III SA/Kr 141/20

III SA/Kr 141/20 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2020-08-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-01-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bożenna Blitek /przewodniczący/
Hanna Knysiak-Sudyka
Janusz Bociąga /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 3833/21 - Wyrok NSA z 2024-03-15
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1508
Art. 6  pkt 8
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 256
Art. 7, art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie: WSA Hanna Knysiak – Sudyka WSA Janusz Bociąga (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na akt Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 9 grudnia 2019 r. nr ML-02.7140.501.2018.BW w przedmiocie odmowy przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy Miejskiej Kraków 1/ uchyla zaskarżony akt; 2/ przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata D. C. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) złotych podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.
Uzasadnienie
J. S. pierwszy wniosek o pomoc mieszkaniową złożył 5 kwietnia 2019 r., motywując go bezdomnością. Wniosek został negatywnie rozpatrzony zgodnie z obowiązującą wówczas uchwałą Nr XXI/340/15 Rady Miasta Krakowa z dnia 8 lipca 2015 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kraków oraz tymczasowych pomieszczeń (tekst jednolity: Dziennik Urzędowy Województwa Małopolskiego z 2017 r., poz. 2105 ze zm.).
W sprawie ustalono, że J. S. zamieszkiwał w lokalu położonym na os. A w K, co potwierdził właściciel mieszkania, składając stosowne oświadczenie. Definicja osoby bezdomnej określona w art. 6 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej przewiduje dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania. Drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W ocenie organu skarżący nie udokumentował, że w świetle powołanych przepisów pozostaje osobą bezdomną brak było podstaw do pozytywnego rozpatrzenia złożonego wniosku w sprawie mieszkaniowej. O zajętym stanowisku został poinformowany pismem z 29 maja 2019 r. O bezdomności nie świadczy brak tytułu do własnego mieszkania, lecz kryteria przyjęte w art. 6 pkt. 8 ustawy o pomocy społecznej (wyrok NSA z 2 czerwca 2016 r., sygn. I OSK 271/16).
Kolejny wniosek J. S. złożył w dniu 13.06.2019 r. Wniosek ten został wycofany w dniu 14.06.2019 r. jednak pismem z dnia 17.06.2019 r. J. S. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie złożonego w dniu 5 kwietnia 2019 r. wniosku, podnosząc, iż lokal na os. A został mu użyczony na okres jednego miesiąca tj. do dnia 02.06.2019 r. Jednocześnie na spotkaniu z Zastępcą Dyrektora Wydziału Mieszkalnictwa UMK oświadczył, iż nie zawierał pisemnej umowy użyczenia z właścicielem lokalu (protokół z przyjęcia stron w dniu 24.06.2019 r.). W związku z powyższym podtrzymane zostało stanowisko przedstawione J. S. w piśmie z 29 maja 2019 r.
W kolejnym piśmie z 29 lipca 2019 r. J. S. zwrócił się z ponowną prośbą o rozpatrzenie wniosku z powodu wygaśnięcia ustnej umowy użyczenia lokalu położonego na os. A, podnosząc jednocześnie, iż w przedmiotowym lokalu już nie zamieszkuje. Zgodnie ze powołaną uchwałą uprawnionymi do ubiegania się o pomoc mieszkaniową były osoby zamieszkujące w lokalu lub jego części niewchodzącym w skład zasobu, na podstawie umowy najmu, użyczenia lub innego tytułu prawnego umożliwiającego zamieszkiwanie w sytuacji, gdy łącznie spełnione są następujące przesłanki:
a) upłynął okres na jaki został zawarty lub utracony tytuł prawny wskutek wypowiedzenia;
b) kwota opłat za używanie lokalu, przekraczała w momencie upływu okresu wypowiedzenia lub okresu na jaki został zawarty tytuł prawny 50 % miesięcznych dochodów wnioskodawcy i osób objętych wnioskiem;
c) powierzchnia zajmowanego lokalu lub jego części nie przekracza normatywnej powierzchni użytkowej przyjętej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych.
Z uwagi na fakt niezamieszkiwania J. S. w lokalu, złożony wniosek nie mógł być rozpatrywany we wnioskowanym przez niego trybie.
W kolejnym piśmie z 9 września 2019 r. J. S. zwrócił się z prośbą o rozpatrzenie jego wniosku w związku z § 11 ust. 3 pkt 8 (bezdomność) obowiązującej wówczas uchwały. Pismem z 27 września 2019 r. zobowiązano wnioskodawcę do złożenia wniosku, który potwierdziłby zmianę sytuacji socjalno- bytowej oraz przedłożenia zaświadczenia z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej - Dział Pomocy Bezdomnym potwierdzającego bezdomność oraz zawierającego informację gdzie przeprowadzane są wywiady środowiskowe.
J. S. wniosek złożył 9 października 2019 r. Natomiast Prezydent Miasta Krakowa aktem z dnia 9 grudnia 2019 r. nr [...] odmówił przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy Miejskiej Kraków. Organ ustalił, że J. S. pomieszkuje u znajomych, tym samym nie można było uznać, iż jest osobą bezdomną. Ponadto, J. S. przedłożył do akt sprawy zaświadczenie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, że nie korzysta z pomocy Działu Pomocy Bezdomnym. Z uwagi na fakt iż J. S. mieszka w różnych miejscach nie było możliwe przeprowadzenie wizji lokalowej odnośnie do oceny warunków mieszkaniowych.
Na powyższy akt skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył J. S. podnosząc, że jest osoba bezdomną. Skarżący stwierdził, że we wniosku przedstawiłem m.in. oświadczenie kolegi, który udziela mu doraźnej pomocy w zakresie udostępniania mi możliwości skorzystania z toalety oraz pralki w miarę swoich możliwość. W uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia wskazano, że w związku z pomieszkiwaniem u znajomych nie można uznać skarżącego za osobę bezdomną. Zdaniem skarżącego taka konkluzja organu jest całkowicie bezzasadna.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Krakowa wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że skarżący pomieszkuje w różnych miejscach i dlatego też nie było możliwe przeprowadzenie wizji lokalowej celem oceny warunków mieszkaniowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie.
Zdaniem Sądu nie budzi najmniejszych wątpliwości, że kwestionowane przez skarżącego pismo Prezydenta Miasta Krakowa z dnia z dnia 9 grudnia 2019 r., to akt z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Akt ten stanowi bowiem przejaw władczej woli organu, obejmującej odmowę zakwalifikowania skarżącego do nadania dalszego biegu jego wnioskowi o pomoc mieszkaniową z powodu braku spełnienia przesłanek wskazanych w uchwale Rady Miasta Krakowa nr XXI/340/15 z dnia 8 lipca 2015 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kraków oraz tymczasowych pomieszczeń (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2017 r. poz. 2105 ze zm. – zwanej dalej "uchwałą"). Wykazuje on bowiem cechy aktu indywidualnego, dotyczy uprawnienia skarżącego wynikającego z przepisu prawa oraz kreuje jego sytuację prawną (por. m. in. te kwestie wyrok NSA z 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1873/15).
Jeszcze raz wskazać należy, że podstawą prawną działań Prezydenta Miasta Krakowa podjętych w reakcji na wniosek skarżącego są przepisy uchwały nr XXI/340/15 z dnia 8 lipca 2015 r. Uchwała ta reguluje zasady weryfikacji wniosku, a w szczególności jej załączniki nr 1 i 2. Procedura w nich przyjęta ma charakter kilkuetapowy. Zgodnie z § 4 ust. 1 zał. nr 1 uchwały podstawą rozpatrzenia sprawy był wniosek złożony przez osobę zainteresowaną. Wnioski przyjmował i weryfikował właściwy wydział (§ 7 ust. 1 zał. nr 1). Weryfikacji podlegały wymagania formalne wniosku oraz merytoryczne. Weryfikacja merytoryczna, a zatem ocena spełnienia kryteriów udzielenia pomocy mieszkaniowej dzieliła się na weryfikację wstępną uregulowaną w § 7 ust. 3 zał. nr 1 uchwały, po której następował etap sporządzania list mieszkaniowych. Umieszczenie na liście mieszkaniowej było równoznaczne z uprawnieniem danej osoby do zawarcia umowy najmu (§ 5 ust. 1 zał. nr 2). O przystąpieniu do sporządzania list mieszkaniowych zawiadamiano wszystkich wnioskodawców, którzy zostali wstępnie zakwalifikowani (§ 2 ust. 3 zał. nr 2), a weryfikacji mającej na celu sporządzenie list mieszkaniowych podlegały wszystkie wnioski pozytywnie wstępnie zweryfikowane (§ 1 ust. 2 zał. nr 2 uchwały). Warunkiem przejścia do kolejnych etapów weryfikacji wniosku kończących się ewentualnym umieszczeniem na ostatecznej liście mieszkaniowej była pozytywna weryfikacja, o jakiej mowa w § 7 zał. nr 1 uchwały. Wstępna merytoryczna weryfikacja polegała na stwierdzeniu, czy wnioskodawca spełnia kryteria określone uchwałą w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasto Kraków oraz tymczasowych pomieszczeń. Gdy wstępna weryfikacja merytoryczna była dla wnioskodawcy negatywna, zastosowanie znajdował § 7 ust. 5 zał. nr 1 uchwały, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia przez właściwy do spraw mieszkaniowych Wydział Urzędu Miasta Krakowa braku spełnienia kryteriów udzielenia pomocy mieszkaniowej z tytułu niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i niskich dochodów wynikających z niniejszej uchwały, wnioskodawca jest o tym pisemnie zawiadamiany. Tym samym należy stwierdzić, że przewidziana w § 7 zał. nr 1 uchwały wstępna weryfikacja merytoryczna, w przypadku odmowy kończy się pisemnym aktem, który to akt należy zakwalifikować jako dotyczący sprawy z zakresu administracji publicznej, zgodnie z zasadą przyjętą w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt l OPS 4/08.
Zgodnie z aktualnie obowiązującą uchwałą Rady Miasta Krakowa nr XXI/340/15 z dnia 8 lipca 2015 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kraków oraz tymczasowych pomieszczeń wnioski o najem gminnego lokalu rozpatrywane są w stosunku do wnioskodawców dokumentujących niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe osiągających niskie dochody. Uprawnionymi do ubiegania się o najem lokalu z tytułu niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych są między innymi osoby bezdomne, tj. osoby niezamieszkujące w lokalu mieszkalnym i niezameldowane na pobyt stały, a także osoby niezamieszkujące w lokalu mieszkalnym i zameldowane na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Zgodnie bowiem z § 2 pkt 16 uchwały, za osobę bezdomną należy uznać osobę bezdomną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a zgodnie z jej art. 6 pkt 8 - osoba bezdomna to właśnie osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności.
Jak wynika z akt sprawy, skarżący jako podstawę swojego wniosku wskazał, że jest osobą bezdomną. Wskazał, że nie ma gdzie mieszkać i korzysta z pomocy kolegi, który udostępnia mu możliwość korzystania z toalety. Zdaniem Sądu, powyższe informacje powinny skutkować podjęciem przez organ czynności dodatkowych mających na celu ustalenie, czy skarżący jest rzeczywiście osobą niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym, co jednak w sprawie nie nastąpiło. Prezydent Miasta Krakowa ograniczył się jedynie to gołosłownego, niepopartego stosownymi ku temu ustaleniami stwierdzenia, że z uwagi na przebywanie skarżącego obecnie u znajomych nie można uznać go za osobę bezdomną. Takie zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę. Należało bowiem w okolicznościach przedmiotowej sprawy ustalić, po pierwsze, u jakich znajomych skarżący faktycznie przebywa, a po drugie, czy rzeczywiście przebywa on tam tylko sporadycznie i czy pobyt ten z założenia ma charakter tymczasowy i w istocie jest tylko zamiennikiem noclegowani lub innego miejsca nietrwałego przebywania danej osoby.
Wobec braku podjęcia przez organ jakichkolwiek działań zmierzających do ustalenia czy skarżący jest osobą niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym zbyt pochopne było zatem przyjęcie, że nie jest on osoba bezdomną, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy Miejskiej Kraków. Wskazać bowiem należy, że tylko rzeczywiste ustalenie stanu faktycznego pozwoliłoby na ustalenie, że skarżący nie jest osobą bezdomną. Zgodnie z poglądem wyrażonym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2007 r. sygn. akt l OW 91/07, z którym tut. Sąd się zgadza, fakt sporadycznego udzielania schronienia w porze nocnej przez osoby znajome nie jest równoznaczny z zamieszkiwaniem w określonym lokalu, a jeżeli nadto zainteresowany nie posiada zameldowania na pobyt stały to spełnia on przesłanki uzasadniające uznanie go za osobę bezdomną w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej.
Tym samym zaskarżony akt, zdaniem Sądu, został wydany przedwcześnie. Okoliczność, że postępowania w sprawie przyznawania pomocy mieszkaniowej z zasobu Gminy Miasto Kraków nie są prowadzone stricte według przepisów K.p.a. nie oznacza, że osoba nieznająca takich przepisów nie powinna być informowana o znaczeniu i rozumieniu tych przepisów. Prezydent Miasta Krakowa oparł się tylko na tym, co podała skarżący, nie dokonując ani wyjaśnienia sprawy. Powyższe okoliczności zatem doprowadziły do sytuacji, w której bez przeprowadzenia przez Prezydenta Miasta Krakowa należnego postępowania wyjaśniającego, skarżący nie mając zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych został całkowicie wykluczony z ubiegania się o mieszkanie z zasobów Gminy.
Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie obowiązany zatem rozstrzygnąć, przy ustaleniu wszelkich dostępnych środków dowodowych, gdzie skarżący przebywa i czy ustalając zasady pobytu można go uznać za osobę bezdomną. Dopiero prawidłowe ustalenie tej okoliczności, pozwoli na poddanie przedmiotowego wniosku strony, procedurze przewidzianej w ww. uchwale. Stosownie bowiem do treści art. 7 i 8 K.p.a. zawierające podstawowe zasady działania organów administracji publicznej, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.), a ponadto prowadzą one postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 K.p.a.).
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w pkt l sentencji wyroku stwierdzając, że zaskarżonym aktem naruszono przepisy dotyczące zasad przeprowadzania dowodów co do ustalania, czy skarżący jest osobą bezdomną, co z kolei wyczerpuje przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Z kolei na podstawie art. 250 P.p.s.a. Sąd przyznał wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego koszty nieopłaconej pomocy prawnej w wysokości 240 złotych powiększonej o kwotę podatku od towarów i usług wynikającej z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18 ze zm.).