III SA/Kr 140/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2004-07-06
NSAAdministracyjneWysokawsa
ławnicywybórrada miastaprawo o ustroju sądów powszechnychuchwałakontrola sądu administracyjnegonaruszenie procedurynieskazitelny charakterpolicja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność uchwały Rady Miasta w sprawie wyboru ławników z powodu naruszenia procedury, polegającego na podjęciu uchwały bez uzyskania wymaganych informacji od Policji.

Skarżąca M. R. wniosła skargę na uchwałę Rady Miasta dotyczącą wyboru ławników na lata 2004-2007, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji RP i Prawa o ustroju sądów powszechnych. Głównym zarzutem było podjęcie uchwały bez uzyskania od Policji informacji o wszystkich kandydatach, co naruszało art. 162 § 3 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Sąd uznał ten zarzut za zasadny, stwierdzając nieważność uchwały z powodu rażącego naruszenia prawa i naruszenia zasady równego traktowania obywateli.

Przedmiotem skargi była uchwała Rady Miasta z dnia 22 października 2003 r. w sprawie wyboru ławników do sądów na kadencję 2004-2007. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów Konstytucji RP i Prawa o ustroju sądów powszechnych, w tym art. 162 § 3, który wymagał uzyskania informacji od Policji o kandydatach przed podjęciem uchwały. Sąd administracyjny uznał swoją kognicję do kontroli takiej uchwały, powołując się na przepisy Prawa o ustroju sądów administracyjnych i ustawy o samorządzie gminnym. Stwierdzono, że uchwała została podjęta pomimo braku informacji od Policji o wszystkich kandydatach, co stanowiło naruszenie bezwzględnie obowiązującego przepisu. Sąd podkreślił, że takie uchybienie proceduralne naruszyło konstytucyjną zasadę równego traktowania obywateli i interes prawny skarżącej. Podjęcie uchwały z naruszeniem prawa zostało uznane za rażące i godzące w podstawy ustroju wymiaru sprawiedliwości. W związku z tym, Sąd stwierdził nieważność całej uchwały, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd administracyjny jest właściwy do kontroli uchwały rady gminy w sprawie wyboru ławników, ponieważ wybór ławników jest zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej, a ustawa nie wyłącza takiej kontroli.

Uzasadnienie

Kognicja sądu administracyjnego wynika z przepisów Prawa o ustroju sądów administracyjnych i ustawy o samorządzie gminnym. Wybór ławników jest traktowany jako sprawa z zakresu administracji publicznej, a brak przepisu szczególnego wyłączającego kontrolę sądowoadministracyjną oznacza, że podlega ona ogólnym zasadom.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (20)

Główne

p.u.s.p. art. 160 § 1

Prawo o ustroju sądów powszechnych

p.u.s.p. art. 162 § 3

Prawo o ustroju sądów powszechnych

Wymaga zasięgnięcia informacji od Policji o kandydatach przed przystąpieniem do głosowania.

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Określa właściwość sądów administracyjnych do kontroli uchwał rady gminy.

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Stwierdza nieważność uchwały podjętej z naruszeniem prawa.

p.p.s.a. art. 1 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 32 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równego traktowania obywateli przez władze publiczne.

Konstytucja RP art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 77 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 182

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

p.u.s.p. art. 158 § 1

Prawo o ustroju sądów powszechnych

p.u.s.p. art. 4

Prawo o ustroju sądów powszechnych

u.s.g. art. 89

Ustawa o samorządzie gminnym

Nie ma zastosowania w niniejszej sprawie ze względu na specyfikę wyboru ławników.

p.p.s.a. art. 3 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 10 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.p.p. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała została podjęta bez uzyskania od Policji informacji o wszystkich kandydatach na ławników, co narusza art. 162 § 3 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Naruszenie procedury wyboru ławników naruszyło konstytucyjną zasadę równego traktowania obywateli i interes prawny skarżącej.

Odrzucone argumenty

Argumenty Gminy dotyczące prawidłowości procedury, w tym twierdzenie o spływaniu opinii Policji w stosownych terminach i konieczności dodatkowej weryfikacji niektórych osób.

Godne uwagi sformułowania

Prawo nie definiuje pojęcia nieskazitelny charakter, więc Rada zdecydowała się na dokonywanie oceny kandydatów w tym zakresie na podstawie znacznie poszerzonej informacji. Ustawowym obowiązkiem Rady było takie zaplanowanie całej procedury gromadzenia informacji o kandydatach [...] aby [...] odbyły się one z pełnym poszanowaniem wszelkich wymogów prawa przedmiotowego. Podjęcie zaskarżonej uchwały należy do tej ostatniej grupy [czynów, których szkodliwość jest wyjątkowo znaczna]. Złamanie prawa przez Radę Miasta [...] w niniejszej sprawie godzi w same podstawy konstytucyjnego ustroju wymiaru sprawiedliwości i demokratycznego porządku prawnego.

Skład orzekający

Wiesław Kisiel

przewodniczący sprawozdawca

Dorota Dąbek

sędzia

Piotr Lechowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Kontrola sądów administracyjnych nad uchwałami rad gmin, zwłaszcza w kontekście procedury wyboru organów (np. ławników) i konieczności przestrzegania wymogów ustawowych, w tym uzyskiwania wymaganych opinii i informacji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej procedury wyboru ławników, ale jego zasady dotyczące naruszenia prawa i jego konsekwencji mogą być stosowane analogicznie do innych przypadków, gdzie organy administracji publicznej nie przestrzegają procedur ustawowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy wyboru ławników, co jest istotne dla funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, a sąd administracyjny wykazał się stanowczością w egzekwowaniu procedur, podkreślając wagę przestrzegania prawa przez organy samorządowe.

Sąd unieważnił wybór ławników. Kluczowe naruszenie procedury przez Radę Miasta.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 140/04 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2004-07-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-03-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Dorota Dąbek
Piotr Lechowski
Wiesław Kisiel /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6269 Inne o symbolu podstawowym 626
Sygn. powiązane
II OSK 1422/05 - Wyrok NSA z 2006-05-25
Skarżony organ
Rada Miasta
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Kisiel sprawozdawca Sędziowie AWSA Dorota Dąbek NSA Piotr Lechowski Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2004 r sprawy ze skargi M. R. na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia 22 października 2003 r , Nr : [...] w przedmiocie wyboru ławników do Sądu Okręgowego oraz sądów rejonowych na kadencję w latach 2004-2007 I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały , II. zasądza od Gminy [...] na rzecz skarżącej M. R. zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie [...] ( [...] ) złotych III. zarządza zwrot przez Skarb Państwa - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych wpłaconej tytułem opłaty sądowej
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. R. jest uchwała Rady Miasta [...] z dnia 22 października 2003 r., nr [...] w przedmiocie wyboru ławników do Sądu Okręgowego oraz sądów rejonowych na kadencję w latach 2004-2007. Uchwała podjęta została z powołaniem się na art.160 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U.nr 98, poz.1070; zm. Dz.U.r.2001, nr 154, poz.1787 oraz Dz.U.r.2002, nr 213, poz.1802 i nr 240, poz.2052).
Skarżąca zarzuciła powyższej uchwale naruszenie przepisów Konstytucji RP i Prawa o ustroju sądów powszechnych i zażądała stwierdzenia jej nieważności. Natomiast Gmina zakwestionowała trafność argumentacji Skarżącej i wniosła o oddalenie skargi.
Skarga zarzuca Radzie Miasta [...] naruszenie art.162 § 3 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Zaskarżona uchwała została podjęta w momencie, gdy Rada nie dysponowała jeszcze informacjami z Krajowego Rejestru Skazanych oraz od Policji o wszystkich kandydatach na ławników. Zdaniem strony Skarżącej stwarzało to niebezpieczeństwo dokonania wyboru ławnika, który nie spełnia wymogu nieskazitelnego charakteru czyli z mocy ustawy jest wykluczony z kręgu kandydatów na ławników (art.158 § 1 pkt 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych).
Odpowiadając na ten zarzut, pełnomocnik Gminy stwierdził, że informacje z Krajowego Rejestru Skazanych odnośnie wszystkich kandydatów zostały przedłożone Radzie. Natomiast opinie z Policji spływały w stosownych terminach, lecz niektóre osoby wymagały dodatkowej weryfikacji (jak napisano w odpowiedzi na skargę).
W aktach sprawy przekazanych Sądowi, znajdują się informacje przekazane przez Policję opatrzone datą [...] 2003 r. (w sprawie M. R., karta 6) oraz [...] 2003 r. (w sprawie J. S., karta 26 i M. D., karta 10) czyli sporządzone przez Policję już po podjęciu zaskarżonej uchwały.
Po drugie, skarga zarzuca Radzie naruszenie art.158 § 1 pkt 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Na listach kandydatów na ławników znalazły się osoby, co do których Policja zgromadziła negatywne opinie, albo – prowadzi przeciwko nim postępowanie przygotowawcze.
Ustosunkowując się do tego zarzutu Gmina podkreśliła, że prawo nie definiuje pojęcia nieskazitelny charakter, więc Rada zdecydowała się na dokonywanie oceny kandydatów w tym zakresie na podstawie znacznie poszerzonej informacji, nieograniczającej się do danych przekazanych przez Krajowy Rejestr Skazanych i przez Policję.
Po trzecie, skarga zarzuca Gminie naruszenie art.4 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Naruszenie miało polegać na uwzględnieniu kandydatur zgłoszonych przez partie polityczne oraz stosowaniu klucza partyjnego przy wyborze kandydatów zaakceptowanych. Na rozprawie pełnomocnik Skarżącej stwierdził, że niektórzy wybrani ławnicy są członkami partii politycznych. Dowodem na poparcie tego zarzutu jest (zdaniem Skarżącej) brak wśród wybranych ławników - kandydatów zgłoszonych przez Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie.
Gmina w całości zakwestionowała prawidłowość interpretacji prawa, leżącej u podstaw tego zarzutu. Przede wszystkim partie polityczne nie zostały wykluczone z kręgu podmiotów mogących zgłaszać kandydatury na ławników.
Wśród podmiotów uprawnionych do zgłaszania kandydatów na ławników art. 162. § 1. Prawa o ustroju sądów powszechnych wymienia organizacje. Zgodnie z art.1 ust.1 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych (Dz.U.nr 79, poz.857 ze zm.) partia polityczna jest dobrowolną organizacją. W konsekwencji nie ma oparcia w prawie przedmiotowym zarzut wadliwości wyborów ławników z powodu uwzględnienia kandydatur zgłoszonych przez partie polityczne. Równocześnie radni byli chronieni przed bezpośrednim naciskiem partii politycznych i mieli zapewnioną
Po czwarte, skarga zarzuciła Radzie naruszenie art.160 § 1 w zw. z art.163 § 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Skarżąca stwierdziła, że to nie Rada dokonała wyboru, ale Zespół Opiniodawczy, bo tylko jego propozycja została poddana pod głosowanie.
Gmina zaprzeczyła takiemu stwierdzeniu Skarżącej. Zgodnie z ustawą Zespół przedłożył Radzie swą opinię, natomiast ostatecznego wyboru dokonała Rada. Pełnomocnik Gminy stwierdził na rozprawie, że na karcie do głosowania umieszczone zostały nazwiska wszystkich zgłoszonych kandydatów, a nie tylko nazwiska osób, które zostały pozytywnie zaopiniowane przez Zespół.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje :
1. Sąd orzekający w niniejszym składzie uznał, że sprawa której dotyczy skarga M. R. jest objęta kognicją sądu administracyjnego, stosownie do art.1 § 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych w związku z art.1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Niesporna w orzecznictwie sądowym i nauce prawa administracyjnego jest właściwość sądów administracyjnych do kontrolowania uchwał podejmowanych przez rady gmin (art.101 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym). Jak zauważono w literaturze przedmiotu niewątpliwie ustawy samorządowe ..w tym zakresie, w jakim określają przedmioty skargi do sądu administracyjnego zawierają lex specialis w stosunku do postanowień art.3 § 2 pkt 5 i 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, i te ostatnie na zasadzie lex posterior generali non derogat legi speciali priori, można pominąć przy ustalaniu prawnych form działania organów administracji publicznej wyznaczających przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego... (T.Woś [w:] T.Woś, Hanna Knysiak-Molczyk, M.Romańska Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 2004, s.87-88). Dlatego kognicja sądu administracyjnego w niniejszej sprawie, wyprowadzona przez stronę z art.101 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym, mogłaby być wykluczona wyłącznie na mocy wyraźnego szczególnego przepisu ustawy.
Takiego wyłączenia nie zawiera ustawa o samorządzie gminnym, ani Prawo o ustroju sądów powszechnych.
Biorąc pod uwagę art.1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało ustalić, czy przedmiot zaskarżonej uchwały mieści się (a) w zakresie pojęcia sprawy sądowoadministracyjnej, a w szczególności — czy skarga dotyczy działalności administracji publicznej, czy też (b) wybór ławników jest sprawą z zakresu wymiaru sprawiedliwości, co prowadziłoby do wykluczenia w tej sprawie kognicji sądu administracyjnego (art.10 ust.1 Konstytucji RP), uznania skargi M. R. za niedopuszczalną i w konsekwencji — do jej odrzucenia. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministacyjnego jest sprawa z zakresu administracji publicznej.
O takiej kwalifikacji zadecydował ustawodawca. Przekazał bowiem kompetencję wybrania ławników radzie gminy, będącej organem jednostki samorządu terytorialnego czyli organem administracji publicznej i uczynił to bez żadnego zastrzeżenia dotyczącego czy to charakteru sprawy czy trybu i zakresu sądowej kontroli uchwały w wyborze ławników. Ustawodawca musiał się liczyć z tym, że do uchwały o wyborze ławników zostaną zastosowane wszystkie przepisy determinujące administracyjnoprawny charakter większości uchwał Rady Gminy i wyznaczające kontrolę takich uchwał przez sądy administracyjne. Milczeniu ustawy w tym zakresie nie sposób przypisać innego znaczenia prawnego, jak tylko — zakwalifikowania zaskarżonej uchwały do tych uchwał, o których mówi art.101 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym. Co więcej art.160 § 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych wyraźnie odwołuje się do takiej kwalifikacji sprawy stanowiąc, że wybory ławników przygotowują gminy jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej.
Skoro literalna wykładnia przepisów prowadzi do jednoznacznych wniosków to brak podstaw do odwoływania się do wykładni systemowej czy jakiejkolwiek innej.
Nie stanowi przeszkody w orzekaniu przez sąd administracyjny w niniejszej sprawie fakt, że zaskarżona uchwała dotyczy wyboru ławników, mających uczestniczyć w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. Art.144 ust.2 pkt 17 Konstytucji RP o powoływaniu sędziów przez Prezydenta RP można przytoczyć dla zobrazowania tezy, że nie funkcjonuje w naszym porządku prawnym zasada, że administracja publiczna nie może wkraczać w sprawy obsady personalnej organów wymiaru sprawiedliwości. Dlatego na zasadzie a minori ad maius skoro organ administracji publicznej (rada gminy) jest władna z mocy ustawy do wybierania ławników, to tym bardziej niezawisły sąd administracyjny jest władny kontrolować taką uchwałę nas zasadach ogólnych art.101 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym. Skoro nie ma przepisu szczególnego wyłączającego w tych sprawach domniemanie właściwości sądu administracyjnego, należy przestrzegać regułę ogólną czyli uznać kognicję sądu administracyjnego. Skoro żaden przepis szczególny nie ustanawia właściwości określonego sądu do kontroli zaskarżonej uchwały, więc powszechne prawo do sądu (art.45 ust.1 Konstytucji RP) nakazuje objąć zaskarżoną uchwałę kognicją sądu administracyjnego w oparciu o art.101 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym.
2. Sąd uznaje, że Skarżąca M. R. jest legitymowana do wniesienia skargi w niniejszej sprawie. Przedmiotem zaskarżonej uchwały jest wybór ławników. Skarżąca ubiegała się o taki wybór, lecz jej kandydatura nie została zaakceptowana, zaś ławnikami wybrano innych kandydatów. Zaskarżona uchwała negatywnie załatwiła więc m.in. sprawę M. R.. Przesądza to o uznaniu, że interes prawny Skarżącej był bezpośrednio zaangażowany w niniejszej sprawie czyli spełniony został wymóg określony w art.101 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym.
3. Dla oceny legitymacji skargowej Skarżącej oraz dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej uchwały rozstrzygające znaczenie ma ustalenie, że uchwała została podjęta pomimo, że Rada nie otrzymała jeszcze od Policji informacji o wszystkich zgłoszonych kandydatach. Zarzut naruszenia art.162 § 3 Prawa o ustroju sądów powszechnych podniosła strona skarżąca zarówno w pisemnej skardze i ustnie na rozprawie. Ten zarzut znajduje swe oparcie w materiale dowodowym zawartym w aktach sprawy. Pismo Policji, dotyczące Skarżącej M. R., sporządzone zostało w dniu [...] 2003 r. (karta 6), zaś dotyczące J. S. i M. D.— w dniu [...] 2003 r. Zarzuty te nie zostały w ogóle zakwestionowane przez stronę przeciwną ani w pisemnej odpowiedzi na skargę, gdzie napisano jedynie, że opinie z Policji spływały w stosownych terminach, lecz niektóre osoby wymagały dodatkowej weryfikacji, ani na rozprawie. Na tej podstawie Sąd uznał za udowodniony zarzut naruszenia przez Radę Miasta [...] art.162 § 3 Prawa o ustroju sądów powszechnych w zakresie, w jakim przepis ten uzależnia przystąpienie do głosowania nad kandydatami na ławników od uprzedniego uzyskania od Policji informacji o tych kandydatach. Art.162 § 3 Prawa o ustroju sądów powszechnych ma charakter bezwzględnie obowiązujący, dlatego nieważna jest uchwała podjęta z jego pogwałceniem (art.91 ust.1 zd. 1 ustawy o samorządzie gminnym).
4. Obowiązkowi Rady zasięgnięcia informacji od właściwych organów Policji odpowiada obowiązek organów Policji, czemu nie zaprzeczyła Gmina w toku postępowania sądowego, ani Policja – sukcesywnie nadsyłając żądane informacje. Ten dwustronny skutek wejścia w życie art.162 § 3 Prawa o ustroju sądów powszechnych nie budzi również wątpliwości Sądu, albowiem powszechnie stosowane reguły redagowania i interpretowania tekstu normatywnego każą przyjąć, że organ publiczny (w tym przypadku Rada i właściwe organy Policji) wymieniony w przepisie przy użyciu trybu oznajmiającego [rady gmin zasięgają informacji od właściwych organów Policji] wyznacza obowiązek tych organów podjęcia działania wskazanego dyspozycją normy prawnej, tj. Rada miała obowiązek wystąpić o informację, zaś Policja miała obowiązek podjąć zbieranie żądanej informacji.
Dla spełnienia przez Radę obowiązku określonego przez art.162 § 3 cyt.ustawy nie wystarczy zwrócenie się przez ten organ do Policji o informacje na temat kandydatów na ławników. Przepis mówi o zasięganiu informacji, a nie – o występowaniu z wnioskiem o informację, ani o żądaniu informacji itp. Słowo zasięgać oznacza zdobywać jakieś informacje [Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red.Andrzeja Markowskiego, Warszawa 1999, s.1311]. Ustawa wymaga więc od Rady, aby zdobyła informację zgromadzoną przez Policję, a nie tylko — poprzestała na przekazaniu Policji wniosku czy prośby o zebranie informacji o kandydatach. Art.162 § 3 cyt.ustawy jest przepisem szczególnym, więc interpretacja literalna nie zezwala na zawężające interpretowanie obowiązków ustalonych tym przepisem. Również wykładnia systemowa sprzeciwia się redukowaniu obowiązku Rady do samego zwrócenia się o informację i przeprowadzania następnie wyborów bez odczekania na zakończenie gromadzeniu informacji przez Policję. Obowiązek zasięgania informacji nie jest mianowicie uzupełniony przez ustawowe domniemanie, że informacje nienadesłane należy traktować jako informacje pozytywne o kandydacie. Jest to więc lex specialis, do którego nie ma zastosowanie reguła wykorzystana przez ustawodawcę w art.89 ust.1, 1a i 2 ustawy o samorządzie gminy.
Art.89 ustawy o samorządzie gminy nie ma w niniejszej sprawie zastosowania także z tego powodu, że do zakończenia wyboru ławników nie jest znany tekst uchwały. Specyfika wyborów przesądza o tym, że niedopuszczalne jest sporządzanie projektu sensu stricto, gdyż oznaczałoby to, że przed rozpoczęciem wyboru przedstawiono projekt listy kandydatów wybranych oraz projekt listy kandydatów nieuwzględnionych. Tymczasem art.162 ustawy mówi jedynie o zgłaszaniu kandydatów na ławników, bez prawa do zgłaszania listy tych kandydatów, którzy nie powinni być wybrani.
5. Nie można usprawiedliwiać naruszenia prawa własnym zaniedbaniem. Rada nie może dowodzić nienaganności przeprowadzenia wyborów ławników bez wymaganych ustawą informacji od Policji poprzez powołanie się czy to na ustawowy termin przeprowadzenia wyborów (art.163 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych), czy też — na dobro wymiaru sprawiedliwości, w sprawowaniu którego uczestniczą ławnicy (art.169 cyt.ustawy). Skoro Prawo o ustroju sądów powszechnych weszło w życie z dniem 1 października 2001 r. (art.212 ustawy), więc Rada Miasta [...] miała do dyspozycji nie mniej niż 12 miesięcy nowej kadencji (tj. poczynając od wyborów radnych w dniu 27 października 2002 r.) na przygotowanie wyborów ławników na kadencję 2004-2007. Dlatego nie może ulegać wątpliwości, że ustawowym obowiązkiem Rady było takie zaplanowanie całej procedury gromadzenia informacji o kandydatach o ławnikach, procedury przygotowania i przeprowadzenia owych wyborów, aby w dniu 22 października 2002 r. odbyły się one z pełnym poszanowaniem wszelkich wymogów prawa przedmiotowego.
6. Rada naruszyła interes prawny Skarżącej, gdyż swoim działaniem sprzecznym z prawem pomniejszała szansę Skarżącej na uzyskanie poparcia radnych wystarczającego dla wyboru na ławnika. Gmina w swej odpowiedzi na skargę przyznała, że pozytywna informacja Policji była istotnym argumentem przemawiającym za spełnieniem ustawowego kryterium nieskazitelnego charakteru. Kandydatów, o których Policja przekazała zweryfikowane informacje, Rada Miasta [...] postawiła w korzystniejszej sytuacji kosztem Skarżącej i co najmniej dwóch innych kandydatów, gdyż na temat tych osób radni nie dysponowali jeszcze informacjami gromadzonymi przez Policję. Dlatego Sąd uznał, że powyższe uchybienie proceduralne naruszyło konstytucyjną zasadę równego traktowania obywateli przez władze publiczne (art.32 ust.1 Konstytucji RP). Tym samym naruszony został interes prawny Skarżącej, co dawało oparcie dla jej legitymacji skargowej w niniejszym postępowaniu sądowym (art.32 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
7. W codziennym działaniu każdego podmiotu prawa nieomal z natury rzeczy zdarzają się niedopatrzenia i pomyłki nie mające większego znaczenia, ale bywają też istotne naruszenia prawa, które można jednak skorygować zanim wystąpią wszystkie negatywne konsekwencje nieprawidłowości, a wreszcie –zdarzają się czyny, których szkodliwość jest wyjątkowo znaczna. Podjęcie zaskarżonej uchwały należy do tej ostatniej grupy.
Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego i Kodeksu postępowania karnego nie pozostawiają najmniejszych wątpliwości, jak duże znaczenie ustawodawca przywiązuje do prawidłowego składu sędziowskiego, w tym – prawidłowości włączenia ławników do tego składu. Przejawem powagi, z jaką ustawodawca traktuje dokonanie doboru ławników, jest powierzenie wyboru ławników radom gmin (art.160 § 1 cyt.ustawy) czyli organom legitymującym się demokratycznym mandatem wyborców (art.169 ust.2 Konstytucji RP). Z kolei procedura wyboru ławników (obejmująca przekazanie informacji przez Policję) miała zapewnić, iż mandaty te zostaną powierzone osobom o nieskazitelnym charakterze. W tej sytuacji stwierdzone przez Sąd naruszenie przez Radę Miasta [...] art.162 § 3 cyt. ustawy zasługuje na miano rażącego naruszenia prawa oraz lekceważenia autorytetu wymiaru sprawiedliwości. Zaskarżona uchwała narusza konstytucyjne każdego podmiotu polskiego porządku prawnego do sądu, zdolnego do prawidłowego orzekania (art.45 ust.1 w związku z art.77 ust.2 Konstytucji RP) oraz prawo obywateli do uczestniczenia w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości w charakterze ławników (art.182 Konstytucji RP). Dlatego złamanie prawa przez Radę Miasta [...] w niniejszej sprawie godzi w same podstawy konstytucyjnego ustroju wymiaru sprawiedliwości i demokratycznego porządku prawnego (art.2 w zw. z art.7 Konstytucji RP).
8. Powyższa interpretacja prawa przedmiotowego wskazuje, że Sąd nie miał podstaw do ograniczenia stwierdzenia nieważności do wyboru jedynie tych ławników, na temat których głosujący radni nie dysponowali informacjami od Policji. Zaskarżona uchwała nie jest bowiem aktem prawa miejscowego, lecz załatwieniem sprawy indywidualnej (choć dotyczącej kilku tysięcy kandydatów). Uchwała nie jest też mechanicznym zapisaniem w jednym dokumencie około 700 indywidualnych rozstrzygnięć adresowanych pojedynczo wyłącznie do wybranych ławników, lecz – aktem wybrania grupy ławników spośród wszystkich zgłoszonych kandydatów. Tak jak każdy konkurs czy wybory powszechne, wybory ławników polegają na przedstawieniu wszystkich kandydatów i dopiero w następnej kolejności dopuszczalne jest prawnie skuteczne wyrażenie przez głosujących swoich preferencji. Dopiero podsumowanie wyników głosowania daje końcowy rezultat.
Ze względu na specyfikę aktu wyboru nie było możliwe stwierdzenie nieważności części uchwały, gdyż w toku aktu głosowania wszystkich radnych, którzy oddali głos, wybrano wszystkich ławników, a zarazem tymi samymi głosami pozostałym kandydatom odmówiono wyboru. Pomimo że z przyczyn stricte redakcyjnych (prawnie nieistotnych) uchwała obejmuje wyłącznie nazwiska kandydatów wybranych na ławników, to z prawnego punktu widzenia uchwała ta ustaliła dwie listy: jedną listę ławników wybranych, jak i drugą listę — kandydatów, którzy nie uzyskali mandatu ławników, o które się ubiegali.
W konsekwencji Sąd mógł brać pod uwagę jedynie dwa możliwe rozstrzygnięcia niniejszej sprawy: albo oddalenie skargi i uznanie całej uchwały za zgodną z prawem, albo — uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności całej uchwały uznając, że wybór ławników przez Radę Miasta [...] został przeprowadzony sprzecznie z prawem.
9. Ocena przez Sąd trafności pozostałych zarzutów okazała się niemożliwa wobec braku adekwatnej dokumentacji sprawy. W szczególności w aktach sprawy przekazanych Sądowi brakuje dokumentacji zgłaszania kandydatów. Nie przedłożono Sądowi całej informacji pochodzącej z Krajowego Rejestru Skazanych ani – kom- pletu informacji przekazanej przez Policję; brak dokumentacji pracy Zespołu Opiniodawczego. Sąd nie otrzymał do wglądu wzoru kart zastosowanych do głosowania w dniu 22 października 2003 r., co uniemożliwiło Sądowi ustalenie czy radni dokonywali wyboru spośród wszystkich zgłoszonych kandydatów czy tylko — kandydatów pozytywnie zaopiniowanych przez Zespół Opiniodawczy, jak zarzuciła skarga. Nie przedstawiono Sądowi protokołu sesji Rady, co uniemożliwiło ocenę zgodności zaskarżonej uchwały w wymogami ustawy o samorządzie gminnymi i statutu Miasta [...], re-gulującymi przebieg głosowania i ustalanie wyniku głosowania. Braki te w równym stopniu obciążają obie strony. Skarżąca stawiająca zarzuty powinna była udokumentować trafność swoich stwierdzeń, korzystając z jawności działania i dokumentacji władz publicznych (art.61 Konstytucji RP), w tym – jawności działania samorządu terytorialnego (art.11b ustawy o samorządzie gminnym). Równocześnie Gmina zobowiązana była przedłożyć Sądowi pełną dokumentację sprawy (art.54 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), ale tego nie uczyniła.
Pomimo tych braków materiału dowodowego, kierując się zasadą ekonomii procesowej (art.7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), Sąd zrezygnował z żądania uzupełnienia akt, skoro wydanie wyroku było możliwe już na pierwszej rozprawie. Niezależnie bowiem, jaka byłby ocena pozostałych aspektów procedury poprzedzającej podjęcie zaskarżonej uchwały, jak i — samego głosowania, to i tak w każdym przypadku należałoby stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały z powodu braku (w momencie podejmowania zaskarżonej uchwały) informacji od Policji na temat wszystkich zgłoszonych kandydatów.
10. Mając powyższe na uwadze i działając na podstawie art.147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz.1270) — Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, że zaskarżona uchwała Rada Miasta [...] z dnia 22 października 2003 r., nr [...] w przedmiocie wyboru ławników do Sądu Okręgowego oraz sądów rejonowych na kadencję w latach 2004-2007 została podjęta z naruszeniem art.2, art.7, art.32 ust.1, art.45 ust.1 w związku z art.77 ust.2 oraz art.182 Konstytucji RP oraz art.162 § 3 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Z tego powodu Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały od dnia jej podjęcia.
O kosztach orzeczono na podstawie art.97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.r.2002, nr 153, poz.1271, zm. Dz.U.r.2002, nr 240, poz.2052, Dz.U. r.2003, nr 171, poz.1663 i nr 192, poz.1873 i nr 124, poz.1153 oraz nr 228, poz.2256 i poz.2261) w związku z art.55 ust.1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm.).
Stosownie do art. 100. ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jedn.tekst Dz.U. r.2001, nr 142, poz.1591 ze zm.) skarga na uchwałę Rady Gminy nie podlega opłacie sądowej. Dlatego orzekając na podstawie art.200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o zwrocie Skarżącej całości wpłaconego wpisu.
Zaskarżona uchwała została wykonana przed wydaniem niniejszego wyroku, tj. ławnicy wskazani tą uchwałą złożyli ślubowanie i przystąpili do wykonywania swoich obowiązków. Dlatego w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art.152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z dniem uprawomocnienia się niniejszego wyroku, nieważność zaskarżonej uchwały spowoduje, że w tej sprawie z zakresu prawa materialnego nie będzie dalszego ciągu dotychczasowego postępowania administracyjnego. Wykonanie wyroku polegać będzie na przeprowadzeniu ponownych niewadliwych wyborów ławników. Dlatego niniejszy wyrok nie zawiera wskazówek co do dalszego postępowania (art.153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI