III SA/Kr 136/10

III SA/Kr 136/10 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2010-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-02-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Barbara Pasternak
Halina Jakubiec /przewodniczący sprawozdawca/
Janusz Kasprzycki
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II OSK 2388/10 - Wyrok NSA z 2011-04-06
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 122 poz 851
art. 5, 4a, 12 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity
Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
par. 8, par. 10
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
par. 11 ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec (spr.) Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2010 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 4 grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez G. P. decyzją z dnia 04.12.2009r. znak [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego
z dnia [...]2009r. Nr [...] znak [...]
o braku podstaw do stwierdzenia u G. P. chorób zawodowych: przewlekłego zatrucia substancjami chemicznymi – związkami fluoru, pylicy płuc, przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących – w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego, przewlekłego zanikowego, przerostowego i alergicznego nieżytu błon śluzowych, nosa gardła i tchawicy, wywołanego działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym, uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu wymienionych w poz. 1, 2, 4, 5, 6 i 15 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.).
Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 5, 4a, 12 ust. 2 pkt 1 ustawy
z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2006r., Nr 122, poz. 851) i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294) w zw. z § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869).
Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego:
G. P. był zatrudniony w latach 1962 – 1996 w Zakładach [...] na stanowiskach elektrolizerowego aluminium, aparatowego urządzeń wibracyjnych, pomocnika lutownika, lutownika oraz sterowniczego elektrowyciągu. Do jego obowiązków należało: obsługa procesu elektrolizy aluminium, ściąganie skrzepów, wylewka metalu, dokarmianie elektrolitu, szlamowanie wanny, odbijanie garnisażu, obsługa mieszalnika E., przesiewacza wibracyjnego, granulatora, przygotowanie proszku ferrytowego, obsługa elektrowyciągu przy produkcji kwasu siarkowego oraz prace lutownicze służb utrzymania ruchu. Był narażony na czynniki szkodliwe dla zdrowia takie jak: pył, dwutlenek siarki, ołów , tlenek cynku, tlenek kadmu, fluor, fluorki, fluorowodór i hałas. Szczególnie w latach 1984 – 1995 skarżący był zatrudniony w warunkach występowania czynników szkodliwych dla zdrowia w stężeniach znacznie przekraczających normatywy higieniczne. Był też eksponowany na czynniki chemiczne, których stężenia nie przekraczały NDS. Miał kontakt z azbestem i grafitem. Poziom hałasu wynosił od 80 – 90 dB a przekroczenie NDN tj. 85 dB odnotowano na stanowisku obsługi młynów i urządzeń wibracyjnych (praca w latach 1966-1967).
W kierunku choroby zawodowej badany był w Ośrodku Medycyny Pracy oraz Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego tj. jednostkach służby zdrowia właściwych w myśl § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych
(Dz.U. Nr 65, poz.294 z późno zm.) do wydawania orzeczeń lekarskich
o rozpoznaniu bądź braku podstaw do rozpoznania chorób zawodowych.
Ośrodek Medycyny Pracy (OMP), na podstawie przeprowadzonych badań w okresie od 7.02. do 10.04.2001 r. wydał w dniu [...]2001r. orzeczenia lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u badanego:
-przewlekłego zatrucia fluorem (poz. 1 wykazu),
-pylicy krzemowej i azbestowej (poz. 2 wykazu),
-przewlekłego nieżytu oskrzeli z niewydolnością oddechową (poz. 4 wykazu),
-przewlekłego przerostowego nieżytu gardła i krtani (poz.6 wykazu) oraz
-uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu (poz. 15 wykazu ).
OMP nie stwierdził na zdjęciu rtg klatki piersiowej zmian charakterystycznych dla pylicy płuc. Wyniki przeprowadzonych badań nie dały podstaw do rozpoznania przewlekłego zatrucia fluorem, przewlekłego nieżytu oskrzeli i przewlekłego przerostowego nieżytu gardła i krtani, zaś stopień ubytku słuchu ucha lewego (5 dB) i stan słuchu ucha prawego według OMiP, stosowny do wieku, nie upośledzają funkcji narządu słuchu w takim stopniu, aby
z lekarskiego punktu widzenia można było rozpoznać chorobę zawodową. Choroby zawodowej narządu słuchu nie rozpoznano również z uwagi na brak istotnego narażenia na hałas ponadnormatywny.
Po badaniach konsultacyjnych przeprowadzonych w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, placówka ta wydała w dniu [...]2001r. orzeczenie lekarskie nr [...] również o braku podstaw do rozpoznania u G. P. w/w chorób. Z badań wynikają wnioski tej postaci, że radiogramy układu kostnego - klatki piersiowej, kręgosłupa lędźwiowego, miednicy, ud i podudzi nie wykazały zmian odpowiadających obrazowi kostnej postaci fluorozy. Aktualne zdjęcie klatki piersiowej nie wykazało radiologicznych cech pylicy. Badania czynnościowe układu oddechowego wykazały pełną jego wydolność w zakresie wentylacji, prawidłowa była spoczynkowa gazometria krwi a dodatkowo wyniki badań mikrobiologicznych nie dały podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii przewlekłego zapalenia oskrzeli. Charakter zmian wykazanych w badaniu laryngologicznym (stan zapalny w obrębie błon śluzowych gardła i krtani) nie uzasadnia przyjęcia związku przyczynowego między schorzeniem a warunkami pracy a wykonane badania audiologiczne (audiometria tonalna i impedancyjna) wykazały słuch obustronnie w granicach normy wiekowej. Wobec braku rozpoznania chorób zawodowych, pomimo zatrudnienia w warunkach narażenia na czynniki szkodliwe w środowisku pracy, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, działając w trybie przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, nie miały podstaw do stwierdzenia takich chorób w drodze decyzji administracyjnej.
Wydane w sprawie pierwotnie decyzje Powiatowego Inspektora Sanitarnego
z [...] 2002r. znak [...] oraz decyzja organu odwoławczego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego
z [...]2002r. znak [...] uchylająca decyzję organu pierwszej instancji o odmowie stwierdzenia u G. P. w/w chorób zawodowych zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
z dnia [...] 2005r. sygn. akt [...]. Sąd uzasadnił orzeczenie stwierdzeniem naruszenia przez organy przepisów zarówno prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego, akcentując zwłaszcza to, że organy wydały decyzje opierając się na opiniach lekarskich nie spełniających wymogów opinii w rozumieniu art. 84 § 1 Kpa, a jak podkreślił, orzeczenia lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych są opiniami w rozumieniu art. 84 §1 kpa. W szczególności nie zawierały pełnego i przekonywującego uzasadnienia. Ich uzasadnienia były ogólnikowe, jednozdaniowe, ograniczające się jedynie do podania konkluzji, bez jej szerszego uzasadnienia. Mając taką opinię, organ zobowiązany był wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone. W ocenie Sądu w sprawie doszło z tego względu do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. §1 ust. 1 cytowanego powyżej rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych. Na koniec Sąd zauważył, że organ nie pouczył skarżącego o prawie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia, co stanowi naruszenie art. 10 § 1 kpa.
Rozpoznając ponownie sprawę, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał w dniu [...]2006r. decyzję znak [...] ponownie orzekając o braku podstaw do stwierdzenia u G. P. w/w chorób zawodowych. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]2007r. znak [...]. Organy oparły się na uzupełniających orzeczeniach i wyjaśnieniach jednostek orzeczniczych zawartych w pismach Ośrodka Medycyny Pracy: z [..]2005r. znak [...], z [...]2006r. oraz orzeczeniach i pismach uzupełniających Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z [...]2005r. znak [...] i z dnia [...]2006r. znak [...]. Jednostki utrzymały stanowisko o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego w/w chorób zawodowych.
Organy w powołaniu się na w/w orzeczenia i wyjaśnienia jednostek orzeczniczych stwierdziły, że pomimo zatrudnienia skarżącego w warunkach narażenia zawodowego na czynniki szkodliwe dla zdrowia nie istnieje bezpośredni związek przyczynowy między tymi warunkami a stwierdzonymi schorzeniami. Zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne są bowiem zmianami samoistnymi i zgodnie z wykazem chorób zawodowych i wiedzą lekarską nie są wywoływane aktywnością zawodową. Co do choroby oskrzeli - u skarżącego nie stwierdzono cech zapalenia oskrzeli. Badanie spirometryczne nie wykazało nieprawidłowości. Przewlekły zanikowy nieżyt gardła i krtani jest często wynikiem zmian przerostowych na skutek zmian degeneracyjnych - przewlekających się zmian zapalnych. Co do uszkodzenia słuchu skarżącego podniesione zostało, że wykonane w trakcie hospitalizacji próby lokalizacyjne (SISI) oraz audiometria impedancyjna wskazuje na pozaślimakową lokalizację uszkodzenia słuchu, co oznacza brak związku tego schorzenia z warunkami pracy skarżącego. Natomiast co do choroby w postaci osteofluorozy: części kostne miednicy i kości obu podudzi nie wykazały zmian. Stwierdzone zmiany zwyrodnieniowo - dyskopatyczne należą do tzw. grup chorób samoistnych nie objętych wykazem chorób zawodowych.
Organy wskazały ponadto, że skarżący w trakcie postępowania żądał od organów analizy dokumentacji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i danych
o dotychczasowym zachorowaniu podczas pracy w Zakładach [...] - jednak w ocenie organów dokumentacja nie miała znaczenia dla sprawy, stąd nie dołączono jej do materiału dowodowego sprawy.
Wymienione wyżej decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...]2007r. sygn. akt [...] ze wskazaniem, że organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a konkretnie art. 7 i 77 § 1 Kpa poprzez nieuwzględnienie wniosku skarżącego o rozszerzenie materiału dowodowego o dokumenty znajdujące się w posiadaniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Znajduje się w nich wniosek o przyznanie skarżącemu renty inwalidzkiej w związku ze schorzeniami nabytymi podczas pracy w Zakładach [...] oraz dokumenty z przebiegu leczenia. Organ I instancji miał na etapie postępowania wyjaśniającego wiedzę na temat istnienia tej dokumentacji bowiem skarżący wnosił o jej uzyskanie przez organ kolejno w pismach z dnia 04.07.07 r., 22.07.07 r. i 16.08.07 r. W ocenie Sądu nie było zasadnym stanowisko organu, że skarżący winien uzyskać dokumentację we własnym zakresie a następnie przedstawić ją organowi. Organ administracyjny ma możliwość uzyskania takiej dokumentacji i nie może przerzucać tego obowiązku na stronę. Tak samo nieuzasadnione jest stanowisko organu
o bezprzedmiotowości tej dokumentacji dla wyników postępowania. Sąd zwrócił tu uwagę na regulację § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach stanowiącego, że właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, o którym mowa w § 6 ust. 1, oraz oceny narażenia zawodowego pracownika, w powiązaniu z § 6 ust. 1 tego rozporządzenia, który stanowi z kolei, że lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Przedmiotowa dokumentacja lekarska powinna zatem stanowić przedmiot analizy lekarza wydającego orzeczenie w sprawie choroby zawodowej, który winien się do niej ustosunkować w kontekście własnej oceny stanu zdrowia osoby badanej. We wskazówkach co do toku dalszego postępowania Sąd określił, że organ pierwszej instancji winien zwrócić się do biegłych lekarzy o dokonanie analizy przedłożonej do skargi dokumentacji medycznej oraz o weryfikację orzeczeń lekarskich w związku z treścią tej dokumentacji.
Wydana w następstwie ponownego rozpoznania sprawy decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z [...]2009r. znak [...] na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm), art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Pracy i § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych również nie stwierdził u G. P. chorób zawodowych: przewlekłego zatrucia substancjami chemicznymi – związkami fluoru, pylicy płuc, przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących – w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego, przewlekłego zanikowego, przerostowego i alergicznego nieżytu błon śluzowych, nosa gardła i tchawicy, wywołanego działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym, uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu wymienionym w poz. 1, 2, 4, 5, 6 i 15 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych.
Organ, kierując się wskazówkami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uzyskał dokumentację skarżącego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i wystąpił do Ośrodka Medycyny Pracy o jej analizę oraz weryfikację uprzednio wydanych orzeczeń lekarskich. Ośrodek ten w piśmie z dnia 31.07.2008r. znak [...] poinformował, że analiza dokumentacji z ZUS-u nie wniosła niczego nowego do diagnostyki orzeczniczej skarżącego. Zawarte w niej dane były znane jednostce orzeczniczej podczas wydawania orzeczeń lekarskich z 2001 i 2005r., i tak: skrócone odpisy orzeczeń lekarskich wydanych przez Komisje Lekarskie ZUS o przyznaniu świadczeń z tytułu częściowej niezdolności do pracy zawierające tylko informacje o czasokresie przyznanych świadczeń nie mają znaczenia przy wydawaniu orzeczenia o chorobie zawodowej. Skrócona wersja oceny stanowiska pracy, zakresu obowiązków służbowych i czynników szkodliwych w miejscu świadczenia pracy – nie wnoszą nic nowego, gdyż pełna charakterystyka stanowiska pracy jest w dyspozycji OMP. Zaświadczenie z Poradni Neurologicznej opisujące zmiany zwyrodnieniowo – dyskopatyczne w odcinku lędźwiowo – krzyżowym kręgosłupa – nie wnosi nic nowego, gdyż zmiany zwyrodnieniowo – dyskopatyczne są chorobą samoistną, nie indukowaną przez żadne narażenie zawodowe i w związku z tym nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych. Opis klatki piersiowej z [...] 2006r. zawierający elementy o rozedmie płuc i przeponowych zrostach pozapalnych po stronie lewej – nie jest przydatny dla sprawy, gdyż zgodnie z wykazem chorób zawodowych z 1983r. rozedma płuc może być uznana za chorobę zawodową tylko u dmuchaczy szkła lub muzyków orkiestr dętych. Zrosty stanowią pozostałość po przebytym dwukrotnie odoskrzelowym zapaleniu płuc. Następnie zaświadczenie wydane przez Poradnię Chorób Płuc z [...]1996r. i zaświadczenie o stanie zdrowia z [...]1996r. i [...]1996r. z Poradni Przyzakładowej przy Zakładach [...] nie świadczą również o symptomach choroby zawodowej. OMP zauważył przy tym, że by rozpoznać chorobę zawodową pylicy płuc krzemowej i azbestowej muszą być stwierdzone u badanego zmiany radiologiczne typu zacienień regularnych, okrągłych a pylicy płuc azbestowej – typu zacienień nieregularnych, ewentualnie z dodatkowa obecnością zmian opłucnowych typu zagrubień lub zwapnień. U skarżącego nie wykazano tego typu zmian. Stwierdzono jedynie nieżyt prosty błony śluzowej górnych dróg oddechowych – a taki typ zmian nie jest wymieniony w wykazie chorób zawodowych, stąd nie można stwierdzić przewlekłego zanikowego, przerostowego i alergicznego nieżytu błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy wywołanych działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym. Nie można było stwierdzić również przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących w razie stwierdzenia niewydolności układu oddechowego, gdyż skarżący nie posiadał żadnych cech zapalenia oskrzeli
a badanie spirometryczne było w normie. Choroba przewlekłego zawodowego zatrucia substancjami chemicznymi – związkami fluoru wymaga stwierdzenia gromadzenia się w kościach związku fluoru – a u skarżącego rtg kości miednicy i kończyn dolnych nie wykazały zmian typowych dla osteofluorozy. Badania biochemiczne były prawidłowe a konsultacja neurologiczna nie wykazała zmian patologicznych. Posiadane przez skarżącego zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych. Co do choroby uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem – skarżący posiada go w granicach normy, przy niewielkim ubytku słuchu dla ucha lewego.
Ośrodek Medycyny Pracy w kolejnym piśmie wyjaśniającym z dnia 04.12.2008r. – spowodowanym zarzutem skarżącego, że poprzednio odniósł się jedynie do skróconych wersji orzeczeń lekarskich Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił, że w kompleksowym orzeczeniu lekarskim z [...]1996r. i z [...]1996r. nie ma danych, które by zmieniły stanowisko tej jednostki orzeczniczej. Rozpoznawane w tych orzeczeniach zmiany zwyrodnieniowo – dyskopatyczne kręgosłupa, choroba nadciśnieniowa są schorzeniami samoistnymi, nie wymienionymi w wykazie chorób zawodowych. Wprawdzie we wnioskach końcowych Komisji Obwodowych widnieje rozpoznanie przewlekłego nieżytu oskrzeli, jednak dokumentacja lekarska wyraźnie wykazuje, że rozpoznanie to zostało postawione tylko i wyłącznie na podstawie wywiadu uzyskanego od pacjenta, bez badania spirometrycznego i bez stwierdzenia w zakresie układu oddechowego jakichkolwiek zmian osłuchowych.
Dodatkowo w sprawie wypowiedział się Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w piśmie z dnia 20.11.2008r. wskazując, że podstawą wydanych przez niego dotychczasowych orzeczeń w sprawie pylicy, osteofluorozy i przewlekłego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego były wyniki badań dodatkowych i konsultacyjnych przeprowadzonych w trakcie obserwacji klinicznej w dniach 27.11.2001r. do 06.12.2001r. , które są jednoznaczne i nie budzące wątpliwości. Potencjalne uzupełnienie dokumentacji lekarskiej, w tym dokumentacji z ZUS-u w świetle już posiadanych wyników nie mogą wpłynąć na zmianę treści orzeczenia.
Ośrodek Medycyny Pracy odniósł się także w piśmie
z dnia 26.02.2009r. do załączonej na etapie tego postępowania dokumentacji
z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy– Poradni Chorób Zawodowych z dnia [...]1996r., która w treści, zdaniem skarżącego, dowodzi występowania u niego choroby zawodowej obturacyjnej choroby płuc i w której stwierdzono rozedmę płuc. Rozedma płuc, jak jeszcze raz OMP podkreślił – mogła być stwierdzona jedynie u muzyków orkiestr dętych czy dmuchaczy szkła – a skarżący w tym charakterze nie pracował. Co do znamion choroby przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących – zauważono, że istnieją wzmianki w dokumentacji lekarskiej dostarczonej przez skarżącego i z ZUS – u o dwukrotnym przebytym zapaleniu płuc i nałogowym paleniu papierosów oraz wnioski końcowe o rozpoznaniu przewlekłego nieżytu oskrzeli, jednakże co istotne, wnioski o takim rozpoznaniu w orzeczeniu Komisji Wojewódzkiej z roku 1996 już się nie pojawiło. Skarżący nie uzyskał renty z powodu przewlekłego zapalenia oskrzeli ale ze względu na zmiany zwyrodnieniowo – dyskopatyczne.
W konkluzji Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny po analizie całości materiału dowodowego, w tym dokumentacji uzyskanej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznał, że nie ma podstaw do stwierdzenia u G. P. wymienionych na wstępie chorób zawodowych, pomimo zatrudnienia skarżącego w warunkach narażenia zawodowego na czynniki szkodliwe dla zdrowia.
Odwołując się od powyższej decyzji G. P. zarzucił organowi pierwszej instancji niedopuszczenie do uzyskania wnioskowanego przez niego dowodu w postaci opinii Instytutu Medycyny Pracy, która zawierałaby odpowiedź na pytanie czy wynik badania spirometrycznego podany w orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych z [...] 1996r. świadczy o zmniejszonej wydolności oddechowej skarżącego, czy jednostki orzecznicze wypowiadające się w niniejszym postępowaniu kierowały się wytycznymi metodologicznymi w sprawie chorób zawodowych Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 1987r. i czy choroba zawodowa "przewlekłe obturacyjne zapalenia oskrzeli" wymienione w wykazie chorób zawodowych z 2002r. ze względu na istotę i znamiona medyczne choroby i jej objawy jest tożsama z chorobą zawodową przewlekłe zapalenie oskrzeli wymienione w poz. 4 wykazu chorób zawodowych z 1983r. i czy w zakresie pojęcia przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli mieści się ze względu na objawy choroba przewlekłego zapalenia oskrzeli. Następnie zarzucił, że w orzeczeniu lekarskim
z [...]1996r. nie było pouczenia o prawie złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania a także zarzucił zaniechanie wydania decyzji na podstawie tego orzeczenia, przez co został pozbawiony możliwości dochodzenia swoich praw. Na koniec uznał, że organ wadliwie dokonał ustaleń faktycznych, ponieważ nie uwzględnił, że z dokumentacji ZUS wynika, że skarżący w 1996r. przechodził przewlekłe zapalenie oskrzeli i rozpoznano u niego rozedmę płuc a także błędnie zinterpretowano badanie spirometryczne w orzeczeniu lekarskim z 1996r.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydając zaskarżoną przez G. P. decyzję, podzielił w całości ustalenia faktyczne dokonane w postępowaniu w przedmiocie chorób zawodowych u skarżącego.
Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził, że wniosek skarżącego o uzyskanie opinii Instytutu Medycyny Pracy jest bezzasadny, gdyż posiadany przez organy materiał dowodowy w sposób wyczerpujący wyjaśnia wszystkie kwestie.
Z materiału dowodowego wynika, że w toku prowadzonego od 2001r. postępowania Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wielokrotnie występował do jednostek orzeczniczych w celu uzyskania odpowiedzi na żądania skarżącego dotyczące uzupełnienia materiału dowodowego, wyjaśnienia terminów medycznych i podawania szczegółów z zakresu orzecznictwa. Wynik badania Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z [...] 1996r. został organom po raz pierwszy przedstawiony jako załącznik do pisma skarżącego z dnia 15.12.2008r. i nie stwierdzono w nim cech niewydolności układu oddechowego. Faktem jest, że w w/w orzeczeniu nie było pouczenia o możliwości wystąpienia z wnioskiem o ponowne badanie. Niemniej jednak w świetle tego, że w latach 2001 i 2005 skarżącego badały zarówno OMP i IMPiZŚ nie ma potrzeby kierowania skarżącego na ponowne badanie, które odnosiłoby się do badania z roku 1996. Orzeczenie to nigdy nie było przesłane do Państwowego Inspektora Sanitarnego, stad też nie było potrzeby wydawania decyzji. Zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego nie znajduje uzasadnienia z tej racji, że o stanie zdrowia skarżącego nie świadczy pojedyncze zaświadczenie lekarskie a wyłącznie analiza całości dokumentacji medycznej i wykonywane badania uzupełniające.
Podsumowując rozważania, organ odwoławczy zaznaczył, że rozstrzygając
o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego chorób zawodowych wymienionych na wstępie, wziął pod uwagę brak rozpoznania klinicznego tych chorób przez jednostki orzecznicze właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych, które zawarły się w spójnych i wyczerpujących orzeczeniach. Ponadto orzeczono na podstawie opinii odnoszącej się do dokumentacji rentowej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 10 Kpa organ wystosował zawiadomienie o możliwości zapoznania się z zebranymi w sprawie dowodami i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. Skarżący nie skorzystał z tego uprawnienia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, której przedmiotem była opisana na wstępie decyzja organu odwoławczego, G. P. powtórzył zarzuty odwołania od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektor Sanitarnego, akcentując niewyjaśnienie stanu faktycznego, zwłaszcza
w zakresie tego z jakiego powodu orzeczenie lekarskie z [...]1996r. nie znajdowało się w dokumentacji lekarskiej skarżącego, następnie niedopuszczenie zawnioskowanego przez skarżącego dowodu z opinii Instytutu Medycyny Pracy a także zaniechanie wydania decyzji o stwierdzeniu lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie badania z roku 1996 a wzięcie pod uwagę orzeczenia z lat 2002 i 2005, przy nieuwzględnieniu wytycznych Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 1987r.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie, podkreślając, że w ponownym postępowaniu organy sanitarne zobowiązane były do dostosowania się do wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartych w uzasadnieniu wyroku z [...]2007r. sygn. akt [...], co uczyniły. Rozszerzono materiał dowodowy o dokumentację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i dokonano jej analizy, ale także ponownie i szeroko uzasadniono brak podstaw do rozpoznania u skarżącego wymienionych na wstępie chorób zawodowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kierując się wskazanymi wyżej kryteriami stwierdzić należy, że skarga G. P. nie podlega uwzględnieniu.
Istotne w sprawie jest to, że sąd administracyjny nie może wypowiadać się
w kwestii stwierdzenia choroby zawodowej. Ocenia jedynie zgodność z prawem rozstrzygnięć podjętych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Orzeczenie
o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje bowiem w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej.
Procedura związana z postępowaniem w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej uregulowana jest aktualnie w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Na mocy § 11 ust. 2 tego rozporządzenia postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczęte i niezakończone przed dniem 3 września 2002r. są prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących w dniu ich wszczęcia. Przepis ten miał zastosowanie w niniejszej sprawie ponieważ do wszczęcia postępowania doszło w kwietniu 2001r. (w dniu [...]2001r. zostało wydane pierwsze orzeczenie w sprawie przez Ośrodek Medycyny Pracy) i nie zakończyło się ono przed dniem 03.09.2002r. W sprawie trzykrotnie wydawane były decyzje organów sanitarnych, zarówno na poziomie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego jak i Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, przy czym po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...]2007r. sygn. akt [...] decyzji organu odwoławczego z dnia [...]2007r. znak [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji zostały wydane w sprawie decyzje, będące przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu tj. decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]2009r. Nr [...] znak [...] o braku podstaw do stwierdzenia u G. P. chorób zawodowych: przewlekłego zatrucia substancjami chemicznymi – związkami fluoru, pylicy płuc, przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących – w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego, przewlekłego zanikowego, przerostowego i alergicznego nieżytu błon śluzowych, nosa gardła i tchawicy, wywołanego działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym, uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu wymienionym w poz. 1, 2, 4, 5, 6 i 15 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych i decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 04.12.2009r. znak [...] utrzymująca w mocy decyzję pierwszej instancji. Wobec tego do sprawy znajduje zastosowanie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych.
Należy zauważyć, że za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy.
Nadto należy zauważyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany jest pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Takie stanowisko zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. i zachowuje ono nadal aktualność (sygn. OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4). Oznacza to, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej w istocie nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenie lekarskie jest bowiem jedynym wiarygodnym środkiem dowodowym służącym stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów.
Stosownie do przepisów rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych i zasady swobodnej oceny dowodów właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz karcie oceny narażenia zawodowego pracownika. Jeżeli zaś przed wydaniem decyzji organ stwierdziłby, że zebrany materiał dowodowy jest niewystarczający powinien zażądać uzupełnienia wydanego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację.
Z materiału dowodowego sprawy wynika, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zgodnie z wytycznymi wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartymi w uzasadnieniu pierwszego wyroku w sprawie tj. z dnia [...]2005r. sygn. akt [...], a co najistotniejsze w niniejszym postępowaniu zgodnie z wytycznymi uzasadnienia wyroku z [...]2007r. sygn. akt [...] uzupełnił materiał dowodowy w sposób, który stanowi wystarczającą podstawę do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej. Z uzasadnienia ostatniego wyroku Sądu wynikało, że organy sanitarne w sposób pozbawiony uzasadnienia prawnego ustalając stan faktyczny sprawy pominęły okoliczność, że G. P. posiadał uprawnienia do renty, a w toku postępowania o przyznanie mu prawa do tego świadczenia uwzględniane były dokumenty w postaci orzeczeń lekarskich i zaświadczeń odwołujące się w treści do schorzeń nabytych podczas pracy w Zakładach [...]. Sąd w żaden sposób nie przesądził, że dokumentacja ta ma znaczenie w sprawie uznania, że G. P. choruje na jedną z w/w chorób zawodowych. Niemniej jednak wskazane zostało, że dokumentacja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powinna zostać uwzględniona w postępowaniu poprzez odniesienie się do niej przez orzekające w sprawie jednostki orzecznicze i skonfrontowanie jej z poczynionymi ustaleniami na temat zdrowia skarżącego, a następnie wyniki tej konfrontacji powinny znaleźć omówienie w decyzji w przedmiocie choroby zawodowej. Wskazać należy, że § 10 ust. 1 rozporządzenia z 1983r. w sprawie chorób zawodowych stanowił, że na podstawie orzeczenia, o którym mowa w § 8 (orzeczenia jednostek organizacyjnych właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych ) oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia, natomiast § 7 ust. 4 stanowił, że jednostki organizacyjne wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej. Podobną regulację posiadało w § 6 i 8 ust. 1 rozporządzenie Rady Ministrów z 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, obowiązujące na dzień wydania uchylonej przez Sąd decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...]2007r. znak [...]. Do dokumentacji lekarskiej,
o której mowa w powołanych paragrafach należy również dokumentacja lekarska zgromadzona w postępowaniu przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych.
Wykonując wskazania Sądu, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie tylko uzyskał z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dokumentację G. P., ale też zobowiązał Ośrodek Medycyny Pracy i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego do wypowiedzenia się co do relacji danych o zdrowiu skarżącego wynikających z tej dokumentacji w stosunku do własnych wniosków zawartych w licznych orzeczeniach i wyjaśnieniach zgromadzonych w toku postępowania. Jednostki te przedstawiły w pismach z dnia 20.11.2008r., 04.12.2008r. , 26.02.2009r. wyczerpujące stanowisko uwzględniające dodatkowe informacje w sprawie zdrowia skarżącego. Najistotniejsze wnioski jednostek sprowadziły się do uznania, że rozpoznawane w tych orzeczeniach lekarskich w toku postępowania o rentę zmiany zwyrodnieniowo – dyskopatyczne kręgosłupa, choroba nadciśnieniowa są schorzeniami samoistnymi, nie wymienionymi w wykazie chorób zawodowych. Wprawdzie we wnioskach końcowych Komisji Obwodowych widnieje rozpoznanie przewlekłego nieżytu oskrzeli, jednak dokumentacja lekarska wyraźnie wykazuje, że rozpoznanie to zostało postawione tylko i wyłącznie na podstawie wywiadu uzyskanego od pacjenta, bez badania spirometrycznego i bez stwierdzenia w zakresie układu oddechowego jakichkolwiek zmian osłuchowych. Generalnie wnioski te nie miały wpływu na wcześniejsze orzeczenia w sprawie stwierdzenia chorób zawodowych u skarżącego. Stanowisko jednostek orzeczniczych zostało w sposób prawidłowy i zgodny z rozporządzeniem z 1983r., ujęte w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, stąd należy uznać, że postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej u skarżącego zostało przeprowadzone zgodnie z wymogami prawa.
Zwraca uwagę ponadto fakt, że orzekające w sprawie organy, rozszerzając stanowisko w kwestii stanu zdrowia skarżącego w oparciu o dokumentację ZUS – u, przytoczyły równolegle wyjaśnienia jednostek orzeczniczych zawierające dodatkowe uzasadnienie z jakiego powodu odmówiono posiadanym przez G.P. schorzeniom cech typowych dla chorób zawodowych tj. niewydolności narządu oddechowego, przewlekłego zanikowego, przerostowego i alergicznego nieżytu błon śluzowych, nosa gardła i tchawicy, wywołanego działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym, uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu wymienionym w poz. 1, 2, 4, 5, 6 i 15 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych.
Wyjaśniły bowiem, że pomimo zatrudnienia skarżącego w warunkach narażenia zawodowego na czynniki szkodliwe dla zdrowia nie istnieje bezpośredni związek przyczynowy między tymi warunkami a stwierdzonymi schorzeniami. Zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne są bowiem zmianami samoistnymi i zgodnie z wykazem chorób zawodowych i wiedzą lekarską nie są wywoływane aktywnością zawodową. Co do choroby oskrzeli - u skarżącego nie stwierdzono cech zapalenia oskrzeli. Badanie spirometryczne nie wykazało nieprawidłowości. Przewlekły zanikowy nieżyt gardła i krtani jest często wynikiem zmian przerostowych na skutek zmian degeneracyjnych - przewlekających się zmian zapalnych. Co do uszkodzenia słuchu skarżącego podniesione zostało, że wykonane w trakcie hospitalizacji próby lokalizacyjne (SISI) oraz audiometria impedancyjna wskazuje na pozaślimakową lokalizację uszkodzenia słuchu, co oznacza brak związku tego schorzenia
z warunkami pracy skarżącego. Natomiast co do choroby w postaci osteofluorozy: części kostne miednicy i kości obu podudzi nie wykazały zmian. Stwierdzone zmiany zwyrodnieniowo - dyskopatyczne należą do tzw. grup chorób samoistnych nie objętych wykazem chorób zawodowych. Co istotne, ocena tego rodzaju była uzasadniana na etapie całego postępowania w sposób coraz bardziej szczegółowy
i dający logiczny obraz stanu zdrowia skarżącego, począwszy od pierwszych orzeczeń jednostek orzeczniczych z dni: [...]2001r. (OMP) i z [...]2001r.(IMPiZŚ) po pisma tych jednostek z dni: 04.10.2005r., 25.01.2006r., 31.07.2008r., 04.12.2008r., 26.02.2009r i z 30.06.2009r. (OMP) i z dnia: 22.09.2005r., 16.08.2006r. i 20.11.2008r. (IMPiZŚ).
Podsumowując, orzekające w sprawie organy w sposób zgodny z prawem ujęły w orzeczeniach wynik rozpoznania klinicznego chorób przez jednostki orzecznicze, co ważne na tle dokumentacji ZUS-u a także przebiegu zatrudnienia skarżącego i oddziaływania czynników szkodliwych, stąd skarga G. P. podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.