III SA/Kr 224/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2021-09-07
NSAAdministracyjneWysokawsa
policjaekwiwalent za urlopprawo pracyTrybunał Konstytucyjnyniekonstytucyjnośćorzecznictwosłużby mundurowezwolnienie ze służby

Podsumowanie

WSA w Krakowie stwierdził bezskuteczność czynności materialno-technicznej Komendanta Wojewódzkiego Policji w zakresie ustalenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za okres sprzed 6 listopada 2018 r., uznając błędną wykładnię przepisów przez organ.

Skarżący, były policjant, zakwestionował sposób ustalenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za okres sprzed 6 listopada 2018 r. Organ Policji zastosował stary wskaźnik 1/30 uposażenia, powołując się na przepisy przejściowe. Sąd uznał, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2018 r. (sygn. akt K 7/15) wskaźnik 1/30 został uznany za niekonstytucyjny i nie może być stosowany, nawet do okresów sprzed orzeczenia TK. Sąd stwierdził bezskuteczność czynności organu i zasądził zwrot kosztów.

Sprawa dotyczyła ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy byłego policjanta, S. N., zwolnionego ze służby 21 stycznia 2019 r. Komendant Wojewódzki Policji ustalił ekwiwalent, stosując dla okresu przed 6 listopada 2018 r. wskaźnik 1/30 miesięcznego uposażenia, a dla okresu po tej dacie wskaźnik 1/21. Skarżący zarzucił naruszenie Konstytucji RP i ustawy o Policji, wskazując, że przepis art. 115a ustawy o Policji w zakresie wskaźnika 1/30 został uznany za niezgodny z Konstytucją wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15). Sąd administracyjny zgodził się ze skarżącym, podkreślając, że orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Sąd uznał, że organ błędnie zinterpretował przepisy przejściowe ustawy z 14 sierpnia 2020 r., która nowelizowała art. 115a ustawy o Policji. Zgodnie z wykładnią sądu, nawet jeśli ekwiwalent dotyczy okresu sprzed 6 listopada 2018 r., jego wysokość powinna być ustalana zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem TK, co oznacza stosowanie wskaźnika 1/21. Sąd stwierdził bezskuteczność czynności organu w zakresie ustalenia ekwiwalentu za okres przed 6 listopada 2018 r. i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wskaźnik 1/30 uznany za niekonstytucyjny nie może być stosowany, nawet do okresów sprzed daty orzeczenia TK. Orzeczenie TK ma moc powszechnie obowiązującą i wyeliminowało niekonstytucyjną normę z obrotu prawnego.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma moc powszechnie obowiązującą i jest ostateczny. Norma uznana za niekonstytucyjną została wyeliminowana z systemu prawnego od momentu wejścia w życie orzeczenia TK (6 listopada 2018 r.). Przepisy przejściowe nowelizacji ustawy o Policji nie mogą nakazywać stosowania niekonstytucyjnych zapisów, co oznaczałoby 'wtórną niekonstytucyjność'. Obowiązek ustalenia ekwiwalentu za okres przed 6 listopada 2018 r. powinien być realizowany zgodnie z zasadami ukształtowanymi wyrokiem TK.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_bezskuteczność_czynności

Przepisy (11)

Główne

u.o.p. art. 115a

Ustawa o Policji

Przepis w zakresie ustalania ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia został uznany za niezgodny z Konstytucją RP. Po wyroku TK, ekwiwalent za okres przed 6 listopada 2018 r. powinien być ustalany na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem TK, co oznacza stosowanie wskaźnika 1/21.

Konstytucja RP art. 66 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do corocznych płatnych urlopów jest bezwarunkowe i nie może być arbitralnie ograniczane. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop powinien być równowartością świadczenia w naturze.

p.p.s.a. art. 146

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do stwierdzenia bezskuteczności czynności materialno-technicznej.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3 zdanie drugie

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenia prawa muszą być proporcjonalne i nie mogą naruszać istoty konstytucyjnych wolności i praw.

Konstytucja RP art. 190 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

ustawa o szczególnych rozwiązaniach art. 9 § ust. 1

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych...

Przepis ten stanowi, że ekwiwalent za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach obowiązujących przed tą datą. Sąd uznał, że 'zasady' te powinny być interpretowane w świetle wyroku TK, a nie jako powrót do niekonstytucyjnego wskaźnika 1/30.

u.o.p. art. 114 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o Policji

Określa prawo policjanta do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

k.p.a. art. 8 § § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania i prowadzenia postępowania w sposób wyczerpujący.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek sądu administracyjnego do związania wykładnią prawną przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastosowanie przez organ wskaźnika 1/30 do obliczenia ekwiwalentu za okres przed 6 listopada 2018 r. jest niezgodne z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15), który uznał ten wskaźnik za niekonstytucyjny. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma moc powszechnie obowiązującą i wyeliminowało niekonstytucyjną normę z obrotu prawnego, co oznacza, że nie może być ona stosowana nawet do stanów faktycznych sprzed daty orzeczenia TK. Przepisy przejściowe nowelizacji ustawy o Policji nie mogą nakazywać stosowania niekonstytucyjnych rozwiązań, a odwołanie do 'zasad' oznacza konieczność uwzględnienia wyroku TK.

Odrzucone argumenty

Organ Policji argumentował, że zgodnie z przepisami przejściowymi ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r., ekwiwalent za okres przed 6 listopada 2018 r. powinien być ustalany na zasadach obowiązujących przed tą datą, czyli według wskaźnika 1/30.

Godne uwagi sformułowania

prawo do urlopu płatnego (...) nie może być arbitralnie ograniczone, ma ono bowiem charakter bezwarunkowy, jest absolutne i nie podlega miarkowaniu. art. 66 Konstytucji odgrywa istotne znaczenie prawne dla prawodawcy, wskazując mu pewne minimalne obowiązki, a gdy dana regulacja zejdzie poniżej poziomu ochrony i doprowadzi do sytuacji, w której dane prawo zostanie wydrążone ze swojej rzeczywistej treści, to takiej regulacji będzie można postawić zarzut niekonstytucyjności. przyjęcie wskaźnika 1/30 miesięcznego uposażenia policjanta oznacza, że wypłacanej policjantowi należności nie można uznać za rekompensatę ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia istoty corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji. norma wyrażona w art. 190 ust. 1 Konstytucji ma charakter samowykonalny, co oznacza obowiązek uwzględniania z urzędu treści orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w toku rozpoznawanej sprawy. przyjęcie za prawidłową wykładnię przepisów przejściowych zastosowaną przez organ w przedmiotowej sprawie oznaczałoby istnienie zjawiska tzw. 'wtórnej niekonstytucyjności', które polega na tym, że ustawodawca powtarza rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne.

Skład orzekający

Maria Zawadzka

przewodniczący sprawozdawca

Hanna Knysiak-Sudyka

sędzia

Marta Kisielowska

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop przez funkcjonariuszy służb mundurowych po wyrokach Trybunału Konstytucyjnego, interpretacja przepisów przejściowych i skutki orzeczeń TK."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji policjantów i przepisów ustawy o Policji, ale zasady interpretacji orzeczeń TK i przepisów przejściowych mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami funkcjonariuszy służb mundurowych i bezpośrednio odnosi się do skutków orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, co jest istotne dla wielu prawników i obywateli.

Policjancie, Twój ekwiwalent za urlop może być wyższy! Sąd rozstrzyga spór o niekonstytucyjny wskaźnik.

Dane finansowe

WPS: 35 490,4 PLN

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III SA/Kr 224/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-09-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Hanna Knysiak-Sudyka
Maria Zawadzka /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Kisielowska
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 7455/21 - Wyrok NSA z 2023-10-10
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 161
Art. 115a
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1610
Art. 9 ust. 1
Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra  właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Hanna Knysiak - Sudyka Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 września 2021 r. sprawy ze skargi S. N. na czynność materialno-techniczną Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 3 grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop 1. stwierdza bezskuteczność czynności w zakresie ustalenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji na rzecz skarżącego S. N. kwotę 497,00 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zarządza zwrot z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz skarżącego kwoty 200 (dwieście) złotych, tytułem nadpłaconego wpisu sądowego od skargi
Uzasadnienie
Informacją nr [...] z dnia 3 grudnia 2020 r. o dokonanej czynności materialno-technicznej Komendant Wojewódzki Policji poinformował skarżącego S. N. o ustaleniu i wypłacie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe. Ekwiwalent został wypłacony i ustalony w związku ze zwolnieniem skarżącego ze służby – 21 stycznia 2019 r.:
• w kwocie 35 490,40 zł brutto, tj. za 176 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego za okres przed dniem 6 listopada 2018 r.
• w kwocie 11 810,87 zł brutto, tj. za 41 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego za okres od dnia 6 listopada 2018 r.
W powyższej informacji wskazano, że ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. został ustalony na zasadach wynikających z ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., tj. w wysokości 1/30 miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego. Natomiast ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres od dnia 6 listopada 2018 r. został ustalony w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego.
Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 114 ust. 1 pkt 2 i art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( Dz. U. z 2020 r., poz. 360 ze zm.) oraz art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610) dalej w skrócie "ustawa o szczególnych rozwiązaniach".
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej czynności materialno-technicznej i uznania obowiązku wypłaty przez Komendanta Wojewódzkiego Policji na rzecz skarżącego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego.
Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to poprzez niewłaściwe zastosowanie:
1. art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U.1997.78.483 ze zm., zwaną dalej "Konstytucją RP") w związku z art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U.2020.360 z późniejszymi zmianami, zwaną dalej "ustawą o Policji") oraz art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2020 r., póz. 1610, dalej zwana "Specustawą") poprzez ich błędne zastosowanie oraz przyjęcie przez organ dokonujący czynności materialno-technicznej, jako podstawy działania przepisów w brzemieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 roku, podczas gdy przepis art. 115a ustawy o Policji obowiązujący przed dniem 6 listopada 2018 roku został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt: K 7/15, publ. OTK-A 2018/65 w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za l dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia uznany za niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i w tym zakresie winien być uznany za nieobowiązujący ze skutkiem ex tunc;
2. art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 Specustawy, poprzez ich błędne zastosowanie i ustalenie ekwiwalentu pieniężnego należnego skarżącemu w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego za l dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego, podczas gdy ekwiwalent należny skarżącemu winno ustalić się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego za l dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego, czyli w oparciu o przepisy obowiązujące w momencie kiedy organ winien wypłacić ekwiwalent skarżącemu, a zatem na dzień 21 stycznia 2019 roku.
Ponadto zaskarżonej czynności zarzucono wydanie jej z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 7,77 § 1 i 80 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 roku (Dz. U. Nr 30, poz. 168 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a." poprzez nieprzeprowadzenie wszechstronnego, kompleksowego, pełnego i wyczerpującego postępowania dowodowego i dokonanie błędnej, niezgodnej z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz brak rozważenia wszelkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że:
- ekwiwalent pieniężny należny skarżącemu winien zostać obliczony w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu 3 grudnia 2020 r., podczas gdy prawo do wypłaty ekwiwalentu skarżący nabył w dniu 21 stycznia 2019 r.;
- ekwiwalent pieniężny należny skarżącemu za 176 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. wynosi 35.490,40 złotych, podczas gdy wysokość ekwiwalentu winna być wyższa o 15.209,92 złotych i wynosić kwotę łączną 50.700,32 zł;
2. art. 6, 7, 8 § l i 2 ustawy k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, które w konsekwencji prowadziły do utrwalenia stanu niezgodnego z Konstytucją RP oraz dokonanie czynności w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej.
Komendant Wojewódzki Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w dniu 1 października 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach, w której znowelizowany został art. 115a ustawy o Policji. Ustawodawca określił w nim, że ekwiwalent pieniężny za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego wynosi 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Zgodnie jednak z art. 9 ust. 1 powołanej ustawy przepis art. 115a ustawy o Policji, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizująca, stosuje się do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw policjantów zwolnionych ze służby od dnia 6 listopada 2018 r., natomiast ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., tj. zdaniem organu, w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Dlatego zdaniem organu, uprawnienie skarżącego zostało zrealizowane zgodnie z przepisami ustawy obowiązującej na dzień dokonania zaskarżonej czynności materialno-technicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Wojewódzki sąd administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest uzasadniona. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że wyrokami z dnia 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 44/21 oraz sygn. akt III SA/Kr 134/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekał w sprawach identycznych przedmiotowo, a dotyczących ekwiwalentu za niewykorzystany urlop przez byłych policjantów. Orzekający w niniejszej sprawie Sąd w pełni podziela stanowisko zawarte w ww. orzeczeniach i przyjmuje je za własne.
Niespornym w sprawie jest to, że skarżący został zwolniony ze służby w Policji z dniem 21 stycznia 2019 r., oraz że wypłacono mu ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy na podstawie art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ekwiwalent został ustalony w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego, a ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres od dnia 6 listopada 2018 r. został ustalony w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego.
Wyrokiem z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15, Dz. U. z 2018 r., poz. 2102) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu TK wskazał, że prawo do urlopu płatnego (art. 66 ust. 2 Konstytucji), a także prawo do rekompensaty pieniężnej za niewykorzystany urlop, nie może być arbitralnie ograniczone, ma ono bowiem charakter bezwarunkowy, jest absolutne i nie podlega miarkowaniu. W ocenie TK, art. 66 Konstytucji odgrywa istotne znaczenie prawne dla prawodawcy, wskazując mu pewne minimalne obowiązki, a gdy dana regulacja zejdzie poniżej poziomu ochrony i doprowadzi do sytuacji, w której dane prawo zostanie wydrążone ze swojej rzeczywistej treści, to takiej regulacji będzie można postawić zarzut niekonstytucyjności.
Zgodnie z art. 114 ust. 2 ustawy o Policji, policjant zwalniany ze służby za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz niewykorzystany czas wolny od służby (przyznany za pracę ponad wymiar) otrzymuje ekwiwalent pieniężny. Jak podkreślił Trybunał, celem tej regulacji jest zrekompensowanie funkcjonariuszowi faktycznej niemożności wykorzystania przysługującego mu urlopu, co stanowi urzeczywistnienie konstytucyjnie zagwarantowanych praw do corocznych płatnych urlopów. Pracownik zwalniany ze służby powinien otrzymać równowartość niewykorzystanych urlopów. Po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące ekwiwalentem. Równocześnie, świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy, ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien bowiem odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Trybunał orzekł, że przyjęcie wskaźnika 1/30 miesięcznego uposażenia policjanta oznacza, że wypłacanej policjantowi należności nie można uznać za rekompensatę ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia istoty corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji.
Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Jeżeli na podstawie ustawy uznanej przez Trybunał za niezgodną z Konstytucją została wydana ostateczna decyzja administracyjna, orzeczenie stanowi podstawę do wznowienia postępowania na zasadach i w trybie właściwych dla danego postępowania (art. 190 ust.1 i 3 Konstytucji). W doktrynie wskazuje się, że wyposażenie orzeczeń w moc powszechnie obowiązującą oznacza związanie ich treścią nie tylko uczestników konkretnego postępowania zakończonego wydaniem przez sąd konstytucyjny rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, ale również wszystkich innych podmiotów prawa. Powoduje to również, że nikt – a w szczególności żaden organ władzy publicznej – nie może w kwestii rozstrzygniętej przez TK zająć stanowiska odmiennego niż wyrażone w orzeczeniu sądu konstytucyjnego (por. P. Tuleja, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, WKP 2019, LEX). W orzecznictwie sądowym podkreśla się zarazem, że norma wyrażona w art. 190 ust. 1 Konstytucji ma charakter samowykonalny, co oznacza obowiązek uwzględniania z urzędu treści orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w toku rozpoznawanej sprawy (wyrok NSA z 22 lutego 2008 r., II OSK 1004/06). Podporządkowanie się orzeczeniu TK oznacza zarazem zakaz podejmowania przez kogokolwiek aktów i działań sprzecznych z jego treścią. Jego naruszenie oznacza złamanie norm konstytucyjnych, skutkujące stosowną odpowiedzialnością organów i osób urzędowych (P. Tuleja, jw.).
Konstytucyjny atrybut ostateczności orzeczeń TK oznacza niepodważalność, niezaskarżalność i niewzruszalność rozstrzygnięć sądu konstytucyjnego przez jakikolwiek inny organ państwa, w tym przez sam Trybunał. Orzeczenia TK są powszechnie obowiązujące, abstrakcyjnie adresowane i zawierają normatywną treść (choć w sensie negatywnym). Zbliżają się zatem wyraźnie do regulacji normatywnej – w tych wszystkich wypadkach, kiedy rozstrzygnięcie jest nakierowane na eliminację niekonstytucyjnej normy w pełnym lub częściowym zakresie. Utrata mocy obowiązującej wynikająca z orzeczenia TK, nie jest tożsama z uchyleniem przepisu w wyniku aktu prawotwórczego kompetentnego organu, w pewnym sensie idzie bowiem dalej, jest mocniejsza w skutkach, daje bowiem jednostkom możliwość wznowienia postępowania, w którym zapadła decyzja wydana na jej podstawie (M. Safjan, Skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, Tekst wystąpienia wygłoszonego przez Prezesa TK prof. M. Safjana w Komitecie Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk 6 stycznia 2003 r., www.trybunal.gov.pl).
Należy podkreślić, że w momencie opublikowania wyroku Trybunału zostaje obalone domniemanie konstytucyjności normy prawnej, której dotyczy orzeczenie, a skutek uchylenia domniemania konstytucyjności przepisu następuje od momentu jego wejścia w życie (por. K. Osajda, Koncepcja orzeczenia zakresowego a wątpliwości na tle skutków orzeczeń TK, [w:] M. Bernatt, J. Królikowski, M. Źiółkowski, Skutki wyroków Trybunału Konstytucyjnego w sferze stosowania prawa, Studia i Materiały Trybunału Konstytucyjnego Tom XLVIII, Warszawa 2013). Z chwilą opublikowania wyroku w Dzienniku Urzędowym przepis, który był przedmiotem orzeczenia, zostaje usunięty z porządku prawnego. Od tego momentu nie wyznacza nakazów ani zakazów. W rezultacie, z dniem opublikowania wyroku Trybunału, czyli od 6 listopada 2018 r., część art. 115a (w poprzednim brzmieniu) została wyeliminowana z obrotu prawnego i nie mogła stanowić podstawy orzekania o wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2021 r., III OSK 2832/21). W konsekwencji, skoro niekonstytucyjny przepis stracił moc obowiązującą, to nie może być podstawą orzeczenia w procesie stosowania prawa niezależnie od tego czy rozstrzygnięcie dotyczy stanu faktycznego sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału czy też zaistniałego po tej dacie. Przepis taki nie może być stosowany przez sądy i inne organy w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału (por. wyrok NSA z 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2264/19, wszystkie orzeczenia opubl. są w CBOSA).
W doktrynie zasadnie podnosi się, że orzeczenie przez TK o niezgodności normy prawnej z Konstytucją RP, może być uznane za wprowadzające swoistego rodzaju normę intertemporalną, mającą zgodnie z art. 8 ust. 1 Konstytucji RP, pierwszeństwo przed normami intertemporalnymi wprowadzanymi przez ustawodawcę zwykłego co do ewentualnych skutków wyroku Trybunału (por. K. Królikowska, Skutki pro futuro prejudycjalnego wyroku TK ("derogacja trybunalska" na przykładzie spraw cywilnych), [w:] red. M. Bernatt , J. Królikowski, M. Ziółkowski, Skutki wyroków Trybunału Konstytucyjnego w sferze stosowania prawa, Studia i materiały Trybunału Konstytucyjnego, Tom XLVIII, Warszawa 2013, s. 65 i n.).
Ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o służbie więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610), art. 115a ustawy o Policji otrzymał brzmienie: "Ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym." Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach: "Przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r."
Jak stanowi zatem art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. a nie w wysokości wynikającej z przepisów ww. ustawy. Odwołanie się przez ustawodawcę do zasad, a nie do wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym oznacza, że ustawodawca nie powtórzył niekonstytucyjnych zapisów tej ustawy, wbrew wyrokowi TK z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15) i nie nakazał stosowania do obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop z okresu przed 6 listopada 2018 r. (czyli sprzed daty publikacji orzeczenia TK) uregulowań, które utraciły moc w wyniku ww. wyroku.
Przyjęcie za prawidłową wykładnię przepisów przejściowych zastosowaną przez organ w przedmiotowej sprawie oznaczałoby istnienie zjawiska tzw. "wtórnej niekonstytucyjności", które polega na tym, że ustawodawca powtarza rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne (K. Kos, O pojęciu wtórej niekonstytucyjności prawa, Przegląd Prawa Konstytucyjnego 2018, nr 2 (42), s. 21). Oznaczałoby to, że ustawodawca przepisami przejściowymi próbuje ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału, a nadto narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków Trybunału, które wiążą również ustawodawcę.
Dlatego wykładnię ww. przepisów, dokonaną przez organ Policji, Sąd uznał za błędną. Zdaniem Sądu zasady, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach oznaczają konieczność wzięcia pod uwagę, przy wykładni przepisu art. 115a ustawy o Policji, wyroku TK z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, na co wielokrotnie już zwracały uwagę wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny, jak również ustawodawca w uzasadnieniu projektu ww. nowelizacji ustawy o Policji dokonanej ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. Wskazał bowiem, że projekt przewiduje wprowadzenie rozwiązań prawnych mających na celu wdrożenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. K 7/15 (Dz. U. poz. 2102), w którym Trybunał orzekł, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zd. drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Powyższy wyrok TK usunął z systemu prawnego niekonstytucyjne rozumienie art. 115a ustawy o Policji w ww. zakresie, na mocy art. 190 Konstytucji RP. Dlatego po ww. wyroku zarówno sądy, jak i organy administracji publicznej winny dokonywać wykładni art. 114 ust.1 pkt 2, art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ust. 1 ww. ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. - zgodnie z Konstytucją RP.
Mając powyższe na uwadze, obowiązek ustalenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., co oznacza obowiązek obliczenia go wg zasad podanych w ustawie o Policji, w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem TK z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15).
Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest zatem wynagrodzenie za jeden dzień roboczy, przy czym należy pamiętać, że przepis art. 115a ustawy o Policji odwołuje się do ostatniego uposażenia należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, bez odniesienia do jakiegokolwiek okresu rozliczeniowego służby. Przepis art. 115a ustawy o Policji odwołuje się do ostatniego jednomiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym (tak m.in. wyrok z dnia 26 stycznia 2021 r. sygn. akt III OSK 3087/21, CBOSA).
Oznacza to, że w należy 176 dni urlopu przysługującego skarżącemu za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego mu za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Inaczej mówiąc, należy ilość należnego i niewykorzystanego urlopu pomnożyć przez "wycenę" ostatniego jednego dnia roboczego przysługującego skarżącemu.
Mając na względzie naruszenie przez organy Policji przepisów prawa materialnego, tj. przepisów Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, szczególnie art. 66 ust. 2 i art. 190 ust. 4 oraz art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ustawy o szczególnych rozwiązaniach poprzez ich błędną wykładnię w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 146 p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność czynności w zakresie ustalenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, dokonując ponownego obliczenia i wypłaty różnicy ekwiwalentu za niewykorzystany urlop za okres przed 6 listopada 2018 r., organy Policji uwzględnią przedstawioną powyżej ocenę prawną, stosownie do art. 153 p.p.s.a., w szczególności mając na względzie art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, zgodnie z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP i stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15), przyjmując że świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 146 P.p.s.a. oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.374 ze zm.), orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł w pkt II, zgodnie z art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. W pkt III orzeczono natomiast o zwrocie skarżącemu wpisu sądowego, na podstawie art. 225 w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. d p.p.s.a

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę