VIII SA/Wa 465/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania dodatku węglowego, uznając, że organy błędnie zinterpretowały przepisy i nie ustaliły prawidłowo głównego źródła ogrzewania.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku węglowego skarżącej, która wcześniej otrzymała dodatek na inne źródła ciepła (drewno). Organy administracji uznały, że otrzymanie jednego dodatku wyklucza przyznanie drugiego, powołując się na art. 2 ust. 5a ustawy o dodatku węglowym. Sąd uchylił decyzje organów, stwierdzając, że błędnie zinterpretowały one przepisy, nie ustaliły prawidłowo głównego źródła ogrzewania i nie poinformowały skarżącej o skutkach jej działań, naruszając tym samym zasady postępowania administracyjnego.
Przedmiotem sprawy była skarga M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy o odmowie przyznania dodatku węglowego. Skarżąca złożyła dwa wnioski: pierwszy o dodatek węglowy (odmowa, brak odwołania), drugi o dodatek na inne źródła ciepła (przyznany, wykorzystany na zakup drewna). Następnie złożyła kolejny wniosek o dodatek węglowy, który również został odrzucony. Organy administracji uznały, że pozytywne rozpatrzenie wniosku o dodatek na inne źródła ciepła wyklucza przyznanie dodatku węglowego na podstawie art. 2 ust. 5a ustawy o dodatku węglowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały przepisy, nie ustaliły w sposób wyczerpujący głównego źródła ogrzewania skarżącej (czy faktycznie jest to węgiel, czy drewno) i nie poinformowały jej o potencjalnych skutkach otrzymania innego dodatku. Sąd podkreślił, że nowelizacje ustawy miały na celu objęcie pomocą jak największej liczby gospodarstw domowych i nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz zasad postępowania administracyjnego. Sąd zasugerował również rozważenie wszczęcia postępowania w sprawie nienależnie pobranego dodatku na inne źródła ciepła, jeśli okaże się, że głównym paliwem jest węgiel.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organy błędnie zinterpretowały przepis art. 2 ust. 5a, nie ustalając prawidłowo głównego źródła ogrzewania i nie informując strony o skutkach jej działań.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nie ustaliły wyczerpująco głównego źródła ogrzewania skarżącej i błędnie zastosowały przepis wyłączający przyznanie dodatku węglowego. Podkreślono, że nowelizacje ustawy miały na celu objęcie pomocą jak największej liczby gospodarstw domowych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
u.d.w. art. 2 § 1
Ustawa o dodatku węglowym
Dodatek węglowy przysługuje, gdy głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe zasilany paliwami stałymi (węgiel, brykiet, pelet z min. 85% węgla kamiennego), wpisane do CEEB.
u.d.w. art. 2 § 3
Ustawa o dodatku węglowym
Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.
u.d.w. art. 2 § 5a
Ustawa o dodatku węglowym
Dodatek węglowy nie przysługuje gospodarstwom domowym objętym pozytywnie rozpatrzonym wnioskiem o wypłatę dodatku z ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego mającego wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
u.d.w. art. 2 § 15b
Ustawa o dodatku węglowym
Wójt może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia faktycznego stanu gospodarstwa domowego, gdy występują wątpliwości.
u.d.w. art. 2 § 15c
Ustawa o dodatku węglowym
Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy.
u.d.w. art. 2 § 15d
Ustawa o dodatku węglowym
W toku wywiadu ustala się, czy stan faktyczny jest zgodny z informacjami we wniosku.
u.d.w. art. 2 § 15f
Ustawa o dodatku węglowym
Pozwala na przyznanie dodatku węglowego z urzędu, nawet osobie, która nie złożyła wniosku, jeśli spełnia warunki.
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
K.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy czuwają nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i udzielają im niezbędnych wyjaśnień.
K.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
u.ś.r. art. 30 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy błędnie zinterpretowały przepis art. 2 ust. 5a ustawy o dodatku węglowym. Organy nie ustaliły prawidłowo głównego źródła ogrzewania skarżącej. Organy naruszyły zasady postępowania administracyjnego, nie wyjaśniając stanu faktycznego i nie informując strony o skutkach jej działań.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów administracji oparta na art. 2 ust. 5a ustawy o dodatku węglowym, zgodnie z którą otrzymanie dodatku na inne źródła ciepła wyklucza dodatek węglowy.
Godne uwagi sformułowania
Organy nie zastosowały się do powyższych powinności, nie zweryfikowały i nie ustaliły rodzaju paliwa które może być wykorzystywane przez kocioł zainstalowany w budynku mieszkalnym skarżącej. W ocenie Sądu powyższa ocena organów jest błędna i oparte na niej decyzje powinny zostać wyeliminowane. Analiza przekazanych akt administracyjnych wskazuje, że skarżąca na żadnym etapie prowadzonego postępowania nie uzyskała informacji o skutkach rozpatrzonego pozytywnie jej wniosku o przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła.
Skład orzekający
Leszek Kobylski
przewodniczący sprawozdawca
Iwona Szymanowicz-Nowak
sędzia
Renata Nawrot
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dodatku węglowego, w szczególności art. 2 ust. 5a, oraz obowiązki organów w zakresie ustalania stanu faktycznego i informowania stron w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i interpretacji przepisów w konkretnym stanie faktycznym. Może być pomocne w podobnych sprawach dotyczących dodatków energetycznych i paliwowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego (dodatek węglowy) i pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz interpretacja przepisów przez organy administracji. Pokazuje też, jak sąd administracyjny może korygować błędy organów.
“Dodatek węglowy: Czy otrzymanie wsparcia na drewno blokuje dodatek na węgiel? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVIII SA/Wa 465/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-10-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-07-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Iwona Szymanowicz-Nowak Leszek Kobylski /przewodniczący sprawozdawca/ Renata Nawrot Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 1692 art. 2 ust. 1 , ust. 3, ust. 5a, ust. 15b, Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1634 art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 26 maja 2023 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 30 marca 2023 r. nr [...]. Uzasadnienie Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej jako: "SKO", "organ odwoławczy") z 26 maja 2023 r. znak [...], na podstawie której, po rozpoznaniu odwołania M. L. ( dalej jako: "skarżąca", "strona") od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 30.03.2023r., znak: [...]w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego – orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu 17 sierpnia 2022r. Strona złożyła pierwszy wniosek o dodatek węglowy wskazując, że zamieszkuje w gminie [...], [...]i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Decyzją nr [...]z dnia 14.09.2022 r. odmówiono przyznania dodatku węglowego. Decyzja ta została skutecznie doręczona w dniu 15.09.2022r. Od powyższej decyzji Strona nie złożyła odwołania. W dniu 29 sierpnia 2022 roku złożyła wniosek o dodatek z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła. Wniosek ten został pozytywnie rozpatrzony informacją z dnia 8 listopada 2022 roku nr [...]. Wnioskiem z dnia 9.11.2022 r. Strona zwróciła się do organu I instancji o wypłatę dodatku węglowego (drugi wniosek). W dniu 5 stycznia 2023 r. została wydana decyzja Nr. [...], która decyzją Kolegium z dnia 27.02.2023 r. znak [...] (sprostowaną postanowieniem z dnia 7.03.2023 r.) uchylona została w całości i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolegium umotywowało swoje rozstrzygnięcie następująco: "(...) Sprawę komplikuje fakt, że Strona złożyła 2 wnioski — na drewno i węgiel. Ten pierwszy został jej przyznany. Jednak w okolicznościach niniejszej sprawy, pomimo że w/w dodatki się wykluczają, nie determinuje to rozstrzygnięcia sprawy dot. dodatku węglowego. Z odwołania wynika, że intencją Strony jest uzyskanie dodatku węglowego. Należy zatem w toku wywiadu ostatecznie ustalić jakie jest główne źródło ogrzewania Strony (ważny jest rodzaj stosowanego paliwa) i w zależności od tych ustaleń rozstrzygnąć sprawę wniosku o dodatek węglowy mając przy tym na uwadze, że w następstwie tych ustaleń koniecznym może okazać się -przed rozstrzygnięciem sprawy wniosku o dodatek węglowy- weryfikacja rozpatrzonego wniosku Strony o dodatek na drewno. Kolegium wyjaśni tu Stronie, że zgodnie z art.2 ust. 5a. ustawy o dodatku węglowym - dodatek węglowy nie przysługuje gospodarstwom domowym objętym pozytywnie rozpatrzonym wnioskiem o wypłatę dodatku, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw". Sprawa wniosku o dodatek węglowy z dnia 9.11.2022 r. rozpatrywana jest więc po raz drugi. W ponownym rozpatrzeniu sprawy - w dniu 16 marca 2023 r.- pracownicy socjalni udali się na wywiad środowiskowy podczas którego ustalono, że Strona prowadzi na stałe gospodarstwo domowe w miejscowości [...]. W domu panował nieład i było zimno, ponieważ były otwarte drzwi zewnętrzne. W bardzo małej kotłowni znajdował się piec na paliwo stałe, który nie był podłączony do sterownika i wentylatora nadmuchowego. Za dodatek otrzymany z pozytywnie rozpatrzonego wniosku do niektórych źródeł ciepła Strona zakupiła drewno opałowe. Strona stwierdziła, iż nie pali ponieważ drewno już się skończyło, a na kolejne nie ma pieniędzy. Z oświadczenia wynika, że najczęstszym opałem kupowanym przez Stronę było drewno gdyż było najtańsze. W bieżącym roku Strona kupiła węgiel w ilości 50 kg. Na podwórku znajdowały się kawałki drewna do pocięcia. Organ I instancji w świetle tak poczynionych ustaleń stwierdził, że skoro Stronie wypłacono dodatek dla gospodarstw domowych (na wniosek z dnia 2.09.2022 r.) to dodatek węglowy nie przysługuje - zgodnie z art. 2 ust. 5a ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. poz. 1692 z późn. zm.), dalej "ustawa". W związku z tym decyzją nr [...]z dnia 30.03.2023 r. odmówiono M. L. przyznania dodatku węglowego na wniosek z dnia 9.11.2022 r. Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie, w którym opisała historię swojej sprawy - złożenie 2 wniosków o dodatek węglowy i 1 wniosku o drewno. Strona powołuje się na znowelizowane przepisy ustawy i uważa, że dodatek węglowy jej się należy. Ponadto wskazuje, że wniosek o drewno został rozpatrzony wcześniej niż dodatek na węgiel. Strona uważa, że decyzja jest dla niej krzywdząca. Kolegium orzekając po rozpoznaniu odwołania o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, wskazało następującą argumentację: Przede wszystkim wskazało, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowi ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stale, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodemizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. SKO wyjaśniło, że dla celów ustawy, przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego - zgodnie z art. 2 ust. 3 - informacja taka zawarta była też w złożonym przez Stronę wniosku (zob. str. 4 wniosku pkt 3 przyp. 9). W rozpoznawanej sprawie nie budzi, zdaniem organu odwoławczego wątpliwości, że Strona wnioskowała o przyznanie dodatku węglowego, co wynika wprost z tytułu złożonego w dniu 9.11.2022 r. wniosku, jak też zawartych w nim oświadczeniach i informacjach. Wniosek ten zainicjował postępowanie w sprawie o wypłatę dodatku węglowego (drugie). Kwestią wyjściową jest ustalenie, czy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego Strony jest kocioł na paliwo stałe i czy jest on zasilany węglem. Z przeprowadzonego wywiadu i wyjaśnień Strony wynika, że głównie stosowała ona do ogrzewania drewno gdyż było ono dużo tańsze. Taki stan faktyczny determinuje rozstrzygnięcie sprawy. Drewno nie jest paliwem stałym w rozumieniu przepisów ustawy - w/w art. 2 ust. 3. Taki stan rzeczy powoduje, że nie zostaje wyczerpany jeden z warunków z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy, gdyż głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego Strony nie jest kocioł na paliwo stałe zasilany węglem tylko kocioł na paliwo stałe zasilany drewnem. Powyższe potwierdza też wystąpienie przez Stronę z wnioskiem o dodatek dla gospodarstw domowych i uzyskanie tego dodatku, czyli pozytywne rozpatrzenie wniosku. Zdaniem SKO ważne jest, że wszystkie warunki wynikające z w/w art. 2 ust. 1 i 3 ustawy muszą być spełnione kumulatywnie. Brak któregokolwiek z nich oznacza przeszkodę w przyznaniu dodatku. Zasadnym jest przy tym powołanie - jak uczyni to organ I instancji w swojej decyzji - wyłączenia z art.2 ust. 5a. ustawy, zgodnie z którym dodatek węglowy nie przysługuje gospodarstwom domowym objętym pozytywnie rozpatrzonym wnioskiem o wypłatę dodatku, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw. Kolegium stwierdziło, że Strona nie spełnia zatem wszystkich ustawowych warunków uzyskania dodatku węglowego z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy i istnieje przeszkoda z art. 2 ust. 5a ustawy, a to znaczy że dodatek nie może być jej przyznany. Odnosząc się do odwołania - Kolegium podniosło, że rozumie niezadowolenie Strony jednakże ustalenia i materiał dowodowy postępowania nie pozwalają na przyznanie wnioskowanego dodatku, gdyż byłoby to sprzeczne z przepisami ustawy, jak też z zasadą legalizmu zawartą w art. 6 K.p.a., wg której organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Analiza obszernej argumentacji odwołania (powoływane trudności związane z wiekiem Strony, jej słabym wzrokiem, nieznajomością przepisów i wynikającymi z tego błędami, czy negatywnie ocenia prze stronę jej relacje z urzędem) doprowadziła Kolegium do wniosku, że pozostaje ona bez wpływu na rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie należało się skoncentrować na art. 2 ust. 1, 3 i 5a ustawy i w tym aspekcie ocenić zaistniały stan faktyczny. Kolegium zauważyło przy tym, że Skarżąca otrzymując wnioskowany dodatek na drewno, którym to paliwem de facto zasilała kocioł uzyskała wsparcie - pomimo, że wsparcie to jest niezgodne z oczekiwaniami Strony to nieadekwatne jest wg Kolegium stwierdzenie Strony w odwołaniu, że wniosek o dodatek na drewno stał się jej przekleństwem. Skargę na powyższą decyzję SKO pismem z dn. 28 czerwca 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. L.. Autor skargi wskazał na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 156 par. 1 pkt 6 poprzez wydanie aktu, który w razie wykonania wywołałby czyn zagrożony karą, mimo że organ powinien postąpić w następujący sposób: SKO nie powinno uznać rozpatrzenia wniosku skarżącej na drewno z dnia 29.09.22 r. rozpatrzonego 14.11.22r. już po wejściu nowelizacji ustawy w dniu 3.11.22r. I prawidłowo interpretować art. 2 ust. 5a gdzie nie jest napisane że dodatek na węgiel przysługuje osobom które opalają w swoim piecu wyłącznie węglem, podczas gdy w przedmiotowej sprawie organ postąpił w następujący sposób: Decyzja administracyjna wydana przez SKO nie uwzględnia przepisów na które powołała się w Postanowieniu skierowanym do organu I instancji i niewłaściwie interpretuje przepis ustawy z dnia 5.08.22r. art. 2 ust. 5a, co powinno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji. W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji w całości, a w razie nie uwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności, z ostrożności procesowej, wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji w całości. W skargi skarżąca dołączyła część opisową. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach). Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO w [...]z dn. 26 maja 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dn. 30 marca 2023 r. o odmowie przyznania skarżącej dodatku węglowego. Dokonując kontroli powyższej decyzji z uwzględnieniem powyższych kryteriów sądowej kontroli według uregulowań p.p.s.a., Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z powodów innych niż wskazane w skardze. Spór w przedmiotowej sprawie zasadniczo sprowadza się do oceny dopuszczalności przyznania skarżącej prawa do dodatku węglowego w sytuacji, gdy na podstawie informacji Wójta Gminy [...] z dn. 8 listopada 2022 r. przyznano jej dodatek z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw. W ocenie organów uzyskanie powyższego wsparcia ( w kwocie 1000 zł który został wykorzystany na zakup drewna opałowego) wyklucza na podstawie art. 2 ust. 5a u.d.w. przyznanie prawa do dodatku węglowego, bowiem strona nie spełnia wszystkich ustawowych warunków przyznania dodatku węglowego z art. 2 ust.1 i 3 ustawy i istnieje przeszkoda z art. 2 ust. 5a ustawy, co skutkuje brakiem uprawnień do powyższego świadczenia. W ocenie Sądu powyższa ocena organów jest błędna i oparte na niej decyzje powinny zostać wyeliminowane. Materialnoprawną podstawę zaskarżonych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy o dodatku węglowym, przy czym należy dostrzec, że pomiędzy datą złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie dodatku węglowego (w dniu 9 listopada 2022r.), a datą wydania kwestionowanych decyzji (30 marca 2023 r. i 26 maja 2023 r.) przedmiotowa ustawa była nowelizowana trzy razy. Uwaga ta jest o tyle istotna, że organ orzekający w sprawie miał obowiązek uwzględnić stan prawny na dzień wydawania rozstrzygnięcia. I tak, jak stanowi art. 2 ust. 1 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym na datę wydawanych w sprawie decyzji, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez paliwa stałe rozumie się natomiast węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.). Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji złożonego wniosku, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 2 ust. 15 u.d.w.). Zgodnie natomiast z art. 2 ust.15b u.d.w. (dodanym łącznie z ust. 15a-15e do ustawy na mocy art. 50 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw Dz.U. z 2022 r. poz. 1967) jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c u.d.w.), a w toku wywiadu ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d u.d.w.). Istota powyższych nowelizacji zmierzała do ustanowienia regulacji, że organy właściwe w sprawach przyznawania ww. świadczeń są zobligowane do ustalenia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego przez gospodarstwo domowe osoby ubiegającej się o świadczenie, ustalenia te powinny zostać dokonane przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych, w sposób wnikliwy, dokładny i wyczerpujący, czyniący zadość zasadzie prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Tymczasem w rozpoznanej sprawie organy nie zastosowały się do powyższych powinności, nie zweryfikowały i nie ustaliły rodzaju paliwa które może być wykorzystywane przez kocioł zainstalowany w budynku mieszkalnym skarżącej. W ocenie Sądu powyższe okoliczności w niniejszej sprawie rzeczywiście budzą uzasadnione wątpliwości co do faktycznego rodzaju paliwa stosowanego przez skarżącą i nie można wykluczyć, że jest to właśnie węgiel i paliwa węglopochodne. Powyższej kwestii organ I instancji nie wyjaśnił, a SKO orzekając o utrzymaniu w mocy decyzji o odmowie przyznania prawa do dodatku węglowego, oparło rozstrzygnięcie na podstawie prawne z art. 2 ust. 5a u.d.w. Zgodnie z tym przepisem dodatek węglowy nie przysługuje gospodarstwom domowym objętym pozytywnie rozpatrzonym wnioskiem o wypłatę dodatku, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw. Odwołując się do stanu faktycznego sprawy Kolegium uznało, że pozytywnie rozpatrzony wniosek skarżącej o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła wykluczył możliwość przyznania na jej rzecz dodatku węglowego. Powyższa decyzja ma podstawę formalnoprawną w przywołanym przepisie, niemniej szczegółowe okoliczności i stan faktyczny sprawy, uniemożliwiają, w ocenie Sądu, jej zaakceptowanie. Powyższe okoliczności, w tym fakt, że skarżąca konsekwentnie występowała z wnioskami o świadczenia pomocowe w przedmiocie dofinansowania do zakupu materiału opałowego, oświadczenia skarżącej że jej celem jest uzyskanie świadczenia wyższego kwotowo dodatku węglowego, jednoznacznie pozwalają na przyjęcie, że organy naruszyły przepisu u.d.w. Jak to już zasygnalizowano powyżej, analiza wprowadzonych do u.d.w. zmian (opisanych powyżej) prowadzi do uznania, że miały one na celu objęcie pomocą finansową jak największej liczby gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełniało warunki ustawowe. Dobitnie świadczy o tym również obowiązujący od 3 listopada 2022 r. art. 2 ust. 15f u.d.w., pozwalający na przyznanie dodatku węglowego nawet osobie która nie złożyła wniosku o jego wypłatę, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy; w myśl tego przepisu, "w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku (...) W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji". Ponadto Sąd zauważa, że stosownie do art. 3 ust.3 u.d.w. w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Przypomnieć zatem należy, że zgodnie z treści art. 7 i art. 9 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Obowiązkiem procesowym organu jest także należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają bowiem nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Analiza przekazanych akt administracyjnych wskazuje, że skarżąca na żadnym etapie prowadzonego postępowania nie uzyskała informacji o skutkach rozpatrzonego pozytywnie jej wniosku o przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła. Z powyższych względów, z uwagi na błędną wykładnię art. 2 ust. 5a u.d.w. oraz naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...]. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji będzie miał na uwadze poczynione wyżej rozważania. W szczególności doprowadzi do jednoznacznego ustalenia rzeczywistego rodzaju paliwa używanego przez skarżącą, w tym celu rozważy przeprowadzenie prawidłowego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej i dopiero wówczas oceni, czy w aspekcie art. 2 ustawy występują przesłanki do przyznania tego świadczenia, po czym wyda stosowne rozstrzygnięcie i należycie je uzasadni. Jednocześnie Sąd sygnalizuje, że wprawdzie przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie są wyłącznie decyzje o odmowie przyznania dodatku węgłowanego, a nie informacja z 8 listopada 2022r. o przyznaniu skarżącej dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła, tym niemniej, w przypadku potwierdzenia, że źródłem ogrzewania domu skarżącej jest kocioł na węgiel i paliwa węglopochodne, a nie kocioł na drewno kawałkowe, uzasadnione będzie rozważenie przez organ I instancji wszczęcia postepowania w przedmiocie nienależnie pobranego dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła. Powyższe wynika m.in. z art. 25 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw. Do postępowania w sprawie wypłaty dodatku dla gospodarstw domowych uzupełniająco stosuje się odpowiednio przepisy art. 23 ust. 3, 12 i 13, art. 24a ust. 1 i 2, art. 25 ust. 3 i 4 oraz art. 29-30a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, przy czym ilekroć w tych przepisach jest mowa o rodzinie, rozumie się przez to gospodarstwo domowe, o którym mowa w art. 24 ust. 2. Zgodnie zaś z art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI