III SA/Kr 138/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej na decyzję utrzymującą w mocy odmowę zmiany wpisu w ewidencji gruntów dotyczącej władania działkami rzeki Dunajec w Pienińskim Parku Narodowym.
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej domagał się wpisania go jako władającego działkami rzeki Dunajec, argumentując to przepisami Prawa wodnego. Organy administracji odmówiły, wskazując na brak odpowiednich dokumentów i kompetencje Dyrektora Pienińskiego Parku Narodowego do wykonywania praw właścicielskich w stosunku do wód w granicach parku. Sąd administracyjny uznał, że postępowanie ewidencyjne nie jest właściwe do rozstrzygania sporów o trwały zarząd między jednostkami Skarbu Państwa, a część rzeki Dunajec faktycznie znajduje się w granicach parku, co wyklucza żądanie skarżącego.
Sprawa dotyczyła skargi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej (RZGW) na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta odmawiającą zmiany w operacie ewidencji gruntów. RZGW domagał się ujawnienia go jako władającego działkami nr [...] i [...] położonymi w [...] (wody rzeki Dunajec), zamiast dotychczasowego wpisu "Skarb Państwa - Pieniński Park Narodowy". RZGW argumentował, że zgodnie z Prawem wodnym, jako jednostka wykonująca prawa właścicielskie Skarbu Państwa do wód istotnych dla kształtowania zasobów wodnych i ochrony przeciwpowodziowej (w tym wód granicznych), powinien być wpisany jako władający. Powoływał się na przepisy Prawa wodnego oraz rozporządzenia dotyczące wód publicznych, a także na przepis rozporządzenia o Pienińskim Parku Narodowym, który wyłączał z zarządu Parku niektóre nieruchomości będące w zarządzie Okręgowej Dyrekcji Gospodarki Wodnej. Organy administracji obu instancji odmówiły uwzględnienia wniosku, wskazując, że postępowanie ewidencyjne ma charakter techniczny i służy ujawnianiu istniejących stanów prawnych na podstawie dokumentów, a nie rozstrzyganiu sporów o tytuły prawne. Podkreślono, że wnioskodawca nie przedłożył wymaganych dokumentów, a kompetencje do wykonywania praw właścicielskich Skarbu Państwa do wód w granicach parku narodowego przysługują dyrektorowi parku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę. Sąd wyjaśnił, że ewidencja gruntów ujawnia właściciela lub, w jego braku, władającego. W przypadku gruntów państwowych, ujawnia się jednostkę sprawującą zarząd lub trwały zarząd. Sąd podkreślił, że przepisy Prawa wodnego (art. 11 ust. 1 pkt 3) wskazują, iż prawa właścicielskie Skarbu Państwa do wód w granicach parku narodowego wykonuje dyrektor parku. Zacytowany przepis art. 217 ust. 1 Prawa wodnego stanowi, że wody i grunty pokryte wodami przechodzą w trwały zarząd odpowiednich jednostek, w tym parków narodowych, a rozstrzyganie sporów między nimi nie należy do postępowania ewidencyjnego. Sąd stwierdził również, że analiza granic Pienińskiego Parku Narodowego wskazuje, iż część rzeki Dunajec znajduje się w jego granicach, co potwierdza zasadność odmowy wpisu RZGW jako władającego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie ewidencyjne ma charakter techniczny i służy ujawnianiu istniejących stanów prawnych na podstawie dokumentów, a nie rozstrzyganiu sporów o tytuły prawne czy kompetencje do trwałego zarządu.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że przepisy Prawa wodnego (art. 217 ust. 1) określają tryb przejmowania w trwały zarząd wód i gruntów przez odpowiednie jednostki (w tym parki narodowe i regionalne zarządy gospodarki wodnej) oraz wskazują starostę jako organ właściwy do stwierdzenia przejęcia mienia w przypadku sporu. Rozstrzyganie takich sporów nie należy do kompetencji organów prowadzących ewidencję gruntów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (23)
Główne
RMRBiB-eGiB art. 12 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków
u.p.w. art. 11 § ust. 1 pkt 2
Ustawa Prawo wodne
u.p.w. art. 11 § ust. 1 pkt 3
Ustawa Prawo wodne
u.p.w. art. 217 § ust. 1
Ustawa Prawo wodne
u.p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.g.k. art. 2 § pkt 8
Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne
u.p.g.k. art. 20 § ust. 2 pkt 1
Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne
u.p.g.k. art. 21 § ust. 1
Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne
RMRBiB-eGiB art. 9 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków
RMRBiB-eGiB art. 10 § ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków
RMRBiB-eGiB art. 10 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków
RMRBiB-eGiB art. 11 § ust. 1 pkt 1 lit. b i c
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków
RMRBiB-eGiB art. 12 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków
u.p.w. art. 14 § ust. 4
Ustawa Prawo wodne
u.p.w. art. 92 § ust. 4
Ustawa Prawo wodne
u.p.w. art. 217 § ust. 2
Ustawa Prawo wodne
u.o.p. art. 15 § ust. 1
Ustawa o ochronie przyrody
u.o.p. art. 16 § ust. 1
Ustawa o ochronie przyrody
u.o.p. art. 16 § ust. 3
Ustawa o ochronie przyrody
u.o.p. art. 14 § ust. 10
Ustawa o ochronie przyrody
RRM-PPN art. 3 § pkt 2 lit. b
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie Pienińskiego Parku Narodowego
RRM-śwp art. załącznik nr 1 § poz. 476
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie ewidencyjne nie jest właściwe do rozstrzygania sporów o trwały zarząd między jednostkami organizacyjnymi Skarbu Państwa. Prawa właścicielskie Skarbu Państwa do wód w granicach parku narodowego wykonuje dyrektor parku. Część rzeki Dunajec znajduje się w granicach Pienińskiego Parku Narodowego.
Odrzucone argumenty
RZGW jako jednostka wykonująca prawa właścicielskie Skarbu Państwa do wód istotnych dla kształtowania zasobów wodnych i ochrony przeciwpowodziowej powinien być wpisany jako władający. Przepisy Prawa wodnego oraz rozporządzenia o PPN jednoznacznie wskazują na kompetencje RZGW do zarządzania spornymi działkami. Powołanie się na przepisy prawa (np. Prawo wodne, rozporządzenie o PPN) stanowi dyspozycję zawartą w akcie normatywnym, uzasadniającą zmianę wpisu w ewidencji.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie ewidencyjne ma charakter techniczny i służy ujawnianiu istniejących stanów prawnych na podstawie dokumentów, a nie rozstrzyganiu sporów o tytuły prawne. Rozstrzygnięcie sporu między jednostkami organizacyjnymi Skarbu Państwa co do zakresu i przedmiotu trwałego zarządu nie należy do postępowania ewidencyjnego. Prawa właścicielskie Skarbu Państwa do wód znajdujących się w granicach parku narodowego wykonuje dyrektor parku narodowego.
Skład orzekający
Piotr Lechowski
przewodniczący sprawozdawca
Grażyna Danielec
sędzia
Elżbieta Kremer
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie granic kompetencji między postępowaniem ewidencyjnym a postępowaniami dotyczącymi zarządu nieruchomościami, a także interpretacja przepisów Prawa wodnego w kontekście zarządu wodami w parkach narodowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji konfliktu kompetencyjnego między RZGW a Pienińskim Parkiem Narodowym w kontekście ewidencji gruntów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu kompetencyjnego między dwoma instytucjami państwowymi o zarządzanie cennym zasobem naturalnym (rzeką) w obszarze chronionym, co pokazuje złożoność polskiego prawa administracyjnego.
“Kto zarządza rzeką w parku narodowym? Sąd rozstrzyga spór między zarządcami wód a parkiem.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 138/04 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2006-05-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-03-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Elżbieta Kremer Grażyna Danielec Piotr Lechowski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6120 Ewidencja gruntów i budynków Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 maja 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski spr. Sędziowie NSAGrażyna Danielec WSA Elżbieta Kremer Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2006 r. sprawy ze skargi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 8 stycznia 2004 r , Nr [...] w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów skargę oddala Uzasadnienie III SA/Kr 138/04 UZASADNIENIE Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego po rozpatrzeniu odwołania Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, decyzją z dnia 8 stycznia 2004r. RR. [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] 2003r znak [...], którą odmówiono zmiany w operacie ewidencji gruntów przez ujawnienie jako władającego działkami Nr [...], [...] i [...] położonymi w [...], Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, w miejsce [...]. W podstawie prawnej decyzji organu odwoławczego powołano przepisy art.138 §1 pkt 1 kpa oraz art. 7 "b" ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( tj. Dz. U. z 2000r Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.). Uzasadniając swoją decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia. Wnioskiem z dnia [...] 2003r. następnie częściowo sprostowanym, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej reprezentowany przez Dyrektora wystąpił do Wójta [...] jako organu prowadzącego ewidencję gruntów, o dokonanie zmiany w odniesieniu do działek ewidencyjnych [...], [...] i [...] przez zastąpienie wpisu "Skarb Państwa- Pieniński Park Narodowy" wpisem "Skarb Państwa- Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej". Uzasadniając wniosek stwierdzono, że "wymienione działki stanowią w całości oraz w części są wodami granicznymi" i zarazem wskazano na przepisy art. 11 ust 1 pkt 2 i 92 ust. 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne ( Dz. U. Nr 115 poz. 1229 z późn .zm.). Według pierwszego z tych przepisów prawa właścicielskie w stosunku do wód istotnych dla kształtowania zasobów wodnych oraz ochrony przeciwpowodziowej, w szczególności wód podziemnych oraz śródlądowych wód powierzchniowych wykonuje Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej. Według drugiego z tych przepisów, zadania związane z utrzymywaniem wód lub urządzeń wodnych w imieniu Prezesa Krajowego Zarządu realizuje Dyrektor Regionalnego Zarządu. Uzasadniając żądanie wskazywano także, że w pozycji 476 załącznika Nr 1, do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17.12.2002r w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz. U. z 2003r. Nr 16, poz. 149) rzeka Dunajec została wymieniona jako istotna dla kształtowania zasobów wodnych i ochrony przeciwpowodziowej, a zatem została "przypisana" składającej wniosek jednostce organizacyjnej Skarbu Państwa. Decyzją z dnia [...].2003r, Wójt Gminy [...], powołując się m.in. na porozumienie w przedmiocie prowadzenia spraw z zakresu ewidencji gruntów, odmówił dokonania żądanej zmiany w operacie ewidencji gruntów. Swoje stanowisko Wójt Gminy [...] oparł na ustaleniu, że wody rzeki [...] stosownie do przepisów ustawy z dnia 18.07.2001r. Prawo wodne, stanowią własność Skarbu Państwa, ale w stosunku do wód znajdujących się w granicach parku narodowego, zgodnie z art. 11 pkt 1 ust 3 tej ustawy, prawa właścicielskie wykonuje dyrektor tego parku, a konkretnie Dyrektor Pienińskiego Parku Narodowego. W uzasadnieniu decyzji Wójt stwierdził nadto, że wnioskodawca nie przedłożył dokumentów potwierdzających tytuł prawny do działek w postaci wypisu z księgi wieczystej lub innego dokumentu, o których mowa w przepisach § 12 pkt 1 lub § 46 ust 2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03. 2001r w sprawie ewidencji gruntów (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Stwierdzono także, że w ciągu lat rzeka [...] zmieniła bieg i należy w drodze decyzji Starosty uzyskać wyznaczenia linii brzegu. Od decyzji Wójta odwołanie złożył Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej Podtrzymując żądanie i przytoczone na jego poparcie przepisy wskazywano, że Regionalny Zarząd w imieniu Skarbu Państwa na podstawie art. 14 ust 4 prawa wodnego gospodaruje mieniem, oraz że na podstawie § 10 ust. 2 powołanego wyżej Rozporządzenia z 29.03.2001r. winna być wydana decyzja o wykazaniu wnioskodawcy jako "władającego" działkami. Podnoszono, że z art. 11 ust 1 pkt 2 Prawa wodnego wynika, że prawa właścicielskie do wód granicznych przypisano wnioskodawcy nie czyniąc wyjątku dla gruntów będących w części w granicach parku narodowego. Wskazywano też na przepisy art. 18 i 19 Prawa wodnego regulujące rozszerzanie praw właścicielskich właściciela wody w stosunku do gruntów, z których woda z przyczyn naturalnych lub sztucznych ustąpiła. Podnoszono także, zarzut, że § 3 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14.05.1996r. w sprawie Pienińskiego Parku Narodowego ( Dz. U. Nr 64, poz. 307) dowodzi, że rzeka [...] nie przechodzi w Zarząd Pienińskiego Parku Narodowego, a Regionalny Zarząd jest następcą prawnym Okręgowej Dyrekcji Gospodarki Wodnej Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezji i Kartografii w związku z zarzutami odwołania poczynił ustalenia dalsze. Stwierdzono, że organ I instancji przed podjęciem decyzji wezwał wnioskodawcę o dostarczenie dokumentu stanowiącego podstawę wpisu stosownie do § 12 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, a w odpowiedzi Regionalny Zarząd powoływał się na przysługujący z mocy ustawy prawo wodne tytuł prawny do działek stanowiących rzekę [...] a w odwołaniu domagał się wykazania go jako władającego ze względu na nieuregulowany stan prawny. Organ odwoławczy, podzielił stanowisko prawne organu I instancji, że przepis § 12 ust 1 pkt 1-6 Rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów wskazuje dokumenty na podstawie, których uwidacznia się prawa osób i jednostek organizacyjnych. Podkreślono, że w ewidencji gruntów i budynków, zawierającej zbiór informacji w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych oprócz właściciela wykazuje się osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu te grunty się znajdują. Zdaniem organu odwoławczego czynności w tym zakresie mają charakter techniczny i dokonywane są w oparciu o dokumenty wymienione w §12 ust. 1 Rozporządzenia, a organ prowadzący ewidencję nie ma kompetencji do rozstrzygania w zakresie tytułów prawnych "ani też w zakresie przedmiotów w stosunku, do których te prawa przysługują". Podkreślono, że organ ewidencyjny rejestruje stany prawne wcześniej ustalone i potwierdzone stosownymi dokumentami, a nie rozstrzyga kwestii spornych czy wątpliwych. Wskazano, że udział w postępowaniu brał Pieniński Park Narodowy, który kwestionował trwałe zajęcie działek wodami płynącymi, twierdząc, że częściowo zajęte są wodami rzeki [...], a częściowo lasami. Natomiast zgłaszając żądanie, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej przypisuje swojej jednostce tytuł prawny do wymienionych działek i przesądza, iż są to grunty w całości trwale zajęte przez wody płynące, a więc z mocy prawa stające się podmiotem własności Skarbu Państwa. Podkreślono, że wnioskodawca nie przedłożył mimo żądania dokumentów uzasadniających zmianę stanu ujawnionego w operacie ewidencji gruntów. Zaznaczono, że przepis § 12 ust. 2 Rozporządzenia przewiduje orzekanie w drodze decyzji o wykazaniu w ewidencji i jednostek organizacyjnych władających nieruchomościami, ale wówczas gdy brak dokumentów o właścicielu nieruchomości. Powyższe okoliczności w przekonaniu Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, uzasadniały utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję z wnioskiem o jej uchylenie wraz z poprzedzającą decyzją organu I instancji, złożył Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej. Uzasadniając skargę wskazano, że przedmiotem żądania zgłoszonego organom ewidencji było wpisanie skarżącego jako władającego działkami. Podniesiono zarzut, że decyzje odmowne są błędne i niezgodne z przepisami prawa, gdyż sporne działki pokryte są płynącymi wodami publicznymi - rzeką [...]. Podtrzymując zarzuty odwołania stwierdzono, że rzeka ta jest "wyłączona z kompetencji dyrektora Pienińskiego Parku Narodowego" na mocy § 3 ust 2 powołanego Rozporządzenia Rady Ministrów z 14.05.1996r w sprawie Pienińskiego Parku Narodowego (Dz. U. Nr 64, poz. 307) oraz jako rzeka graniczna na mocy art. 11 ust. 1 pkt 2 ppkt 2 ustawy Prawo wodne. Tak więc zdaniem skarżącego nie ma wątpliwości iż prawa właścicielskie Skarbu Państwa w odniesieniu do rzeki i pokrytych nią gruntów winien wykonywać Dyrektor strony skarżącej. Zdaniem skarżącego przytoczone akty prawne, stanowią przewidzianą § 12 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków przesłankę wprowadzenia żądanej zmiany. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o oddalenie skargi. Zdaniem organu skarżący mimo wezwania (k. 7 akt) nie przedłożył dokumentów potwierdzających tytuł prawny do działek, o którym mowa w §12 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, a więc nie wykazał podstaw do zmiany wpisu w ewidencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Przedmiotem kognicji Sądu, jest kontrola zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu ewidencyjnym prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 17 maja 1984r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z poźn. zm.) oraz wydanego na jej podstawie Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia [...]. 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Istotę ewidencji gruntów i budynków (katastru nieruchomości) stosownie do przepisu art. 2 pkt 8 ustawy stanowi jednolity dla kraju i systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami lub budynkami. Według przepisu art. 20 ust. 2 pkt 1 w ewidencji gruntów (prócz tzw. informacji przedmiotowych), wykazuje się także właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części. Ustawa używając określenia "władający" (art. 14, 20 ust. 2 pkt 1 , 24 §3, 51) nie definiuje tego terminu. Jednakże z przepisu art. 51 zawartego w rozdziale 10 - przepisy przejściowe i końcowe, w myśl którego w ewidencji gruntów i budynków założonej na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 6, poz. 32) oprócz właściciela do czasu uregulowania tytułu własności wykazuje się także osobę władającego, wyprowadza się wniosek, że w zasadzie wyłącznie przedmiotem informacji jest osoba właściciela, a inny podmiot nie będący właścicielem wykazuje się wtedy tylko, gdy właściciela gruntu ustalić nie można, przy czym chodzi tu o podmiot władający jak właściciel ( por. np. wyrok NSA z 16.11.1999r. II SA 1260/99 Lex. Nr 46220 czy z 06.11.2001r. II SA 2099/00, Lex nr 82005). Potwierdza to regulacja zawarta w przepisach §10 ust. 1 pkt 2 i ust 2 w zw. z §12 ust 2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz. U. Nr 38, poz. 454). Przepis § 10 ust.1 pkt 2 stanowi, że ewidencja obejmuje dane dotyczące właścicieli nieruchomości, a według ustępu 2, w przypadku braku danych, o których mowa w ust. 1 pkt 2 wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają. Ustalenie zatem, że w odniesieniu do danego przedmiotu ewidencji istnieją dane identyfikujące jego właściciela, bezprzedmiotowym czyni ustalenie równocześnie władającego gruntem, w trybie decyzji (art. 12 ust. 2) przez Starostę. Z mocy przepisu § 11 ust. 1 pkt 1 Lit b i c, tego Rozporządzenia w ewidencji oprócz danych, o których mowa w §10 ( a więc o właścicielu, a w jego braku o władającym) w ewidencji wykazuje się także m.in.; dane dotyczące jednostek organizacyjnych sprawujących zarząd lub trwały zarząd nieruchomościami (Lit b); państwowych osób prawnych, którym Skarb Państwa powierzył w stosunku do jego nieruchomości wykonywanie prawa własności lub innych praw rzeczowych (Lit. c). W świetle powyższych uregulowań, właściciela - Skarb Państwa jako podmiot ewidencyjny, dookreśla się przez jednostkę organizacyjną (nie posiadającą osobowości prawnej) sprawującą zarząd lub trwały zarząd nieruchomością lub przez wskazanie państwowej osoby prawnej (a więc odrębnego podmiotu prawa), której Skarb Państwa powierzył w stosunku do jego nieruchomości wykonywanie prawa własności lub innych praw rzeczowych. W świetle powyższego, w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych (a więc, których podmiot praw własności - Skarb Państwa, lub samorząd terytorialny jest ustalony), władającymi, o których mowa w art. 20 ust 2 pkt 1 ustawy- są albo osoby fizyczne (mające lub nie mające tytuł do władania gruntem), albo osoby prawne, a więc inne niż Skarb Państwa , mające osobowość prawną podmioty. O zakresie władania rozstrzyga wówczas zakres powierzenia przez Skarb Państwa wykonywania prawa własności. Uwagi powyższe są konieczne na tle redakcji wniosku wszczynającego postępowanie i późniejszych pism, w tym złożonej skargi. Złożonym wnioskiem inicjującym postępowanie w sprawie, strona skarżąca domagała się zastąpienia istniejącego w ewidencji wpisu co do działek [...], [...] [...] " Skarb Państwa- Pieniński Park Narodowy", wpisem "Skarb Państwa- Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej". Powołanie za podstawę żądania przepisów art. 11 ust 1 pkt 2 i 92 ust 4 ustawy z dnia 18.07.2001r- Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229) wskazuje, że wyartykułowane żądanie ujawnienia wnioskodawcy jako "władającego" tymi działkami, w istocie zmierzało do wykazania go jako jednostki organizacyjnej , wykonującej prawa właścicielskie w stosunku do wody publicznej stanowiącej własność Skarbu Państwa, w miejsce innego podmiotu. Trafnie zatem wniosek odczytany został przez organy jako żądanie wprowadzenia zmiany podmiotowej w zakresie wskazania innej jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa jako sprawującej zarząd powyższymi działkami, a nie jako wniosek o ustalenie władającego w trybie § 12 ust 2 Rozporządzenia innego niż właściciel- Skarb Państwa. Przepis § 12 ust. 1 Rozporządzenia zawiera katalog tytułów, na podstawie których uwidacznia się w ewidencji prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust 1 pkt 2 ( tj. właścicieli) oraz w § 11 ust 1 pkt 1 i 2 ( tj. m .in jednostek organizacyjnych sprawujących zarząd lub trwały zarząd nieruchomościami, czy państwowych osób prawnych, którym Skarb Państwa powierzył wykonywanie prawa własności lub innych praw rzeczowych w stosunku do jego nieruchomości). Wśród wymienionych wyżej tytułów do uwidocznienia w ewidencji gruntów danych podmiotowych, przepis wymienia nie tylko wpisy dokonane w księgach wieczystych lub inne dokumenty (orzeczenia sądowe, decyzje administracyjne, umowy), lecz także (pkt 5)- dyspozycje zawarte w aktach normatywnych. Właśnie na takiej podstawie opierał skarżący żądanie wprowadzenia zmiany w ewidencji wskazując przepisy art. 11 ust 1 pkt 2 , art. 14 ust 4 i 92 ust 4 ustawy z dnia 18.07.2001r Prawo wodne ( Dz. U. Nr 115, poz. 1229)- dalej prawo wodne, oraz poz. 476 załącznika Nr 1 do Rozporządzenia Rady Ministrów z 17.12.2002r w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną ( Dz. U. z 2003r Nr 16, poz. 149), a także brzmienie pkt 2 § 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14.05.1996r w sprawie Pienińskiego Parku Narodowego (Dz. U. Nr 64, poz. 307). Według tego ostatniego przepisu ( § 3 pkt 2 Lit "b"), w zarząd Parku (Pienińskiego) nie przechodzą nieruchomości Skarbu Państwa będące w dniu wejścia w życie rozporządzenia (tj. w dniu 26.06.1996r.) w zarządzie Okręgowej Dyrekcji gospodarki Wodnej: Lit "b" rzeka [...]- o powierzchni [...] ha. Powołanie w podstawie żądania przepisów przede wszystkim ustawy prawo wodne wskazuje na żądanie rozstrzygnięcia przez organy prowadzące ewidencję sporu, co do tego czy z aktu normatywnego rangi ustawy lub Rozporządzenia wynika dyspozycja co do zmiany w ewidencji podmiotu wykonującego prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do wód publicznych. Rozstrzygając tę kwestię wyjść należy od przypomnienia, że przedmiotem ewidencji gruntów i budynków, są właśnie grunty, w tym grunty pod wodami powierzchniowymi, a nie wody jako takie. Z przepisu art. 21 ust 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wynika, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków służą za podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych. Stosownie do Rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków podstawową jednostką powierzchniowego podziału kraju dla celów ewidencji jest działka ewidencyjna, definiowana § 9 ust 1 tego aktu jako ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. W świetle regulacji zawartych w §§ 9 ust 2 pkt 3 i ust 3 pkt 1 , § 28 ust. 1 pkt 3, § 60 ust. 1 pkt 4, ust. 2 pkt 3 , oraz § 67 pkt 6, § 68 ust.4 pkt 1-3, ust 6 Rozporządzenia, oraz określonego na podstawie § 68 ust 6 Rozporządzenia w załączniku Nr 6, sposobu zaliczania gruntów w tym pod wodami (część 6) do poszczególnych użytków gruntowych, rodzaj wód powierzchniowych ma od strony przedmiotowej ewidencji znaczenie tylko dla określenia odpowiednim symbolem konturu użytku gruntowego działki jako gruntu pokrytego określonym rodzajem wody. Natomiast przepisy ustawy z dnia 18.07.2001r Prawo wodne, regulują przede wszystkim (art. 1) gospodarowanie wodami. Podkreśla się w piśmiennictwie (por. Jan Szachułowicz , Nowe Prawo Wodne z komentarzem, Wyd. Praw. 2003 , str. 48), że Prawo wodne wyodrębnia wodę jako przedmiot samodzielnych uregulowań niezależnie od własności gruntu, ze względu na gospodarcze znaczenie wód. Natomiast same wody powierzchniowe mogą być (odmiennie od poprzednich regulacji w tym Prawa Wodnego z 1974r.) przedmiotem nie tylko własności skarbu Państwa, lecz także innych osób prawnych i osób fizycznych (art. 10 ust 1). Tylko wody własności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego mają status wód publicznych (art. 10 ust 2). Powołany przez skarżącego przepis art. 11 ustawy odnosi się właśnie do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa. Przepis ten w ust 1, w punktach 1-4 wskazuje podmioty, które wykonują prawa właścicielskie Skarbu Państwa względem takich wód. Zgodnie z przepisem art. 11 ust 1 pkt 3 prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa- wykonuje dyrektor parku narodowego- w stosunku do wód znajdujących się w granicach parku. W dacie wydania zaskarżonej decyzji i obowiązywała jeszcze ustawa z dnia 16.10.1991r o ochronie przyrody ( Dz. U 114, poz. 492 z późn. zm.). Stosownie do art. 15 tej ustawy Park narodowy stanowił państwową jednostkę budżetową, a zarządza nim (art. 16 ust 1) dyrektor parku narodowego umocowany ustawą ( art. 16 ust 3) do reprezentowania Skarbu Państwa w obrocie cywilnoprawnym w zakresie zarządzanego mienia. Stosownie do przepisu art. 14 ust 10 tej ustawy, w jego brzmieniu obowiązującym od 2.02.2002r, nieruchomości Skarbu Państwa, z zastrzeżeniem ust 7 pkt 4 i ust 10a położone w granicach parku narodowego, zostają oddane w trwały zarząd parku narodowego, na zasadach określonych w przepisach o gospodarce nieruchomościami. Zastrzeżenie odwołujące się do treści ust 7 pkt 4 oznacza, że w trwały zarząd nie przechodzą te nieruchomości Skarbu Państwa, które Rada Ministrów w drodze rozporządzenia o utworzeniu, powiększeniu lub zmniejszeniu obszaru parku narodowego, określiła jako nie przechodzące w trwały zarząd parku (poprzednio w zarząd parku). W świetle powyższych uregulowań za nieuprawniony pogląd uznaje Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowisko skarżącego, w myśl którego Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej lub działający z jego imieniu dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, wykonuje prawa właścicielski w stosunku do wód Skarbu Państwa, położonych w granicach parku narodowego, jeśli wody zaliczono do wód istotnych dla kształtowania zasobów wodnych oraz ochrony przeciwpowodziowej lub stanowią śródlądowe wody powierzchniowe graniczne. Redakcja przepisu art. 11 ust 1 pkt 2 ustawy , na tle całości regulacji objętej przepisem art. 11 ust 1 nie daje podstaw do przyjęcia stanowiska skarżącego. Z tego względu zaliczenie w poz. 476 załącznika Nr 1 - do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17.12.2002r w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną ( Dz. U. z 2003r Nr 16, poz. 149), określającego śródlądowe wody powierzchniowe lub części stanowiące własność publiczną, istotne dla kształtowania zasobów wodnych i ochrony przeciwpowodziowe- rzeki [...] do takich wód, przy wskazaniu kryterium zaliczenia Q>2m³/s, nie ma doniosłości prawnej dla przedmiotu sprawy w postępowaniu ewidencyjnym. Zgodnie z przepisem art. 217 ust .1 ustawy z dnia 18.07.2001r. Prawo wodne - z dniem jej wejścia w życie, tj. z dniem 1.01.2002r, stanowiące własność Skarbu Państwa wody oraz grunty pokryte tymi wodami przechodzą w trwały zarząd odpowiednio- urzędów morskich, regionalnych zarządów gospodarki wodnej, parków narodowych, stosownie do art. 11 ust 1 pkt 1-3. Taka regulacja oznacza, że o zakresie trwałego zarządu gruntami i wodami położonymi w granicach parku narodowego, decyduje zakres granic tego parku w dniu wejścia w życie ustawy. Stosownie do art. 217 ust 2 przejęcie mienia, o którym mowa w ust. 1 stwierdza na wniosek zainteresowanego, właściwy starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Przepis ten wskazuje zatem organ i tryb właściwy dla postępowania w przypadku sporu pomiędzy jednostkami organizacyjnymi Skarbu Państwa, co do zakresu i przedmiotu trwałego zarządu. Wbrew zatem stanowisku skargi nie została wykazana przewidziana § 12 ust 1 pkt 5 Rozporządzenia o ewidencji gruntów i budynków, przesłanka wprowadzenia zmiany podmiotowej przez uwidocznienie jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa sprawującej trwały zarząd działkami ewidencyjnymi [...], [...], [...] w [...] wynikającej z dyspozycji zawartej w aktach normatywnych. W świetle bowiem art. 217 ust. 1 ustawy Prawo wodne, regionalny zarząd gospodarki wodnej i park narodowy należą do tych jednostek organizacyjnych, które mogły przejąć w zarząd wody i grunty pokryte wodami. Rozstrzygnięcie sporu między tymi jednostkami nie należy do postępowania ewidencyjnego. W sprawie było bezsporne - aczkolwiek nieudokumentowane wypisem z księgi wieczystej, że działki ewidencyjne w/w wymienione stanowią własność Skarbu Państwa. Sporne zaś było czy w całości pokryte są wodami rzeki[...] i czy położone są w granicach parku. Samo powoływanie się przez stronę skarżącą na brzmienie § 3 pkt 2 Lit b Rozporządzenia Rady Ministrów z 14.05.1996r w sprawie Pienińskiego Parku Narodowego (Dz. U. Nr 64, poz. 307), z którego wynika, że w zarząd Parku Narodowego nie przechodzą nieruchomości w zarządzie Okręgowej Dyrekcji Gospodarki Wodnej w tym rzeka [...] o powierzchni [...] ha, wcale nie dowodzi, iż rzeka ta w całości leży poza granicami parku. Przepis § 2 tego rozporządzenia wyznacza linię graniczną określającą obszar Pienińskiego Parku Narodowego. W części końcowej tego przepisu m.in. stwierdzono, że linia graniczna biegnie "północną granicą działki Nr [...] do zetknięcia z rzeką [...]( działka [...] według mapy obrębu [...] gminy [...] z dnia [...] 1970r. Nr ewid [...]), rzeką [...] do punktu położonego naprzeciw ujścia do rzeki [...]potoku bez nazwy ( działka Nr [...]), przecina rzekę [...] i biegnie....". Taka redakcja wskazuje, że pewien obszar rzeki [...] jest jednak położony w granicach Parku Narodowego. Z tych względów kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do konstatacji, że odmowa wprowadzenia żądanej zmiany podmiotowej była zgodna z prawem. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz, 1270 z poźn. zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI