III SA/Kr 1326/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2025-01-16
NSAAdministracyjneŚredniawsa
samorząd terytorialnyinicjatywa uchwałodawczauchwała rady gminydane osoboweRODOadres zamieszkaniaweryfikacja podpisówprawo administracyjnedemokracja bezpośrednia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na uchwałę Rady Gminy Siepraw dotyczącą obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej, uznając wymóg podania adresu zamieszkania za uzasadniony.

Skarżący M. C. zaskarżył uchwałę Rady Gminy Siepraw w części dotyczącej wymogu podania adresu zamieszkania w wykazie osób popierających obywatelską inicjatywę uchwałodawczą. Argumentował, że jest to nadmierne naruszenie prywatności i utrudnia realizację prawa do inicjatywy. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że wymóg ten jest uzasadniony potrzebą weryfikacji uprawnień mieszkańców do poparcia inicjatywy, zgodny z przepisami ustawy o samorządzie gminnym i Kodeksem wyborczym, a także umożliwia prawidłowe funkcjonowanie Centralnego Rejestru Wyborców.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę M. C. na uchwałę Rady Gminy Siepraw z dnia 26 lutego 2019 r. nr IV/37/19 w sprawie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej. Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności uchwały w zakresie § 3 ust. 1 pkt 4, który nakazywał podanie imienia i nazwiska, adresu zamieszkania, numeru PESEL oraz podpisu mieszkańca popierającego projekt uchwały. Zdaniem skarżącego, wymóg podania adresu zamieszkania był nadmierny, naruszał prywatność i utrudniał realizację konstytucyjnego prawa do inicjatywy uchwałodawczej, zwłaszcza że weryfikacja uprawnień mogła odbywać się na podstawie innych danych, a podobne wymogi zostały wykreślone w innych gminach. Rada Gminy Siepraw oraz Wójt Gminy Siepraw wnieśli o oddalenie skargi. Organ argumentował, że wymóg podania adresu zamieszkania był niezbędny do weryfikacji uprawnień mieszkańców, zgodny z analogicznymi wzorami i przepisami, a także służył minimalizacji ryzyka poparcia inicjatywy przez osoby nieuprawnione. Sąd oddalił skargę, uznając, że wymóg podania adresu zamieszkania jest uzasadniony potrzebą weryfikacji prawidłowości zebranych podpisów pod inicjatywą uchwałodawczą. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o samorządzie gminnym oraz Kodeksu wyborczego (w tym dotyczące Centralnego Rejestru Wyborców) pozwalają na takie wymagania, a dane te są niezbędne do zapewnienia zgodności z prawem inicjatywy uchwałodawczej. Sąd odrzucił argumenty skarżącego dotyczące naruszenia RODO i Konstytucji RP, wskazując na obowiązek prawny administratora danych oraz możliwość ograniczenia praw w celu ochrony porządku publicznego i praw innych osób. Sąd zaznaczył również, że wymóg podania adresu zamieszkania jest uzasadniony w kontekście tradycyjnego zbierania podpisów, a dane te powinny być znane wspólnocie samorządowej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wymóg podania adresu zamieszkania jest uzasadniony potrzebą weryfikacji uprawnień mieszkańców do poparcia inicjatywy i jest zgodny z przepisami prawa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wymóg podania adresu zamieszkania jest niezbędny do prawidłowej weryfikacji podpisów pod inicjatywą uchwałodawczą, zgodny z ustawą o samorządzie gminnym i Kodeksem wyborczym, a także umożliwia prawidłowe funkcjonowanie Centralnego Rejestru Wyborców. Nie narusza to RODO ani Konstytucji RP, gdyż jest to niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego i ochrony praw innych osób.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.s.g. art. 41a § ust. 1 i 5

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Umożliwia radzie gminy określenie formalnych wymogów dla projektów uchwałodawczych, w tym wykazu mieszkańców popierających inicjatywę.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 4 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Zasada suwerenności Narodu i demokracji bezpośredniej.

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Możliwość ograniczenia praw i wolności tylko w ustawie i gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie.

Konstytucja RP art. 51 § ust. 2 i 5

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Zasady i tryb gromadzenia oraz udostępniania informacji, możliwość zbierania danych osobowych w niezbędnym zakresie.

RODO art. 5 § ust. 1 lit. b i c

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE

Zasady minimalizacji danych i celów przetwarzania.

RODO art. 6 § ust. 1 pkt c

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE

Przetwarzanie danych jest zgodne z prawem, gdy jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego.

k.w. art. 18 § § 3 pkt 4

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks Wyborczy

Centralny Rejestr Wyborców służy do weryfikacji podpisów złożonych w związku ze zgłoszeniem obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej.

k.w. art. 18a

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks Wyborczy

Centralny Rejestr Wyborców zawiera dane o adresie zamieszkania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wymóg podania adresu zamieszkania jest niezbędny do weryfikacji uprawnień mieszkańców do poparcia inicjatywy. Wymóg jest zgodny z przepisami ustawy o samorządzie gminnym i Kodeksem wyborczym. Wymóg umożliwia prawidłowe funkcjonowanie Centralnego Rejestru Wyborców. Dane o adresie zamieszkania powinny być znane wspólnocie samorządowej.

Odrzucone argumenty

Wymóg podania adresu zamieszkania jest nadmierny i narusza prywatność. Wymóg utrudnia realizację prawa do inicjatywy uchwałodawczej. Podobne wymogi zostały wykreślone w innych gminach (np. Kraków). Weryfikacja uprawnień mogła odbywać się na podstawie innych danych (PESEL).

Godne uwagi sformułowania

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna (spr.) Sędziowie WSA Bogusław Wolas Asesor WSA Ewelina Dziuban oddala skargę. Zaskarżonej uchwale zarzucił istotne naruszenie art. 41a ust. 1 i 5 ustawy o samorządzie gminnym, art. 4 ust. 1 i 2, art. 47 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej RP oraz art. 5 ust. 1 lit. b i c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz.U.UE.L. 2016.119.1), dalej jako: "RODO". W ocenie Sądu, wymóg wskazania w wykazie adresów zamieszkania osób popierających obywatelską inicjatywę uchwałodawczą nie narusza prawa ponieważ zgodnie z art. 41 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym rada gminy posiadała upoważnienie ustawowe do określenia w drodze uchwały formalnych wymogów, jakim musiały odpowiadać składane projekty, z zastrzeżeniem przepisów niniejszej ustawy. Skoro popierający inicjatywę uchwałodawczą mieszkańcy gminy podpisują się pod projektem zmian prawa miejscowego, to tym samym ich dane jako osób inicjujących zmiany prawa w sferze obowiązków publicznoprawnych, powinny być znane pozostałym członkom wspólnoty samorządowej.

Skład orzekający

Ewa Michna

przewodniczący sprawozdawca

Bogusław Wolas

sędzia

Ewelina Dziuban

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wymogu podawania adresu zamieszkania w inicjatywach obywatelskich, interpretacja przepisów RODO i Konstytucji RP w kontekście samorządowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchwały rady gminy dotyczącej inicjatywy uchwałodawczej; argumentacja opiera się na przepisach obowiązujących w dacie wydania uchwały i orzekania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu demokracji lokalnej – inicjatywy uchwałodawczej – oraz konfliktu między prawem obywateli do inicjatywy a ochroną danych osobowych. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i ochrony danych.

Czy adres zamieszkania to za dużo dla obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej? Sąd rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 1326/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas
Ewa Michna /przewodniczący sprawozdawca/
Ewelina Dziuban
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 40
Art. 41 a  ust. 1  i 5  ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
Art. 51
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna (spr.) Sędziowie WSA Bogusław Wolas Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant Starszy Referent Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi M. C. na uchwałę Rady Gminy Siepraw z dnia 26 lutego 2019 r., nr IV/37/19 w sprawie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej w Gminie Siepraw oddala skargę.
Uzasadnienie
Rada Gminy Siepraw działając na podstawie art. 41a ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz. 1465) podjęła 26 lutego 2019 r. uchwałę nr IV/37/19 w sprawie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej w Gminie Siepraw.
Skargę na powyższą uchwałę wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. C. (dalej jako "skarżący") domagając się stwierdzenia nieważności tej uchwały w zakresie słów "adres zamieszkania", zawartych w § 3 ust. 1 pkt 4. Skarżący wniósł też o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonej uchwale zarzucił istotne naruszenie art. 41a ust. 1 i 5 ustawy o samorządzie gminnym, art. 4 ust. 1 i 2, art. 47 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej RP oraz art. 5 ust. 1 lit. b i c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz.U.UE.L. 2016.119.1), dalej jako: "RODO".
Podał, że uchwała gminy winna mieć charakter wykonawczy, umożliwiając realizację wyrażonego w art. 41a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym prawa grupy mieszkańców do wystąpienia z obywatelską inicjatywą uchwałodawczą.
W § 3 ust. 1 pkt 4 zaskarżonej uchwały przewidziano, że wniosek uruchamiający inicjatywę uchwałodawczą powinien zawierać "wykaz mieszkańców popierających zgłaszany projekt uchwały w liczbie określonej przepisami ustawy o samorządzie gminnym, posiadających czynne prawo wyborcze do Rady Gminy, zawierający imię i nazwisko, adres zamieszkania, numer PESEL oraz podpis mieszkańca. Na każdej stronie wykazu musi znajdować się nazwa komitetu i tytuł projektu uchwały, której mieszkaniec udziela poparcia".
Zdaniem skarżącego wskazanie dokładnego adresu zamieszkania nie było potrzebne do identyfikacji danej osoby jako mieszkańca gminy, posiadającego czynne prawa wyborcze do organu stanowiącego. Imię, nazwisko i numer PESEL oraz podpis, w ocenie skarżącego, były wystarczające dla ustalenia czy dana osoba jest mieszkańcem gminy i czy jest uprawniona do poparcia inicjatywy. Osoba podpisująca się pod danym projektem przez złożenie podpisu oświadczała bowiem, że jest mieszkańcem gminy, a fakt ten weryfikował wójt – wystarczyło więc, że oparł się na imieniu, nazwisku i numerze PESEL.
Ponadto, jak podkreślił skarżący, zgodnie z art. 18 § 3 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks Wyborczy (tekst jednolity: Dz.U. 2023, poz. 240) do sprawdzania posiadania prawa wybierania w związku z weryfikacją podpisów złożonych właściwemu organowi w związku ze zgłoszeniem obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej przez mieszkańców gminy służy Centralny Rejestr Wyborców. Do rejestru tego dostęp ma wójt (art. 18 § 8 pkt 1 k.w.). Z regulują tą spójny jest § 3 ust. 2 ww. uchwały, który przewiduje, że "Przewodniczący Rady Gminy przekazuje Wójtowi Gminy wykaz mieszkańców celem weryfikacji czy spełnione są wymogi, o których mowa w § 3 ust.1 pkt 4". Centralny Rejestr Wyborców zawiera szereg danych, w tym o zamieszkaniu w rozumieniu art. 5 pkt 14 k.w. (art. 18a § 1 i § 3 k.w.).
Skarżący wskazał, że brak konieczności podawania adresu został dostrzeżony przez Radę Miasta Krakowa, która w uchwale nr LXXVI/2167/22 z 12 stycznia 2022 r. zmieniającej uchwałę Nr II/9/18 Rady Miasta Krakowa z 13 grudnia 2018 r. w sprawie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej wykreśliła obowiązek podawania adresu zamieszkania przez osoby popierające projekt uchwały.
W ocenie skarżącego, wprowadzenie nadmiarowych wymogów, które utrudniają realizację prawa inicjatywy uchwałodawczej naruszał wyrażoną w art. 4 ust. 1 i 2 Konstytucji RP zasadę suwerenności Narodu i zasadę demokracji bezpośredniej oraz przepis realizujący te zasady, tj. art. 41a ust. 1, a także art. 41a ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym.
Osoby skłonne do poparcia inicjatywy niekoniecznie chcą bowiem dzielić się adresem zamieszkania z osobami prowadzącymi zbiórkę podpisów, z komitetem inicjatywy uchwałodawczej, czy z szerokim kręgiem osób na "urzędowym" etapie procedury. Dane te są niewątpliwie wrażliwą informacją dotycząca prywatnej sfery życia jednostki. Ograniczenie konstytucyjnego prawa do prywatności możliwe jest jedynie w drodze ustawy, w sytuacjach wskazanych w art. 31 ust. 3 Konstytucji.
W przeciwieństwie do regulacji dotyczącej zbierania podpisów poparcia dla kandydatów w wyborach, czy też dla inicjatywy ustawodawczej lub referendalnej, wymóg podania adresu zamieszkania w odniesieniu do obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej nie został przewidziany na poziomie ustawowym.
Celem wykazania legitymacji procesowej, skarżący podał, że jest mieszkańcem Gminy Siepraw posiadającym czynne prawa wyborcze do organu stanowiącego. Ponadto, w dniu 30 kwietnia 2024 r. jako pełnomocnik Komitetu Obywatelskiej Inicjatywy Uchwałodawczej złożył w urzędzie gminy projekt uchwały w sprawie uchylenia uchwały nr L/431/24 Rady Gminy Siepraw z 6 lutego 2024 r. w sprawie przyjęcia i wdrożenia Planu Zrównoważonej Mobilności Metropolii Krakowskiej i jej Obszaru Funkcjonalnego wraz z uzasadnieniem, oświadczenia o przystąpieniu do Komitetu Obywatelskiej Inicjatywy Uchwałodawczej i 40 kart poparcia projektu z podpisami mieszkańców. Przewodniczący Rady Gminy Siepraw w piśmie z 24 maja 2024 r. stwierdził, że w 345 rubrykach z podpisami na kartach poparcia brakuje adresu zamieszkania wymaganego zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 4 ww. uchwały, natomiast w 5 przypadkach brakuje numeru PESEL. W związku z tym, organ zwrócił bez rozpatrzenia projekt obywatelski. W związku z powyższym, treść § 3 ust. 1 pkt 4 ww. uchwały nie tylko potencjalnie uniemożliwiła skorzystanie z przysługujących mu praw, ale również skutkowała brakiem możliwości kontynuowania procedury obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej pomimo zgromadzenia wystarczającej liczby podpisów uprawnionych osób (dowód: pismo Przewodniczącego Rady Gminy Siepraw z 24 maja 2024 r., znak: OG.152.1.2024)
W odpowiedzi Wójt Gminy Siepraw wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.
Organ podał, że skarżący domagając się stwierdzenia nieważności uchwały IV/37/19 w części, nie wziął pod uwagę, że w dacie jej podjęcia, tj. 26 lutego 2019 r. nie obowiązywały przepisy pozwalające na ustalenie miejsca zamieszkania w sposób niebudzący wątpliwości. Art. 18 Kodeksu wyborczego został wprowadzony dopiero ustawą z 26 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy Kodeks wyborczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 497).
Ustalając wymogi dotyczące wniosku składanego do Rady Gminy, kierowano się, w drodze analogii, wzorem "Wykazu obywateli, którzy udzielają poparcia projektowi ustawy stanowiącej przedmiot inicjatywy ustawodawczej", ustalonym w Rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z 28 września 1999 r. (Dz. U. z 1999 r., poz. 893). Wzór ten w rubryce 3 zawiera "Adres zamieszkania (miejscowość, ulica, nr domu, nr lokalu)".
Zdaniem organu wymóg wskazania adresu zamieszkania (§ 3 ust. 1 pkt 4) był niezbędny do ustalenia prawa do popierania inicjatywy uchwałodawczej, przysługującego mieszkańcowi Gminy i w żadnym wypadku nie można go uznać jako nadmiarowy i stanowiący nieuzasadnione obciążenie obowiązkiem dla mieszkańca Gminy. Intencją uchwałodawczy było zminimalizowanie ryzyka udzielania poparcia inicjatywie uchwałodawczej przez osoby do tego nieuprawnione.
Nie można też uznać, że została naruszona zasada minimalizacji danych, gdyż w uchwale Rady Gminy Siepraw wymagane było podanie jedynie niezbędnych danych osobowych. Również zarzut naruszenia zasad konstytucyjnych, polegający na utrudnieniu realizacji prawa inicjatywy uchwałodawczej, a przez to naruszenia przepisów art. 4 Konstytucji RP, nie był uzasadniony. Inicjatywa uchwałodawcza z racji swojego charakteru społecznego i prawnego nie mogła być anonimowa. Stąd oczywiste jest, że osoby przystępujące do tej inicjatywy, musiały liczyć się z koniecznością ujawnienia niektórych danych osobowych. Wśród danych osobowych, z których ujawnieniem osoby przystępujące do inicjatywy uchwałodawczej musiały się liczyć, było również imię i nazwisko, adres zamieszkania oraz PESEL, które to dane są bardziej "wrażliwe" od samego adresu zamieszkania, a których usunięcia z treści uchwały skarżący nie domagał się. Organ powołał się na wyrok WSA w Szczecinie z 10 sierpnia 2023 r., II SA/Sz 545/23.
Zdaniem organu, faktyczną przyczyną wniesienia skargi jest zamiar naprawienia błędów i niedopatrzeń formalnych popełnionych przez skarżącego jako pełnomocnika Komitetu Obywatelskiej Inicjatywy Uchwałodawczej, wskazanych w piśmie Przewodniczącego Rady Gminy Siepraw z 14 maja 2024 r., załączonego do skargi. Skarżący mógł naprawić błędy formalne uzupełniając złożone dokumenty o adresy zamieszkania osób popierających inicjatywę. Jednakże nie uczynił tego, zamiast tego wybrał drogę skargi do WSA.
Na rozprawie w dniu 16 stycznia 2025 r. pełnomocnik skarżącego dodawał, że zaskarżona uchwała naruszyła art. 51 Konstytucji RP utrudniając obywatelom korzystanie z inicjatywy uchwałodawczej. Na pytanie Sądu, pełnomocnik wyjaśniał, że gdyby petycję podpisał obywatel państwa UE to weryfikacja jego adresu zamieszkania mogłaby nastąpić poprzez wyszukanie nazwiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Skarga nie została uwzględniona ponieważ wskazany w zaskarżonej części uchwały rady gminy, wymóg dołączenia do projektu wykazu zawierającego m.in. adresy zamieszkania osób popierających obywatelską inicjatywę uchwałodawczą pozwalał zweryfikować prawidłowość zebranych podpisów pod taką inicjatywą.
Na wstępie Sąd zaznacza, że przyjął skargę do rozpoznania ponieważ skarżący będący jednocześnie pełnomocnikiem Komitetu Obywatelskiej Inicjatywy Uchwałodawczej posiadał interes prawny do zaskarżenia uchwały dlatego że dostrzeżone błędy formalne w zaskarżonej części spowodowałyby zwrot projektu bez rozpatrzenia w trybie § 3 ust. 3 zaskarżonej uchwały.
Zaskarżony przepis § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały w części dotyczącej wymogów formalnych projektu uchwałodawczego wymagał aby do projektu został dołączony : "wykaz mieszkańców popierających zgłaszany projekt uchwały w liczbie określonej przepisami ustawy o samorządzie gminnym, posiadających czynne prawo wyborcze do Rady Gminy, zawierający imię i nazwisko, adres zamieszkania, numer PESEL oraz podpis mieszkańca". Dalej zgodnie z powołanym przepisem na każdej stronie wykazu musiała znajdować się nazwa komitetu i tytuł projektu uchwały, której mieszkaniec udzielił poparcia.
Istotne w sprawie jest, że obywatelskiej inicjatywie uchwałodawczej mogą zgodnie z art. 41a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, udzielić poparcia wyłącznie mieszkańcy danej gminy. Komitet inicjatywy uchwałodawczej (czy też osoby zbierające w jego imieniu głosy poparcia) nie mają uprawnień do weryfikacji czy to dokumentów tożsamości czy to wskazywanych adresów zamieszkania. Dokumenty tożsamości w obecnym kształcie (dowody osobiste i paszporty) nie zawierają przy tym informacji o adresie zamieszkania. Takim rejestrem jest wskazany w art. 5 pkt 14 Kodeksu wyborczego Centralny Rejestr Wyborców zawierający adres, pod którym dana osoba faktycznie stale zamieszkuje i pod tym adresem ujęta została w stałym obwodzie głosowania zgodnie z adresem zameldowania na pobyt stały albo adresem stałego zamieszkania.
Już w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały Centralny Rejestr Wyborców składał się z dwóch części (A i B). W części A zgodnie z art. 18 § 7 Kodeksu wyborczego wpisywano obywateli polskich. W tej części rejestru wyborców wymieniano nazwisko i imię (imiona), imię ojca, datę urodzenia, numer ewidencyjny PESEL i adres zamieszkania wyborcy. Natomiast zgodnie z art. 18 § 9 Kodeksu wyborczego część B obejmowała obywateli Unii Europejskiej niebędących obywatelami polskimi, stale zamieszkałych na obszarze gminy i uprawnionych do korzystania z praw wyborczych w Rzeczypospolitej Polskiej. W tej części rejestru wyborców wymieniano nazwisko i imię (imiona), imię ojca, datę urodzenia, obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej, numer paszportu lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość oraz adres zamieszkania wyborcy. Obecnie obowiązujące przepisy uległy modyfikacji, ale wprowadzone w tej części zmiany, nie mają znaczenia.
Dodać też należy, na co wskazywał pełnomocnik organu, że dopiero po nowelizacji Kodeksu Wyborczego (ww. ustawą z dnia 26 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz niektórych innych ustaw) wprowadzono zostało w art. 18 § 9 wyraźne uprawnienie dla wójta do sprawdzenia zapisów w Centralnym Rejestrze Wyborców.
W ocenie Sądu, wymóg wskazania w wykazie adresów zamieszkania osób popierających obywatelską inicjatywę uchwałodawczą nie narusza prawa ponieważ zgodnie z art. 41 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym rada gminy posiadała upoważnienie ustawowe do określenia w drodze uchwały formalnych wymogów, jakim musiały odpowiadać składane projekty, z zastrzeżeniem przepisów niniejszej ustawy. Podawanie (przez samych zainteresowanych) ich adresów zamieszkania było uzasadnione celami i wymogami ustawowymi dotyczącymi formalnych wymogów obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej. W ocenie Sądu wskazywanie więc w wymaganym uchwałą wykazie wyłącznie numeru PESEL praktycznie wykluczyłby z tego typu działań obywateli Unii Europejskiej, którzy niekoniecznie w dacie ujęcia ich w Centralnym Rejestrze Wyborców posiadaliby nadane numery PESEL. Zgodnie bowiem z równoległymi do ww. nowelizacji art. 18 i art. 18a Kodeksu wyborczego, wszedł w życie z dniem 4 sierpnia 2023 r. – nowy art. 17 ust. 1 pkt 2a (dodany przez art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. - Dz.U. poz. 497) przewidujący procedurę nadawania z urzędu numeru PESEL w związku z wnioskiem obywatela państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej o ujęcie w stałym obwodzie głosowania w Centralnym Rejestrze Wyborców, ale po wydaniu pozytywnej decyzji w tej sprawie w trybie określonym w przepisach ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy.
W konsekwencji, teoretycznie – w dacie podejmowania zaskarżonej uchwały, a i nawet obecnie (w okresie pomiędzy decyzją wójta w trybie art. 20 Kodeksu wyborczego, a realizacją wniosku gminy o nadanie numeru PESEL) możliwe jest udzielenie poparcia obywatelskiej inicjatywie uchwałodawczej przez obywatela Unii Europejskiej lub Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej faktycznie nie posiadającego numeru PESEL.
Dodać też należy, że obowiązek formalny wskazania adresu zamieszkania osoby popierającej projekt uchwały przez Komitet Inicjatywy Uchwałodawczej związany jest z faktycznym trybem zbierania podpisów, gdzie tak naprawdę dane osób podpisujących konkretną inicjatywę wpisywane są ręcznie. W praktyce może dość często dojść do nieścisłości lub trudności w odczytaniu odręcznych zapisów. Weryfikacja formalna listy poparcia przy wykorzystaniu adresów zamieszkania jest więc uzasadniona celami ustawy o samorządzie gminnym gwarantującej mieszkańcom gminy prawa inicjatywy uchwałodawczej.
Sąd zauważa, podobnie jak to akcentował organ, że skoro popierający inicjatywę uchwałodawczą mieszkańcy gminy podpisują się pod projektem zmian prawa miejscowego, to tym samym ich dane jako osób inicjujących zmiany prawa w sferze obowiązków publicznoprawnych, powinny być znane pozostałym członkom wspólnoty samorządowej.
Wskazane w skardze przepisy RODO umożliwiają zbierane danych osobowym w konkretnych, wyraźnych i prawnie uzasadnionych celach i zakazują ich przetwarzania dalej w sposób niezgodny z tymi celami. Przepisy te nakazują przy tym minimalizację danych poprzez ich przetwarzanie adekwatnie, stosownie oraz w sposób ograniczony do tego, co jest niezbędne do celów, w których są przetwarzane. Skarżący zarzucając naruszenie art. 5 ust. 1 lit. b i c RODO pominął całkowicie fakt, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt c RODO przetwarzanie danych osobowych jest zgodne z prawem gdy jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze. Jeżeli do udzielenia poparcia obywatelskiej inicjatywie uchwałodawczej uprawnieni są wyłącznie mieszkańcy gminy to zbieranie i gromadzenie adresów zamieszkania tych mieszkańców jest niezbędne do realizacji obowiązku prawnego administratora danych w celu zapewnienia prawidłowego wykonywania art. 41a ustawy o samorządzie gminnym.
Nie został również naruszony art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którym ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Przepis uchwały był jedynie regulacją podjętą w zakresie upoważnienia ustawowego w celu gwarantowania praw tym obywatelom, którzy posiadali miejsce zamieszkania na terenie gminy. Uchwała nie wykluczała w tym zakresie żadnego z mieszkańców.
Wskazany na rozprawie art. 51 Konstytucji RP nie został naruszony, ponieważ przepis ten nie zabrania w sposób wyraźny, a wręcz dozwala w art. 51 ust. 2 Konstytucji, organom władzy publicznej na zbieranie danych osobowych w celu niezbędnym w demokratycznym państwie prawnym (tj. realizacji prawa do zgłaszania inicjatywy obywatelskiej). Zgodnie przy tym z art. 51 ust. 5 Konstytucji RP zasady i tryb gromadzenia oraz udostępniania informacji określa ustawa.
Zdaniem Sądu, skoro art. 41a ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym wskazuje na zakres upoważnienia ustawowego dla rady gminy do określenia wymogów formalnych składanych projektów uchwałodawczych, to wymagane w uchwale jako wymóg formalny wskazanie adresu zamieszkania osoby popierającej inicjatywę, mieści się w zakresie regulacji ustawowej tj. wymogu wskazanego w wart. 41 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.
Jak stwierdził Trybunał w wyroku z 12 listopada 2002 r.. SK 40/01, Konstytucja wymaga, aby obowiązek udostępnienia danych ograniczony był do ściśle określonych ustawowo sytuacji; następuje konstytucyjne ograniczenie arbitralności ustawodawcy - ustawa nie może zakresu obowiązku kształtować dowolnie, przy czym Konstytucja operuje w tym wypadku ograniczeniami dwojakiego rodzaju (co do formy - obowiązek udostępnienia danych musi być wprowadzony przez ustawę oraz co do materii - obowiązek jest uzasadniony jedynie w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne w demokratycznym państwie prawnym). Sądowi znane są również poglądy Trybunału uznające za niedopuszczalne przyjmowanie w ustawie uregulowań blankietowych, pozostawiających organom władzy wykonawczej czy organom samorządu lokalnego swobodę normowania ostatecznego kształtu owych ograniczeń, a w szczególności wyznaczania zakresu tych ograniczeń (wyrok z 19 czerwca 2018 r., SK 19/17, OTK-A 2018, nr 42. i powołane tamże wyrok z 12 stycznia 2000 r., P 11/98, OTK ZU nr 1/2000, poz. 3 oraz wyrok z 6 czerwca 2018 r., K 53/16, OTK ZU A/2018, poz. 38).
W rozpatrywanej sprawie wymóg zbierania i podawania danych o miejscu zamieszkania wynikał wprawdzie z uchwały organu samorządu terytorialnego, ale wydanej na podstawie wyraźnego, a nie blankietowego, upoważnienia ustawowego. W ustawie wskazano bowiem w jakim wyraźnym zakresie może zostać podjęta uchwała (szczegółowe zasady wnoszenia inicjatyw obywatelskich, zasady tworzenia komitetów inicjatyw uchwałodawczych, zasady promocji obywatelskich inicjatyw uchwałodawczych, formalne wymogi, jakim muszą odpowiadać składane projekty). Systemowo też dane dotyczące miejsca zamieszkania wynikają z warunku ustawowego (ww. art. 41a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym), a także są to dane umieszczane w regulacji ustawowej o Centralnym Rejestrze Wyborców (ww. art. 18a § 1 pkt 5 i 6 Kodeksu wyborczego), który to rejestr służy Centralny Rejestr Wyborców służy do weryfikacji podpisów złożonych właściwemu organowi w związku ze zgłoszeniem obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej przez mieszkańców gminy, powiatu lub województwa (art. 18 §3 pkt 4 Kodeksu wyborczego).
Z tych to powodów Sąd doszedł do wniosku, że wymóg podstawy ustawowej do zbierania danych o miejscu zamieszkania przez mieszkańców gminy popierających inicjatywę uchwałodawczą, został również zachowany.
Nie były również adekwatne do sprawy argumenty skarżącego odnoszące się do zmian uchwały Rady Miasta Krakowa, która uchwałą nr LXXVI/2167/22 z dnia 12 stycznia 2022 r. zmieniła uchwałę Nr II/9/18 Rady Miasta Krakowa z dnia 13 grudnia 2018 r. w sprawie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej. Jak bowiem wynika z uzasadnienia projektu tej uchwały (odwołującego się w znacznej mierze do poprzedniego projektu uchwały nr LVI/1645/21 z dnia 21 kwietnia 2021 r. zmieniającej uchwałę Nr II/9/18 w sprawie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej) rezygnacja z danych dotyczących "adresu zamieszkania" w wykazach osób popierających inicjatywę uchwałodawczą miała związek przede wszystkim z wprowadzeniem elektronicznej formy podpisywania projektów. Zdaniem Sądu podpisywanie elektroniczne w praktyce ujawnia dane osobowe osoby podpisującej i dlatego tego typu argumentacja, zdaniem Sądu, nie była adekwatna w sprawie.
W związku z powyższym Sąd oddalił skargę na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI