III SA/Kr 1492/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, która sprawowała opiekę nad swoją matką, legitymującą się orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Organy administracji dwukrotnie odmawiały przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie warunku z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (dotyczącego momentu powstania niepełnosprawności) oraz na brak związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki, argumentując, że skarżąca od lat nie była aktywna zawodowo. Po kolejnych uchyleniach decyzji przez SKO, skarżąca wniosła skargę do WSA w Krakowie. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy błędnie stosowały art. 17 ust. 1b ustawy, który został uznany za niekonstytucyjny w zakresie różnicowania prawa do świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Ponadto, sąd stwierdził, że zakres opieki nad matką, która wymaga całodobowej pomocy, a także nad niepełnosprawnym bratem mieszkającym z nimi, faktycznie wyklucza możliwość podjęcia przez skarżącą zatrudnienia. Sąd podkreślił, że wcześniejsza bierność zawodowa skarżącej nie jest przeszkodą w przyznaniu świadczenia, jeśli obecny zakres opieki uniemożliwia podjęcie pracy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych po wyroku TK K 38/13 oraz kwestia związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, zwłaszcza w kontekście wcześniejszej bierności zawodowej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skarżącej, która sprawuje opiekę nad matką i niepełnosprawnym bratem. Interpretacja art. 17 ust. 1b jest ugruntowana.
Zagadnienia prawne (3)
Czy art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, różnicujący prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest zgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten został uznany za niezgodny z Konstytucją RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny uznał, że różnicowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w zależności od momentu powstania niepełnosprawności u osoby dorosłej narusza zasadę równości wobec prawa.
Czy brak wcześniejszej aktywności zawodowej skarżącej wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli obecnie sprawuje ona stałą i długotrwałą opiekę nad niepełnosprawną matką i bratem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak wcześniejszej aktywności zawodowej nie wyklucza przyznania świadczenia, jeśli obecny zakres opieki faktycznie uniemożliwia podjęcie zatrudnienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowy jest obecny zakres opieki, który wyklucza możliwość podjęcia pracy, a nie wcześniejsza bierność zawodowa. Ustawa nie wymaga wykazania rezygnacji z pracy, wystarczy jej niepodjęcie z powodu opieki.
Czy zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawną matką i bratem przez skarżącą jest wystarczający do uznania, że wyklucza on możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zakres opieki nad matką wymagającą całodobowej pomocy oraz nad niepełnosprawnym bratem, który również wymaga opieki, wyklucza możliwość podjęcia przez skarżącą zatrudnienia.
Uzasadnienie
Sąd szczegółowo opisał czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącą oraz stan zdrowia matki i brata, stwierdzając, że wymaga to stałego nadzoru i zaangażowania, co uniemożliwia pracę zarobkową.
Przepisy (14)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § ust. 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Przepis ten, dotyczący momentu powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z Konstytucją RP (wyrok TK K 38/13) i nie może być stosowany.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
k.r.o.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
u.s.u.s. art. 6 § ust. 2a
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 6 § ust. 2b
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.u.s.r. art. 16 § ust. 2 pkt 4
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe zastosowanie przez organy art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych po wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 38/13. • Zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawną matką i bratem faktycznie wyklucza możliwość podjęcia przez skarżącą zatrudnienia. • Brak wcześniejszej aktywności zawodowej skarżącej nie jest przeszkodą w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli obecny zakres opieki uniemożliwia pracę.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów oparta na niespełnieniu przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. • Argumentacja organów o braku związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia a opieką, ze względu na wcześniejszą bierność zawodową skarżącej.
Godne uwagi sformułowania
nie można bowiem uznać, że wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok nie zmienił sytuacji prawnej strony. • organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (...) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., jednakże z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. • niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. • Zakres faktycznie sprawowanej opieki, wynikający z innych przyczyn niż potrzeby osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w zakresie opieki, może wskazywać na to, czy rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodjęcie pozostają z sobą w związku. • Świadczenie to zapewnia środki sprawowanie nad nimi opieki (...) Jego celem jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. • Zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. […]
Skład orzekający
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
sprawozdawca
Jakub Makuch
członek
Katarzyna Marasek-Zybura
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych po wyroku TK K 38/13 oraz kwestia związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, zwłaszcza w kontekście wcześniejszej bierności zawodowej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skarżącej, która sprawuje opiekę nad matką i niepełnosprawnym bratem. Interpretacja art. 17 ust. 1b jest ugruntowana.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i jego interpretacji po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co jest istotne dla wielu osób. Pokazuje też, jak sąd ocenia rzeczywisty zakres opieki jako przeszkodę w podjęciu pracy.
“Świadczenie pielęgnacyjne: Czy brak pracy przez lata to przeszkoda w uzyskaniu pomocy dla chorego bliskiego?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.