III SA/Kr 1370/23

III SA/Kr 1370/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /sprawozdawca/
Katarzyna Marasek-Zybura /przewodniczący/
Magdalena Gawlikowska
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
Art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1967
Art. 24
Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant starszy referent Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2024 r. sprawy ze skargi E. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 28 czerwca 2023 r. nr SKO.Soc/4116/1163/2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej E. A. 24 zł (dwadzieścia cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z 28 czerwca 2023 r. nr SKO.Soc/4116/1163/2023 działając na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1967, dalej: ustawa o szczególnych rozwiązaniach) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 775), po rozpatrzeniu odwołania E. A. (dalej: "skarżąca") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta Bukowno z 9 marca 2023 r., nr GL.8280.607.źć.2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wnioskiem z 29 listopada 2022 r. skarżąca zwróciła się do Burmistrza Miasta Bukowno o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła. We wniosku jako adres zamieszkania wskazała: [...] B., ul. P. [...] oraz, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z P. A.
Po rozpoznaniu wniosku, Burmistrz Miasta Bukowno decyzją z 9 marca 2023 r., nr GOPS.515.1873.2022 odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego dodatku.
W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że podstawą odmowy przyznania dodatku dla gospodarstwa domowego w oparciu o art. 24 ust. 5a o szczególnych rozwiązaniach, jest brak podjęcia przez wnioskodawcę kroków formalnych prowadzących do ustalenia do dnia 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, a mieszkających pod tym samym adresem w odrębnych lokalach. Wnioskodawca powinien wykazać się inicjatywą i wskazać organowi, że niemożliwe jest ustalenie odrębnego adresu w terminie do 30 listopada 2022 r. Formalnymi krokami zmierzającymi do ustalenia odrębnego adresu w przypadku domu jednorodzinnego zamieszkałego przez więcej niż jedno gospodarstwo domowe mogą być: zaświadczenie o samodzielności lokalu, akt notarialny - umowa ustanowienia odrębnej własności lokalu, postanowienie sądu w postępowaniu o dział spadku, bądź zniesienie współwłasności, poprzez ustanowienie odrębnej własności lokalu lub kopii wniosku o nadanie odrębnego adresu zamieszkania wraz z wymaganymi prawem załącznikami, tj., umową notarialną ustanowienia odrębnej własności lokalu lub prawomocnym postanowieniem sądu ustanawiającym odrębną własność lokalu.
Jak wynika z akt sprawy skarżąca złożyła oświadczenie na podstawie art. 75 § 2 k.p.a., iż w terminie do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla dwuosobowego gospodarstwa domowego zamieszkującego w budynku pod wskazanym adresem w odrębnym lokalu.
Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 10 lutego 2023 r. wynika, iż pod wskazanym adresem znajduje się dom wielokondygnacyjny. Wywiad środowiskowy oraz oględziny zajmowanych pomieszczeń zostały sporządzone przez pracowników socjalnych ze współdzielonej klatki schodowej. Skarżąca oświadczyła, że zamieszkuje górną kondygnację budynku, na którą składają się dwie izby oraz, że lokal posiada kuchnię i łazienkę z ubikacją. Wejście do lokalu jest ze wspólnej klatki schodowej, a gospodarstwo domowe korzysta ze współdzielonego źródła ciepła. Jednocześnie skarżąca nie wykazała, że zostały podjęte jakiekolwiek kroki formalne prowadzące do ustalenia odrębnego adresu, co również zostało potwierdzone podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego.
Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie wniosła skarżąca. Zaskarżonej decyzji zarzuciła niezastosowanie przez organ przepisów zawartych w art. 2 ust. 3c-3d ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r., obowiązujących od 3 listopada 2022 r., wprowadzonych ustawą z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych, wydanie decyzji odmownej pomimo wykazania się inicjatywą i spełnienia wszystkich przesłanek do otrzymania dodatku oraz oczekiwanie przez organ podjęcia kroków formalnych prowadzących do ustalenia odrębnego adresu, które to oczekiwanie nie ma umocowania prawnego w ustawie. Zdaniem skarżącej zostały spełnione wszystkie przesłanki ustawowe do przyznania wnioskowanego dodatku. W miejscu zamieszkania przeprowadzony został wywiad środowiskowy połączony z wizją lokalną lokalu, która potwierdziła odrębność lokalu względem innych gospodarstw domowych prowadzonych w odrębnych lokalach i zamieszkujących pod tym samym adresem oraz korzystających ze współdzielonego źródła ciepła zgłoszonego do CEEB.
Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty poprzez przyznanie wnioskowanego dodatku.
Opisaną we wstępie decyzją SKO w Krakowie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.
W swoich rozważaniach Kolegium, wskazało, że zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy, w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem.
Ponadto jak stanowi art. 24 ust. 5a ustawy, w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 4 i 5 do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków zgodnie z ust. 1. Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy, w przypadku, o którym mowa w ust. 5a, gospodarstwu domowemu, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent przyznaje dodatek dla gospodarstw domowych w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ciepła wpisanego lub zgłoszonego do centralnej ewidencji emisyjności budynków zgodnie z ust. 1.
W ocenie Kolegium z art. 24 ust. 5a i 5b ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw wynika, że do przyznania kolejnego dodatku dla gospodarstwa domowego zamieszkującego pod adresem, dla którego przyznany został już dodatek nie jest wystarczające ustalenie w toku wywiadu środowiskowego, czy złożenie oświadczenia przez osobę ubiegającą się o dodatek, że w budynku znajdują się dwa (lub więcej) odrębne lokale. Konieczne jest wykazanie przez osobę ubiegającą się o przedmiotowy dodatek, że w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. podjęto realne starania mające na celu wydzielenie odrębnego lokalu, ale z przyczyn obiektywnych, czyli niezależnych od strony, nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu zamieszkania dla zajmowanego lokalu.
Kolegium podkreśliło również, że nawet po zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, która weszła w życie 4 listopada 2022 r., tj. po dodaniu do ustawy art. 24 ust. 5a i 5b, zasada jest, iż na jeden adres zamieszkania przysługuje jeden dodatek. Nowelizacja ustawy nie uchyliła bowiem art. 24 ust. 4, zgodnie z którym w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Tak więc wolę ustawodawcy nie było przyznanie wielu dodatków na ten sam adres, nawet w sytuacji odrębności lokali. Od reguły przysługiwania jednego dodatku na jeden adres przewidziany został wyjątek, niemniej jednak odstąpienie od podstawowej zasady ustalonej w art. 24 ust. 4 ustawy możliwe jest tylko w przypadku podjęcia kroków formalnych, prowadzących do nadania odrębnego adresu.
Na poparcie swojego stanowiska, organ odwoławczy powołał się na liczne orzecznictwo sądowe.
Tymczasem w przedmiotowej sprawie, nie zostały podjęte żadne kroki w celu ustalenia odrębnego adresu w budynku zamieszkiwanym przez skarżącą.
Na powyższą decyzję skarżąca, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1. art. 2 ust. 3c-3d ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, poprzez jego błędną wykładnię i wywiedzenie z treści powołanego przepisu, że przesłanką przyznania dodatkuwęglowego jest formalne wykazanie przez gospodarstwo domowe, że poczyniło ono kroki niezbędne dla nadania odrębnego adresu zamieszkania w terminie do dnia 30 listopada 2022 r., podczas gdy powołany przepis takiego obowiązku nie statuuje, zaś wnioskodawca ubiegający się o przyznanie dodatku węglowego może wykazać fakt prowadzenia odrębnego gospodarstwa w trakcie wywiadu środowiskowego, a także jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, w której wnioskodawca nie miał obiektywnie istniejącej możliwości wykazania przed organem złożenia wniosku o nadanie nowego adresu zamieszkania dla odrębnego gospodarstwa domowego w terminie do dnia 30 listopada 2022 roku;
2. art. 2 ust. 3a-3b ustawy z 5 sierpnia 2022 r., poprzez jego błędne zastosowanie prowadzące do odmowy przyznania dodatku węglowego pomimo spełnienia przez skarżącą ustawowych przesłanek jego otrzymania;
3. art. 24 ust. 5a-5b ustawy z 15 września 2022 r., poprzez jego błędne zastosowanie prowadzące do odmowy przyznania dodatku węglowego pomimo spełnienia przez skarżącą ustawowych przesłanek jego otrzymania;
4. art. 6 k.p.a., poprzez działanie organów w sposób nieuprawniony przepisami prawa, a polegający na kreowaniu pozaustawowych i niemających uzasadnienia w innych, obowiązujących przepisach kryteriów przyznawania dodatku węglowego, podczas gdy w sposób wyczerpujący ustawodawca sformułował je w ustawie o dodatku węglowym;
5. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez pominięcie w rozpatrzeniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przeprowadzonego przez organ I instancji wywiadu środowiskowego i dokonanie ustaleń faktycznych w sprawie z pominięciem wyników wywiadu środowiskowego ustalającego zamieszkiwanie przez gospodarstwo domowe w wyodrębnionym lokalu - osobne wejście (odrębne drzwi wejściowe) ze wspólnej klatki schodowej na osobnej kondygnacji w budynku oraz z pominięciem oświadczenia składanego wraz z wnioskiem dnia 29.11.2022 r.;
6. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na dowolnej ocenie materiału dowodowego, wyrażającej się w nadinterpretacji art. 2 pkt. 3d ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, który stanowi o tym, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez organ ma na celu ustalenie zamieszkiwania pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych, a nie weryfikowanie podczas tego wywiadu formalnej dokumentacji związanej z wyodrębnieniem adresu lokalu lub jej okazywania;
7. art. 80 k.p.a., poprzez dowolne uznanie, że okoliczności wynikające z przeprowadzonego przez organ I instancji wywiadu środowiskowego pozostają w sprawie nieistotne wobec niepodjęcia przez skarżącą starań o nadanie jego gospodarstwu odrębnego adresu zamieszkania, podczas gdy okoliczność prowadzenia przez wnioskodawcę odrębnego gospodarstwa domowego wynika z przeprowadzonego wywiadu i należy ją uznać za udowodnioną;
8. art. 75 § 2 k.p.a., polegające na tym, iż organ I instancji w sposób nieuzasadniony i niewynikający z ustaw wymagał wykazania podjęcia formalnych kroków prowadzących do ustalenia odrębnego adresu lokalu, podczas gdy na mocy artykułu 75 § 2 k.p.a., jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ może na wniosek strony odebrać oświadczenie od strony, ale nie może żądać zaświadczenia właściwego organu administracji, np. w postaci wykazania podjęcia formalnych kroków prowadzących do ustalenia odrębnego adresu;
9. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego i braku dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym: - braku weryfikacji dat poszczególnych dokumentów, a co za tym idzie niewyjaśnienie faktycznego upłynięcia terminu rozpatrzenia sprawy w postaci wydania decyzji przez organ I instancji do dnia 29 grudnia 2022 r. (tj. w ciągu miesiąca od dnia doręczenia wniosku), a co za tym idzie stanowiącego od dnia 30 grudnia 2022 r. (piątek) o milcząco załatwionej sprawie zgodnie z art. 122a § 2 k.p.a. w przypadku, gdy organ I instancji nie wyda decyzji lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie w ciągu miesiąca, - braku weryfikacji, a co za tym idzie pominięcie faktu, iż wraz z wnioskiem (na oryginalnym druku wniosku) złożono również oświadczenie z datą 28 listopada 2022 r., aby wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła nie pozostał bez rozpatrzenia;
10. art. 8 i 107 § 3 k.p.a., przez przytaczanie przez SKO, jako uwiarygodnienia swojej decyzji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 maja 2023 r. w sprawie II SA/Lu 157/23. Wybiórcze wskazanie na wyrok WSA w Lublinie utrzymujący zaskarżoną decyzję i przytaczanie takiego wyroku, a nie opieranie się na przepisach ustaw nosi znamiona próby nieuzasadnionego uwiarygodnienia swojej decyzji. Należy bowiem zauważyć, że przykładowo w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 lipca 2023 sprawie II SA/Ld 395/23, WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza, przedstawiając w podsumowaniu uzasadnienia stanowisko "(...) skoro ustalony stan faktyczny nie budzi wątpliwości, a wobec stwierdzenia, że ustawodawca nie wprowadził wymogu, aby okoliczność "braku możliwości ustalenia odrębnego adresu" mogła być ustalona wyłącznie na skutek podjęcia formalnych kroków w celu uzyskania odrębnego numeru porządkowego, należy uznać, że istniały podstawy do przyznania skarżącemu wnioskowanego przez i niego dodatku węglowego".
W uzasadnieniu skargi ,skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty, oraz wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w celu ponownego rozpatrzenia wniosku i przyznania wnioskowego dodatku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.)
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 28 czerwca 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta Bukowno z 9 marca 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967), dalej powoływanej także jako "ustawa o szczególnych rozwiązaniach".
Zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 tej ustawy, dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w przypadku gdy głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest:
1) kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy, albo
2) kocioł gazowy zasilany skroplonym gazem LPG, albo
3) kocioł olejowy - zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576 i 1967), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Artykuł 24 ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach stanowi natomiast, iż przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się:
1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo
2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).
Zgodnie z art. 24 ust. 4 cyt. ustawy, w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Art. 24 ust. 5 ustawy stanowi zaś, że w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest przyznawany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania.
Na mocy art. 36 pkt 2 ustawy z dnia 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 2243), obowiązującej od dnia 4 listopada 2022 r., do ustawy o szczególnych rozwiązaniach zostały dodane art. 24 ust. 5a-5c. Zgodnie z art. 24 ust. 5a w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 4 i 5 do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków zgodnie z ust. 1. Artykuł 24 ust. 5b cyt. ustawy stanowi natomiast, że w przypadku, o którym mowa w ust. 5a, gospodarstwu domowemu, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent przyznaje dodatek dla gospodarstw domowych w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ciepła wpisanego lub zgłoszonego do centralnej ewidencji emisyjności budynków zgodnie z ust. 1. Wreszcie, stosownie do art. 24 ust. 5c cyt. ustawy, w przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 5b, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu.
Należy wskazać, że ratio legis omawianej ustawy było zrekompensowanie przez państwo jak najszerszej grupie gospodarstw domowych wysokich cen energii, w tym również kosztów zakupu opału. Ustawa nie uzależnia prawa do otrzymania dodatku od kryterium dochodowego. Ustawodawca, wyposażając organy administracji w bardzo szerokie narzędzia do weryfikacji okoliczności uprawniających do otrzymania tego świadczenia, a jednocześnie w dużej mierze upraszczając formalności proceduralne po stronie wnioskodawców, dążył bowiem do zapewnienia wsparcia finansowego jak największej liczbie gospodarstw domowych. Organy administracji przy ocenie spełnienia przez wnioskodawcę przesłanki do przyznania dodatku, jaką stanowi zamieszkiwanie w odrębnym lokalu, winny skłaniać się do celowościowej i funkcjonalnej wykładni pojęcia tych pojęć.
W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze podejmując zaskarżoną decyzję, nie kwestionowało, że pod wskazanym przez skarżącą we wniosku adresem zamieszkują osobne gospodarstwa domowe i że skarżąca prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe. Uznano jednak, że skarżąca nie wykazała aby podjęła jakiekolwiek kroki formalne prowadzące do ustalenia odrębnego adresu. Z tych przyczyn organ odwoławczy uznał, iż nie została spełniona przesłanka przyznania dodatku z tytuły wykorzystywania niektórych źródeł ciepła.
Z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy wynika, że deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw została złożona przez M. G. w dniu 25 listopada 2022 r. Zgłosił on dla nieruchomości pod adresem ul. P. [...], B. [...], w której zamieszkuje również skarżąca, zainstalowane źródło ciepła: kocioł na paliwo stałe (zainstalowany i eksploatowany z funkcją c.o.) oraz kocioł gazowy z funkcją c.w.ou. Wskazał jako rodzaj stosowanego paliwa pellet drzewny. Skarżąca, zamieszkująca pod tym samym adresem co M. G., 24 listopada 2022r. złożyła wniosek o wypłatę dodatku z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła. Skarżąca we wniosku wskazała jako osoby wchodzące w skład jej gospodarstwa domowego siebie oraz P. A. Organy odmówiły przyznania jej dodatku węglowego z uwagi na fakt, że nie podjęła ona formalnych kroków celem nadania odrębnego adresu swojemu odrębnemu lokalowi.
Odnosząc powyższe do realiów kontrolowanej sprawy Sąd stwierdza, że prawidłowo ustalono w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, że zajmowany przez skarżącą lokal ma charakter odrębny od pozostałych. Znajduje się on bowiem w budynku wielokondygnacyjnym, do którego wchodzi się ze wspólnie zajmowanej klatki schodowej. Skarżąca zajmuje górną kondygnację. Na jej lokal składają się dwie izby, kuchnia oraz łazienka, a gospodarstwo domowe korzysta ze współdzielonego źródła ciepła. Z akt sprawy wynika, że skarżąca ogrzewa lokal piecem klasy piątej na pellet drzewny.
W odniesieniu do braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach organ powinien był wezwać skarżącą o wykazanie, czy jej gospodarstwo domowe zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe we wskazanym wyżej terminie, ustalenie odrębnego adresu. W niniejszej sprawie takie oświadczenie zostało złożone. W orzecznictwie przyjmuje się, że dla potwierdzenia tej okoliczności – wystarczające jest złożenie oświadczenia o niemożliwości ustalenia w terminie do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu.
Istotna dla niniejszej sprawy jest więc realizacja następujących okoliczności:
- fakt zamieszkiwania pod jednym adresem osób wchodzących w skład więcej niż jednego gospodarstwa domowego
- brak możliwości ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych w terminie do dnia 30 listopada 2022 r.
- istnienie pod tym samym adresem odrębnych lokali,
- oddzielne lub współdzielone źródło ogrzewania dla poszczególnych gospodarstw domowych.
W niniejszej sprawie skarżąca spełnia wszystkie wymagane warunki celem przyznania wnioskowanego dodatku.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że nie jest natomiast konieczne podejmowanie jakichkolwiek formalnych kroków przez osobę zarówno wnioskująca o dodatek węglowy, jak i o dodatek z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła, prowadzących do wyodrębnienia własności lokalu lub ustalenia odrębnego adresu lokalu, gdyż ustawodawca nie wprowadził takiego wymogu do ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, a tym samym nie wprowadził wymogu udokumentowania przez wnioskodawcę faktu wszczęcia bądź zakończenia odpowiedniej procedury (np. poprzez przedłożenie zaświadczenia o samodzielności lokalu, wniosku o nadanie numeru porządkowego). Sąd podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że spełnienie wskazanej przesłanki może nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, że do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony, a następnie dokonanie oceny oświadczenia w kontekście zaistnienia warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3c u.d.w. (por. wyroki WSA w Gliwicach: z 11 maja 2023 r., II SA/Gl 355/23, z 8 maja 2023 r., II SAB/Gl 24/23, z 7.09.2023 r., II SA/Gl 653/23, LEX nr 3603852, wyrok WSA w Poznaniu z 31.08.2023 r., IV SA/Po 438/23, LEX nr 3604781, wyrok WSA w Łodzi z 25.08.2023 r., II SA/Łd 481/23, LEX nr 3600808, wyrok WSA w Krakowie z 11.07.2023 r., III SA/Kr 673/23, LEX nr 3589360, wyrok WSA w Krakowie z 29.06.2023 r., III SA/Kr 642/23, LEX nr 3579587, wyrok WSA w Krakowie z 28.11.2023 r., III SA/Kr 1104/23, LEX nr 3643134, Wyrok WSA w Krakowie z 23.11.2023 r., III SA/Kr 987/23, LEX nr 3646520, Wyrok WSA w Bydgoszczy z 8.11.2023 r., II SA/Bd 371/23, LEX nr 3631639).
Należy też wskazać, że warunek "zamieszkiwania pod jednym adresem w odrębnych lokalach" nie powinien być interpretowany w kontekście odrębnej własności lokalu mieszkalnego, lecz odrębności lokalu w sensie funkcjonalnym. Ustalenie spełnienia warunku odrębności lokalu w kontekście art. 24 ust. 5a ustawy z 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach nie może być uzależnione od spełnienia warunku samodzielności lokalu mieszkalnego w rozumieniu ustawy o własności lokali. Nie ma bowiem w tym zakresie odesłania w przepisach ustawy. Nie można też dokonywać wykładni tego pojęcia w sposób skrajnie niekorzystny dla strony, w sytuacji gdy nie ma ustawowej definicji określającej "odrębny lokal". Należałoby więc zastosować potoczne znaczenie takiego pojęcia i przyjąć, że chodzi w tym wypadku o osobny zespół pomieszczeń funkcjonalnie ze sobą powiązanych, np. pokoje, kuchnię, łazienkę, z osobnym wejściem do budynku lub przynajmniej z klatki schodowej, służące jako mieszkanie do wyłącznego użytku konkretnego gospodarstwa domowego.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a.