III SA/KR 1436/24

III SA/Kr 1436/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewelina Dziuban
Jakub Makuch /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Marasek-Zybura
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
Art. 27i par. 3, art. 27 j, art. 54  par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
WYROK IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 lutego 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 29 lipca 2024 r. znak 1201-IEE.7113.1.76.2024.2.EP w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu l instancji; 2. umarza postępowanie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. 1.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie zaskarżonym do Sądu postanowieniem z 29.07.2024 r. (znak: 1201-IEE.7113.1.76.2024.2.E.P.), po rozpatrzeniu zażalenia M. Ł. (dalej jako: "skarżąca"), utrzymał
w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Myślenicach
z 7.05.2024 r. (znak: 1216-SEE.SEE.7113.1.1.2024.10) oddalające skargę na czynność egzekucyjną.
Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
1. W dniu 22.09.2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Myślenicach (dalej jako "organ" lub "Naczelnik") otrzymał wniosek wierzyciela (ZUS Oddział w Krakowie) z 19.09.2023 r., w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie kolejnych tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], wystawionych wobec R. Ł. (jako zobowiązanego) oraz skarżącej (jako właściciela przedmiotu hipoteki przymusowej niebędącego zobowiązanym) - z przedmiotu hipoteki przymusowej ciążącej na nieruchomości położonej w miejscowości D. o wskazanym numerze księgi wieczystej. Organ podał, że przystąpił do egzekucji administracyjnej z ww. nieruchomości. Zawiadomienie o zajęciu nieruchomości wraz z wezwaniem do zapłaty zostało wysłane zarówno do skarżącej (na adres: D. [...], [...] D.1), jak i do zobowiązanego (na adres: D. [...], [...] D1.) i doręczone w obu przypadkach 5.01.2024 r. do rąk dorosłego domownika (K. M.).
2. Skarżąca pismem z 8.01.2024 r. złożyła "skargę" na wyżej opisane zajęcie nieruchomości podnosząc, iż nie ma żadnych zaległości wobec ZUS. Podkreśliła że jest właścicielką zajętej nieruchomości w oparciu o wyrok Sądu Rejonowego w Myślenicach I Wydziału Cywilnego z 3.08.2017 r. (sygn. akt [...]). Wyrokiem tym, ówcześni właściciele tej nieruchomości – tj. syn skarżącej R. Ł. i jego żona A., zostali zobowiązani do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu na rzecz skarżącej prawa własności nieruchomości objętej zawiadomieniem o zajęciu.
Z uwagi na wątpliwości organu co do kwalifikacji prawnej w.w. pisma skarżącej, została ona wezwana do jego sprecyzowania. Pismem z 30.01.2024 r. skarżąca poinformowała organ, że jej wniosek z 8.01.2024 r. należy kwalifikować zarówno jako sprzeciw, jak też jako skargę na czynność egzekucyjną.
3. Postanowieniem z 22.02.2024 r. organ I instancji oddalił skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, polegającą na zajęciu wyżej wymienionej nieruchomości. W uzasadnieniu wskazał podstawę prawną rozstrzygnięcia (art. 54 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; dalej u.p.e.a.) oraz wyjaśnił istotę tego środka prawnego. Akcentował, że skarżąca podnosząc zarzut dokonania czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy nie wskazała żadnych okoliczności obrazujących błędy formalnoprawne, które odnosiłyby się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego przy dokonywaniu zajęcia nieruchomości. Wg organu, zajęcie nieruchomości było prawidłowe.
Naczelnik podał również, iż zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia nieruchomości na poczet egzekwowanych zobowiązań było możliwe na podstawie art. 27i u.p.e.a. Dysponując kolejnymi tytułami wykonawczymi wystawionymi zgodnie z art. 26ca § 1 pkt 2 przeciwko zobowiązanemu oraz zawierającymi dane skarżącej - właściciela przedmiotu hipoteki, miał obowiązek wszcząć egzekucję administracyjną z tego składnika majątkowego. Wskazał także, że wierzyciel już w 2014 r. dokonał zabezpieczenia swoich wierzytelności na zajętej nieruchomości stanowiącej wówczas przedmiot wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej zobowiązanego, natomiast przeniesienie prawa własności nieruchomości przez zobowiązanego oraz jego małżonkę na rzecz skarżącej nastąpiło w 2017 r., jeszcze przed wszczęciem egzekucji z przedmiotowej nieruchomości. Końcowo organ zaznaczył, że wskutek zmiany właściciela nieruchomości nie nastąpiło wygaśnięcie hipoteki i prawa wierzyciela do zaspokojenia się z przedmiotu hipoteki, a skarżąca przejmując zadłużoną nieruchomość, stała się odpowiedzialna za długi, które na tej nieruchomości ciążą.
4. W wyniku rozpoznania zażalenia skarżącej na powyższe postanowienie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z 11.04.2024 r. (1201-IEE.7113.1.31.2024.2.AG) uchylił to rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji. Organ odwoławczy wskazał m.in., że zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z nieruchomości było w sprawie możliwe na podstawie art. 27i u.p.e.a. Jak podał, hipoteka przymusowa na nieruchomości istnieje niezależnie od osoby właściciela obciążanej nieruchomości. Prowadzenie egzekucji z nieruchomości w takiej sytuacji jest możliwe tylko co do tych należności, które objęte były hipoteką. Oznacza to, że tylko takie zaległości mogą być ujęte w zawiadomieniu o zajęciu. Organ wskazał, że w zawiadomieniu o zajęciu z 29.12.2023 r. wynika, że obejmuje ono również zaległości, które nie były wcześniej zabezpieczone hipoteką przymusową, co dotyczy np. tytułu wykonawczego nr [...], który obejmuje należności za 11/2009 oraz 12/2009. Organ odwoławczy dostrzegł, że podobna sytuacja dotyczy jeszcze dwóch innych tytułów wykonawczych. Zalecił, aby w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ dokładnie zbadał, czy wszystkie zaległości objęte zawiadomieniem o zajęciu mogą być egzekwowane z nieruchomości.
5. W ponownie prowadząc postępowanie organ zawiadomieniem z 17.04.2024 r. dokonał zmiany wysokości kwoty zajęcia nieruchomości wskazując konkretne tytuły wykonawcze i odpowiadające im okresy płatności składek, jak też kwoty należności głównej i wysokość odsetek. Odpis tego zawiadomienia został doręczony skarżącej (do rąk dorosłego domownika K. M.) w dniu 23.04.2024 r.
6. Postanowieniem z 7.05.2024 r. Naczelnik ponownie oddalił skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu nieruchomości. Zwrócił uwagę na art. 27i u.p.e.a., który normuje podstawy prowadzenia egzekucji w stosunku do właściciela przedmiotu objętego hipoteką przymusową. Wskazał na par. 3 tego przepisu, który mówi, że nabywca rzeczy obciążonej hipoteką przymusową w egzekucji z rzeczy uczestniczy na prawach zobowiązanego. Wg organu właściciel rzeczy będzie miał prawo wnoszenia środków zaskarżenia w tej egzekucji, co dotyczy tylko środka egzekucyjnego zastosowanego do rzeczy obciążonej, np. skarga na czynność egzekucyjną. Wskazał, że w sprawie mają zastosowanie przepisy u.p.e.a. w brzmieniu nadanym ustawą, która weszła w życie 30.07.2020 r., a wynika to z art. 13 ust. 4 tej ustawy nowelizującej. Przytoczył art. 54 u.p.e.a. (skarga na czynność egzekucyjną).
Następnie wskazał, że zbadał, czy wszystkie należności objęte zawiadomieniem o zajęciu z 29.12.2023 r. mogą być egzekwowane z w.w. nieruchomości. Stwierdził, że należność pieniężna z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za 12/2009 r., objęta kolejnym tytułem wykonawczym o numerze [...] oraz należności pieniężne z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za 11/2009 r. i 12/2009 r., objęte kolejnym tytułem wykonawczym o numerze [...] - nie były zabezpieczone hipoteką przymusową na przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie powinny być egzekwowane z tej nieruchomości. Ponadto ustalił, że należność pieniężna z tytułu składki na Fundusz Zdrowia za 12/2009 r., objęta kolejnym tytułem wykonawczym o numerze [...] nie była ujęta w zawiadomieniu o zajęciu nieruchomości z 29.12.2023 r.
