III SA/Kr 1461/21

III SA/Kr 1461/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Hanna Knysiak-Sudyka
Marta Kisielowska
Renata Czeluśniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1680/22 - Wyrok NSA z 2023-09-01
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1876
Art. 39
Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2021 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego skargę oddala.
Uzasadnienie
Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z dnia [...] 2021 r. nr [...] przyznał skarżącemu A. B. zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie w kwocie 150,00 zł jednorazowo od dnia 1 listopada 2021 r. do dnia 30 listopada 2021 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie zebranej dokumentacji dotyczącej sytuacji majątkowej i osobistej skarżącego ustalono, że nie przekracza on kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., tj. kwoty 701 zł. Skarżący prowadzi 1 osobowe gospodarstwo domowe a jego łączny miesięczny dochód za m-c poprzedzający złożenie wniosku wyniósł: 673,00 zł. Wyjaśnił także, że sposobu obliczania oraz ustalenia kwoty przyznanego zasiłku celowego z programu rządowego współfinansowanego ze środków Wojewody na zakup artykułów żywnościowych niezbędnych do przygotowania gorącego posiłku dokonano w oparciu o przyjętą w M-GOPS politykę świadczeń ustalania i przyznawania osobom i rodzinom pomocy z programu rządowego "Posiłek w szkole i w domu" według której: Osobom samotnie gospodarującym których miesięczny dochód nie przekracza 100% kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 u.p.s. tj. 701,00 zł, miesięcznie ustalono dzienną kwotę w wysokości 5,00 zł na zakup artykułów żywnościowych z przeznaczeniem na przygotowanie gorącego posiłku, co przy uwzględnieniu 30 dni w listopadzie daje wysokość zasiłku w kwocie 150 zł. Wobec powyższego zasadne było przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie.
W odwołaniu A. B. zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a., 77 k.p.a., 80 k.p.a., 81 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dogłębnego zbadania całokształtu okoliczności sprawy oraz art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej, a także błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanej decyzji, a mający istotny wpływ na jej treść, polegający na przyjęciu, iż zasiłek w przyznanej kwocie będzie wystarczający dla zaspokojenia, chociażby częściowo jego potrzeb. Skarżący zarzucił, że organ nie zawiadomił go o zebraniu materiału dowodowego, przez co uniemożliwił mu branie czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Wskazał także, że jego sytuacja materialna jest bardzo trudna. Kwota dochodu nie pozwala na zaspokojenie nawet najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Wobec powyższego skarżący wniósł o zmianę decyzji i przyznanie zasiłku w kwocie wyższej niż przyznane decyzją tj. w kwocie 8 zł pomnożonej przez ilość dni w danym miesiącu, na zakup jednego gorącego posiłku lub zakupu żywności, która to kwota pozwoli w rzeczywisty sposób zaspokoić potrzebę związaną z brakiem żywności.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 31 sierpnia 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że zebrany w toku postępowania materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji bytowej i nie jest w stanie samodzielnie zapewnić żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie, w szczególności za względu na sytuację dochodową.
Organ podkreślił przy tym, że możliwość zaspokojenia potrzeb osób uprawnionych z ustawy jest zależna nie tylko od spełnienia przez nich przesłanek uprawniających do otrzymania świadczenia, ale także od stanu finansów ośrodka pomocy społecznej. Co oznacza, że nawet spełnienie ustawowych kryteriów uzyskania pomocy na dożywianie w ramach programu, nie przesądza o tym, że pomoc taka zostanie przyznana, a także, że zostanie przyznana w wysokości oczekiwanej przez wnioskodawcę. Innymi słowy spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza zatem, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie świadczenia, w tym także świadczenia w żądanej wysokości. Jak sam podkreśla skarżący, pomoc społeczna ma na celu jedynie wspieranie osób i rodzin w przezwyciężaniu trudności, a nie systematyczne zaspokajanie wszystkich ich potrzeb. Zasiłek celowy nie jest przyznawany na pokrycie pełnych, całomiesięcznych wydatków poczynionych przez osobę objętą pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel.
W świetle przedstawionych okoliczności Kolegium uznało, że organ I instancji wydając decyzję nie przekroczył granic uznania administracyjnego i nie naruszył przepisów powołanych przez skarżącego, w szczególności art. 10 k.p.a. W aktach sprawy znajduje się informacja o prawie strony do czynnego udziału w postępowaniu w tym do przeglądania akt sprawy a decyzja uwzględnia wniosek strony o przyznanie świadczenia. Kolegium nie podzieliło również zarzutu co do wysokości świadczenia bowiem została ona dostosowana do możliwości finansowych pomocy społecznej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. B. pokreślił, że decyzja została wydana w oparciu o błędne ustalenia faktyczne, brak rzetelnej analizy całości akt za okres: 2019 i 2020 roku oraz z naruszeniem prawa. W ocenie skarżącego sytuacja materialna nie została należycie przeanalizowana. Dogłębna analiza akt powinna doprowadzić do przyznania zasiłków celowych w wyższej kwocie. Pomimo skrajnej trudnej sytuacji materialnej organ przyznał niewielkie zasiłki celowe, zupełnie nieadekwatne do najbardziej podstawowych potrzeb. Skarżący podkreślił, że jest osobą żyjącą w skrajnie trudnej sytuacji materialnej. Jest przewlekę chory i niepełnosprawny w stopniu umiarkowanym. Jego możliwości zarobkowe są ograniczone nie tylko ze względu na sytuację na rynku pracy, ale przede wszystkim z uwagi na stan zdrowia. Pozostaje w leczeniu chirurgii ortopedycznej, neurologicznym, urologicznym, psychiatrycznym, laryngologicznym neurochirurgicznym, w poradni leczenia bólu. Skarżący podkreślił, że przyznany zasiłek celowy w żaden sposób nie jest adekwatny do ponoszonych kosztów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sąd uznał, że skarga jest niezasadna.
Podzielając w całości argumentację prawną przedstawioną w uzasadnieniu wyroku w sprawie ze skargi A. B. o sygn. akt III SA/Kr 1457/21, podkreślić należy, że kontrola sądowa decyzji uznaniowych sprowadza się wyłącznie do oceny, czy organ uwzględnił wszystkie okoliczności faktyczne mające znaczenie w sprawie oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd nie może natomiast wkraczać w sferę zastrzeżoną do kompetencji organów administracyjnych, a zatem – o ile prawidłowo przeprowadzono postępowanie – nie może kwestionować wysokości przyznanego świadczenia.
Bezsporne jest, że skarżący spełnia kryterium dochodowe, od którego uzależniona jest pomoc społeczna. Sąd nie stwierdził, aby organy przyznając pomoc na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie w kwocie 150,00 zł jednorazowo od dnia 1 listopada 2021 r. do dnia 30 listopada 2021 r. przekroczyły granice uznania administracyjnego.
Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania i ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, jak również prawidłowej ich oceny. Organy nie pozostawiły poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominęły istotnego dla rozstrzygnięcia materiału dowodowego oraz nie dokonały jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Dlatego pomimo odmiennych oczekiwań skarżącego należy uznać, że podjęte rozstrzygnięcia są prawidłowe i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego również w zakresie wysokości przyznanego świadczenia, przy uwzględnieniu możliwości finansowych pomocy społecznej.
Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów, należy zwrócić uwagę, że zarzucając "brak dogłębnego zbadania całokształtu okoliczności sprawy" skarżący nie wskazał konkretnie, jakich okoliczności faktycznych organ nie wziął pod uwagę wydając zaskarżone decyzje. Co do zarzutu błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanej decyzji, a mający istotny wpływ na jej treść, polegający na przyjęciu, iż zasiłek w przyznanej kwocie będzie wystarczający dla zaspokojenia, chociażby częściowo potrzeb skarżącego - tak jak w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 1457/21 - wskazać należy, że Sąd w przypadku przyznania przez organy świadczenia w niższej wysokości niż oczekiwana przez skarżącego nie może wkraczać w sferę zastrzeżoną do kompetencji organów administracyjnych.
