III SA/Kr 1473/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2024-03-12
NSAAdministracyjneWysokawsa
dodatek węglowyogrzewanieźródła ciepłaCEEBpomoc społecznaustawa o dodatku węglowymkorekta deklaracjiwywiad środowiskowydodatek dla gospodarstw domowych

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o odmowie przyznania dodatku węglowego, wskazując na potrzebę wszechstronnego zbadania sytuacji faktycznej wnioskodawcy i możliwości przyznania dodatku dla gospodarstw domowych.

Skarżąca M.W. wnioskowała o przyznanie dodatku węglowego, jednak organ odmówił, uznając, że korekta deklaracji CEEB po 11 sierpnia 2022 r. w zakresie paliwa stałego była niedopuszczalna, a głównym źródłem ogrzewania był piec opalany drewnem. Sąd uchylił decyzję, podkreślając, że celem ustawy jest objęcie pomocą jak największej liczby gospodarstw domowych i nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy, uwzględniając możliwość przyznania dodatku dla gospodarstw domowych.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania M.W. dodatku węglowego. Organ pierwszej instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu uznały, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek do otrzymania dodatku, ponieważ korekta deklaracji do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) dotycząca głównego źródła ogrzewania (kocioł na paliwo stałe) została dokonana po 11 sierpnia 2022 r., a faktycznym głównym źródłem ogrzewania był piec typu koza opalany drewnem. Skarżąca argumentowała, że złożyła korektę w nadziei na zakup węgla po otrzymaniu dodatku i wskazała na swoją trudną sytuację finansową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd podkreślił, że celem ustawodawcy było objęcie pomocą finansową jak największej liczby gospodarstw domowych, a organy mają obowiązek wszechstronnego zbadania sytuacji faktycznej. Sąd wskazał na naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności art. 2 ust. 15g ustawy o dodatku węglowym oraz art. 24 ust. 25a ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła. Sąd nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy, uwzględniając możliwość przyznania skarżącej z urzędu dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła, nawet jeśli nie przysługuje dodatek węglowy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, korekta deklaracji dokonana po 11 sierpnia 2022 r. niekoniecznie wyklucza przyznanie dodatku węglowego, zwłaszcza jeśli organ nie zbadał wszechstronnie sytuacji faktycznej i nie rozważył innych form wsparcia, takich jak dodatek dla gospodarstw domowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że celem ustawy jest objęcie pomocą jak największej liczby gospodarstw domowych, a przepisy (w tym art. 2 ust. 15g ustawy o dodatku węglowym) pozwalają na przyznanie dodatku nawet w przypadku braku zgłoszenia lub korekty po określonym terminie, jeśli wywiad środowiskowy potwierdzi spełnienie warunków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

u.d.w. art. 2 § 1

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § 15g

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

ustawa o szczególnych rozwiązaniach... art. 24 § 25a

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

Pomocnicze

u.d.w. art. 2 § 3

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.

u.d.w. art. 2 § 15

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § 15b

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § 15c

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § 15d

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § 15f

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa o szczególnych rozwiązaniach... art. 25 § 2

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

ustawa o wspieraniu termomodernizacji... art. 27a § 1

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

ustawa o wspieraniu termomodernizacji... art. 27g § 1

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

Argumenty

Skuteczne argumenty

Korekta deklaracji CEEB po 11 sierpnia 2022 r. nie musi wykluczać przyznania dodatku, jeśli organ nie zbadał wszechstronnie sytuacji i nie rozważył innych form wsparcia. Celem ustawodawcy jest objęcie pomocą jak największej liczby gospodarstw domowych, co wymaga od organów aktywnego badania sytuacji i informowania o możliwych formach wsparcia. Organ powinien rozważyć przyznanie z urzędu dodatku dla gospodarstw domowych, jeśli istnieją ku temu podstawy, nawet bez odrębnego wniosku.

Odrzucone argumenty

Odmowa przyznania dodatku węglowego z powodu korekty deklaracji CEEB po 11 sierpnia 2022 r. i uznania pieca typu koza opalany drewnem za główne źródło ogrzewania.

Godne uwagi sformułowania

intencją ustawodawcy było objęcie pomocą finansową jak największej liczby gospodarstw domowych organy gminy (...) do wnikliwego, wszechstronnego zbadania sytuacji faktycznej nie otrzymała ona żadnego świadczenia, co niewątpliwie jest sprzeczne z opisanym wyżej celem ustawodawcy

Skład orzekający

Katarzyna Marasek-Zybura

przewodniczący

Elżbieta Czarny-Drożdżejko

członek

Ewelina Dziuban

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dodatku węglowego i dodatku dla gospodarstw domowych, obowiązki organów w zakresie badania sytuacji faktycznej wnioskodawców oraz możliwość przyznawania świadczeń z urzędu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów związanych z dodatkami energetycznymi w okresie kryzysu, ale jego ogólne przesłanie o obowiązku wszechstronnego badania sytuacji przez organy i dążeniu do zapewnienia pomocy prawnej jest uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane z dostępem do świadczeń socjalnych w trudnych czasach i podkreśla rolę sądów administracyjnych w zapewnieniu sprawiedliwości proceduralnej i materialnej.

Czy korekta deklaracji CEEB po terminie pozbawia Cię dodatku węglowego? Sąd administracyjny wyjaśnia!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 1473/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
Ewelina Dziuban /sprawozdawca/
Katarzyna Marasek-Zybura /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1967
Art. 24 ust. 25a
Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 13 czerwca 2023 r. nr SKO-PS-4110-504/23 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 13 czerwca 2023 r., znak SKO-PS-4110-504/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 24 kwietnia 2023 r. r. o odmowie przyznania dodatku węglowego.
W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), art. 2 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3c, ust. 3d, ust. 8, ust. 9, ust. 12, ust. 15, ust. 15a, ust. 15b, ust. 15c, ust. 15d, 15f, 15g, oraz art. 3 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 141 ze zm.).
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W toku ponownego rozpoznania sprawy, Burmistrz Biecza decyzją z dnia 24 kwietnia 2023 r. orzekł o odmowie przyznania M. W. dodatku węglowego. W uzasadnieniu decyzji przytoczono treść art. 2 ust. 15g ustawy o dodatku węglowym interpretując go w ten sposób że, przepis ten odnosi się wyłącznie do sytuacji, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego w postaci np. kotła na paliwo stałe, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r., a więc swoją dyspozycją obejmuje wyłącznie przypadki, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa zgłoszone zostało do centralnej ewidencji emisyjności budynków po dniu 11 sierpnia 2022 r. lub też w ogóle nie zostało zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków. W tej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, gdyż zgłoszenie głównego źródła ogrzewania do centralnej ewidencji emisyjności budynków dokonano 10 stycznia 2022 r., a po dniu 11 sierpnia 2022 r., tj. 2 września 2022 r., dokonano jedynie korekty deklaracji w zakresie rodzaju paliwa (rozszerzono o węgiel kamienny). Zatem dodatek ten nie może być przyznany, jeżeli po 11 sierpnia 2022 r. dokonano korekty złożonej przed tą datą deklaracji do CEEB, której celem było uzyskanie uprawnienia do tego dodatku. Ponadto ustalono, że wnioskodawczyni rzadko korzysta z kotła c.o., bo nie kupiła węgla ze względu na swoją trudną sytuację finansową, a w związku z tym źródłem ciepła był piec typu koza zasilany drewnem kawałkowym i brykietem bukowym. Tym samym brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego dodatku węglowego.
Od powyższej decyzji odwołała się M. W., która podniosła fakt, iż złożyła korektę do deklaracji CEEB z dnia 2 września 2022 r. gdzie jako główne źródło ogrzewania został podany węgiel i paliwa węglopodobne mając nadzieję, że po przyznaniu dodatku węglowego będzie mogła zakupić węgiel i korzystać z kotła c.o. Ponadto wniosła o przyznanie jej dodatku węglowego. Wskazała też, że czekając na decyzję w sprawie przyznania dodatku węglowego, została pozbawiona, w razie odmowy, dodatku na drewno, którego termin minął 30 listopada 2022 r.
W uzasadnieniu zaskarżonej, wyżej opisanej decyzji, Kolegium wskazało, że sprawa była już rozpatrywana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, które uchyliło wcześniejszą decyzję organu I instancji z dnia 22 grudnia 2022 r., orzekając o odmowie przyznania dodatku węglowego nakazując w ramach ponownego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy podjąć czynności zmierzające do zebrania kompletnego materiału dowodowego w sprawie i poczynienia niezbędnych ustaleń faktycznych, w kontekście obecnie obowiązujących przepisów ustawy o dodatku węglowym, pozwalających na wydanie prawidłowej decyzji w tej sprawie.
Podano, że w dniu 3 kwietnia 2023 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy, potwierdzony notatką służbową, w którym wskazano, że w mieszkaniu jest instalacja c.o., piec c.o. na węgiel i drewno jest zainstalowany i użytkowany od 2008 r. Obecnie mieszkanie ogrzewane jest piecykiem - kozą i opalane drewnem i brykietem drzewnym z uwagi na to, że M. W. nie stać na zakup większej ilości opału (we wcześniejszych sezonach grzewczych używała węgla do kotła c.o.). Złożona w dniu 2 września 2022 r. korekta deklaracji do centralnej ewidencji emisyjności budynków była spowodowana nadzieją, że po przyznaniu dodatku węglowego będzie mogła zakupić węgiel i korzystać z kotła c.o. Organ I instancji za bezsporne uznał, iż głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwa stałe lecz korekta deklaracji została dokonana po dniu 11 sierpnia 2022 r. tj. dacie określonej w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym jako termin na dokonanie zgłoszenia w centralnej ewidencji emisyjności budynków, warunkujący przyznanie dodatku węglowego. Ponadto organ I instancji stwierdził, że kocioł c.o. był wykorzystywany sporadycznie, a głównym źródłem ogrzewania był piecyk typu koza, gdzie paliwem było drewno kawałkowe i brykiet bukowy.
Zatem, z uwagi na powyższe, w ocenie Kolegium, organ I instancji słusznie uznał, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek koniecznych do uzyskania dodatku węglowego, gdyż źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest źródło, które było zgłoszone do CEEB przed 11 sierpnia 2022 r. tj. piec typu koza opalany drewnem, co ustalono podczas wywiadu środowiskowego, a co nie uprawnia do przyznania dodatku węglowego. Także wnioskodawczyni potwierdziła ten fakt, stwierdzając, że nie stać ją na zakup węgla.
SKO stwierdziło więc, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki określonej w art. 2 ust. 1 w związku z ust. 15g ustawy o dodatku węglowym, gdyż w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa nie jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy, bowiem główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego tj. piec typu koza, nie jest zasilany paliwami stałymi w rozumieniu tej ustawy, a jest zasilany drewnem.
Skarżąca nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem w piśmie z 23 sierpnia 203 r. wniosła skargę na ww. decyzję SKO do Sądu. Wskazała w niej, że jest osobą starszą, samotną, bez rodziny, mieszka w starym domu jednorodzinnym składającym się z 2 pokoi, kuchni i łazienki. W domu ma zamontowany piec centralnego ogrzewania na węgiel oraz piec - koza znajdujący się w kuchni. Oba źródła zostały zgłoszone w CEEB w 2022 r. Składając wniosek zgodnie z prawdą przyznała, że ze względu na wysokie ceny węgla skarżącą stać tylko na korzystanie z pieca kozy, w którym ogrzewała tylko kuchnię i jeden pokój, bo nie miała możliwości ogrzania całego domu. Ponieważ korektę deklaracji złożyła po 5 września 2022 r. to odmówiono jej przyznania dodatku węglowego. Nie zgadza się z ustaleniem organu, że przed 2022 r. jako paliwo zasilające wykorzystywała tylko drewno. Skarżąca zaznaczyła też, że została również pozbawiona możliwości wnioskowania o dodatek na drewno, gdyż termin upłynął 30 listopada 2022 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 13 czerwca 2023r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej dodatku węglowego. Organ I instancji odmówił dodatku wskazując, że głównym źródłem ogrzewania budynku skarżącej jest kocioł na paliwo stałe przystosowane do spalania w nim zarówno węgla jak i drewna, w sezonie 2022/23 piec c.o. był wykorzystywany sporadycznie, budynek był ogrzewany kozą zasilaną drewnem kawałkowym.
SKO natomiast wyjaśniło, że podczas wywiadu przeprowadzonego w dniu 3 kwietnia 2023 r. w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni ustalono, że eksploatowany jest piec typu koza. W trakcie wywiadu wnioskodawczyni oświadczyła, że pali w piecyku drewnem kawałkowym i brykietem bukowym.
Zatem zdaniem Kolegium, organ I instancji słusznie uznał, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek koniecznych do uzyskania dodatku węglowego, gdyż źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest źródło, które było zgłoszone do CEEB przed 11 sierpnia 2022 r. tj. piec typu koza opalany drewnem, co ustalono podczas wywiadu środowiskowego, a co nie uprawnia do przyznania dodatku węglowego. Także wnioskodawczyni potwierdziła ten fakt, stwierdzając, że nie stać ją na zakup węgla.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy o dodatku węglowym. Jak stanowi art. 2 ust. 1 tej ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 roku o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez paliwa stałe rozumie się natomiast węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.). Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji złożonego wniosku, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 2 ust. 15 u.d.w.).
Zgodnie z art. 2 ust.15b u.d.w. jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c u.d.w.), a w toku wywiadu ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d u.d.w.).
W treści ust. 15f określono, że w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się.
Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 15g u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.
Z całokształtu powołanych regulacji wynika jasno, że zmierzają one – przy odformalizowaniu procedury – do objęcia pomocą finansową w postaci dodatku węglowego jak największej liczby gospodarstw domowych, uprawniając, a jednocześnie obligując, organy gminy do wnikliwego, wszechstronnego zbadania sytuacji faktycznej, w tym w zakresie źródeł ciepła rodzaju stosowanych paliw w gospodarstwach domowych i to nie tylko tych, co do których wpłynął wniosek o wypłatę dodatku węglowego, ale także tych, co do których organ jest w posiadaniu informacji wskazujących na to, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy. Jak wskazuje się w uzasadnieniu projektu ustawy (druk IX.2471), projektowana regulacja ma na celu zapewnienie wsparcia dla dużej grupy gospodarstw domowych w Polsce, w tym również gospodarstw najuboższych energetycznie, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, w tym kosztów opału. Proponowane wsparcie finansowe w postaci dodatku węglowego wspomoże budżety domowe oraz zwiększy poczucie bezpieczeństwa energetycznego i socjalnego. Tym samym przyczyni się do ograniczenia negatywnych skutków sytuacji międzynarodowej na te z gospodarstw domowych, dla których główne źródło ciepła zasilane jest paliwami stałymi. Proponowane rozwiązania związane z wypłatą dodatku węglowego uzupełniono o inne regulacje, o tożsamym celu, czyli zwiększeniu bezpieczeństwa energetycznego państwa.
W tym kontekście nie budzi wątpliwości, że sporny dodatek tym bardziej może zostać przyznany osobie, która zgłosiła takie źródło ogrzewania do wskazanej ewidencji w wyniku korekty wcześniej złożonej deklaracji, nawet jeżeli uczyniła to już po 11 sierpnia 2022 r. Jak wynika zaś z akt administracyjnych skarżąca wniosek o przyznanie dodatku węglowego złożyła 17.10.2022 r. wskazując, że głównym źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe.
Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika natomiast, że zasadniczym powodem odmowy przyznania dodatku węglowego był fakt, że w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożonej do CEEB 14.01.2022 r.(k. 6 a.a.) jako zainstalowane źródło wskazano: kocioł na paliwo stałe oraz kozę; jako rodzaj stosowanego paliwa wskazano: drewno kawałkowe, w sytuacji, gdy następnie w korekcie deklaracji złożonej 5.09.2022 r.(k. 5 a.a.) w zakresie dotyczącym rodzaju stosowanego paliwa dopisano węgiel i paliwa węglopochodne.
W tych okolicznościach organ I instancji doszedł do przekonania, że korekta deklaracji w zakresie rodzaju stosowanego paliwa dokonana przez skarżącą po dniu 11 sierpnia 2022 r. była niedopuszczalna i skutkowała odmową przyznania wnioskowanego dodatku. Tymczasem w świetle przytoczonych wyżej przepisów, w szczególności art. 2 ust. 15g u.d.w., powyższy pogląd nie zasługuje na aprobatę. Nie można tracić z pola widzenia, że dodatek węglowy może zostać przyznany nawet osobie, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, jak i osobie w gospodarstwie domowym, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 (zob. art. 2 ust. 15 f i ust. 15g ustawy).
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie doszło zarówno do naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego.
Należy podkreślić, że oprócz ustawy o dodatku węglowym obowiązuje równolegle ustawa o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (ustawa z dnia 15 września 2022 r. t.j. Dz. U. z 2022 r. poz.1967 ze zm.) która wyposaża właściwe organy gminy w wachlarz uprawnień procesowych, analogicznie jak w przypadku ustawy o dodatku węglowym, po to by umożliwić udzielenie pomocy w postaci dodatku dla gospodarstw domowych jak największej liczbie osób spełniających warunki ustawowe. Należy także podkreślić, że identyczny był termin składania wniosków – do 30 listopada 2022 r.
Zgodnie z art. 24 ust. 25a ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła (obowiązujący od 4 listopada 2022 r., także wobec spraw wcześniej wszczętych): w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do dodatku dla gospodarstw domowych. W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Przepis art. 25 ust. 2 stosuje się.
Powyższe przepisy obowiązywały w czasie wydawania rozstrzygnięć przez organy obu instancji, a więc organ powinien to uwzględnić.
W realiach przedmiotowej sprawy organ, wobec ujawnionych w toku postępowania wątpliwości co do przedmiotu wniosku, a także wobec ustaleń wskazujących, że skarżąca opala swoje gospodarstwo drewnem powinien udzielić skarżącej stosownych informacji o możliwych rodzajach wsparcia (stosownie do wymogów zawartych w art. 9 k.p.a.) i wezwać ją o jednoznaczne sprecyzowanie wniosku, tj. czy dotyczy on dodatku węglowego, czy dodatku dla gospodarstw domowych. Następnie w zależności od stanowiska skarżącej i dalszych poczynionych ustaleń, wydać stosowne rozstrzygnięcie.
W tym miejscu Sąd wskazuje na ratio legis omawianych przepisów prawa. Jak trafnie wyartykułował to WSA w Gliwicach w wyroku z 10 października 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 581/23 intencją ustawodawcy było objęcie pomocą finansową jak największej liczby gospodarstw domowych, a jednocześnie zobligowanie organów gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) do wnikliwego, wszechstronnego zbadania sytuacji faktycznej w zakresie źródeł ciepła lub źródeł spalania paliw w gospodarstwach domowych i to nie tylko tych, co do których wpłynął wniosek o wypłatę dodatku węglowego lub dodatku dla gospodarstw domowych, ale także w tych gospodarstwach domowych, co do których organ jest w posiadaniu informacji wskazujących na to, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę jednego z powyższych dodatków, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy. Na organie spoczywa obowiązek ustalenia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego w gospodarstwach domowych prowadzonych na terenie gminy, jak również rodzaju paliwa używanego do ogrzewania budynków w tych gospodarstwach, a następnie przyznanie przysługującego dodatku.
Wskazane wyżej uchybienia przepisom postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 k.p.a. doprowadziły organy do przedwczesnego przyjęcia, że podstawą prawą rozstrzygnięcia jest ustawa o dodatku węglowym, a wobec ustalenia, że rodzaj stosowanego przez skarżącą paliwa to drewno kawałkowe – do odmowy przyznania dodatku węglowego.
Podsumowując, podkreślić należy, że zarówno dodatek węglowy, jak i dodatek dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła, mają służyć wsparciu jak największej liczby gospodarstw domowych. Celem tych świadczeń jest zrekompensowanie przez państwo jak najszerszej grupie gospodarstw domowych wysokich cen energii, w tym również kosztów zakupu opału. Ustawa nie uzależnia prawa do otrzymania tychże dodatków od kryterium dochodowego. Ustawodawca, wyposażając organy administracji w bardzo szerokie narzędzia do weryfikacji okoliczności uprawniających do otrzymania tych świadczeń, a jednocześnie w dużej mierze upraszczając formalności proceduralne po stronie wnioskodawców, dążył bowiem do zapewnienia wsparcia finansowego jak największej liczbie gospodarstw domowych. Również poprzez nałożenie na organy administracji obowiązku przyznania z urzędu wymienionych świadczeń w przypadku posiadania informacji o spełnieniu przesłanek przez gospodarstwo domowe.
Mając na uwadze powołane wyżej okoliczności zakwestionowaną decyzję Kolegium, jak i poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu I instancji, należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. i c w zw. z art. 135 u.p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji wyroku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią ocenę prawną i wytyczne wynikające z niniejszego uzasadnienia, a także wezmą pod uwagę treść art. 24 ust. 25a ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw i nawet jeśli nie znajdą przesłanek do przyznania skarżącej dodatku węglowego, winny przyznać mu z urzędu, bez konieczności składania odrębnego wniosku, prawo do dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła z uwagi na wykorzystywanie przez skarżącą pieca typu koza drewnem kawałkowym. Jak bowiem podkreśliła skarżąca, nie otrzymała ona żadnego świadczenia, co niewątpliwie jest sprzeczne z opisanym wyżej celem ustawodawcy, a więc wsparciem jak największej liczby gospodarstw domowych w związku z wysokimi cenami źródeł energii i ogrzewania, w tym opału.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI