III SA/Kr 1389/24

III SA/Kr 1389/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewelina Dziuban
Jakub Makuch /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Marasek-Zybura
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 303
Art. 18 pkt 1, art. 19   ust. 1, ust. 2, art. 20 ust. 1, ust. 2, ust. 4  pkt 1
ustawa z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. w związku z sytuacją na  rynku gazu (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch (spr) Sędziowie WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy ze skargi A. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 18 czerwca 2024 r. nr SKO.Soc/4116/12/2024 w przedmiocie odmowa przyznania refundacji podatku VAT uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. U. (dalej: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 18.06.2024 r. (nr SKO.Soc/4116/12/2024) utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy P. z 05.02.2024 r. (nr GOPS-ST-513-3-10/24) o odmowie przyznania refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
1. W dniu 15.01.2024 r. do organu I instancji wpłynął wniosek skarżącej o wypłatę refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r. Do wniosku skarżąca załączyła m.in. fakturę VAT z 28.12.2023 r. nr [...] wystawioną przez PGNiG wraz z potwierdzeniem wykonania przelewu, a także odcinki wpłat dokonywanych za pobór paliwa gazowego w 2023 r.
2. W toku postępowania organ pozyskał do akt deklarację CEEB dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożoną przez skarżącą w dniu 13.01.2022 r. W deklaracji tej skarżąca jako źródło ciepła wskazała kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z automatycznym podawaniem paliwa/z podajnikiem.
3. Po otrzymaniu zawiadomienia z 23.01.2024 r. o zakończeniu postępowania, skarżąca w dniu 26.01.2024 r. złożyła do organu deklarację dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw (uruchomionego po 01.07.2021 r.), gdzie jako źródło ciepła zaznaczyła "kocioł gazowy/bojler gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy".
4. Wójt Gminy P. decyzją z 05.02.2024 r. (nr GOPS-ST-513-3-10/24) orzekł o odmowie przyznania skarżącej refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r. W uzasadnieniu przywołał przepis art. 18 ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. w związku z sytuacją na rynku gazu (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 303 - dalej ustawa o szczególnej ochronie) z którego wynika, że refundacja przysługuje w przypadku gdy odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne, wykorzystuje jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego urządzenia grzewcze zasilane paliwami gazowymi, o których mowa w art. 3 pkt 3a ustawy - Prawo energetyczne, wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust.1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2023 r. poz. 2496), do dnia wejścia w życie ustawy, albo po tym dniu - w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy, a nadto gdy odbiorca paliw spełnia przewidziane przepisami ustawy kryterium dochodowe. Organ wyjaśnił, że przepisy ustawy o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. (...) weszły w życie 21.12.2022 r., a więc wpis lub zgłoszenie źródła ciepła na potrzeby refundacji podatku VAT za dostarczone paliwo gazowe w 2023 r. powinno nastąpić do 21.12.2022 r. Następnie wskazał, że nie został spełniony warunek określony w art. 18 ww. ustawy, albowiem w deklaracji CEEB widnieje zgłoszony kocioł na paliwo stałe z automatycznym podawaniem paliwa, natomiast nie ma zgłoszonego urządzenia grzewczego zasilanego gazem.
4. W odwołaniu skarżąca wskazała, że nie dopełniła obowiązku zmiany deklaracji CEEB na piec gazowy całkowicie nieświadomie. Wyjaśniła, że otrzymała dofinansowanie na wymianę źródła ciepła w ramach programu "Czyste Powietrze" i dostarczyła do Urzędu Gminy wszelkie dokumenty rozliczeniowe, w tym dokument potwierdzający wyzłomowanie kotła c.o., jak i zamontowanie kotła gazowego. Podkreśliła, że przy składaniu dokumentów w ramach ww. programu nikt jej nie poinformował o konieczności zmiany deklaracji CEEB. Przypomniała również, że w dniu 26.01.2024 r. dokonała aktualizacji deklaracji CEEB.
5. SKO w Krakowie decyzją z 18.06.2024 r. utrzymało w mocy objętą odwołaniem decyzję. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 18 ustawy o szczególnej ochronie, refundację podatku VAT otrzyma osoba wykorzystująca gaz jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, przy czym urządzenia grzewcze zasilane paliwami gazowymi muszą być wpisane do CEEB do 21.12. 2022 r. (tj. do dnia wejścia w życie ustawy). Wpis do CEEB po 21.12.2022 r. jest możliwy tylko w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do CEEB, przy czym zgłoszenie lub wpisanie głównego źródła ogrzewania po raz pierwszy dotyczyć może sytuacji, gdy źródło to instalowane jest w nowym budynku, jak też sytuacji, gdy w dotychczas użytkowanym budynku zainstalowano nowe urządzenie gazowe. Z kolei zgodnie z art. 27g ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, właściciel lub zarządca budynku lub lokalu składa do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o źródłach ciepła lub źródłach spalania paliw, w terminie 14 dni od dnia pierwszego uruchomienia tego źródła ciepła lub źródła spalania paliw. W przypadku zmiany danych, o których mowa w ust. 3 pkt 5, właściciel lub zarządca budynku lub lokalu jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie 14 dni od dnia, w którym zaistniała zmiana (art. 27g ust. 4 ww. ustawy). Kolegium podkreśliło, że skarżąca dokonała zgłoszenia źródła ciepła w postaci kotła gazowego do CEEB w dniu 26.01. 2024 r. (tj. po 21 grudnia 2022 r.) i bezsprzecznie po terminie 14 dni od dnia pierwszego uruchomienia tego źródła ciepła. Tym samym w ocenie SKO organ I instancji zasadnie uznał, że skarżącej nie przysługuje wnioskowane świadczenie, albowiem zgodnie z danymi z CEEB w 2023 r. kocioł gazowy /bojler gazowy/ podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy nie był głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego skarżącej Kolejno Kolegium podkreśliło, że taka refundacja nie przysługuje pomimo złożenia przez skarżącą w dniu 26.01.2024 r. nowej deklaracji do CEEB. Wynika to z faktu, że skarżąca nie dokonała zgłoszenia źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków w wymaganym terminie (tj. w terminie 14 dni od dnia pierwszego uruchomienia). Sam fakt posiadania kotła na gaz i korzystania z niego jako źródła ogrzewania nie uprawnia do przyznania wnioskowanej refundacji podatku VAT, koniecznym jest spełnienie wyżej opisanego warunku, a ponadto skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów obalających okoliczność przekroczenia terminu do złożenia wniosku do CEEB (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/GI 659/23).
6. W skardze na opisaną wyżej decyzję skarżąca podniosła, że obowiązek zgłoszenia źródła ciepła do CEEB został dokonany przez nią po raz pierwszy w obowiązującym ustawowym terminie tj. do dnia 30 czerwca 2022r .), a wówczas jej głównym źródłem ogrzewania był kocioł na paliwo stałe zasilany węglem. Była przekonana, że w związku z realizacją programu "Czyste powietrze", zgłoszenie zmiany w zakresie zmiany źródła ciepła w bazie CEEB nastąpi automatycznie. Skarżąca podkreśliła, że jest osobą starszą, schorowaną i nie zna się na wszystkich przepisach, a ponadto nikt jej nie poinformował przy składaniu dokumentów w ramach ww. programu, że trzeba coś dodatkowo zmienić w deklaracji CEEB. Wskazała również, że najistotniejszym celem ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu, jest pomoc osobom o niskich dochodach, równoważąca podwyżki cen gazu, a interpretacja przepisów powinna w niniejszej sprawie działać na korzyść osób potrzebujących.
Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Do skargi załączyła kopię formularza z 02.11.2022 r. o przyjęcia złomu w postaci pieca c.o. węglowego oraz kopię faktury VAT nr [...] z 19.10.2022 r. wystawionej tytułem demontażu kotła na paliwo stałe oraz montażu kotła gazowego w gospodarstwie domowym skarżącej.
7. W odpowiedzi na skargę organ domagał się jej oddalenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga była zasadna i skutkowała uchyleniem obu kontrolowanych decyzji.
Sąd wskazuje, iż w analogicznych sprawach zapadły wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 stycznia 2024 r., sygn. III SA/Kr 1085/23, z dnia 12 grudnia 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1137/24 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 26 września 2024 r., sygn.. akt I SA/Op 647/24 (wszystkie publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Stanowisko zawarte w tym wyrokach, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w całości podziela, dlatego posłuży się argumentami tam zawartymi.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia stanowił art. 18 ustawy z 15.12.2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. w związku z sytuacją na rynku gazu (Dz.U. 2024 r.. poz. 303, dalej "ustawa o szczególnej ochronie") Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne:
1) wykorzystuje jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego urządzenia grzewcze zasilane paliwami gazowymi, o których mowa w art. 3 pkt 3a ustawy - Prawo energetyczne, wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2023 r. poz. 2496), do dnia wejścia w życie ustawy albo po tym dniu - w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy,
2) jest osobą w gospodarstwie domowym jednoosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, 658 i 1429) nie przekracza kwoty 2100 zł, lub osobą w gospodarstwie domowym wieloosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie przekracza kwoty 1500 zł na osobę
- przysługuje mu refundacja kwoty odpowiadającej podatkowi VAT wynikającej z opłaconej faktury i informacji, o których mowa w art. 18a, dokumentujących dostarczenie paliw gazowych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. oraz od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 30 czerwca 2024 r. do tego odbiorcy paliw gazowych, zwana dalej "refundacją podatku VAT".
Stosownie zaś do art. 19 ust. 1 i ust. 2 ustawy, odbiorcy paliw gazowych w gospodarstwach domowych, o których mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo energetyczne, składają wniosek o refundację podatku VAT na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej - wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta, nie później niż do dnia 29 lutego 2024 r., lub w terminie 30 dni od dnia otrzymania faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych. Wniosek o refundację podatku VAT składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek. Na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy, do wniosku o refundację podatku VAT odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.e., załącza fakturę dokumentującą dostarczenie paliw gazowych do tego odbiorcy przez to przedsiębiorstwo energetyczne obejmującą okres dotyczący wniosku oraz dowód uiszczenia zapłaty za tę fakturę. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o refundację podatku VAT, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 20 ust. 2 ustawy). Z kolei na mocy art. 20 ust. 4 ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta, weryfikuje wniosek o refundację podatku VAT w zakresie:
1) zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków,
2) wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu, o którym mowa w art. 18 pkt 2, zgodnie z ust. 3
- jednorazowo przy złożeniu pierwszego wniosku o refundację podatku VAT przez odbiorcę paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy – Prawo energetyczne.
W rozpoznawanej sprawie nie było przedmiotem sporu to, że skarżąca złożyła wniosek o refundację w ustawowym terminie (tj. w dniu 15.01.2024 r.) oraz że spełniała kryterium dochodowe warunkujące przyznanie refundacji. Sporna była natomiast kwestia, czy brak zgłoszenia deklaracji do CEEB wskazującej jako źródło ciepła kocioł gazowy do dnia wejścia w życie ustawy o szczególnej ochronie (tj. do dnia 21.12.2022 r.) stanowi podstawę do wydania decyzji odmownej.
Organ I instancji odmówił skarżącej przyznania ww. refundacji z uwagi na fakt, że skarżąca do 21.12.2022 r. nie zgłosiła do deklaracji CEEB urządzenia grzewczego zasilanego gazem jako źródła ciepła (w deklaracji z 13.01.2022 r. widniał kocioł na paliwo stałe zasilane węglem). Z kolei SKO w Krakowie dodatkowo wskazało – odnosząc się do złożonej przez skarżącą w dniu 26.01.2024 r. deklaracji do CEEB, gdzie jako główne źródło ciepła podała kocioł na gaz – że również i na jej podstawie brak jest podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanej refundacji, gdyż deklaracja taka została złożona po upływie 14 dni od dnia pierwszego uruchomienia źródła ciepła.
Z uwagi na fakt, że przepisy art. 18 pkt 1, art. 20 ust. 2 i ust. 4 pkt 1 ustawy o szczególnej ochronie odwołują się do deklaracji CEEB, konieczne jest odniesienie się do przepisów ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438; dalej u.o.e.b.). Przepisy o Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków zostały wprowadzone do ustawy u.o.e.b. na podstawie ustawy z dnia 28 października 2020 r. o zmianie ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2127; dalej ustawa o zmianie u.o.e.b.). Wejście w życie przepisów ustawy o zmianie u.o.e.b. dotyczących rejestru CEEB uregulowane zostało w art. 22 w zw. z art. 18, który upoważnił ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa do ogłaszania komunikatów, określających wejście w życie poszczególnych przepisów. Na podstawie art. 27a ust. 1 u.o.e.b., Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa prowadzi centralną ewidencję emisyjności budynków, oraz jest administratorem danych zgromadzonych w tej ewidencji. Z kolei zgodnie z art. 27g ust. 1 u.o.e.b., właściciel lub zarządca budynku lub lokalu składa do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o źródłach ciepła lub źródłach spalania paliw, o których mowa odpowiednio w art. 27a ust. 2 pkt 1 lit.a i c, zwaną dalej "deklaracją", w terminie 14 dni od dnia pierwszego uruchomienia tego źródła ciepła lub źródła spalania paliw. W przypadku zmiany danych, o których mowa w ust. 3 pkt 5, właściciel lub zarządca budynku lub lokalu jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie 14 dni od dnia, w którym zaistniała zmiana (art. 27g ust. 4 u.o.e.b.). W terminie 30 dni od dnia otrzymania deklaracji w postaci pisemnej wójt, burmistrz lub prezydent miasta wprowadza do ewidencji dane i informacje zawarte w deklaracji z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego obsługującego ewidencję (art. 27 g ust. 5 u.o.e.b.).
Przepis art. 27g ust. 1 u.o.e.b wszedł w życie w dniu 1 lipca 2021 r. (komunikat Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 25 marca 2021 r. – Dz. U. z 2021 r. poz. 583). Właścicielom lub zarządcom budynków określono termin na złożenie deklaracji do 30 czerwca 2022 r., gdzie należało wskazać, m.in. używane źródła ciepła oraz paliwo w nich stosowane (art. 15 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy u.o.e.b.). W przypadku nowych źródeł ciepła uruchomionych po 1 lipca 2021 r. termin na złożenie deklaracji wynosił 14 dni od dnia ich uruchomienia. Osoba, która nie złożyła deklaracji CEEB w terminie podlega karze grzywny (art. 27h u.o.e.b.).
CEEB to ewidencja dotycząca źródeł ciepła i spalania paliw, której dane miały ułatwić organom walkę ze smogiem. Dopiero w 2022 r. ustawodawca powiązał zgłoszone źródła ciepła w deklaracjach CEEB z możliwością otrzymania szeregu dodatków, które miały przede wszystkim gospodarstwom domowym i podmiotom użyteczności publicznej zrównoważyć wzrastające ceny energii. Wprowadził również szereg rekompensat dla przedsiębiorstw energetycznych. Weszły wówczas w życie, m.in. przepisy: ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1630; dalej u.d.w.); ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1704); ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1772); ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967); z dnia 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku (Dz. U. z 2022 r. poz. 2243). Ustawodawca uznał, że warunkiem koniecznym do przyznania przedmiotowej refundacji na podstawie przepisów ustawy jest uzyskanie wpisu lub zgłoszenia źródła ciepła do CEEB. Organ, rozpoznający wniosek zobowiązany jest dokonać jego weryfikacji w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w CEEB.
Zdaniem Sądu, wykładnię art. 18 pkt 1 ustawy na tle stanu faktycznego w niniejszej sprawie należy przeprowadzić w zgodzie z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, nie tracąc z pola widzenia celu przedmiotowej regulacji prawnej. Jak wynikało z projektu ustawy (nr IX.2804 w pkt 2.1), przepisy miały ograniczyć wzrost kosztów dla odbiorców paliw gazowych w gospodarstwach domowych o najniższych dochodach, zużywających paliwa gazowe do celów grzewczych, a w tym celu zaproponowano mechanizm refundacji podatku od towarów i usług, poniesionego przez tych odbiorców za paliwa gazowe dostarczone w 2023 r., udokumentowane dokumentem potwierdzającym dostarczenie tych paliw do odbiorców. Refundacja podatku VAT miała przysługiwać gospodarstwu domowemu, które jako główne źródło ogrzewania wykorzystuje kocioł na paliwa gazowe, wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków, a którego przeciętne miesięczne dochody, w przypadku gospodarstwa jednoosobowego, nie przekraczają 2100 zł, lub 1500 zł na osobę w przypadku gospodarstwa wieloosobowego.
Zgodnie z art. 2 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Jest to zasada demokratycznego państwa prawnego. Jej elementem składowym jest zasada proporcjonalności. Państwo prawne opiera się bowiem na założeniu racjonalności prawodawcy, a warunkiem koniecznym realizacji tego założenia jest przestrzeganie proporcjonalności w procesie przestrzegania prawa. Zasada proporcjonalności kładzie nacisk na adekwatność celu i środka użytego do jego osiągnięcia. Zasada równości wyrażona została w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
W ocenie Sądu, zastosowanie w stosunku do skarżącej wymogu w postaci dopełnienia obowiązku zgłoszenia głównego źródła ogrzewania do CEEB w terminie do 21 grudnia 2022 r. (jak uczynił to organ I instancji) oraz stwierdzenie przez SKO, że deklaracja z 26.01.2024 r. również nie może wywołać skutku w postaci przyznania wnioskowanej refundacji, stanowi przejaw nadmiernego formalizmu i jest sprzeczne z art. 2 Konstytucji RP, a przede wszystkim z celem przywoływanej wyżej ustawy. W istocie bowiem przyjęte stanowisko i wykładnia prawa - nie daje stronie możliwości spełnienia warunków przyznania wsparcia. Tymczasem o tym, że dane widniejące w CEEB nie mają bezwzględnie obowiązującego znaczenia dla przyznania szeregu dodatków osłonowych, świadczą orzeczenia sądów administracyjnych dotyczących np. dodatku węglowego oraz zmian dokonanych przez ustawodawcę w ustawie z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym. Jak akcentowały sądy administracyjne - przy przyznaniu dodatku węglowego ważny jest stan rzeczywisty, a nie dane wynikające z CEEB. Ponadto dopuszczono do przyznania ww. dodatku również w sytuacji, gdy istniejące źródło ciepła nie zostało wpisane do CEEB, a nawet wówczas gdy dana osoba nie złożyła wniosku o przyznanie dodatku węglowego, mimo iż spełniała przesłanki do jego przyznania (art. 2 ust. 15f i ust. 15g u.d.w.). Taką samą regulację ustawodawca przewidział dla osób uprawnionych do dodatku dla gospodarstw domowych na podstawie art. 24 ust. 25a i ust. 25b ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw oraz dla osób uprawionych do dodatku elektrycznego na podstawie art. 32a ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (por. wyroki WSA w Szczecinie w sprawie II SA/Sz 776/23, WSA w Krakowie w sprawie III SA/Kr 1085/23 oraz WSA we Wrocławiu w sprawie IV SA/WR 516/23).
Z uregulowań art. 18 pkt 1, art. 20 ust. 2 i ust. 4 pkt 1 ustawy o szczególnej ochronie niewątpliwie wynika, że warunkiem koniecznym do przyznania wnioskowanej refundacji podatku VAT jest uzyskanie wpisu lub zgłoszenia źródła ciepła do CEEB. Organ, rozpoznający wniosek zobowiązany jest dokonać jego weryfikacji w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w CEEB. Mając na uwadze przedstawioną powyżej wykładnię Sąd uznał jednak w niniejszej sprawie, że warunkiem koniecznym do przyznania przedmiotowej refundacji jest sam fakt ujawnienia głównego źródła ogrzewania w CEEB, niezależnie od daty jego zgłoszenia w CEEB, który to warunek w niniejszej sprawie został przez skarżącą spełniony i to jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. W ocenie Sądu, najistotniejsze w kwestii przyznania przedmiotowego świadczenia jest osiągnięcie celu regulacji ustawowej, którym jest pomoc osobom o niskich dochodach, równoważąca podwyżki cen nośników grzewczych. Zastosowanie wyłącznie wykładni językowej w niniejszej sprawie naruszyłoby natomiast art. 32 Konstytucji RP, gdyż jak wyżej wskazano, przy innych tego typu dodatkach pomocowych, ustawodawca wprowadził łagodniejsze rygory związane z ich przyznaniem.
Mając na uwadze powyższą wykładnię Sąd uznał, że rozpoznanie sprawy przez organy obu instancji nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 pkt 1 w zw. z art. 20 ust. 2 ustawy o ustawy o szczególnej ochronie oraz art. 27g pkt 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej emisyjności budynków – w stopniu niewątpliwie mającym wpływ na wynik sprawy. Powyższe stanowiło podstawę do uchylenia obu kontrolowanych decyzji, zaś podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935).
Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni zaprezentowaną przez Sąd wykładnię ww. przepisów prawa materialnego i rozpozna wniosek skarżącej w oparciu o przepisy ustawy o szczególnej ochronie, przy pomięciu określonego w art. 18 pkt 1 ustawy terminu zgłoszenia głównego źródła ogrzewania do CEEB.