III SA/KR 1436/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę M. Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Myślenicach oddalające skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu nieruchomości. Skarżąca, będąca właścicielem nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową na rzecz ZUS zabezpieczającą należności jej syna (zobowiązanego), kwestionowała zasadność egzekucji. Organy egzekucyjne początkowo uznały egzekucję za dopuszczalną, jednak po uchyleniu przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej pierwszego postanowienia, Naczelnik Urzędu Skarbowego ponownie oddalił skargę, wskazując, że część należności nie była zabezpieczona hipoteką. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy to postanowienie, podkreślając, że hipoteka przymusowa obciąża nieruchomość niezależnie od zmiany właściciela i że skarżąca jako dłużnik rzeczowy uczestniczy w egzekucji na prawach zobowiązanego. Sąd administracyjny, analizując sprawę, stwierdził, że kluczowym zagadnieniem jest legitymacja skarżącej do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Sąd, opierając się na orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz analizie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym art. 27i § 3 i art. 27j, uznał, że dłużnik rzeczowy, niebędący zobowiązanym, nie ma legitymacji do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Wskazał, że właściwym środkiem prawnym dla dłużnika rzeczowego jest sprzeciw, uregulowany w art. 27j u.p.e.a., który pozwala na zwalczanie działań organu skierowanych do przedmiotu zabezpieczenia. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżone postanowienia organów obu instancji z powodu naruszenia przepisów dotyczących legitymacji procesowej i umorzył postępowanie sądowe.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu legitymacji procesowej dłużnika rzeczowego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz rozróżnienie między skargą na czynność egzekucyjną a sprzeciwem.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji dłużnika rzeczowego obciążonego hipoteką przymusową w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Interpretacja przepisów może ewoluować.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dłużnik rzeczowy, będący właścicielem nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową, posiada legitymację do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dłużnik rzeczowy, który nie jest zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie posiada legitymacji do złożenia skargi na czynność egzekucyjną. Właściwym środkiem prawnym dla dłużnika rzeczowego jest sprzeciw.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepis art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który przyznaje prawo skargi na czynność egzekucyjną zobowiązanemu, nie obejmuje dłużnika rzeczowego. Choć art. 27i § 3 u.p.e.a. stanowi, że dłużnik rzeczowy uczestniczy w egzekucji z rzeczy obciążonej hipoteką 'na prawach zobowiązanego', nie czyni go to zobowiązanym w rozumieniu ustawy. Ustawodawca wyposażył dłużnika rzeczowego w odrębny środek prawny – sprzeciw (art. 27j u.p.e.a.), który jest adekwatny do ochrony jego praw w zakresie odpowiedzialności rzeczą.
Czy zmiana właściciela nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową wpływa na możliwość prowadzenia egzekucji z tej nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, hipoteka przymusowa obciąża nieruchomość niezależnie od osoby właściciela. Przeniesienie prawa własności nieruchomości na inny podmiot nie powoduje wygaśnięcia hipoteki ani prawa wierzyciela do zaspokojenia się z przedmiotu hipoteki.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że hipoteka przymusowa ma charakter rzeczowy i obciąża nieruchomość, a nie osobę zobowiązanego. W związku z tym, nawet po zmianie właściciela, nieruchomość nadal może być przedmiotem egzekucji w zakresie należności zabezpieczonych hipoteką.
Przepisy (10)
Główne
u.p.e.a. art. 27i § 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dłużnik rzeczowy uczestniczy w egzekucji z rzeczy obciążonej hipoteką przymusową na prawach zobowiązanego, jednak nie czyni go to zobowiązanym w rozumieniu ustawy.
u.p.e.a. art. 27j
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dłużnik rzeczowy posiada prawo sprzeciwu wobec czynności egzekucyjnych, gdy podstawą sprzeciwu jest ograniczenie, wyłączenie lub ustanie odpowiedzialności rzeczą lub prawem majątkowym.
u.p.e.a. art. 54 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Skarga na czynność egzekucyjną przysługuje zobowiązanemu. Dłużnik rzeczowy nie jest zobowiązanym w rozumieniu tej ustawy.
Dz.U. 2025 poz 132 art. 27i § par. 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dz.U. 2025 poz 132 art. 27 j
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dz.U. 2025 poz 132 art. 54 § par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 1a § 20
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Definicja zobowiązanego jako osoby, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym.
u.p.e.a. art. 38
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Żądanie wyłączenia rzeczy spod egzekucji jako środek prawny przysługujący dłużnikowi rzeczowemu (w starszym stanie prawnym).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżącej jako dłużnikowi rzeczowemu nie przysługuje legitymacja do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, a właściwym środkiem jest sprzeciw.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów egzekucyjnych, że dłużnik rzeczowy posiada legitymację do skargi na czynność egzekucyjną na podstawie art. 27i § 3 u.p.e.a.
Godne uwagi sformułowania
dłużnik rzeczowy nie jest zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a. • uczestniczy na prawach zobowiązanego • nie czyni dłużnika rzeczowego 'wtórnym zobowiązanym' • adekwatnym środkiem prawnym w ramach którego dłużnik rzeczowy może uzyskać ochronę prawną – jest sprzeciw uregulowany nowododanym art. 27j u.p.e.a.
Skład orzekający
Jakub Makuch
przewodniczący sprawozdawca
Katarzyna Marasek-Zybura
sędzia
Ewelina Dziuban
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu legitymacji procesowej dłużnika rzeczowego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz rozróżnienie między skargą na czynność egzekucyjną a sprzeciwem."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji dłużnika rzeczowego obciążonego hipoteką przymusową w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Interpretacja przepisów może ewoluować.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w egzekucji administracyjnej, które ma istotne znaczenie praktyczne dla właścicieli nieruchomości obciążonych hipotekami. Wyjaśnia, jakie środki prawne przysługują dłużnikowi rzeczowemu.
“Czy właściciel nieruchomości obciążonej hipoteką może zaskarżyć działania komornika? Sąd wyjaśnia kluczowe różnice między skargą a sprzeciwem.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.