III SA/KR 1352/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKrakowie2023-02-28
NSAnieruchomościWysokawsa
rozgraniczenie nieruchomościkoszty postępowaniakoszty rozgraniczeniapostępowanie administracyjneWSASKOgeodetaustalenie kosztówpodział kosztów

WSA w Krakowie uchylił postanowienia dotyczące ustalenia i podziału kosztów postępowania rozgraniczeniowego z powodu braku należytego uzasadnienia i weryfikacji kosztów przez organy administracji.

Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy Z. o ustaleniu i podziale kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Skarżąca kwestionowała obciążenie jej kosztami, wskazując na błędy w postępowaniu. Sąd uchylił zaskarżone postanowienia, stwierdzając naruszenie zasad postępowania administracyjnego przez organy obu instancji, które nie uzasadniły w sposób należyty wysokości kosztów ani sposobu ich podziału, a także nie zweryfikowały faktury geodety.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę U. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, które utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Z. dotyczące ustalenia i podziału kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Postępowanie to dotyczyło rozgraniczenia działek nr 1, 2 i 3, a koszty obejmowały wynagrodzenie geodety w kwocie 3 320 zł. Organ I instancji obciążył A. K. kwotą 1 660 zł, a skarżącą U. K. oraz T. R. kwotami po 830 zł, powołując się na art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 152 k.c. Skarżąca kwestionowała zasadność obciążenia jej kosztami, podnosząc zarzuty dotyczące błędów w pracach geodezyjnych i ustaleniu granic. SKO utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Sąd administracyjny uznał jednak, że oba postanowienia naruszają przepisy postępowania. Wskazał, że organy nie uzasadniły w sposób należyty wysokości kosztów, nie zweryfikowały faktury geodety, nie przedstawiły dowodów na sposób wyboru geodety ani umowną podstawę jego wynagrodzenia, co narusza zasady prawdy obiektywnej i pogłębiania zaufania do organów. Ponadto, sposób podziału kosztów między strony nie został należycie uzasadniony. Sąd uchylił zaskarżone postanowienia i zasądził od SKO na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie 100 zł.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy naruszyły zasady postępowania administracyjnego, nie uzasadniając należycie wysokości kosztów, nie weryfikując faktury geodety oraz nie przedstawiając dowodów na sposób wyboru geodety i umowną podstawę jego wynagrodzenia.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organy administracji nie wykazały należytej staranności przy ustalaniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Brak w aktach sprawy umowy z geodetą, brak analizy rynkowej wynagrodzenia, a także brak uzasadnienia sposobu podziału kosztów między strony, stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

k.p.a. art. 262 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.

k.p.a. art. 264 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżone orzeczenie.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu zwrot kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 210 § 2

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku orzekania na posiedzeniu niejawnym, gdy strona nie jest reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, o kosztach należnych stronie, sąd orzeka z urzędu.

Pomocnicze

k.c. art. 152

Kodeks cywilny

Właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie.

k.c. art. 370

Kodeks cywilny

W odniesieniu do nieruchomości będących przedmiotem współwłasności, odpowiedzialność właścicieli za zapłatę tych kosztów jest solidarna.

p.g.k. art. 31 § 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Upoważniony przez organ administracji geodeta wykonuje czynności ustalenia przebiegu granic rozgraniczanych nieruchomości.

p.p.s.a. art. 106 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego jest możliwe jedynie z dokumentu w wyjątkowych sytuacjach.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania.

k.p.a. art. 8 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie rozstrzygnięcia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji nie uzasadniły należycie wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Organy nie zweryfikowały faktury geodety i nie przedstawiły dowodów na sposób wyboru geodety oraz umowną podstawę jego wynagrodzenia. Sposób podziału kosztów postępowania między strony nie został należycie uzasadniony. Organy nie zajęły stanowiska co do okoliczności podnoszonych przez skarżącą, które mogłyby wykluczać jej obciążenie kosztami.

Godne uwagi sformułowania

organy administracji orzekające w tej sprawie wydały kontrolowane akty uchybiając wymienionym wyżej zasadom. organ administracji nie może bezkrytycznie przyjmować rachunków (faktur) wystawionych przez upoważnionych geodetów, lecz jest zobligowany do ich sprawdzenia. brak możliwości skontrolowania tego, czy taka procedura wyboru geodety do wykonania czynności rozgraniczenia wskazanych wyżej działek, została w ogóle wdrożona, a jeśli tak, to czy wpłynęły inne oferty, w jakim zakresie one się różniły. objęte skargą orzeczenia, także we wskazanym ostatnio zakresie, ocenić należy jako dowolne, niepoddające się weryfikacji.

Skład orzekający

Katarzyna Marasek-Zybura

przewodniczący

Jakub Makuch

sprawozdawca

Elżbieta Czarny-Drożdżejko

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Należyta weryfikacja i uzasadnienie kosztów postępowania administracyjnego, w tym wynagrodzenia biegłych (geodetów), oraz zasady podziału kosztów między strony."

Ograniczenia: Dotyczy głównie postępowań administracyjnych, w których ustalane są koszty postępowania, zwłaszcza związane z pracami geodezyjnymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje typowe problemy z kosztami postępowań administracyjnych i potrzebę rzetelności organów. Jest to istotne dla prawników procesowych i osób zaangażowanych w sprawy administracyjne.

Błędy w rozliczeniu kosztów rozgraniczenia nieruchomości. WSA w Krakowie uchyla postanowienia organów administracji.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 1352/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
Jakub Makuch /sprawozdawca/
Katarzyna Marasek-Zybura /przewodniczący/
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Koszty postępowania
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
Art. 262  par. 1  pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2023 r. sprawy ze skargi U. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 maja 2022 r., znak SKO.GiK/4161/55/2021 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego i zobowiązania do uiszczenia tych kosztów 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej U. K. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi U. K. (dalej: "skarżąca") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 12.05.2022 r. (znak SKO.GiK/4161/55/2021) utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy Z. z 29.07.2021 r. (znak: [...]) orzekające o ustaleniu kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia, rozkładzie tych kosztów między właścicieli rozgraniczanych nieruchomości i zobowiązaniu do uiszczenia kosztów.
Postanowienie to zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
1.
Organ I instancji wskazanym wyżej postanowieniem z 29.07.2021 r., w pkt 1 orzekł o ustaleniu - na kwotę 3 320 zł - kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia działki nr 1, położonej w obrębie B., gmina Z., z działkami sąsiednimi: nr 2, nr 3. W punkcie 2 postanowienia organ zobowiązał do uiszczenia ustalonych kosztów:
• A. K. (właściciela działki nr 1) - w wysokości: 1 660 zł;
• U. K. (właścicielkę działki nr 2) - w wysokości: 830 zł;
• T. R. (właściciela działki nr 3) - w wysokości: 830 zł.
Z kolei w punkcie 3 określono termin zapłaty ustalonych kosztów postępowania.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wójt Gminy Z. wskazał, że postępowanie rozgraniczeniowe wyżej wymienionych działek, wszczęte na wniosek A. K., zakończyło się decyzją tego organu z 29.07.2021 r. (znak: [...]) o zatwierdzeniu rozgraniczenia i ustaleniu granicy między działką nr 1 z działkami sąsiednimi 2 i 3. Organ podał, że we wskazanej sprawie wyznaczył geodetę do wykonania czynności ustalenia przebiegu granic. Wynagrodzenie tego geodety, zgodnie z umową nr [...] z dnia 15.03.2021 r. i wystawioną fakturą nr [...] wyniosło - 3 320 zł. Dalej organ I instancji przywołał art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym, stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Oznacza to, że koszty postępowania rozgraniczeniowego, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony, a więc w przypadku kosztów rozgraniczenia, koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 k.c. Stosownie do tego przepisu, właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji przywołał uchwałę NSA z 11.12.2006 r. (sygn. akt l OPS 5/06) w której wskazano, iż organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a, może obciążyć kosztami rozgraniczenia - strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 152 k.c.), a nie tylko stronę, która zażądała wszczęcia tego postępowania. W odniesieniu do nieruchomości będących przedmiotem współwłasności, odpowiedzialność właścicieli za zapłatę tych kosztów jest solidarna (art. 370 k.c.). Uwzględniając powyższe rozważania, organ I instancji rozdzielił ustalone koszty postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy właścicieli nieruchomości, w sposób wskazany na wstępie.
2.
Zażalenie na wyżej opisane postanowienie wniosła skarżąca. Wskazała, że granice przedmiotowych działek zostały źle ustalone przez urzędników w 2014 r., którzy "wkopywali i wykopywali słupki graniczne, fałszywie wprowadzali współrzędne". Podkreśliła, iż w sprawie doszło do naruszenia jej własności. W złożonym do organu odwoławczego piśmie z 27.08.2021 r. skarżąca ponowiła stanowisko o bezpodstawnym i nieuzasadnionym obciążeniu jej kosztami rozgraniczenia działek. Z kolei w piśmie z 9.09.2021 r. wskazała, iż o niezgodnych z prawem pracach geodezyjnych zawiadomiła prokuraturę.
3.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z 12.05.2022 r. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazało, iż przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego nie zawierają regulacji odnośnie kosztów postępowania rozgraniczeniowego, co oznacza, że poniesienie przez stronę obciążających ją kosztów postępowania rozgraniczeniowego następuje w oparciu o art. 262 § 1 i art. 264 k.p.a.
SKO w Krakowie przytoczyło powołaną już wyżej uchwałę NSA z 11.12.2006 r. (sygn. akt I OPS 5/06). Następnie wskazało, że w postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje przebiegu granic, wobec czego nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli rozgraniczanych działek, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Organ II instancji zaznaczył, że postanowienie o ustaleniu kosztów postępowania określa je odpowiednio do okoliczności sprawy, a więc żądań stron, ich interesu, czy spowodowania dodatkowych kosztów z winy którejś ze stron postępowania i wszelkie ustalenia w tym zakresie wymagają stosownego uzasadnienia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9.06.2006 r., sygn. IV SA/Wa 474/06 oraz WSA w Poznaniu z 23.03.2011 r., sygn. akt IV SA/Po 81/11).
Wskazało Kolegium Odwoławcze w Krakowie, że w tej sprawie wyrażona powyżej zasada była brana pod uwagę przy ustalaniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Odpowiadając na zarzuty zawarte w zażaleniu SKO w Krakowie wyjaśniło, iż w postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości nie może skutecznie wywodzić, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości jest bowiem w interesie prawnym wszystkich właścicieli. Już sam fakt braku rozgraniczenia nieruchomości lub zaistnienia innej podstawy do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego prowadzi do tego, że w interesie każdego z właścicieli nieruchomości, jest przeprowadzenie rozgraniczenia.
4.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na opisane wyżej postanowienie SKO w Krakowie z 12.05.2022 r. skarżąca domagała się uchylenia tego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, wnosząc zarazem o wstrzymanie wykonania tego ostatnio wskazanego aktu. Skarżąca wskazała na naruszenie art. 262 par. 1 k.p.a. w zw. z art. 264 k.p.a. Zarzuciła błędną interpretację tych przepisów i uznanie, że niezależnie od tego, że nie była inicjatorem postępowania o rozgraniczenie, powinna ponosić koszty tego postępowania. Podkreślała, że w sprawie o rozgraniczenie popełniono liczne błędy, które miały wpływ na treść rozstrzygnięcia o kosztach. W tym aspekcie skarga zwracała uwagę na operat rozgraniczeniowy przedmiotowych nieruchomości sporządzony w 2014 r. oraz czynności dokonywane podczas pracy geodetów na działce 2. Na wykazanie popełnionych uchybień skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania zawnioskowanych świadków. Skarżąca akcentując popełnione uchybienia podała, że nie jest zasadne, w takich okolicznościach, obciążenie jej kosztami tegoż postępowania.
5.
W piśmie z 23.09.2022 r. skarżąca podała m.in., że do rozgraniczenia w przedmiotowej sprawie doszło z winy tego samego geodety, który wcześniej oparł się na nieważnym dokumencie i pokazał błędnie słupek graniczny, który nie dotyczył przebiegu granicy działki.
6.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy domagał się jej oddalenia, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko.
7.
W rozpoznaniu złożonego przez skarżącą wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia Wójta Gminy Z. z 29.07.2021 r. (znak: [...]), Sąd postanowieniem z 26.10.2022 r., odmówił uwzględnienia żądania zgłoszonego w tym przedmiocie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonych postanowień wykazała, że akty te naruszają przepisy postępowania w stopniu nakazującym pozbawienie ich mocy wiążącej.
Podstawą prawną rozstrzygnięć organów obu instancji stanowił art. 262 par. 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 264 k.p.a. Stosownie do pierwszego z powołanych przepisów, stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Według zaś art. 264 par. 1 k.p.a., jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Na postanowienie w tym przedmiocie służy zażalenie.
Jak wynika z zaskarżonych w tej sprawie rozstrzygnięć, na ustalone i w efekcie obciążające strony, koszty postępowania rozgraniczeniowego – składała się wyłącznie kwota stanowiąca wynagrodzenie geodety wykonującego czynności w sprawie zakończonej decyzją organu I instancji z 29.07.2021 r. o zatwierdzeniu rozgraniczenia i ustaleniu granicy między działkami wymienionymi na wstępie uzasadnienia. Poprzedzając zatem dalsze wywody podkreślić trzeba, że nie ulega wątpliwości to, iż do koniecznych kosztów postępowania rozgraniczeniowego należy niewątpliwie wynagrodzenie wyznaczonego przez organ geodety, skoro udział osoby posiadającej wiadomości specjalne z dziedziny geodezji jest - w takiej sprawie - nieodzowny. Jak stanowi bowiem art. 31 ust. 1 ustawy z 17.05.1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U 2021 r., poz. 1900), to właśnie upoważniony przez organ administracji geodeta wykonuje czynności ustalenia przebiegu granic rozgraniczanych nieruchomości. Jednakże fakt, iż zobowiązanie właścicieli rozgraniczanych nieruchomości do zapłaty kosztów postępowania rozgraniczeniowego następuje w formie aktu administracyjnego (postanowienia) wydawanego przez organ administracji publicznej – skutkuje tym, że ustalenie wysokości tychże kosztów, jak też przyjmowany przez organ parytet ich podziału między strony postępowania – winien nastąpić z poszanowaniem zasad, na których oparte jest postępowanie administracyjne, tj. m.in. zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), przekonywania (art. 11 k.pa.), a przede wszystkim pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej (art. 8 par. 1 k.p.a.).
W ocenie Sądu, organy administracji orzekające w tej sprawie wydały kontrolowane akty uchybiając wymienionym wyżej zasadom.
Zwrócić bowiem należy uwagę na to, że dokument w oparciu o który, w kontrolowanej sprawie ustalone zostały koszty postępowania rozgraniczeniowego stanowiła, przedłożona przez wyznaczonego geodetę, faktura nr [...] z dnia 7.06.2021 r., opiewająca na kwotę 3 320 zł. Na dokumencie tym, odręcznym pismem zamieszczona została adnotacja (naniesiona najprawdopodobniej przez pracownika organu), iż płatność za usługę wskazaną w tej fakturze (rozgraniczenie działek 1, 3 i 2), następuje zgodnie z umową nr [...], [...]. Stwierdzić jednak trzeba, że przesłane Sądowi akta administracyjne, nie zwierają powołanej wyżej umowy, co już wyklucza możliwość formalnej weryfikacji przyjętej przez organ kwoty kosztów postępowania. Nadto podkreślić należy, że sam fakt przedłożenia przez geodetę faktury, w której wskazana została kwota za wykonane w postępowaniu usługi, w żadnym razie nie zwalnia organu administracji ustalającego koszty postępowania rozgraniczeniowego - od obowiązku zawarcia w wydanym postanowieniu, rozważań i ocen co do sposobu ustalenia tej kwoty. Jak zasadnie wskazał NSA w wyroku z 14.03.2018 r. (sygn. akt I OSK 1370/16) organ administracji nie może bezkrytycznie przyjmować rachunków (faktur) wystawionych przez upoważnionych geodetów, lecz jest zobligowany do ich sprawdzenia, uwzględniając także wydatki niezbędne do wykonania zleconej pracy, czemu winien dać wyraz w uzasadnieniu postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania. Trafnie też zauważył WSA w Poznaniu w wyroku z 18.03.2021 r. (sygn. akt IV SA/Po 1592/20), że przedłożenie organowi przez geodetę faktury, nie zwalania organu z obowiązku wyjaśnienia stronie, na którą nakłada się obowiązek pokrycia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, czym uzasadniona jest ustalona kwota, tj. na jakiej podstawie, i w jaki sposób, została ona skalkulowana. W ocenie Sądu, organ administracji publicznej wydający rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego winien więc zawrzeć w uzasadnieniu tegoż rozstrzygnięcia rozważania, które muszą dawać jasną odpowiedź na pytanie, czy w realiach rozgraniczanej sprawy, przyznana geodecie kwota wynagrodzenia jest usprawiedliwiona (tj. czy nie jest zawyżona), w tym także w kontekście rynkowej wartości usług tego typu. Poprzestanie organu administracji publicznej jedynie na bezkrytycznym zaakceptowaniu kwoty wynagrodzenia za usługę wykonaną przez geodetę, a wynikającej z przedłożonej faktury – ocenić należy za niewystarczające z punktu widzenia wymagań, które winno zawierać postanowienie o kosztach postępowania rozgraniczeniowego. Brak w tym zakresie świadczy o naruszeniu art. 107 par. 3 k.p.a. Powyższy wniosek jest w realiach kontrolowanej sprawy tym bardziej uzasadniony jeśli zważyć, że lektura akt administracyjnych sprawy prowadzi do konstatacji, że akta te nie zawierają także jakichkolwiek dokumentów wskazujących na poprzedzenie wyboru geodety uprawnionego do wykonania czynności w sprawie – np. zapytaniem ofertowym skierowanym do innych podmiotów wykonujących takie usługi, czy też, inaczej mówiąc, rozeznaniem rynku i ustaleniem wartości usług tego rodzaju. Jak wynika z art. 133 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 259; dalej p.p.s.a.) Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. W oparciu zaś o zawartość udostępnionych Sądowi przez organ akt administracyjnych, brak jest możliwości skontrolowania tego, czy taka procedura wyboru geodety do wykonania czynności rozgraniczenia wskazanych wyżej działek, została w ogóle wdrożona, a jeśli tak, to czy wpłynęły inne oferty, w jakim zakresie one się różniły. Inaczej mówiąc, akta administracyjne sprawy nie pozwalają na weryfikację zasadności ustalenia kwoty wynagrodzenia geodety w wysokości wskazanej przez tę osobę w przedłożonej organowi administracji fakturze, a która to wysokość wynagrodzenia, następnie "przerzucona" została na strony postępowania. Konstatacja ta jest tym bardziej zasadna, gdy dostrzeże się pomięcie przez organ I instancji w wydanym rozstrzygnięciu jakiegokolwiek odniesienia - do ilości i rodzaju czynności wykonanych przez biegłego i związanego z tym nakładu jego pracy. Rozważań w tym względzie nie zaprezentował też organ odwoławczy, który dodatkowo nie dostrzegł wskazanych wyżej uchybień organu, którego rozstrzygnięcie utrzymał w mocy, akceptując w całości kierunek i zaprezentowane motywy załatwienia tej sprawy.
W realiach kontrolowanego przypadku dostrzec należy także, iż postanowienie organu I instancji rozkłada ustalone koszty postępowania między właścicieli rozgraniczanych nieruchomości wg parytetu, który również nie poddaje się jakiejkolwiek weryfikacji. Kwotą 1 660 zł obciążono właściciela działki 1, zaś kwotami po 830 zł obciążono skarżącą i właściciela działki 3. Dopuszczając oczywiście możliwość nierównomiernego obciążenia kosztami postępowania właścicieli sąsiadujących nieruchomości stwierdzić jednak trzeba, że tok rozumowania organu we wskazanym wyżej względzie, jak też i przesłanki, które legły u postaw tego zróżnicowania – winny jednak znaleźć się w uzasadnieniu wydanego postanowienia. Takie motywy nie zostały zaprezentowane w kontrolowanych aktach, a zaniechanie to powoduje, że objęte skargą orzeczenia, także we wskazanym ostatnio zakresie, ocenić należy jako dowolne, niepoddające się weryfikacji.
Końcowo, nawiązując do zarzutów skargi akcentujących wpływ na wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego uchybień mających zostać popełnione w sprawie przez geodetów i organ, jak też postawę skarżącej w tym postępowaniu, należy zwrócić uwagę na trafny pogląd NSA wypowiedziany w wyroku z 30.01.2015 r. (sygn. akt I OSK 2211/14) w świetle którego, z cytowanej na wstępie uzasadnienia tezy uchwały NSA z 11.12.2006 r. (sygn. akt I OPS 5/06) nie wynika, aby w każdym przypadku organ, prowadząc postępowanie rozgraniczeniowe, winien jego kosztami obciążyć wszystkie osoby, biorące w nim udział. Jak akcentował NSA w tym wyroku, we wspomnianej wyżej uchwale dopuszczono bowiem jedynie możliwość obciążenia właścicieli sąsiadujących nieruchomości takimi kosztami, nie stwierdzając jednak kategorycznie, że tego rodzaju rozstrzygnięcie musi zawsze zapaść w takim postępowaniu. Przeciwne stanowisko ograniczałoby bowiem organowi swobodę stosowania w postępowaniu rozgraniczeniowym art. 262 § 1 k.p.a., a wiec swobodę w ocenie, które z wygenerowanych w toku postępowania kosztów, strona powinna ponieść w związku z tym, że albo wynikły one z jej winy albo zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie. W powoływanym wyroku z 30.01.2015 r. NSA zwracał uwagę, że orzeczenie o kosztach postępowania następuje zawsze na podstawie oceny stanu faktycznego sprawy i zgromadzonego w jej toku materiału dowodowego. W rezultacie, wydając orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania, organ musi zawsze brać pod uwagę to, czy zachowanie strony (stron) uzasadnia obciążenie kosztami postępowania tylko jedną z nich czy wszystkie, a w tym ostatnim przypadku - w jakim stosunku (tak też NSA w wyroku z 16.05.2019 r., sygn. akt I OSK 1813/17). W kontrolowanej zaś obecnie sprawie skarżąca podnosiła okoliczności (m.in. w zażaleniu, pismach z 6.08.2021 r., z 27.08.2021 r., z 23.04.2021 r.), wykluczające, jej zdaniem, dopuszczalność obciążenia jej spornymi kosztami. Orzekające organy administracji publicznej nie zajęły stanowiska co do tego, czy wskazywane przez skarżącą okoliczności mogły uzasadniać wykluczenie jej z obowiązku poniesienia stwierdzonych kosztów postępowania w przyjętej wysokości, w szczególności w kontekście przedstawionego wyżej stanowiska NSA, akcentującego potrzebę każdorazowej, zindywidualizowanej oceny stanu sprawy dotyczącej ustalenia i rozkładu kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
Ustosunkowując się do zawartego w skardze żądania przeprowadzenia przez sąd dowodów z zeznań powołanych przez skarżącą świadków wyjaśnić trzeba, że zasadniczo Sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego jest możliwe jedynie tylko z dokumentu (art. 106 § 3 p.p.s.a.), przy czym nawet przeprowadzenie takiego dowodu, może mieć miejsce wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach. Stąd też wniosek skarżącej o przesłuchanie w postępowaniu sądowym świadków, nie miał oparcia w przepisach prawa.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni sformułowaną wyżej ocenę. W szczególności niezbędne będzie uzupełnienie akt o ewentualne materiały dokumentujące sposób wyboru geodety do przeprowadzenia czynności w sprawie rozgraniczenia wskazanych wyżej działek oraz umowną podstawę ustalenia przysługującego tej osobie wynagrodzenia. Ocena tych dowodów, winna znaleźć następnie wyraz w sporządzonym uzasadnieniu wydanego postanowienia, zgodnie z wymogami art. 107 par. 3 k.p.a. Ustalając wynagrodzenie geodety, organ odniesie się także do rodzaju i ilości czynności wykonanych przez tę osobę. Nadto, przy przyjęciu przez organ zasadności obciążenia stron ustalonymi i uznanymi za zasadne kosztami postępowania rozgraniczeniowego, rzeczą organu będzie wyjaśnienie przesłanek, jakimi kierował się przyjmując konkretny rozkład tych kosztów. W przypadku natomiast przyjęcia dopuszczalności obciążenia kosztami także skarżącej, organ zajmie stanowisko, co do podnoszonych przez skarżącą okoliczności mających wykluczać, jej zdaniem, taką możliwość.
Mając na uwadze przedstawione rozważania, Sąd działając na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił oba kontrolowane akty (pkt 1 sentencji)
O zwrocie skarżącej kosztów postępowania (pkt 2 sentencji) sąd orzekł na zasadzie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 210 par. 2 p.p.s.a. Stosownie do pierwszego ze wskazanych wyżej przepisów, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wg zaś art. 210 par. 2 p.p.s.a., w przypadku orzekania na posiedzeniu niejawnym, gdy strona nie jest reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, o kosztach należnych stronie, sąd orzeka z urzędu. Na zasądzone koszty postępowania złożyła się kwota 100 zł, którą uiściła ona tytułem wpisu od skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI