III SA/Kr 1480/22

III SA/Kr 1480/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-02-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Hanna Knysiak-Sudyka
Maria Zawadzka /przewodniczący/
Renata Czeluśniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
Art. 39, 41
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2023 poz 259
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 6 lipca 2022 r. nr SKO.PS/4110/386/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego I. skargę oddala; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata J. G. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 9 maja 2022 r., nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił przyznania M. P. (dalej: "skarżąca") zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie do leczenia ortodontycznego.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej, zgłoszonym podczas wywiadu środowiskowego w dniu 21 kwietnia 2022 r. W toku postępowania ustalono, że skarżąca mieszka sama i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, czyli marca 2022 r. wynosił 881,18 zł (dodatek mieszkaniowy - 315,38 zł, dochód z gospodarstwa rolnego - 565,80 zł). W związku z powyższym skarżąca nie spełnia warunków z art. 8 ustawy z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Organ podniósł, że rozważono możliwość przyznania zasiłku celowego specjalnego. Niemniej jednak, w jego ocenie, nie wystąpiły wyjątkowe i szczególne przesłanki przemawiające za zasadnością przyznania świadczenia również w tym zakresie - dofinansowane do leczenia ortodontycznego i nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej. Dodatkowo Prezydent podkreślił, że skarżąca powinna wykorzystać swoje zasoby (grunty rolne oraz mieszkanie), aby czerpać z nich korzyści finansowe. W konsekwencji powyższego organ nie znalazł podstaw do udzielenia wnioskowanej pomocy.
W odwołaniu skarżąca nie zgodziła się z ww. decyzję organu I instancji, bowiem, w jej ocenie, jest ona uprawniona do pobierania świadczeń z pomocy społecznej. W obszernym uzasadnieniu szczegółowo przedstawiła swoją sytuację zdrowotną, materialną i finansową.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 6 lipca 2022 r. nr SKO.PS/4110/386/2022 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium podkreśliło, że wobec wyliczonego dochodu w wysokości 881,18 zł i stwierdzenia, iż skarżąca przekracza kryterium dochodowe, słusznie rozważono możliwość przyznania jej zasiłku celowego specjalnego. Jednakże jak wynika z ustaleń, skarżąca dysponuje wystarczającymi własnymi zasobami, których odpowiednie wykorzystanie umożliwi jej poprawę sytuacji majątkowej, w szczególności dysponuje dwoma nieruchomościami (mieszkanie własnościowe położone w K. oraz gospodarstwo rolne z którego posiadania odprowadza podatki od 20 lat pomimo nieuregulowanego stanu prawnego).
Wobec powyższego należy zgodzić z oceną dokonaną przez organ I instancji, że w sprawie nie wystąpiły wyjątkowe i szczególne przesłanki przemawiające za zasadnością przyznania świadczenia w tym zakresie, bowiem dofinansowane do leczenia ortodontycznego nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej.
SKO podkreśliło, że decyzja organu I instancji nie narusza zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w szczególności art. 2, art. 3, art. 8, art. 39 i 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Decyzja ta została wydana po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w ramach którego organ ustalił sytuacje materialną, finansową i zdrowotną skarżącej, a jej uzasadnienie odpowiada prawu i znajduje odbicie w zgromadzonym materiale dowodowym.
Kolegium podniosło, że MOPS reaguje na potrzeby skarżącej, przyznając jej w miarę posiadanych możliwości świadczenia pieniężne na zgłaszane przez nią cele. Jak wynika z akt postępowania w okresie od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. - uzyskała ona pomoc finansową na łączną kwotę 12.320,89 zł.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca nie zgodziła się z decyzją podjętą przez Kolegium oraz przez organ I instancji. Skarżąca opisała swoją sytuację zdrowotną i życiową, wskazując na ciągle pogarszający się stan zdrowia, tragiczne warunki mieszkaniowe. Podkreśliła ponadto, że organ bez wyjaśnienia przypisuje jej dochody, których nigdy nie osiągała, za nieruchomość do której nie ma tytułu prawnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
W piśmie procesowym z dnia 12 stycznia 2023 r. pełnomocnik skarżącej z urzędu, zarzucił naruszenie:
- art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., wskutek wadliwej oceny sytuacji osobistej i finansowej skarżącej, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji;
- art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, wskutek wadliwej oceny sytuacji osobistej i finansowej skarżącej, i dowolne przyjęcie, że do jej dochodów podlega doliczeniu dochód z gospodarstwa rolnego, gdy tymczasem nie jest ona samoistnym posiadaczem jakiegokolwiek gospodarstwa;
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie z urzędu wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w zakresie weryfikacji informacji przedstawionych rzekomo przez Gminę T., z której miałoby wynikać, że skarżąca jest samoistnym posiadaczem gospodarstwa rolnego w tej Gminie, gdy tymczasem w toku postępowania administracyjnego skarżąca zaprzeczała, że jakiekolwiek gospodarstwo posiada i może jakimkolwiek gospodarstwem dysponować;
- art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 3, art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, poprzez nieprzyznanie pomocy społecznej w rozmiarach adekwatnych do potrzeb skarżącej, umożlwiającej życia w warunkach odpowiadających godności człowieka.
W związku z powyższym pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, decyzji organu I instancji oraz o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które to koszty nie zostały pokryte ani w całości ani w części.
Do pisma z dnia 3 lutego 2023 r., pełnomocnik skarżącej przedłożył kopię zaświadczenia z Sądu Rejonowego w T. z dnia 10 marca 1997 r. i wniósł o przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu na okoliczność nieprzysługiwania skarżącej tytułu prawnego do działki w T.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu Sąd uznał, że skarga jest niezasadna.
Podstawą prawną rozstrzygnięć podjętych w kontrolowanych postępowaniach administracyjnych były przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm. – dalej skrócie u.p.s. lub ustawa).
Skarżąca ubiegała się o przyznanie zasiłków celowych. Ten rodzaj świadczenia został uregulowany w art. 39 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podkreślić trzeba, że pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo i to w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Wskazać należy, że użyty w art. 39 ustawy o pomocy społecznej zwrot "może" oznacza, że zasiłek celowy nie jest świadczeniem obligatoryjnym, lecz fakultatywnym. Organ nie ma bowiem obowiązku przyznania świadczenia nawet wówczas, gdy wnioskodawca spełnia przesłanki ustawowe do otrzymania zasiłku. Inaczej mówiąc, konstrukcja art. 39 ustawy o pomocy społecznej oparta jest na uznaniu administracyjnym. Jak wskazano powyżej, redakcja art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej daje organom administracji szeroki zakres uznania. Nie zmienia to jednak faktu, że w każdym przypadku organ zobligowany jest do oceny stanu faktycznego z perspektywy określonych w przepisie przesłanek. Ocena taka, przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Brak prawidłowego uzasadnienia, zwłaszcza decyzji o charakterze uznaniowym, uniemożliwia bowiem ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego.
Podkreślić należy, że spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy z art. 39 ustawy o pomocy społecznej nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie tego świadczenia w wysokości, którą sama określi. Wprost przeciwnie - zainteresowana musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania tego świadczenia lub jego wysokość będzie inna niż ta, którą określiła w złożonym wniosku. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Ponadto organ, oceniając sytuację materialną danej osoby, może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości pomocy społecznej jako instytucji. Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza (por. np. wyroki NSA: z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2696/14 , z dnia 22 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2261/15, z dnia 20 października 2016 r. o sygn. akt I OSK 404/15 - wszystkie powołane orzeczenia dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o sprawach (CBOiSA) pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec stwierdzenia, że skarżąca przekracza kryterium dochodowe organ prawidłowo rozważył możliwość przyznania zasiłku celowego specjalnego na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s., zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie przekraczającej kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, który nie podlega zwrotowi. W doktrynie przyjmuje się, że przesłanka "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, iż jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 202). Taką samą wykładnię art. 41 pkt 1 u.p.s. przyjęto również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyroki z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. I OSK 1416/07 oraz z dnia 12 maja 2011 r., sygn. I OSK 164/11, z dnia 16 maja 2018 r. sygn. I OSK 179/18, czy z dnia 16 listopada 2018 r. sygn. I OSK 3072/18, opubl. w CBOSA).
Podzielić więc należy pogląd, że specjalny zasiłek celowy powinien być zatem traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy, w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1 i art. 3 pkt 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności.
W związku z charakterem decyzji uznaniowych dotyczących ww. zasiłków wskazać należy, że kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, tj. czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza natomiast zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to domena zastrzeżona dla swobodnego uznania organu administracji (por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 lipca 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1325/15, CBOSA). Kontrola sądowa decyzji uznaniowych sprowadza się zatem wyłącznie do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd nie może natomiast wkraczać w sferę zastrzeżoną do kompetencji organów administracyjnych, a więc – o ile prawidłowo przeprowadzono postępowanie – nie może kwestionować wysokości przyznanego świadczenia.
W rozpoznawanej sprawie orzekające w obydwu instancjach organy stanęły na stanowisku, że skarżącej nie może być udzielone wsparcie z pomocy społecznej. Stanowisko to należało uznać za trafne. Nie wystąpiły bowiem wyjątkowe i szczególne przesłanki przemawiające za zasadnością przyznania świadczenia polegającego na dofinansowaniu do leczenia ortodontycznego. Właściwe jest też stanowisko organów o potrzebie korzystania przez skarżącą ze swoich możliwości i zasobów.
Odnosząc się do kwestii dochodu wskazać należy, że sposób obliczenia dochodu osoby ubiegającej się o pomoc społeczną został określony w art. 8 u.p.s. W odniesieniu do osoby samotnie gospodarującej dochód takiej osoby nie może przekroczyć 776 zł miesięcznie. Zgodnie z art. 8 ust. 9 u.p.s. przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 345 zł.
Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo obliczyły dochód z 1 ha przeliczeniowego w wysokości 565,80 zł. Jak wynika z pism Urzędu Miejskiego w T. z dnia 29 marca 2021 r. oraz 8 kwietnia 2021 r. znajdujących się w aktach o sygn. III SA/Kr 1479/22 (oryginały pism w aktach administracyjnych dołączonych do akt III SA/Kr 1502/21) skarżąca figuruje jako samoistny posiadacz gruntów, stanowiących masę spadkową po F. P. oraz jako podatnik podatku rolnego i podatku od nieruchomości, tj. działki nr [...] położonej w K. o powierzchni 1,75 ha (z czego 1,64 ha jest sklasyfikowane jako użytki rolne, co stanowi po przeliczeniu 1,6345 ha przeliczeniowego, a 0,11 ha figuruje jako zakrzaczenia Lz). Od 2000 r. do skarżącej kierowane są decyzje ustalające podatek od ww. gruntów. Jak wynika z pisma Urzędu Miasta [...] wydziału egzekucji administracyjnej i windykacji z dnia 8 marca 2021 r. (znajdującego się w aktach o sygn. III SA/Kr 1479/22 (oryginały pisma w aktach administracyjnych przy sprawie sygn. akt III SA/Kr 1502/21) skarżąca figuruje w rejestrze podatku rolnego jako spadkobierca w udziale 1/1 ww. gruntów, a także w rejestrze podatku od nieruchomości prowadzonego również przez Burmistrza T., jak spadkobierca w udziale 1/1 o pow. 1100.00 m2, a należne podatki są uiszczane na bieżącą.
Wbrew zarzutom skargi ugruntowane jest stanowisko doktryny i orzecznictwa, z którego wynika, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego w innej wysokości niż określona w art. 8 ust. 9 u.p.s., nawet jeśli faktyczny dochód z tego tytułu nie jest uzyskiwany. Dla ustalenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej nie ma znaczenia, jakie rzeczywiste dochody osiągane są z gospodarstwa rolnego ani czy grunt jest w ogóle uprawiany. Decydują tytuł własności lub posiadania gruntu oraz jego zaklasyfikowanie (rodzaj użytków, klasa gleboznawcza). Ustawodawca przyjął fikcję prawną, zgodnie z którą posiadanie gruntu rolnego oznacza jednoczesne uzyskiwanie dochodu. A zatem w celu ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej należy przyjąć, że każdy właściciel/każdy posiadacz samoistny nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód miesięczny z hektara przeliczeniowego, niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z tej nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 marca 2020 r., sygn. III SA/Gd 828/19, wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. III SA/Lu 636/18, czy wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. III SA/Kr 348/20, opubl. w CBOSA).
Sądowi znane jest stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1405/15. W przedmiotowej sprawie z żadnego dokumentu nie wynika jednak aby skarżącej przysługiwał udział we własności gospodarstwa rolnego. Z pism Urzędu Miejskiego w T. wynika natomiast, że skarżąca jest samoistnym posiadaczem (jedynym) całego gospodarstwa, którego powierzchnia jest wyższa od 1 ha przeliczeniowego. Organy nie mogły zatem zastosować art. 8 ust. 4 pkt 6 u.p.s., zgodnie z którym do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Co do przedłożonego do akt sądowych zaświadczenia z Sadu Rejonowego w T. wynika jedynie, że wykaz hipoteczny liczba 121 został zamknięty. Skarżąca nie przedłożyła natomiast odpisu z księgi wieczystej założonej dla nieruchomości położonej w K. Prawidłowo zatem organy uwzględniły treść otrzymanego dokumentu z Urzędu Miejskiego w T. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 9 u.p.s. nie tylko tytuł prawny – prawo własności ale także posiadanie gospodarstwa rolnego (m.in. wskutek dziedziczenia) zobowiązuje organy do obliczenia dochodu zgodnie z ww. przepisem.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo określiły dochód skarżącej i zasadnie odmówiły przyznania jej zasiłku celowego specjalnego. Sąd nie uznał zatem za zasadne zarzutów naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 8 ust. 9 u.p.s.
Ze względu na zarzuty skargi jeszcze raz podkreślić należy, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie w przezwyciężaniu trudności, a nie systematyczne zaspokajanie wszystkich potrzeb. Zasiłek celowy, a tym bardziej specjalny zasiłek celowy nie jest przyznawany na pokrycie pełnych, całomiesięcznych wydatków poczynionych przez osobę objętą pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 24 lutego 2021 o sygn. akt I OSK 470/21 "nie jest tak, jak stwierdzono w skardze kasacyjnej, że państwo powinno zapewnić godne życie osobom będącym w trudnej sytuacji, stanowisko to nie uwzględnia takich zasad pomocy społecznej, jak jej subsydiarność czy limitowanie możliwościami pomocy społecznej. Konstytucyjna zasada sprawiedliwości społecznej z art. 2 Konstytucji RP wymaga, aby wszystkie osoby znajdujące się w podobnej sytuacji (w tym przypadku: wymagające pomocy w celu przezwyciężenia trudności) były traktowane i wspierane w podobny sposób, co uzasadnia proporcjonalne rozdzielanie środków pomocy społecznej."
Ze względu na to, że zaskarżone decyzje są tzw. decyzjami uznaniowymi to mogłyby zostać przez sąd uchylone jedynie w wypadkach stwierdzenia, iż zostały wydane z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. O zakresie badania decyzji uznaniowych skarżący był wielokrotnie informowany przez sądy w uzasadnieniach orzeczeń (np. wyrok NSA z 26 sierpnia 2021 r. I OSK 447/21). Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania i ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, jak również prawidłowej ich oceny. Dlatego pomimo odmiennych odczuć skarżącej należy uznać, że podjęte w sprawie rozstrzygnięcia są prawidłowe i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.
Jak wielokrotnie wskazywał sąd administracyjny, w tym m.in. NSA w wyroku z dnia 28 kwietnia 2020 r. I OSK 2360/19 trudna sytuacja skarżącego, która nie jest kwestionowana zarówno przez organy, jak również przez Sąd I instancji, nie musiała skutkować obowiązkiem przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Spełnienie przez skarżącego przesłanek pozwalających na otrzymanie zasiłku celowego w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej mogło tym bardziej prowadzić do przyznania świadczenia w niższej wysokości niż oczekiwana przez skarżącego. Trafnie wskazywał Sąd I instancji, iż organy pomocowe działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele pomocy społecznej. Doświadczenie życiowe, mające swe źródło w wieloletniej obserwacji dysproporcji pomiędzy potrzebami społeczeństwa zgłaszanymi w ramach pomocy społecznej, a środkami, którymi dysponują organy administracji, nakazuje akceptację praktyki organów, która prowadzi do limitowania - w granicach obowiązującego prawa - rozmiaru przyznawanych świadczeń, z uwagi na ograniczone środki finansowe i stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Powszechnie wiadomo, że organy pomocowe dysponując ograniczoną pulą środków finansowych mają obowiązek zapewnienia realizacji zadań nie tylko fakultatywnych, ale i obligatoryjnych, w czasie trwania całego roku budżetowego. Wielkość środków, którymi dysponują organy pomocowe jasno wskazuje, iż nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do świadczeń (vide: wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1464/06; wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 624/07; wyrok NSA z dnia 25 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 698/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podkreślić należy, że organy nie zakwestionowały potrzeb skarżącej, uznając że zebrany w toku postępowania materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż znajduje się ona w trudnej sytuacji bytowej oraz jest osobą niepełnosprawną. Zasadnie zwróciły jednak uwagę na posiadane przez skarżącą zasoby, w tym na mieszkanie własnościowe położne w K. oraz na gospodarstwo rolne, od którego odprowadza ona podatki od ponad 20 lat.
Wskazać też należy, że z akt sprawy nie wynika, czy i w jaki sposób skarżąca podejmuje działania zmierzające do poprawy jej trudnej sytuacji życiowej . Sądowi z urzędu jest wiadomo (np. wyrok tut. Sądu z dnia 11 grudnia 2013 r. o sygn. akt III SA/Kr 254/13), że skarżąca od lat korzysta z pomocy społecznej. Nawet posiadając do 31 lipca 2012 r. lekki stopnień niepełnosprawności nie podjęła pracy zarobkowej. Na powyższe Sąd zwraca uwagę w ramach rozpoznania zarzutów naruszenia art. 7, 77 i 80 kpa, chociaż brak wyjaśnienia powyższych kwestii, ze względu na zasadę z art. 134 § 2 p.p.s.a., nie miał wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji. Trudno zatem zarzucać organom, że oprócz udzielania skarżącej pomocy podkreślają jej subsydiarny charakter i wskazują na celowość podjęcia pewnej aktywności przez skarżącą w celu poprawy jej sytuacji finansowej. Jak prawidłowo wskazano już w ww. wyroku z dnia 11 grudnia 2013 r. skarżąca jako systematyczny beneficjent pomocy społecznej nie może oczekiwać finansowania całokształtu jej potrzeb życiowych, gdyż liczą się także potrzeby innych starających się o pomoc. Skarżąca była także informowana, że nawet spełnienie kryteriów z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie zasiłku celowego w wysokości, którą sama określi, a wręcz przeciwnie - zainteresowany musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania mu tego świadczenia lub jego wysokość będzie inna niż ta, którą określił w złożonym wniosku. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są bowiem od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących wsparcia i zamieszkujących na terenie danej gminy. Ponadto organ, oceniając sytuację materialną danej osoby, może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości pomocy społecznej jako instytucji.
Sąd orzekający w nin. sprawie powyższe stanowisko, wielokrotnie wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w pełni podziela. Jeśli bowiem organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej jej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania stronie zasiłku celowego (a tym bardziej – zasiłku celowego specjalnego) to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa.
Ponadto jak wskazał NSA w wyroku z dnia 7 kwietnia 2017 r. o sygn. akt I OSK 2791/15 wydanym wskutek rozpoznania skargi kasacyjnej skarżącej -w sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej, a nie subiektywne oczekiwania osób uprawnionych, zmierzające do obarczenia organów pomocy społecznej pełnym zakresem obowiązków przejęcia całkowitej opieki finansowej i życiowej nad osobą dotkniętą jedną z form niedostatku, określonych w art. 7 u.p.s. W ww. wyroku NSA stwierdził również, że prawidłowo WSA w Krakowie dokonał oceny takich okoliczności jak to, że skarżąca żyje w dużym mieście, gdzie jest dużo ofert pracy, czy że jest właścicielem mieszkania, które może przynosić dochody, jako istniejące możliwości, które skarżąca może wykorzystać aby sprostać swej sytuacji życiowej. Ocena ta jest logiczna i znajduje poparcie w doświadczeniu życiowym.
Dlatego Sąd uznał, że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa. Organy obu instancji dokonały wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego, wykazały i wyjaśniły wszystkie okoliczności sprawy w sposób przewidziany przepisami art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W sposób wystarczający i spełniający wymogi z art. 107 § 3 K.p.a. wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody, na których się oparły i wyjaśniły podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Analiza akt sprawy pozwala przyjąć, że wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy zostały wyjaśnione, a organom obu instancji nie można było przypisać zarzutu dowolności w orzekaniu. Materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, jest wyczerpujący i został należycie oceniony. Sąd nie miał zatem podstaw, aby zakwestionować stanowisko organów obu instancji co do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Wobec powyższego skarga nie może być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowiska organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 p.p.s.a. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień i w związku z tym, orzekł jak w pkt I sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).
Ustalając wysokość kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu (pkt 2 sentencji) Sąd miał na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2020 r. (sygn. akt SK 66/19), który dotyczył rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2015 r., 1801). Jednakże z uwagi na rodzajowe podobieństwo nin. sprawy do innych spraw skarżącej, w których ten sam pełnomocnik został ustanowiony z urzędu (seria spraw o sygn. akt III SA/Kr od 1475/22-1485/22) i związany z tym niewątpliwie mniejszy nakład pracy pełnomocnika, sąd miarkował wysokość jego wynagrodzenia, ustalając je na kwotę 240 zł, podwyższoną o należny podatek Vat, co wynika z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2019 r., poz. 18). W trakcie trwania postępowania pełnomocnik z urzędu do momentu rozpoznania sprawy złożył dwa pisma procesowe, w tym uzupełnienie skargi samodzielnie sporządzonej przez skarżącą. Wobec powyższego Sąd uznał za właściwe przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wskazanej wyżej kwoty.