Wskazał, ze wobec powyższych ustaleń zawiadomieniem z 17.04.2024 r. dokonał zmiany wysokości kwoty zajęcia nieruchomości (por. wyżej). W dalszej części uzasadnienia organ powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu postanowienia z 22.02.2024 r.
7. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że nie doręczono jej wezwania o którym mowa w art. 110c § 2 u.p.e.a., ponieważ nie otrzymała wezwania obejmującego kwotę prawidłową "aby było możliwe doręczenie takiego wezwania R. Ł., którego adresu nie zna nawet jako matka i nie wie gdzie on przebywa". Podkreśliła, że nie przejęła spornej nieruchomości, gdyż prawo jej własności przekazał jej sąd, który nie wypowiadał się o jakimkolwiek długu.
8. Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z 29.07.2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 11.09.2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r poz. 2070) w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na zobowiązanego, do egzekucji z rzeczy lub prawa majątkowego obciążonego zastawem skarbowym lub hipoteką przymusową, które zostało przeniesione na inny podmiot, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. DIAS przywołał art. 27i § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym - jeżeli prawo własności rzeczy lub inne prawo majątkowe obciążone zastawem skarbowym lub hipoteką przymusową zabezpieczającymi należność pieniężną i odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie zostało przeniesione na inny podmiot, podstawą do prowadzenia egzekucji z tej rzeczy lub prawa majątkowego jest tytuł wykonawczy wystawiony na zobowiązanego oraz kolejny tytuł wykonawczy wystawiony zgodnie z art. 26ca § 1 pkt 2.
Wyjaśnił, że w egzekucji z rzeczy obciążonej hipoteką przymusową podmiot o którym mowa w art. 27i § 1 u.p.e.a. uczestniczy na prawach zobowiązanego i przysługuje mu prawo skargi na czynność egzekucyjną (art. 54 par. 1 u.p.e.a.) skierowaną do nieruchomości objętej hipoteką przymusową. Podstawą zaś tej skargi jest: dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Wskazał, że zawiadomienie o zajęciu nieruchomości zostało sporządzone prawidłowo, spełniało wszelkie wymogi wezwania kierowanego do strony (wyszczególnienie kwoty należności głównej, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnień i odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, rozróżnienie kwot należności głównych i odsetek na poszczególne tytuły wykonawcze). Zatem, w ocenie DIAS czynność egzekucyjna będąca przedmiotem badania została dokonana zgodnie z obowiązującą procedurą. Podtrzymał stanowisko organu egzekucyjnego, że zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z nieruchomości było możliwe na podstawie art. 27i u.p.e.a. DIAS podkreślił, że organ egzekucyjny na podstawie kolejnych tytułów wykonawczych wystawionych na podstawie art. 26ca § 1 pkt. 2 ustawy miał obowiązek zająć nieruchomość, a przeniesienie prawa własności nieruchomości na skarżącą nastąpiło w 2017 r. Zaakcentował również, że hipoteka przymusowa na nieruchomości istnieje niezależnie od osoby właściciela obciążonej nieruchomości, a obciążenie hipoteką nie wygasa na skutek przeniesienia prawa własności i bez znaczenia jest to, w jaki sposób to prawo zostało przeniesione.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego braku doręczenia wezwania o którym mowa w art. 110c§2 u.p.e.a. organ wskazał, że zawiadomienie o zajęciu nieruchomości skutecznie zostało doręczone 5.01.2024 r. zarówno zobowiązanemu, jak i skarżącej. Zawiadomienia te odebrała K. M. i osoba ta zobowiązała się do oddania pisma adresatom. Kolejne zawiadomienie z 17.04.2024 r. (o zmianie wysokości kwoty zajęcia) zostało doręczone skarżącej 23.04.2024r. (również do rąk K. M., która zobowiązała się do oddania pisma adresatowi). Z kolei zobowiązanemu zostało ono doręczone 7.05.2024 r. w trybie art. 44 Kpa. Zwrócił też uwagę, że zobowiązany nie poinformował organu o zmianie miejsca swojego pobytu.
9. W skardze skarżąca podała ponownie, że nie otrzymała nieruchomości i nie jest jej nabywcą, nie doszło także do przeniesienia własności na podstawie oświadczenia woli. Podkreśliła, że nie otrzymała żadnej korespondencji i nie rozumie stwierdzenia, że K. M. miała się do czegoś zobowiązać.
10. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zasadniczym zagadnieniem wymagającym przesadzenia w kontrolowanej sprawie było to, czy skarżącej przysługiwała legitymacja do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną (zajęcie nieruchomości).
Jak wynika z opisanego w części historycznej uzasadnienia stanu tej sprawy, skarżąca jest właścicielem nieruchomości obciążonej na rzecz ZUS hipoteką przymusową na zabezpieczenie należności z tytułu składek nieopłaconych przez jej syna (zobowiązanego). Tej ostatnio wskazanej osobie (zobowiązanemu), w dacie wystawiania kolejnych, przywołanych przez organ tytułów wykonawczych (por. wyżej) - przysługiwało prawo własności spornej nieruchomości. Z uwagi jednak na orzeczenie Sądu Rejonowego w Myślenicach z 3.08.2017 r. (sygn. akt [...]), obecnie - to skarżąca jest właścicielem tej, obciążonej rzeczy. Jest zatem skarżąca dłużnikiem rzeczowym, czyli osobą, która w dniu dokonywanego przez organ zajęcia nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową, była jej właścicielem. W tych uwarunkowaniach powstaje więc pytanie o dopuszczalność wniesienia przez dłużnika rzeczowego skargi na czynność egzekucyjną.
Zajmując stanowisko względem tego zagadnienia dostrzec należy, iż podstawy prawne skargi na czynność egzekucyjną, w tym legitymacja do wywiedzenia tego środka prawnego - określone zostały w art. 54 par. 1 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (aktualny publikator: Dz.U.2025.132; dalej ustawa powoływana jako "u.p.e.a."). Przepis ten stanowi, że zobowiązanemu (podkreślenie Sądu) przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, a podstawą skargi jest: dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy, tudzież zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Cytowany przepis wprost więc wskazuje "zobowiązanego" - jako podmiot, który jest uprawniony (legitymowany) do wdrożenia skargi na czynność egzekucyjną. Z kolei, stosownie do art. 1a pkt 20 u.p.e.a., zobowiązanym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. Skarżąca niewątpliwie nie była zobowiązanym (była dłużnikiem rzeczowym), stąd dyspozycja cytowanego wyżej przepisu art. 54 par. 1 w zw. z art. 1a pkt 20 u.p.e.a., nie miała do niej zastosowania. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12.01.2023 r. (sygn. akt III FSK 1470/21) dłużnik rzeczowy, niebędący zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie ma prawa złożyć skargi na czynności egzekucyjne. NSA wskazywał m.in., że nie budzi wątpliwości, że dłużnik rzeczowy nie jest zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a. Podnosił także, iż (w stanie prawnym rozstrzyganej sprawy) istniały inne – niż skarga na czynność egzekucyjną – środki prawne, które przysługiwały dłużnikowi rzeczowemu, a w tym zakresie NSA wskazał na określone art. 38 u.p.e.a. żądanie wyłączenia rzeczy spod egzekucji. NSA zakwestionował przy tym taką wykładnię prawa, która sprowadzałaby się do szerokiej interpretacji "zobowiązanego". Przywołane wyżej stanowisko NSA, Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, stwierdzając zarazem adekwatność tego stanowiska także w stanie prawnym kontrolowanego obecnie przypadku.
W ocenie Sądu, zmiana normatywna jaka nastąpiła w wyniku nowelizacji u.p.e.a. dokonanej ustawą z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019, poz. 2070) – nie wpłynęła na dezaktualizację przywołanego wyżej poglądu NSA. W oparciu o art. 1 pkt 16 wyżej wskazanej ustawy nowelizującej, dodany został m.in. art. 27i u.p.e.a., a przepis ten wszedł w życie z dniem 30.07.2020 r. Stanowi on, że jeżeli prawo własności rzeczy lub inne prawo majątkowe obciążone zastawem skarbowym lub hipoteką przymusową zabezpieczającymi należność pieniężną i odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie zostało przeniesione na inny podmiot, podstawą do prowadzenia egzekucji z tej rzeczy lub prawa majątkowego jest: 1) tytuł wykonawczy wystawiony na zobowiązanego; 2) kolejny tytuł wykonawczy wystawiony zgodnie z art. 26ca § 1 pkt 2. Jak wynika z par. 3 cytowanej regulacji: w egzekucji z rzeczy lub prawa majątkowego obciążonych zastawem skarbowym lub hipoteką przymusową podmiot, o którym mowa w § 1 (tj. aktualny właściciel nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową, w razie przekształceń podmiotowych tego prawa), uczestniczy na prawach zobowiązanego (podkreślenie Sądu). Dalej – przepis stwierdza, że art. 27e § 4 stosuje się odpowiednio, co oznacza obowiązek informacyjny organu polegający na zawiadomieniu nowego właściciela obciążonej nieruchomości o aktualnej wysokości egzekwowanej należności pieniężnej, wysokości odsetek, kosztów oraz pouczenie o zakazie rozporządzenia zajętą rzeczą.
W zaskarżonych rozstrzygnięciach organy także przywołały art. 27i par. 3 u.p.e.a. wywodząc z tego właśnie przepisu podstawę prawną dla przyjęcia legitymacji skarżącej (dłużnika rzeczowego) do uruchomienia (wdrożenia) ocenianego środka prawnego (skargi na czynność egzekucyjną). Według Sądu, stanowisko to nie było jednak trafne. Fakt bowiem, że ustawa egzekucyjna przewiduje uczestnictwo dłużnika rzeczowego w egzekucji z rzeczy "na prawach zobowiązanego" - nie czyni dłużnika rzeczowego zobowiązanym. Jak trafnie wskazał WSA w Gliwicach w wyroku z 14.11.2024 r. (sygn. akt I SA/Gl 688/24) treść cytowanego przepisu – nie uprawnia do wywiedzenia wniosku, że pozycja podmiotu odpowiadającego z przedmiotu zabezpieczenia rzeczowego została całkowicie zrównana ze statusem zobowiązanego. Regulacja ta bowiem nie czyni dłużnika rzeczowego "wtórnym zobowiązanym", gdyż zobowiązanym w egzekucji administracyjnej jest jedynie podmiot, który nie wykonał obowiązku będącego przedmiotem egzekucji, a następstwo podmiotowe zobowiązanego jest ograniczone do przypadków z art. 28a i 28d u.p.e.a. W tej sytuacji – akcentował WSA w Gliwicach – "uczestniczenie na prawach zobowiązanego" ogranicza się wyłącznie do zakresu odpowiedzialności podmiotu i może być związane z działaniami skierowanymi do przedmiotu zabezpieczenia. W tym miejscu dostrzec należy, iż wskazaną wyżej ustawą nowelizującą z 11 września 2019 r. ustawodawca jednocześnie wyposażył dłużnika rzeczowego w instrument prawny pozwalającym temu właśnie pomiotowi zwalczać działania organu skierowane do przedmiotu zabezpieczenia (tj. do nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową). Art. 27j u.p.e.a. stanowi bowiem, że podmiotowi będącemu w dniu zajęcia właścicielem rzeczy lub posiadaczem prawa majątkowego, o których mowa w art. 27i § 1, przysługuje prawo sprzeciwu. Podstawą sprzeciwu jest ograniczenie, wyłączenie lub ustanie odpowiedzialności rzeczą lub prawem majątkowym. Przepisy art. 27f § 1 zdanie trzecie, § 2, 3 i 5-7 oraz art. 27h stosuje się odpowiednio (przepisy te dotyczą wymogów formalnych sprzeciwu, terminu i sposobu jego wniesienia, sposobu rozstrzygnięcia organu oraz dokonywania pouczeń). Jak z powyższego wynika, podstawy sprzeciwu zostały zawężone do możliwości powołania się dłużnika rzeczowego jedynie na te kwestie, które limitują lub też wyłączają odpowiedzialność jego rzeczą, a zatem pozwalają właścicielowi obciążonej nieruchomości w adekwatny sposób zwalczać odpowiedzialność ciążącą na tej rzeczy. Przyjmując natomiast, że dłużnik rzeczowy dysponowałby ogółem praw zobowiązanego, to wówczas całkowicie niecelowym (niezrozumiałym) byłoby wyposażenie tegoż dłużnika w odrębny, i jemu wyłącznie właściwy środek prawny (sprzeciw – art. 27j u.p.e.a.), skoro zakładany efekt w postaci ograniczenia odpowiedzialności nieruchomością, mógłby osiągnąć w drodze innych, znanych ustawie egzekucyjnej środków prawnych. Nadto, gdyby rozumieć art. 27i par. 3 u.p.e.a. w ten sposób, iż daje on dłużnikowi rzeczowemu ogół praw zobowiązanego, to nie sposób znaleźć racjonalne argumenty dla wniosku, że dłużnik ten dysponowałby w postępowaniu egzekucyjnym większą ilością praw, niż centralny podmiot postępowania egzekucyjnego (zobowiązany, niebędący właścicielem obciążonej nieruchomości nie mógłby przecież wnieść sprzeciwu). Nie sposób też, z uwagi na redakcję art. 27i par. 3 u.p.e.a. domniemywać praw zobowiązanego przynależnych dłużnikowi rzeczowemu. W ocenie Sądu, wykładania ostatnio wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, że choć dłużnik rzeczowy uczestniczy w egzekucji z obciążonej hipoteką przymusową rzeczy i odbywa się to "na prawach zobowiązanego", w tym winien otrzymywać informacje np. o stanie sprawy, stanie zadłużenia, itp., to jednakże może on wdrażać jedynie te środki prawne, w które jasno został wyposażony przez ustawę egzekucyjną. W tym też zakresie, stanowisko Sądu jest zbieżne z poglądem wypowiedzianym przez NSA w cytowanym wyżej wyroku, a pogląd ten, z uwagi na to, że wywiedziony został w innym nieco stanie prawnym – uzupełnić należy jedynie o stwierdzenie, iż adekwatnym środkiem prawnym w ramach którego dłużnik rzeczowy może uzyskać ochronę prawną – jest sprzeciw uregulowany nowododanym art. 27j u.p.e.a. W realiach kontrolowanej sprawy zauważyć zarazem należy, iż opisane wyżej podstawy sprzeciwu zawierają się w argumentacji prezentowanej przez skarżącą, która w toku postępowania zasadniczo negowała odpowiedzialność ciążącą na przedmiotowej nieruchomością za długi syna względem ZUS-u. Wskazywane przez skarżącą racje mogły być zatem podstawą rozpoznania w postępowaniu wywołanym sprzeciwem - które - jak wynika z akt, skarżąca także uruchomiła.
Z przedstawionych względów, Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela tych wypowiedzi orzecznictwa sądowoadministracyjnego, które zawarty w art. 27i par. 3 u.p.e.a. zwrot, iż dłużnik rzeczowy "uczestniczy w egzekucji z rzeczy na prawach zobowiązanego" rozumieją szerzej niż w sposób wyżej zaprezentowany (por. np. wyrok WSA we Wrocławiu z 4.07.2024 r., sygn. akt I SA/Wr 92/04 oraz wyrok WSA w Szczecinie z 29.06.2023 r., sygn. akt I SA/Sz 10/23).
Reasumując, przedstawione wyżej rozważania prowadzą do wniosku, że dłużnik rzeczowy, niebędący zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie jest legitymowany do złożenia skargi na czynność egzekucyjną. Rozpoznanie zatem przez organy takiej skargi nastąpiło z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 54 par. 1 u.p.e.a. w zw. z art 1a pkt 20 u.p.e.a. i nakazywało, na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935; dalej p.p.s.a.), uchylić oba zaskarżone postanowienia (punkt 1 sentencji wyroku).
Stwierdzenie braku legitymacji skarżącej do uruchomienia przedmiotowego postępowania aktualizowało obowiązek Sądu umorzenia postępowania wywołanego tą skargą, o czym Sąd orzekł w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 145 par. 3 p.p.s.a.