.2016 r.), liczba semestrów studiowania: 1;
3) AGH w Krakowie, kierunek: [...] 1. stopnia stacjonarne, data rozpoczęcia 1.10.2016 r., data ukończenia 02.02.2021 r., liczba semestrów
studiowania 7,
4) AGH w Krakowie, kierunek: [...] studia 2. stopnia stacjonarne, data rozpoczęcia 01.10.2022 r. do nadal,
5) AGH w Krakowie, kierunek: [...] studia 2. stopnia stacjonarne, data rozpoczęcia 24.02.2023 r. (reaktywacja) do nadal.
W ocenie organu, semestr zimowy roku akademickiego 2021/2022 był 12. semestrem studiowania skarżącego i zarazem ostatnim semestrem posiadania uprawnienia do stypendium socjalnego. Stypendia przyznane po tym semestrze, z powodu niewskazania przez skarżącego we wniosku o przyznanie stypendium studiów poza AGH, są więc świadczeniami nienależnymi.
Kolejno organ zwrócił uwagę, że w dniu 18 grudnia 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw która zmodyfikowała i doprecyzowała przepisy dotyczące ustalania okresu przysługiwania świadczeń dla studentów (w tym stypendium socjalnego) w powiązaniu z okresem studiowania. Zgodnie ze znowelizowanym art. 93 ustawy PSWiN, świadczenia dla studentów przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich przez łączny okres wynoszący 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów, 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.
Organ akcentował, że ustawa nowelizująca uregulowała ponadto sposób ustalania okresu przysługiwania świadczeń. Obecnie do tego okresu wliczają się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów od zajęć, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr. Znowelizowane przepisy mają zastosowanie do przyznawania świadczeń dla studentów począwszy od semestru letniego roku akademickiego 2021/2022.
Organ zaznaczył także, że nie ukształtował się jedna silna linia orzecznicza Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w sprawie sposobu liczenia okresu 12 semestrów - okres pobierania świadczeń, czy okres studiowania. Przytoczył najnowsze orzeczenia wiążące okres 12 semestrów z okresem studiowania (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10.05.2022 r., sygn. akt II SA/PolGl/22, wyrok WSA w Łodzi z 30.05.2023 r., sygn. akt III SA/Łd 129/23). Dodatkowo, zgodnie z poglądami wyrażonymi w tych wyrokach, dla biegu okresu, w którym student ma prawo ubiegać się i otrzymać świadczenie stypendialne nie ma znaczenia, czy student występuje w tym okresie o świadczenia oraz czy faktycznie je pobiera.
Dalej Rektor AGH wskazał, że nie może odstąpić od dochodzenia zwrotu od skarżącego nienależnie wypłaconego świadczenia socjalnego. Niedochodzenie przez Uczelnię zwrotu nienależnych świadczeń jest traktowane jako naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Końcowo zaznaczył, że w semestrze letnim roku akademickiego 2021/2022 skarżący rozpoczął 13. semestr studiowania, a w semestr zimowy roku akademickiego 2022/2023 był 14. semestrem studiowania. Spełnienie przesłanki wykluczającej możliwość przysługiwania świadczeń wynikającej z art. 93 ust. 4 ustawy PSWiN, tj. przekroczenie 12 semestrów posiadania statusu studenta nie uprawnia studenta do otrzymania bezzwrotnej pomocy z Funduszu stypendialnego finansowanego z budżetu państwa.
W skardze skarżący zarzucił naruszenie:
– art. 61 § 4 k.p.a. w związku z art. 7 i 10 k.p.a. przez brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania z dniem 17 kwietnia 2023 r. oraz zaniechanie umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, a tym samym uniemożliwienie skarżącemu jako stronie postępowania wzięcia udziału w sprawie bez jego winy;
– art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. na skutek niezasadnego utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, chociaż należało na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić tę decyzję w całości i umorzyć postępowanie;
– art. 93 ust. 4 ustawy PSWiN przez błędną jego wykładnię i uznanie, że stypendium przysługuje przez okres 12 semestrów studiowania, gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że dla tego okresu ma znaczenia, czy w danym semestrze student był objęty pomocą materialną na podstawie pozytywnej decyzji w przedmiocie przyznania pomocy materialnej.
Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz żądał zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że w tabeli znajdującej się w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji jest błąd. Organ zaliczył do 12 semestrów dwa semestry w ramach okresu od 1 października 2013 r. do 7 marca 2014 r., chociaż skarżący nie rozpoczął nigdy drugiego semestru. Został skreślony dopiero w dniu 7 marca 2014 r. więc oczywistym jest że nie mógł rozpocząć semestru drugiego. Ponadto uznanie, że semestr czasowo trwający od 24 lutego do 7 marca był semestrem "skonsumowanym" w świetle art. 93 ust. 6 ustawy PSWiN, naruszałoby zasadę proporcjonalności.
Skarżący podniósł, że niezrozumiałym i niedopuszczalnym jest wydane jednej decyzji wznowieniowej obejmującej dwie inne decyzje. Zdaniem skarżącego, należało prowadzić dwa postępowania w sprawie wznowienia. Nadto pokreślił, że o wszczęciu postępowania z urzędu należy powiadomić stronę, tj. studenta. Niedopełnienie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów k.p.a. i musi skutkować uchyleniem decyzji, bowiem został on pozbawiony możliwości uczestnictwa w postępowaniu. Zaznaczył, że w ogóle nie otrzymał postanowienia o wszczęciu postępowania i trudno zatem uznać, że postępowanie zostało wszczęte.
Skarżący odniósł się do wskazywanej w decyzji informacji z dnia 1 grudnia 2022 r. o studiowaniu przez ponad 12 semestrów. Wskazał, że ubiegając się
w poprzednich latach o stypendium rektora za wyniki w nauce zgłaszał fakt wcześniejszego studiowania na Politechnice Krakowskiej. Nie jest więc tak, że władze uczelni dopiero z POL-on otrzymali informację o jego wcześniejszym studiowaniu. Tym samym organ znał historię studiowania w dniu wydawania decyzji i nie zachodziła przesłanka określona w art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. Niedbałość organu w sprawdzeniu historii studiowania w poprzednim wniosku nie może być podstawą do wznowienia.
Skarżący nie podzielił także stanowiska organu co do wykładni art. 93 ust. 4 ustawy PSWiN. Przytoczył treść wyroku NSA z 7 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 7051/21, zgodnie z którym okoliczność, iż dana osoba jest studentem nie oznacza uzyskania świadczenia, a 6-letni okres przysługiwania należało odnosić do okresu, w którym student spełniał przesłanki otrzymywania pomocy materialnej i jednocześnie był beneficjentem takiej pomocy. Dla okresu 12 semestrów mają znaczenie tylko te semestry, w których student otrzymał pozytywną decyzję w sprawie stypendium. Skarżący podkreślił, że zgodnie z art. 93 ust. 4 ustawy PSWiN świadczenia pomocy materialnej przysługują przez okres 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie. Ustawodawca wprowadził limity z uwagi na poszczególne stopnie studiów, co nakazuje poddać w wątpliwość, czy należy studiowanie i świadczenia pomocy materialnej przyznane pod rządami innej ustawy niż PSWiN z dnia 20 lipca 2018 r., uwzględniać przy ustalaniu okresu 12 semestrów. Końcowo skarżący podkreślił, że decyzje w przedmiocie przyznania pomocy materialnej mają charakter konstytutywny. Wzmacnia to tylko pogląd, że 12 semestrów to okres objęcia pomocą, a nie tylko sam status studiowania. Za semestr skonsumowany należy uznać taki, gdzie student otrzymał decyzję pozytywną w sprawie materialnej pomocy.
W odpowiedzi na skargę organ domagał się jej oddalenia i podtrzymał dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko. Podkreślił, że skarżący wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi, we wnioskach stypendialnych nie ujawniał faktu studiowania na innej uczelni niż AGH. Wskazał, że do dnia 1 października 2022 r. POL-on służył jako oficjalne źródło danych dotyczących sprawozdawczości uczelni na potrzeby GUS oraz oficjalne źródło danych do algorytmu podziału dotacji dla szkolnictwa wyższego. W związku z przebudową systemu od 2019 r., Uczelnia nie otrzymywała informacji o nieprawidłowościach występujących przy przyznawaniu świadczeń. Od 1 października 2022 r. POL-on zmienił reguły kontrolne - walidacje danych w module "Studenci" - i dostosował je do reguł wynikających z obowiązującego brzmienia PSWiN. W oparciu o powyższe organ akcentował, że w dniu 27 października 2022 r. została wdrożona nowa wersja modułu "Studenci" w systemie POL-on 2.0. Poprawiono działanie mechanizmów liczenia semestrów na potrzeby kontroli prawidłowości wypłacania świadczeń. Walidacje - reguły kontrolne - sprawdzają, czy świadczenie zostało przyznane poprawnie w ramach studiów, których dotyczy. Kontrola uruchamiana jest w przypadku zarejestrowanych świadczeń (stypendium socjalne, stypendium rektora, zapomoga, stypendium dla osób niepełnosprawnych) od października 2022 roku, jednak przy wyliczeniach uwzględniane są dane dotyczące semestrów ze wszystkich studiów studenta, również te sprzed 2022 roku. System oblicza liczbę semestrów zarejestrowanych w ramach studiów oraz sprawdza, w którym semestrze zostało przyznane świadczenie.
Organ zaznaczył, że w dniu 1 grudnia 2022 r. wygenerowany został z POL-on wykaz studentów, którym w roku akademickim 2022/2023 zostały przyznane świadczenia wymagające weryfikacji. Nazwisko skarżącego znalazło się w tym wykazie wraz z informacją: "Nie można zarejestrować świadczenia stypendium socjalne ze względu na przekroczenie okresu przysługiwania świadczenia. Świadczenia przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, przez łączny okres 12 lub 14 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta".
Rektor AGH odniósł się do zarzutu skarżącego w przedmiocie niedoręczenia postanowienia o wznowieniu postępowania i wskazał, że co prawda zostało one doręczone skarżącemu wraz z decyzją, jednakże pozostaje to bez wpływu na wynik sprawy. Zdaniem organu nieprawdziwe jest także twierdzenie skarżącego, iż dopiero z decyzji dowiedział się, że jego czas studiowania przekroczył 12 semestrów. Skarżący posiadał pełną wiedzę na temat przekroczenia okresu studiowania uprawniającego go do stypendium. Po wykryciu nieprawidłowości w systemie POL-on w grudniu 2022 r., przedstawiono skarżącemu zarzut zatajenia informacji o studiowaniu na innej niż AGH uczelni. Skarżący był w dziekanacie macierzystego Wydziału, był również w Dziale Spraw Studenckich AGH, gdzie mógł się wypowiedzieć co do ustaleń dokonanych w jego sprawie. Co więcej, skarżący rozważał wyrażenie zgody na zmianę decyzji stypendialnych na podstawie art. 155 k.p.a., zatem wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, miał on pełną wiedzę o przyczynach konieczności modyfikacji uprawnienia do świadczeń stypendialnych. W tej sytuacji zawiadomienie skarżącego o wszczęciu postępowania wznowieniowego z urzędu przed wydaniem decyzji, nie zmieniłoby w żaden sposób treści rozstrzygnięcia. Ponadto nie jest prawdziwe twierdzenie skarżącego, że ubiegając się w poprzednich latach o stypendium rektora za wyniki w nauce zgłaszał, że studiował w latach ubiegłych na innej uczelni. Organ podkreślił, że skarżący o stypendium rektora ubiegał się skutecznie tylko raz, w roku akademickim 2018/2019. Złożony wówczas wniosek stypendialny nie zawierał informacji o studiowaniu przed AGH - na innej uczelni. Niezależnie od powyższego organ podniósł, że oczywistym jest, iż pracownik Uczelni, rozpatrujący bieżący wniosek studenta o przyznanie stypendium, opiera się na oświadczeniach złożonych przez wnioskodawcę wraz z aktualnym formularzem wniosku i nie dokonuje analizy porównawczej z oświadczeniami dołączonymi do wniosków w latach ubiegłych. To obowiązkiem studenta ubiegającego o stypendialne świadczenie jest złożenie oświadczenia zawierającego prawdziwe informacje.
Organ odniósł się także do zarzutu o bezzasadnym zaliczeniu do 12 semestrów studiowania dwóch semestrów w roku akademickim 2013/2014 podczas studiów na Politechnice Krakowskiej. Wskazał w tym względzie, że powyższe informacje pochodzą z systemu POL-on, a nie od samego organu. Faktem jest, że w letnim semestrze roku akademickiego 2013/2014 skarżący posiadał status studenta. Skreślenie go z listy studentów nastąpiło w dniu 7 marca 2014 r., a zatem już po rozpoczęciu semestru letniego. Zgodnie zaś z art. 93 ust. 6 PSWiN, do okresu 12 semestrów uprawniających do świadczeń stypendialnych wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry.
Końcowo organ odniósł się do prawidłowości wydania w wyniku wznowienia decyzji obejmującej dwie decyzje i uchylenie obu jednocześnie. Wskazał, że z formalnego punktu widzenia może to budzić zastrzeżenia, jednak należy mieć na względzie, iż uczelnia nie jest typowym organem administracji, a jej pracownicy nie zawsze potrafią się dostatecznie sprawnie poruszać w obszarze uregulowanym w k.p.a. Nawet jeśli w przedmiotowej sprawie w wyniku błędu pracownika nie dochowano wszystkich wymogów proceduralnych, to skarżący nie został w żaden sposób w swoich prawach ograniczony, a tym bardziej ich pozbawiony.
W piśmie z 30 stycznia 2024 r. skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo wskazał, że jest pewny podania informacji o studiach na Politechnice Krakowskiej w jednym z poprzednich wniosków stypendialnych.
Na rozprawie w dniu 1 lutego 2024 r. pełnomocnicy stron podtrzymali dotychczasowe stanowisko wyrażane w sprawie.
Pełnomocnik skarżącego dodatkowo wyjaśnił, że liczbę semestrów we wniosku o stypendium wpisano w oparciu o pouczenie uzyskane od pracownika sekretariatu. Podał, że poza wnioskami stypendialnymi, o które w tej sprawie chodzi, skarżący złożył tylko jeden wniosek o stypendium Rektora, a miało to miejsce w 2018 r.
Pełnomocnik organu podkreślił natomiast, że decydujące znaczenie dla ocen czynionych w tej sprawie ma treść, zawartego w formularzu wniosku oświadczenia studenta (skarżącego), co do ilości semestrów przez które studiował, nie zaś nieweryfikowalne obecnie twierdzenia o pouczeniach uzyskanych przez skarżącego od pracownika sekretariatu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga była zasadna i skutkowała uchyleniem zaskarżonych decyzji.
Objęte w tej sprawie kontrolą sądową akty zapadły w wyniku wznowienia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawach zakończonych dwoma decyzjami przyznającymi skarżącemu stypendia socjalne w zwiększonej wysokości, tj. decyzją przyznającą stypendium na semestr letni roku akademickiego 2021/22 oraz na semestr zimowy roku akademickiego 2022/23. Z uwagi na wdrożony przez Rektora AGH tryb procedowania w tej sprawie należy zaakcentować, że ten nadzwyczajny tryb weryfikacji ostatecznych orzeczeń organów administracji publicznej ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie przed organami administracji było dotknięte wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w przepisach (tj. w art. 145 § 1 k.p.a., art. 145a-145b k.p.a. oraz art. 145aa k.p.a.). Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania ma zatem na celu naprawienie konkretnych wad postępowania zakończonego ostateczną decyzją, ujętych w formie podstaw wznowienia. Stosownie do art. 147 k.p.a., wznowienie postępowanie może nastąpić z urzędu lub na żądanie strony. W kontrolowanej sprawie, postępowanie administracyjne w przedmiocie przyznania skarżącemu stypendiów socjalnych w zwiększonej wysokości wznowione zostało z urzędu (postanowieniem z 17.04.2023 r.; k. 53 a.a.), a jako podstawę wznowienia organ wskazał art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Podkreślić trzeba, że organ administracji badając ziszczenie się przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zobowiązany jest wykazać, że przyjmowane jako podstawa wznowienia - okoliczności i dowody, są rzeczywiście nowe, jak też są istotne dla sprawy, a nadto, te nowe dowody i okoliczności istniały już w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi rozstrzygającemu sprawę. Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie sądwoadministracyjnym, w prowadzonym przez organ administracji z urzędu postępowaniu wznowieniowym, to nie strona ma wykazać nieistnienie przesłanek wznowienia postępowania, tylko organ ma obowiązek udowodnić ich występowanie w sprawie (por. wyrok NSA z 16 listopada 2022 r., sygn. akt I GSK 2974/18). Powyższa restrykcyjna reguła dowodowa wynika z zasady trwałości decyzji ostatecznych określonej w art. 16 § 1 k.p.a. W rezultacie więc, wzruszenie - w wyniku wznowienia postępowania - decyzji ostatecznej, ma charakter wyjątkowy i dopuszczalne jest wyłącznie wówczas, gdy z pewnych, znajdujących prymat nad pewnością obrotu prawnego względów, postępowanie w sprawie należy przeprowadzić ponownie, bądź w celu wyeliminowania powstałych w nim wad o charakterze procesowym, bądź to uwzględnienia zaistniałych (ujawnionych) po wydaniu decyzji, istotnych dla jej bytu czy treści, okoliczności. Do tego rodzaju zdarzeń ustawodawca zaliczył właśnie wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych lub dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji ale nieznanych organowi, który ją wydał (por. wyrok NSA z 3 sierpnia 2022 r., sygn. akt I GSK 2733/18). Podsumowując powyższe podkreślić więc trzeba, że obowiązek wykazania okoliczności stanowiących o wystąpieniu podstawy wznowieniowej – obciąża organ administracji wydający decyzję w trybie art. 151 par. 1 pkt 2 k.p.a. Jak zasadnie przy tym wskazał WSA w Krakowie w wyroku z 24.10.2023 r. (sygn. akt III SA/Kr 1142/23), to bowiem na organie administracji ciąży obowiązek wywiedzenia, że przesłanka wznowieniowa rzeczywiście zachodzi.
Analiza kontrolowanych decyzji, jak też przekazanych Sądowi akt administracyjnych sprawy prowadzi jednak do wniosku, że orzekający organ administracji nie wykazał, iż po wydaniu ostatecznych decyzji przyznających skarżącemu stypendia socjalne w zwiększonej wysokości – wyszły na jaw istotne dla sprawy, nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznych, a nieznane wcześniej Rektorowi AGH. Dostrzec należy, iż postanowienie o wznowieniu postępowania z 17.04.2023 r., jak też wydana w tym samym dniu decyzja uchylająca ostateczne decyzje przyznające skarżącemu stypendia socjalne wskazują jedynie, iż w dniu 1.12.2022 r. organ wszedł w posiadanie informacji nowych, istotnych dla sprawy, a nieznanych mu wcześniej. W przywołanym postanowieniu, jak też w decyzji wskazano przy tym, że chodzi o okres studiowana skarżącego przekraczający okres uprawniający do otrzymania stypendiów. Z przedstawionej treści nie wynika natomiast to, jakie w istocie nowe dowody i wynikające z nich okoliczności miały wpływać na wystąpienie podstawy wznowieniowej w tej sprawie i w efekcie na uchylenie ostatecznych decyzji stypendialnych. Z kolei decyzja Rektora AGH z 6.07.2023 r. naprowadzała, że od 1.10.2022 r. system POL-on zmienił reguły walidacji danych w module "Studenci", co miało sprawić, że w dniu 1.12.2022 r., po wygenerowaniu raportu z POL-on, organ uzyskał informację, że skarżący znalazł się w wykazie studentów, których dane w zakresie przyznawanych świadczeń, podlegały weryfikacji. Po sprawdzeniu w POL-on historii studiowania skarżącego (w oparciu o raport wygenerowany 1.12.2022 r.) okazać się miało, że w semestrze letnim roku akademickiego 2021/22 rozpoczął on 13. semestr studiów, co – wg organu – wyklucza możliwość przyznania stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości, a to wobec przyjętej wykładni art. 93 ust. 4 ustawy z 20.07.2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (aktualny publikator Dz. U. 2023 r., poz. 742). Z powyższego wynika więc, że poprawienie sposobu prezentacji danych w systemie POL-on, które wprowadzone miało zostać 1.10.2022 r. pozwoliło organowi pozyskać nieznane wcześniej informacje o studiowaniu skarżącego na innej niż AGH uczelni, co stanowiło podstawę wdrożenia trybu wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostatecznymi decyzjami przyznającymi skarżącemu stypendia.
Z uwagi na powyższe należy zwrócić uwagę, że w istocie prezentowane w tej sprawie przez organ argumenty o mającej mieć miejsce zmianie - od 1.10.2022 r. - sposobu walidacji danych w systemie POL-on (k. 4 decyzji z 6 lipca 2023 r.) i związanym z tym pozyskaniem nowych informacji realizujących podstawę wznowienia - stanowią tylko twierdzenia organu w powyższym zakresie. Akta sprawy nie zawierają żadnych dokumentów, które pozwalałyby uznać okoliczności wynikające z tych twierdzeń, za udowodnione, co w świetle zaprezentowanych wyżej poglądów wyrażanych w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, było nieodzowne dla zasadnego przyjęcia wystąpienia podstawy wznowieniowej. Pozbawienie zaś ostatecznych decyzji administracyjnych mocy wiążącej jedynie w oparciu same twierdzenia organu, co do pojawienia się (w pewnym momencie) nowych danych w systemie POL-on, bez wykazania tej okoliczności, niewątpliwie naruszało art. 145 par. 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 7 oraz art. 77 par. 1 k.p.a. w stopniu, mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Nadto, w sygnalizowanym wyżej aspekcie zwrócić należy uwagę na trafny pogląd wywiedziony przez WSA w Łodzi w wyroku z 23 lutego 2023 r. (sygn. akt III SA/Łd 784/22), w którym wskazano, że nie można traktować jako nowej okoliczności informacji do której organ miał dostęp, na przykład poprzez rejestry i systemy teleinformatyczne, ale jej nie zasięgnął, mimo istnienia takiej możliwości. W związku z powyższym należy podkreślić, że jeżeli Rektor AGH, we wskazanych wyżej datach wydawania decyzji stypendialnych dysponował informacją o studiowaniu przez skarżącego w przeszłości na Politechnice Krakowskiej (gdyż dane te widniały w systemie POL-on), a mimo tego zaniechał przeprowadzenia kwerendy w wymienionym systemie, to uzyskanie takich informacji później, nie może być traktowane jako ujawnienie nowej okoliczności w rozumieniu art. 145 par. 1 pkt 5 k.p.a. (por. WSA w Krakowie w powołanym wyżej wyroku z 24 października 2023; sygn. akt III SA/Kr 1142/23). Dla uzasadnienia dopuszczalności wznowienia postępowania na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 k.p.a., jak też ewentualnego uchylenia decyzji wydanych w przedmiocie przyznania skarżącemu stypendiów socjalnych w zwiększonej wysokości – organ winien bowiem wykazać (czego w tej sprawie nie uczynił), iż w dniach wydawania decyzji w postępowaniu zwyczajnym, niemożliwe było uzyskanie tych informacji, które wpłynęły na ocenę możliwości przyznania skarżącemu stypendiów. Jeżeli bowiem organ, z uwagi na przyjmowaną wykładnię przepisów prawa materialnego tj. art. 93 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce uznał, że miarodajną i kluczową okolicznością dla ocen czynionych w tej sprawie, jest sumaryczne ustalenie ilości semestrów przez które dotychczas studiował skarżący, w tym na uczelniach innych niż AGH, to winien wykazać (i fakt ten należycie udokumentować w aktach sprawy), że informacje o studiowaniu przez skarżącego w przeszłości na innych uczelniach nie widniały w systemie POL-on w momencie wydania decyzji objętych postępowaniem wznowieniowym – tj. w dniu 9.07.2022 r. oraz w dniu 17.11.2022 r. Jednoznaczne ustalenie tej kwestii było istotne, gdy weźmie się pod uwagę także fakt, że oparta na twierdzeniach organu zmiana danych w POL-on miała mieć miejsce od 1.10.2022 r., zaś druga decyzja stypendialna (wzruszona w wyniku wznowienia postępowania) datowana jest na dzień 17.11.2022 r. Wskazana wyżej korelacja dat zachodząca między zmianą danych w systemie oraz wydaniem decyzji stypendialnej, sugerować może, iż w dacie wydawania tej decyzji, Rektor AGH mógł jednak dysponować takimi danymi w systemie POL-on, które zawierać mogły informacje miarodajne (wg organu) dla możliwości przyznania skarżącemu stypendium socjalnego na semestr zimowy roku akademickiego 2022/23, które jednak nie zostały zweryfikowane przez organ przed wydaniem tej decyzji.
Reasumując stwierdzić trzeba, że analiza akt kontrolowanej sprawy nie uprawniała do przyjęcia, że organ wykazał (udowodnił), iż dopiero po wydaniu ostatecznych decyzji o przyznaniu skarżącemu stypendiów socjalnych w zwiększonej wysokości – rzeczywiście wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania spornych decyzji, a które nieznane były wówczas organowi. Sygnalizowane już wyżej, stwierdzone uchybienie naruszenia art. 145 par. 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 7 oraz art. 77 par. 1 k.p.a. powodowało, że brak było podstaw do przeprowadzenia przez Sąd oceny zasadności zastosowania przez organ art. 93 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Dopuszczalność ocen w zakresie naruszenia prawa materialnego może nastąpić dopiero, gdy w postępowaniu niedotkniętym ustaleniami mogącymi wpływać na treść orzeczenia, prawidłowo ustalono stan faktyczny sprawy. Z uwagi na przedstawione wyżej rozważania, przedwczesne byłoby więc merytoryczne rozstrzyganie, czy organ prawidłowo wyłożył i zastosował przepisy prawa materialnego.
Sąd nie podzielił przy tym argumentu skarżącego, iż we wcześniej składanych wnioskach stypendialnych informował on organ o studiowaniu na innej niż AGH, uczelni. Ustalenia o braku przekazania takich informacji jednoznacznie wynikają z akt sprawy. Zauważyć bowiem trzeba, iż na k. 66 akt administracyjnych znajduje się wniosek skarżącego o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2018/2019, który nie zawiera jakichkolwiek danych o studiowaniu skarżącego poza AGH. Obecny na rozprawie pełnomocnik skarżącego kategorycznie oświadczył, że – poza objętymi niniejszym postępowaniem wnioskami o stypendium socjalne – wskazany wyżej wniosek o stypendium rektora z 2018 r., był jedynym wnioskiem składanym przez skarżącego.
Wskazania, co do dalszego postępowania wynikają z przedstawionych wyżej rozważań. Nadto, organ w razie przyjęcia dopuszczalności wznowienia postępowania, uwzględni okoliczność, że uruchomienie tego trybu odnosić w istocie należało do dwóch ostatecznych decyzji administracyjnych (z 9.07.2022 r. oraz z 17.11.2022 r.), co oznacza powinność wdrożenia i prowadzenia dwóch odrębnych w tym przedmiocie postępowań wznowieniowych.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia zawartego w pkt 1. sentencji był art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634; dalej p.p.s.a.).
O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt (...), zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone skarżącemu koszty postępowania złożyła się kwota uiszczonego wpisu od skargi (200 zł).