W nin. sprawie organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, prawidłowo ustaliły podstawę prawną decyzji, wyjaśniły możliwości finansowe organu pomocowego, a także wyjaśniły na jakiej podstawie określiły wysokość przyznanego zasiłku celowego. Organ II instancji ustosunkował się do zarzutów odwołania i wyjaśnił, że nie kwestionuje i dostrzega, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, finansowej i zdrowotnej, ale świadczenia z pomocy społecznej nie mają na celu zaspokajania wszystkich niezaspokojonych potrzeb skarżącego, lecz mają umożliwić przezwyciężenie trudnej sytuacji, w której znalazł się skarżący, uwzględniając równocześnie potrzebę pomocy innym osobom, a przede wszystkim możliwości finansowe organu, tak aby pomoc była pomocą rzeczywistą i realną. W rezultacie organy, wbrew zarzutom skarżącego, nie mają obowiązku ustalania wszystkich jego niezaspokojonych potrzeb, a tym bardziej ich zaspokajania. Organy zasadnie wzięły pod uwagę, że skarżący korzysta ze stałej pomocy MGOPS uzyskując zasiłek stały, zasiłki okresowe oraz liczne zasiłki celowe.
Nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 8 k.p.a., skoro organy udzieliły skarżącemu, po raz kolejny, pomocy, uzasadniając jej zakres. Podobnie zarzut niezawiadomienia skarżącego o zebraniu materiału dowodowego, przez co organ miał, zdaniem skarżącego, uniemożliwić branie czynnego udziału w postępowaniu nie jest zasadny, skoro skarżący nie wskazał, jakich okoliczności czy jakich dowodów nie mógł w związku z tym wskazać. Podkreślić jeszcze raz należy, że organy nie zakwestionowały ww. sytuacji, uznając że zebrany w toku postępowania materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji bytowej oraz jest osobą niepełnosprawną.
Nie są też zasadne pozostałe zarzuty skargi, wobec ich niesprecyzowania, jak wskazano w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt III SA/Kr 1457/21.
Sąd stwierdza jednak, rozpoznając zarzuty naruszenia art. 7, 77 i 80 kpa, że z akt sprawy nie wynika, czy i w jaki sposób skarżący podejmuje/nie podejmuje działań zmierzających do poprawy jego trudnej sytuacji życiowej i materialnej, pomimo że od wielu lat korzysta z opieki społecznej.
Z załączonej przez skarżącego decyzji SKO z dnia 8 lipca 2019 r. (k.19/2 akt sąd.) wynika, ze skarżący miał orzeczony lekki stopień niepełnosprawności na okres od grudnia 2017 r. do grudnia 2019 r. Z kolei z urzędu, tj. uzasadnień wyroków NSA z dnia 26 sierpnia 2021 r. o sygn. akt I OSK 471/21 oraz z dnia 4 marca 2022 r. o sygn. akt I OSK 1151/21, Sądowi wiadomo, że skarżący (rok ur. 1961) posiadał orzeczenie z dnia 19 sierpnia 2019 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności do dnia 30 września 2020 r. i mógł pracować w warunkach pracy chronionej. Twierdzenia skarżącego, że takiej pracy nie mógł podjąć nie zostały w żaden sposób nawet uprawdopodobnione, tym bardziej że jak sam stwierdził skarżący w skardze – jego "możliwości zarobkowe są ograniczone", a nie całkiem wyłączone. Już w ww. decyzji SKO wskazano, że skarżący nie wykazał niezdolności do pracy. Również w przesłanych do sądu aktach administracyjnych w związku ze skargami skarżącego na decyzje przyznające mu prawo pomocy (sprawy o sygn. akt III SA/Kr 1457/21- 1465/21) brak jakichkolwiek dokumentów potwierdzających aktualny stan zdrowia skarżącego, szczególnie kwalifikacji do operacji cieśni i kręgosłupa. Osoba przeprowadzająca ww. wywiad nie spytała o powyższe, a organ – na korzyść skarżącego – przyjął jego twierdzenia za prawdziwe, bez ich weryfikacji. Brak wyjaśnienia powyższych kwestii ze względu na zasadę z art. 134 § 2 p.p.s.a. nie miał jednak wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji.
Wobec powyższego, skarga nie może być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowiska organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 p.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sąd nie orzekł w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika ponieważ nie złożył on wniosku o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu pomimo zawiadomienia o skierowaniu skargi na posiedzenie niejawne w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). W zawiadomieniu Sąd poinformował pełnomocnika o możliwości uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przedłożenie stosownych pism procesowych i dokumentów. Do dnia posiedzenia niejawnego pełnomocnik z urzędu nie złożył żadnego pisma.