III SA/Kr 1321/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji o uchyleniu skarżącej, obywatelce Ukrainy, prawa do świadczenia wychowawczego. Głównym zarzutem Sądu było to, że organy ZUS nie wskazały właściwej podstawy prawnej do uchylenia świadczenia, a także nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego. Sąd podkreślił, że choć rejestry Straży Granicznej i PESEL są ważnymi źródłami informacji, nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do pozbawienia świadczeń, zwłaszcza gdy dane w nich zawarte budzą wątpliwości. Sąd zwrócił uwagę na konieczność stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym przeprowadzenia postępowania dowodowego i wyjaśnienia wszelkich wątpliwości, co do legalności pobytu skarżącej w Polsce. Wskazano również na wadliwość uchylenia świadczenia z mocą wsteczną, co powinno być poprzedzone wydaniem decyzji o uchyleniu prawa do świadczenia, a następnie decyzji o nienależnie pobranym świadczeniu. Sąd uznał, że działania organów ZUS naruszyły zasady praworządności i zaufania do organów państwa, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWskazuje na obowiązek organów administracji publicznej do dokładnego ustalania stanu faktycznego i prawnego, zwłaszcza w sprawach dotyczących świadczeń socjalnych i cudzoziemców, a także na ograniczenia w poleganiu wyłącznie na danych z rejestrów.
Dotyczy specyficznej sytuacji obywateli Ukrainy w kontekście świadczeń wychowawczych i przepisów o legalności pobytu, ale zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji publicznej może oprzeć decyzję o uchyleniu świadczenia wychowawczego wyłącznie na danych z rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej, bez przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ administracji publicznej nie może oprzeć decyzji wyłącznie na danych z rejestru Straży Granicznej, jeśli dane te budzą wątpliwości lub nie zostały w pełni wyjaśnione. Dane z rejestru stanowią dowód, ale nie wyłączny, a organ ma obowiązek przeprowadzić dalsze postępowanie dowodowe zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że rejestry publiczne, choć ważne, nie są wyłącznym dowodem legalności pobytu. Organ ma obowiązek samodzielnego ustalenia i oceny faktów, a w razie wątpliwości powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe, w tym wezwać stronę do wyjaśnień.
Czy uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego może nastąpić z mocą wsteczną, za okres, za który świadczenie zostało już wypłacone?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchylenie lub zmiana prawa do świadczenia wychowawczego na podstawie art. 27 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc (na przyszłość). Pozbawienie strony prawa do już wypłaconego świadczenia może nastąpić jedynie w trybie instytucji świadczenia nienależnie pobranego.
Uzasadnienie
Sąd powołując się na komentarze i orzecznictwo wskazał, że decyzja uchylająca lub zmieniająca prawo do świadczenia działa na przyszłość. Wsteczne pozbawienie prawa do wypłaconego świadczenia wymaga odrębnego trybu dotyczącego nienależnie pobranego świadczenia.
Czy organ administracji publicznej może wydać decyzję uchylającą świadczenie bez wskazania konkretnej podstawy prawnej i uzasadnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wydanie rozstrzygnięcia bez podania podstawy prawnej i uzasadnienia jest działaniem bezprawnym i narusza zasady praworządności, przekonywania oraz dobrej administracji.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że w państwie prawnym organy muszą wskazywać podstawę prawną swoich decyzji, przedstawiać jej treść, wykładnię oraz uzasadniać, dlaczego konkretne przesłanki zaistniały i jakie są konsekwencje prawne.
Przepisy (24)
Główne
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.o.u. art. 2 § 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
u.p.o.u. art. 11 § 2
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
u.p.o.u. art. 26 § 3g
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
u.p.o.u. art. 26 § 3c
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
u.p.o.u. art. 3 § 3
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
u.p.w.d. art. 27 § 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci
u.p.w.d. art. 28 § 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci
u.p.w.d. art. 13a § 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci
u.p.w.d. art. 25
Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 1 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
u.e.l. art. 15
Ustawa o ewidencji ludności
u.e.l. art. 8 § 24a
Ustawa o ewidencji ludności
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy ZUS nie wskazały właściwej podstawy prawnej do uchylenia świadczenia wychowawczego. • Organy ZUS nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego dotyczącego legalności pobytu skarżącej w Polsce. • Decyzja o uchyleniu świadczenia została wydana z naruszeniem przepisów k.p.a. dotyczących postępowania dowodowego i uzasadnienia decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Nie do pomyślenia w państwie prawnym jest takie działanie organów, i to Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które wydają rozstrzygnięcia bez podania podstawy prawnej. • Nie oznacza to jednak - zdaniem Sądu – że postępowanie dowodowe organu ograniczone jest wyłącznie do sprawdzenia danych w tych rejestrach. W systemie teleinformatycznym mogą bowiem wystąpić błędy. • Dane zawarte w rejestrze Komendanta Głównego Straży Granicznej mają - w ocenie Sądu - walor dokumentu urzędowego, a organ administracji publicznej związany jest dokumentem urzędowym co do faktów. Nie oznacza to, że nie ma on obowiązku, w razie wątpliwości co do zgodności z prawdą, przeprowadzenia przeciwdowodu.
Skład orzekający
Ewa Michna
przewodniczący
Janusz Kasprzycki
sprawozdawca
Ewelina Dziuban
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazuje na obowiązek organów administracji publicznej do dokładnego ustalania stanu faktycznego i prawnego, zwłaszcza w sprawach dotyczących świadczeń socjalnych i cudzoziemców, a także na ograniczenia w poleganiu wyłącznie na danych z rejestrów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji obywateli Ukrainy w kontekście świadczeń wychowawczych i przepisów o legalności pobytu, ale zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i praw cudzoziemców, a sąd podkreśla fundamentalne zasady postępowania administracyjnego, co jest istotne dla prawników i obywateli.
“Sąd: ZUS nie może uchylić świadczenia wychowawczego na podstawie samego rejestru Straży Granicznej!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.