III SA/Kr 1361/25
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające policjantowi wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy, wskazując na nieprawidłową wykładnię przepisów i naruszenia proceduralne, w tym kwestię przedawnienia.
Policjant Z. M. domagał się wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego uznający za niekonstytucyjny dotychczasowy sposób obliczania ekwiwalentu. Organy policji odmówiły, uznając, że wypłacono należny ekwiwalent zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu zwolnienia i podnosząc zarzut przedawnienia. Sąd administracyjny uchylił decyzje organów, stwierdzając naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego, w szczególności w zakresie wykładni przepisów przejściowych dotyczących ekwiwalentu po wyroku TK oraz nieprawidłowego rozpatrzenia zarzutu przedawnienia.
Sprawa dotyczyła skargi Z. M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie, utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe. Skarżący, zwolniony ze służby w 2015 r., domagał się wyrównania w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2018 r. (sygn. akt K 7/15), który uznał za niekonstytucyjny przepis art. 115a ustawy o Policji w zakresie ustalania ekwiwalentu w wysokości 1/30 miesięcznego uposażenia. Organy policji odmówiły, argumentując, że ekwiwalent został wypłacony zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu zwolnienia (przelicznik 1/30) i podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd wskazał na naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym nieprawidłową wykładnię art. 115a ustawy o Policji w związku z przepisami przejściowymi ustawy z 2020 r. oraz wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Podkreślono, że niekonstytucyjny przepis nie może stanowić podstawy orzekania, a przepisy przejściowe nie mogą ograniczać skutków wyroku TK. Ponadto, sąd stwierdził naruszenie przepisów proceduralnych, w szczególności art. 7, 77 § 1 k.p.a. (brak należytego wyjaśnienia sprawy) oraz art. 79a § 1 k.p.a. (niepoinformowanie strony o przesłankach mogących skutkować negatywnym rozstrzygnięciem, w tym o kwestii przedawnienia). Sąd zwrócił uwagę, że organy nie rozważyły należycie zarzutu przedawnienia, nie analizując czynności przerywających bieg terminu ani możliwości nieuwzględnienia przedawnienia z uwagi na wyjątkowe okoliczności. Sąd nakazał organom ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wskazanej wykładni prawa materialnego i proceduralnego.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, policjantowi zwolnionemu ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. przysługuje prawo do ponownego rozpatrzenia sprawy i ustalenia ekwiwalentu według zasad wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., jednak z wyłączeniem niekonstytucyjnego współczynnika 1/30, który powinien być zastąpiony przez właściwą interpretację zgodną z wyrokiem TK (np. 1/21 lub inną równowartość).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nieprawidłowo zinterpretowały przepisy przejściowe ustawy z 2020 r. i wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Niekonstytucyjny przepis nie może być podstawą orzekania, a przepisy przejściowe nie mogą ograniczać skutków wyroku TK. Należy stosować zasady obowiązujące przed 6 listopada 2018 r., ale z uwzględnieniem eliminacji niekonstytucyjnego przelicznika.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
Dz.U. 2020 poz 1610 art. 9 § ust. 1
Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw
Przepis ten reguluje zasady stosowania znowelizowanego art. 115a ustawy o Policji, wskazując, że stosuje się go do spraw wszczętych i niezakończonych przed 6 listopada 2018 r. oraz do spraw policjantów zwolnionych po tej dacie. Jednocześnie stanowi, że ekwiwalent za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed tą datą.
u.o.P. art. 115a
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
Pierwotnie ustalał wysokość ekwiwalentu za 1 dzień niewykorzystanego urlopu w wysokości 1/30 miesięcznego uposażenia. Po wyroku TK z 30.10.2018 r. (sygn. akt K 7/15) jego część dotycząca współczynnika 1/30 została uznana za niekonstytucyjną. Nowelizacja z 2020 r. nadała mu nowe brzmienie (1/21), ale przepisy przejściowe regulują jego stosowanie.
Pomocnicze
u.o.P. art. 107 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
Roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
u.o.P. art. 107 § ust. 2
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
Organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami.
u.o.P. art. 114 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
Policjant zwalniany ze służby otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej obowiązane są do należytego i wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej obowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 79a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej jest obowiązany poinformować stronę o okolicznościach, które nie zostały wykazane, a które mogą skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 listopada 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego lub naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 listopada 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga sprawę co do istoty, jeżeli pozwala na to zebrany materiał dowodowy.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 listopada 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego typu postępowania.
Konstytucja RP art. 66 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego jest zagwarantowane.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3 zdanie drugie
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieprawidłowa wykładnia art. 115a ustawy o Policji w związku z przepisami przejściowymi i wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Niewłaściwe rozpatrzenie zarzutu przedawnienia roszczenia. Naruszenie art. 79a k.p.a. poprzez niepoinformowanie strony o przesłankach mogących skutkować negatywnym rozstrzygnięciem.
Odrzucone argumenty
Organy policji argumentowały, że ekwiwalent został wypłacony zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu zwolnienia (przelicznik 1/30) i że roszczenie uległo przedawnieniu.
Godne uwagi sformułowania
niekonstytucyjny przepis stracił moc obowiązującą i nie może być podstawą orzekania w procesie stosowania prawa niezależnie od tego, czy rozstrzygnięcie dotyczy stanu faktycznego sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału czy też zaistniałego po tej dacie. nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia "istoty" corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji. nie jest rolą Sądu zastępowanie organów w powyższym zakresie, ponieważ sądy administracyjne kontrolują zgodność z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, jednak nie rozstrzygają spraw administracyjnych za organy. nie należy zaskakiwać strony negatywnym rozstrzygnięciem sprawy.
Skład orzekający
Urszula Zięba
przewodniczący sprawozdawca
Michał Niedźwiedź
członek
Jakub Makuch
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących ekwiwalentu za niewykorzystany urlop po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zasady rozpatrywania zarzutu przedawnienia w sprawach administracyjnych, stosowanie art. 79a k.p.a."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji policjantów zwolnionych ze służby przed określonymi datami i zastosowania przepisów po wyroku TK. Kwestia przedawnienia wymaga indywidualnej analizy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami funkcjonariuszy służb mundurowych i interpretacją wyroków Trybunału Konstytucyjnego, co jest istotne dla prawników i potencjalnie dla samych funkcjonariuszy.
“Policjant walczy o wyrównanie ekwiwalentu za urlop po wyroku TK – sąd po stronie funkcjonariusza?”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
III SA/Kr 1361/25 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2026-02-18 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-10-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Jakub Makuch Michał Niedźwiedź Urszula Zięba /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6192 Funkcjonariusze Policji Hasła tematyczne Policja Skarżony organ Komendant Policji Treść wyniku uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1610 art. 9 ust. 1 Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw. Dz.U. 2025 poz 636 art. 107 i art. 115a Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba (spr.) Sędziowie: WSA Michał Niedźwiedź WSA Jakub Makuch po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 lutego 2026 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia 31 lipca 2025 r. nr 23/EU-O/2025 w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Uzasadnienie Wnioskiem z 24 marca 2025 r. Z. M. (dalej "skarżący") zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji w Krakowie o wypłacenie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy (76 dni) i dodatkowy (26 dni) w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji. Uzasadniając swoje żądanie skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, opublikowany 6 listopada 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 2102). Decyzją z 26 maja 2025 r. Komendant Miejski Policji w Krakowie odmówił skarżącemu wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy. Organ uznał bowiem, że po zwolnieniu ze służby wypłacono Skarżącemu przysługujący mu ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy w całości, zgodnie z obowiązującymi przepisami. W odwołaniu skarżący podniósł, że przepisy, na podstawie których został mu wypłacony ekwiwalent zostały uznane za niekonstytucyjne i wniósł w związku z tym o uwzględnienie jego wniosku o wypłatę wyrównania. Decyzją z 31 lipca 2025 r. Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ wskazał, że skarżący został zwolniony ze służby w Policji z dniem 29 września 2015 r. na podstawie rozkazu personalnego nr 2398/2015 Komendanta Miejskiego Policji w Krakowie z 14 września 2015 r. Skarżącemu wypłacono ekwiwalent pieniężny w łącznej kwocie 24.214,80 zł brutto, tj. za 102 dni niewykorzystanych urlopów. Organ odwoławczy podał, że ekwiwalent został ustalony przy zastosowaniu "przelicznika" w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego – na podstawie art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2025 r. poz. 636 ze zm.), dalej "u.o.P.", Organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art. 115a u.o.P. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2020 r., a zatem z uwzględnieniem zmiany tego przepisu oraz przepisów przejściowych wprowadzonych ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 1610). Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Z przepisu tego wynika dla organu nakaz stosowania prawa obowiązującego w dniu orzekania. Nadto wymóg działania organów władzy publicznej na podstawie prawa oznacza w szczególności nakaz podejmowania przez te organy działań tylko w przypadkach prawem przewidzianych. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 1 pkt 16 przywołanej ustawy z 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach, art. 115a u.o.P otrzymał brzmienie: "ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym". Z kolei zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 przywołanej ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. przepis art. 115a u.o.P. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów u.o.P. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. W konsekwencji od dnia 1 października 2020 r. w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. - co ma miejsce w niniejszej sprawie - zastosowanie znajdą wyłącznie przepisy w brzmieniu dotychczasowym dotyczące ustalania wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe (a więc z obowiązującym w dniu zwolnienia ze służby "przelicznikiem" 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego). W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że nowy przepis art. 115a u.o.P., jak również przepisy przejściowe ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach, nie przyznają policjantowi zwolnionemu ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. prawa do wyrównania wypłaconego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. Na podstawie przepisów obowiązujących od dnia 1 października 2020 r. organ nie jest zatem upoważniony do dokonania wypłaty uzupełniającej. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji w sposób prawidłowy zastosował obowiązujące po dniu 1 października 2020 roku przepisy odnoszące się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. i wobec braku możliwości naliczenia i wypłaty wyrównania słusznie wydał decyzję odmawiającą wypłaty wnioskowanego przez stronę wyrównania. Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie z ostrożności procesowej podniósł także zarzut przedawnienia roszczenia o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego zgodnie z art. 107 ust. 1 u.o.P. Zdaniem organu odwoławczego roszczenie skarżącego stało się wymagalne 1 października 2020 r., kiedy weszła w życie ustawa o szczególnych rozwiązaniach. Trzyletni okres przedawnienia upłynął zatem 1 października 2023 r., a strona złożyła swój wniosek - datowany na 24 marca 2025 r. - 1 kwietnia 2025 r. Organ odwoławczy stwierdził w związku z tym, że roszczenie strony podniesione w jej wniosku z 24 marca 2025 r. uległo przedawnieniu. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący ponownie powołał się na wyrok TK o sygn. akt K 7/15 i wynikające z niego skutki oraz wniósł o wypowiedzenie się w niniejszej sprawie przez Sąd administracyjny. Odpowiadając na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem wydane w sprawie decyzje zostały podjęte z naruszeniem przepisów postępowania oraz prawa materialnego. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 grudnia 2024 r., sygn. akt III OSK 6166/21, kwestia przedawnienia jest bez wątpienia objęta zakresem sprawy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop w znaczeniu materialnoprawnym i ma znaczenie dla ostatecznego wyniku tej sprawy. Przedawnienie jest instytucją prawa materialnego, która wywołuje także skutki procesowe. Zgodnie z art. 107 ust. 1 u.o.P., roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Stosownie do art. 107 ust. 2 u.o.P. organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Zgodnie z art. 107 ust. 3 ustawy o Policji bieg przedawnienia roszczenia z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa: 1) każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia; 2) uznanie roszczenia. W zaskarżonej decyzji Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie z ostrożności procesowej podniósł zarzut przedawnienia roszczenia skarżącego. Wskazał, że roszczenie o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy stało się wymagalne 1 października 2020 roku, tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach, a uległo przedawnieniu z dniem 1 października 2023 roku. Kwestii przedawnienia w ogóle nie poruszył organ I instancji w decyzji z 26 maja 2025 roku. Sąd stwierdza w związku z tym, że organ nie rozważył istotnych okoliczności dających podstawę do stwierdzenia, czy rzeczywiście doszło do przedawnienia roszczenia skarżącego o wyrównanie ekwiwalentu. Brak jest jakiejkolwiek analizy w przedmiocie ewentualnych czynności podejmowanych przez skarżącego przerywających bieg terminu przedawnienia. Nie jest rolą Sądu zastępowanie organów w powyższym zakresie, ponieważ sądy administracyjne kontrolują zgodność z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, jednak nie rozstrzygają spraw administracyjnych za organy. Nie mają więc obowiązku ustosunkowywania się do wszystkich okoliczności podlegających wyjaśnieniu i rozstrzygnięciu w danej sprawie administracyjnej, gdyż to obowiązkiem organu jest należyte wyjaśnienie i rozstrzygnięcie wszystkich mających istotny wpływ na wynik sprawy okoliczności. Podkreślić także należy, że w świetle art. 107 ust. 2 u.o.P. organ może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w jego dochodzeniu usprawiedliwione było okolicznościami. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że za nadzwyczajną okoliczność należy uznać stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu (por. wyrok NSA z 15 lipca 2020 r. w sprawie I OSK 2928/19), jednakże w normie wynikającej z art. 107 ust. 2 u.o.P. chodzi przede wszystkim o szczególne indywidualne okoliczności, decydujące o tym, że w konkretnej sprawie należy odstąpić od przedawnienia. Tymczasem, tego rodzaju rozważania nie znalazły się w zaskarżonej decyzji, ani – co oczywiste – w poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (tak: wyrok NSA z 27 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 445/19). W toku postępowania, wbrew treści art. 79a § 1 k.p.a., organy nie poinformowały skarżącego o okolicznościach, które na dzień rozstrzygania nie zostały wykazane przez skarżącego. Zgodnie z treścią tego przepisu, w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Zgodnie z art. 79a § 1 k.p.a. w terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1. Skarżący na etapie postępowania przed organem I, ani II instancji nie został zawiadomiony o przesłankach zależnych od strony, które w toku postępowania nie zostały wykazane. Organ nie poinformował skarżącego w kwestiach przedawnienia roszczenia, przerwania biegu przedawnienia, ani nie wezwał do wskazania okoliczności wystąpienia z wnioskiem w 2025 r. W orzecznictwie wskazuje się, że przepis art. 79a k.p.a. stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy (por. wyrok NSA z 17 lutego 2023 r., sygn. akt I GSK 1344/22). Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja została wydana również z naruszeniem przepisów prawa materialnego, gdyż organy nie zinterpretowały prawidłowo art. 115a u.o.P. w zw. z art. 9 ust. 1 przywołanej ustawy nowelizującej, w odniesieniu do treści i skutków wyroku TK z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. Jak wynika z akt sprawy, zwalnianemu ze służby skarżącemu, wypłacono ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop w oparciu o art. 114 ust. 1 pkt 2 u.o.P., stanowiący że policjant zwalniany ze służby, za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe, otrzymuje ekwiwalent pieniężny oraz art. 115a tej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu wypłaty. Zgodnie z art. 115a, ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego, odpowiadał wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Przepis ten został wprowadzony w życie ustawą z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji, ustawy o działalności ubezpieczeniowej, ustawy – Prawo bankowe, ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 2001 r., nr 100, poz. 1084) i obowiązywał od dnia 19 października 2001 r. Ww. wyrokiem Trybunał Konstytucyjny orzekł iż: "art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r. poz. 2067 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 416, 650, 730, 1039, 1544 i 1669) w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". A zatem od dnia opublikowania wyroku TK z 30 października 2018 r., czyli od 6 listopada 2018 r., część art. 115a u.o.P. (w brzmieniu uwzględniającym współczynnik ekwiwalentu pieniężnego w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym) została wyeliminowana z obrotu prawnego i nie może stanowić podstawy orzekania o wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Oznacza to, że niekonstytucyjny przepis stracił moc obowiązującą i nie może być podstawą orzeczenia w procesie stosowania prawa niezależnie od tego, czy rozstrzygnięcie dotyczy stanu faktycznego sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału czy też zaistniałego po tej dacie. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż orzeczenie Trybunału o niezgodności z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego typu postępowania. W przypadku derogacji przepisu prawa z powodu jego niezgodności z wzorcem konstytucyjnym, sytuację jednostki normuje bezpośrednio art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, który stwarza jednostce możliwość ponownego rozpatrzenia danej sprawy na podstawie zmienionego stanu prawnego, ukształtowanego w następstwie orzeczenia Trybunału. Celem ustawowej procedury, realizującej normę art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, musi być więc realne zagwarantowanie skutku w postaci uprawnienia do ponownego rozstrzygnięcia sprawy w nowym stanie prawnym, ustalonym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego (wyrok NSA z 13 czerwca 2025 r., sygn. akt III OSK 6690/21, orzeczenia.nsa.gov.pl). Po wydaniu wyroku Trybunału z 30 października 2018 r., w dniu 1 października 2020 r. weszła w życie ustawa o szczególnych rozwiązaniach. Przepis art. 1 pkt 16 tej ustawy nadał nowe brzmienie art. 115a u.o.P. Jednocześnie ustawodawca w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach zawarł przepis o charakterze intertemporalnym, regulujący zasady stosowania art. 115a u.o.P. w znowelizowanym brzmieniu. Z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach wynika, że art. 115a u.o.P. w brzmieniu znowelizowanym stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Natomiast ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za 2018 r. określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od 6 listopada 2018 r. Jak wskazał NSA w ww. wyroku o sygn. akt III OSK 6690/21, a Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni pogląd ten podziela (i w dalszej części uzasadnienia oprze się na argumentacji Sądu kasacyjnego), w procesie wykładni art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach fundamentalne znaczenie ma treść zdania drugiego tego artykułu, zgodnie z którym ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Regulacja zdania drugiego art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach odwołuje się do zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Nie budzi wątpliwości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., zgodnie z którym: "użycie przez ustawodawcę słowa "ekwiwalent" na oznaczenie świadczenia pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy uzasadnia wniosek, że chodzi o równowartość niewykorzystanych urlopów. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Innymi słowy, po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące, jak sama nazwa wskazuje, jego ekwiwalentem. Obowiązek wypłaty obciąża Policję (pracodawcę), ponieważ w czasie służby w tej formacji funkcjonariusz nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze". W treści art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach ustawodawca nie utożsamia pojęcia zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy z treścią art. 115a u.o.P., stanowiąc wyraźnie w zdaniu pierwszym art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach o "stosowaniu art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą", a w zdaniu drugim art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, o ustalaniu ekwiwalentu "na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r.", a tym samym rozróżniając sposób obliczania wysokości ekwiwalentu w oparciu o ustawowo wskazany przelicznik i wypłaty ekwiwalentu od zasad jego ustalania. Odwołanie się zatem przez ustawodawcę w zdaniu drugim art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach do "zasad", a nie do niekonstytucyjnego przelicznika w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, nie może być interpretowane jako powtórzenie niekonstytucyjnych przepisów ustawy o Policji, wbrew wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego i nakazanie stosowania do obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop z okresu przed dniem 6 listopada 2018 r. (czyli sprzed daty publikacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego) uregulowań, które utraciły moc w następstwie wydania wskazanego wyroku. Przyjęcie za prawidłową wykładnię przepisów przejściowych zastosowaną przez organ oznaczałoby, że w drodze regulacji intertemporalnych próbuje się ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału, co narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków Trybunału, które wiążą również ustawodawcę. Zasady, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, wymagają uwzględnienia przy wykładni art. 115a u.o.P. ww. wyroku Trybunału. Skoro orzeczenie Trybunału usunęło z systemu prawnego niekonstytucyjne brzmienie art. 115a ustawy o Policji w zakresie współczynnika 1/30, to posłużenie się przez ustawodawcę w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach sformułowaniem "na zasadach wynikających z przepisów ustawy" oznacza, że należy stosować art. 115a u.o.P. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, jednak z wyłączeniem tej jego części (dotyczącej współczynnika ekwiwalentu w wysokości 1/30), która została uznana za sprzeczną z przepisami ustawy zasadniczej i którą należy wypełnić treścią wyroku Trybunału. Trybunał w motywach swojego wyroku stwierdził bowiem, że "Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Przyjęcie w art. 115a ustawy o Policji wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia policjanta oznacza, że wypłacanej policjantowi należności za jeden dzień niewykorzystanego urlopu nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia "istoty" corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji". Z tej też przyczyny, na mocy art. 190 Konstytucji RP, nie tylko sądy, ale również organy administracji publicznej, powinny dokonywać wykładni art. 115a u.o.P. w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, zgodnie z ustawą zasadniczą. Tak więc zaprezentowana w niniejszej sprawie przez organy wykładnia art. 115a u.o.P. w zakresie stosowania przelicznika w wysokości 1/30, zamiast 1/21 do ustalania zwolnionemu ze służby przed 6 listopada 2018 r. policjantowi wysokości ekwiwalentu jest nieprawidłowe. Ponownie rozpoznając sprawę Komendant Miejski Policji w Krakowie dokonana w pierwszej kolejności ustaleń w przedmiecie ewentualnego przedawnienia roszczenia skarżącego zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku. W przypadku stwierdzenia, że nie doszło do przedawnienia roszczenia skarżącego, zastosuje wskazaną w wyroku wykładnię przepisów prawa materialnego, a podjęte rozstrzygnięcie uzasadni zgodnie z wymogami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a. Mając na względzie powyższe naruszenia, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", orzekł jak w sentencji wyroku. Sprawę rozpoznano na posiedzenie niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a, ponieważ pełnomocnik Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie zgłosił wniosek o rozpoznanie sprawy w tym trybie, a skarżący nie zażądał w terminie określonym w ww. przepisie przeprowadzenia rozprawy.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę