III SA/Kr 1313/22

III SA/Kr 1313/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-04-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jakub Makuch
Magdalena Gawlikowska /sprawozdawca/
Tadeusz Kiełkowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
Art. 17  ust. 1, ust. 1a i ust. 1 b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie Sędzia WSA Jakub Makuch Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 kwietnia 2023 roku sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 17 maja 2022 r., nr SKO-NP-4115-60/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu 19 maja 2021 r. skarżąca E. W. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką G. L., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji.
Decyzją, Burmistrza Miasta Z. z 3 stycznia 2022 r., nr [...] orzeczono o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką z uwagi na brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która uzależnia prawo do tego świadczenia od momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. Ponadto wskazano, że skarżąca ma jeszcze trójkę rodzeństwa, w równym stopniu zobowiązanego alimentacyjnie względem matki.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zakwestionowała zapadłe rozstrzygnięcie i podniosła, że decyzja ta jest dla niej krzywdząca. Podniosła, że jest ona jedynym domownikiem, który może otoczyć matkę konieczną pomocą i opieką, ponieważ jej brat A. od 30 lat przebywa poza granicą kraju i nie utrzymuje kontaktu z rodziną. Drugi brat A.1 od 20 lat nie mieszka ze skarżącą, ale od 10 lat prowadzi tułaczy tryb życia, bo jest alkoholikiem. Z kolei siostra D. nie ma warunków do zamieszkania z matką (mieszka na przeludnionym poddaszu), a nadto pracuje zawodowo. Pomaga natomiast w pielęgnacji matki (kąpiel, rehabilitacja, zakupy). Nadto skarżąca podniosła, że ustanie jej stosunku pracy nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych, a w czasie gdy pracowała inny był stan domowników bo wraz z niepełnosprawną matką mieszkały jej dorosłe wnuki (córki odwołującej), które sprawowały nad nią opiekę. Obecnie już nie mieszkają. Dodała, że matka jest osobą niepełnosprawną od co najmniej 10 lat, a formalne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności po raz pierwszy miało miejsce 1 marca 2020 r. Jej zdaniem matka wymaga stałej opieki, którą to opiekę tylko skarżąca może obecnie sprawować.
Decyzją z 17 maja 2022 r., nr SKO-NP-4115-60/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia w stwierdzono, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b cyt. ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Nie mniej jednak uznano, że decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu albowiem w sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy zaprzestaniem lub niepodejmowaniem pracy zarobkowej przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.
Wskazano, że matka skarżącej zamieszkuje razem ze skarżącą jej mężem i synem. W 2012 r. przeszła rozległy zawał serca, obecnie pozostaje w leczeniu z powodu cukrzycy (wymaga zastrzyków insulinowych). Kontakt z matką skarżącej jest logiczny, komunikuje swoje potrzeby, uskarża się na problemy ze wzrokiem oraz z pamięcią. Porusza się po mieszkaniu samodzielnie ale ze względu na zachwianie równowagi potrzebuje stałego punktu oparcia (ściany lub innej osoby).
Ze względu na stan zdrowia, matka skarżącej wymaga pomocy w utrzymaniu higieny osobistej (kąpiel), przygotowaniu posiłków, podaniu leków, pomocy w ubieraniu się, organizowaniu wizyt lekarskich. Nie jest w stanie prowadzić gospodarstwa domowego. Pomoc w wykonywaniu powyższych czynności i opiekę nad nią sprawuje skarżąca, która – jak twierdzi – w powodu konieczności sprawowania opieki nad matką może podjąć zatrudnienia. Zakres czynności wykonywanych w ramach opieki nad niepełnosprawną matką obejmuje: przygotowanie posiłków i dopilnowanie by je przyjęła, podanie zastrzyków z insuliny, pomoc w ubraniu się, uczesaniu. Ponadto skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe: sprząta, gotuje, pierze, robi zakupy i wykonuje czynności konieczne do ogrzewania domu. Jak twierdzi skarżąca, nie może pozostawić matki samej w domu ze względu na problemy z pamięcią i równowagą.
Podniesiono też, że zobowiązanymi do alimentacji matki, w równym stopniu co skarżącą, jest również troje jej rodzeństwa. Jedne z braci mieszka za granicą, z drugim nie ma kontaktu, a siostra mieszka w tym samym budynku co matka, na poddaszu, ale pracuje zawodowo i nie może wziąć matki do siebie do mieszkania. Nie mnie jednak pomaga w opiece. Organ uznał więc, że w stosunku do dwójki z rodzeństwa skarżącej nie zachodzą obiektywne okoliczności uniemożliwiające udzielenie wsparcia skarżącej tak aby mogła ona podjąć zatrudnienie choćby w ograniczonym zakresie.
Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła aby uwzględnić, że jej matka od co najmniej 20 lat osobą niepełnosprawną jednak orzeczenie uzyskano dopiero gdy wymagała opieki osób trzecich. Podniosła też, że jest jedyną osobą, która może zająć się matką i w celu sprawowania nad nią opieki zrezygnowała z pracy. Ponadto podniosła, że zrezygnowała z podjęcia pracy albowiem oczekiwała na sądowe rozstrzygnięcie sprawy dotyczącej ustalenia uprawnienia do otrzymania świadectwa pracy od swojego ostatniego pracodawcy. Dodała, że jest w trudnej sytuacji bo sama jest chora i jako jedyna musi zajmować się matką. Jest rodziną zastępczą dla P. Ł. i gdyby mogła to pracowałaby zawodowo ale uznaje wyższość obowiązku opieki nad matką.
W piśmie uzupełniającym skargę, pełnomocnik skarżącej zarzucił:
- naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającej na przyjęciu, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga – w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej, co nie wpływa na brak uprawnienia opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego;
- naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającej na przyjęciu, że przepis ten uniemożliwia ustalenie prawa opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której osoba wymagająca opieki ma inne dzieci, których również obciąża obowiązek alimentacyjny.
W uzasadnieniu uzupełnienia skargi stwierdzono min., że stan matki stale się pogarsza i obecnie jest ona min. pampersowana i karmiona. O ile w trakcie wywiadu środowiskowego matka skarżącej mogła samodzielnie poruszać się po domu to obecnie przez pogarszające się zawroty głowy jest to niemożliwe.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Materialną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615), dalej także jako: "u.ś.r.".
Zgodnie treścią art. 17 ust. 1 cyt. ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ( art. 17 ust. 1 a).
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (art. 17 ust. 1b).
Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy Sąd zauważa, że słuszne jest stanowisko Kolegium, zgodnie z którym, w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b cyt. ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b cyt. ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 cyt. ustawy, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium. Wobec powyższego, Kolegium prawidłowo uznało, że moment powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b cyt. ustawy.
Wobec braku wątpliwości, że skarżąca jest uprawniona do ubiegania się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a jej matka legitymuje się orzeczeniem o braku zdolności do samodzielnej egzystencji i orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, istota sprawy sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy w stanie faktycznym sprawy zaistniał związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a opieką nad niepełnosprawną matką.
Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że związek taki w niniejszej sprawie nie zachodzi.
Sąd wskazuje, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. System świadczeń rodzinnych został bowiem tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Jednak wówczas wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni i ścisły związek przyczynowo skutkowy (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). Opieka ta powinna być zatem w takim stopniu absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla podopiecznego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 51/21).
W realiach kontrolowanej sprawy matka skarżącej zamieszkuje ze skarżącą i jej rodziną. W 2012 r. przeszła rozległy zawał serca, obecnie pozostaje w leczeniu z powodu cukrzycy (wymaga zastrzyków insulinowych). Kontakt z matką skarżącej jest logiczny, jest osobą w pełni komunikatywną. Ma problemy ze wzrokiem i z pamięcią. Porusza się po mieszkaniu samodzielnie ale ze względu na zachwianie równowagi potrzebuje stałego punktu oparcia (ściany lub innej osoby).
Ze względu na stan zdrowia matka skarżącej wymaga pomocy w utrzymaniu higieny osobistej (kąpiel), przygotowaniu posiłków, podaniu leków, pomocy w ubieraniu się, organizowaniu wizyt lekarskich. Nie jest w stanie prowadzić gospodarstwa domowego. Pomoc w wykonywaniu powyższych czynności i opiekę nad nią sprawuje skarżąca, która – jak twierdzi – w powodu konieczności sprawowania opieki nad matką nie podejmuje zatrudnienia. Zakres czynności wykonywanych w ramach opieki nad niepełnosprawną matką obejmuje: Skarżąca świadcząc opiekę nad matką przygotowuje posiłki i dopilnowuje by matka je przyjęła, podaje zastrzyki z insuliny i leki, pomaga w ubraniu się i w czynnościach higienicznych, organizuje wizyty lekarskie, prowadzi gospodarstwo domowe.
W ocenie Sądu zakres sprawowanej przez skarżącą opieki w zestawieniu ze stanem zdrowia matki wskazuje, że nie odpowiadała przesłankom wymienionym w art. 17 u.ś.r., uprawniającym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Matka skarżącej niewątpliwie jest osobą schorowaną i wymagającą wsparcia, ale jednak nie jest osobą obłożnie chorą, pampersowaną czy bez kontaktu. Jest w stanie przemieszczać się po pomieszczeniu i komunikować swoje potrzeby. Wykazuje samodzielność w spożywaniu posiłków. Skarżąca w odwołaniu podniosła, że matka w grudniu 2021 r. i w styczniu 2022 r. przeszła operacje zaćmy, a zatem należy prognozować poprawę jej sytuacji w zakresie zdolności widzenia. Opieka sprawowana przez skarżącą, nie ma więc takiego charakteru, żeby zmuszała ją do definitywnej rezygnacji z aktywności zawodowej w jakimkolwiek rozmiarze. Nie sposób przyjąć, aby takie czynności jak: pomoc w ubieraniu, sprzątanie, przygotowywanie posiłków, wyjazdy do lekarzy, pomoc w zażywaniu leków mogły być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej. Również pomoc w czynnościach higienicznych jest wykonywana zwykle w określonych porach dnia lub raz na jakiś czas, a zatem i ta czynność nie ma charakteru ciągłego. Są to typowe czynności dnia codziennego, które mogą być wykonywane przez osoby na co dzień pracujące zawodowo i wykonujące je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, mające pod opieką starszych, zwykle schorowanych rodziców. Ponadto rodzaj i charakter tych czynności mieści się w zakresie prawidłowych relacji rodzinnych jakie występują pomiędzy rodzicem, a dzieckiem.
Odnosząc się do twierdzeń zawartych w uzasadnieniu uzupełnienia skargi dotyczących pogarszającego się stanu zdrowia matki skarżącej i wskazujących, że obecnie korzysta ona z pampersów, jest karmiona i nie przemieszcza się samodzielnie po domu, Sąd wskazuje, że ocenia sprawę na podstawie stanu faktycznego istniejącego w momencie wydania decyzji organu odwoławczego. Do dnia wydania zaskarżonej decyzji skarżąca nie podnosiła ww. okoliczności dotyczących stanu zdrowia matki, nie wynikały one też z żadnych innych dowodów zgromadzonych w sprawie. Aktualny stan matki jeżeli wykazuje pogorszenie względem tego, który istniał na dzień wydania zaskarżonej decyzji oraz wymaga zintensyfikowanej opieki, może być podstawą do złożenia nowego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Organ słusznie zauważył, że skarżąca ma jeszcze trójkę rodzeństwa, w równym stopniu zobowiązanego alimentacyjnie względem matki. Nie stwierdzono przeszkód aby co najmniej dwójka z nich (brat A. i siostra D.) wsparła skarżącą w opiece nad matką (finansowo lub osobiście) tak aby mogła ona podjąć pracę zarobkową choćby w niepełnym wymiarze. Istotne jest przy tym, że siostra skarżącej zamieszkuje w tym samym budynku co skarżąca i pomaga w opiece nad matką przy zakupach, rehabilitacji, czy kąpieli.
Sąd podkreśla, że rodzeństwa skarżącej nie zwalnia z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego wobec matki fakt zamieszkiwania w pewnej odległości od miejsca zamieszkania matki, czy też praca zawodowa. Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd, że praca zawodowa czy zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowi obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że dzieci niepełnosprawnego nie są w stanie sprawować opieki nad rodzicem (zob. np. wyrok WSA w Opolu z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 79/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 66/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1201/20).
Nadto wskazać należy, że świadczenie alimentacyjne nie musi polegać na fizycznym sprawowaniu opieki nad osobą jej wymagającą, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 maja 1990 r., sygn. akt III CZP 21/90, stwierdził, że: "Obowiązek alimentacyjny należy do kategorii stosunków obligacyjnych, a ze względu na swe źródło należy do zobowiązań prawnorodzinnych. Polega on na czynnościach mających na celu zaspokojenie potrzeb osoby, która sama utrzymać się nie może, a więc na różnorakich świadczeniach. Obejmuje on dostarczanie środków utrzymania, a w razie potrzeby także środków wychowania".
W ocenie Sądu możliwe jest więc takie ułożenie stosunków rodzinnych aby przynajmniej dwójka rodzeństwa skarżącej - w wybranej przez siebie formie - współuczestniczyły w opiece nad matką. Domownikiem skarżącej jest też jej mąż i syn, a zatem w czasie kiedy przebywają oni w domu, matka skarżącej nie jest sama.
Orzekający w niniejszej sprawie Sąd podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym możliwość współdziałania rodzeństwa wnioskodawcy w opiece nad niepełnosprawnym rodzicem jest postrzegana jako element związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem aktywności zawodowej wnioskującego, a potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok WSA w Krakowie z 7 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1235/22). Jak wskazano z kolei w wyroku WSA w Krakowie z 7 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1280/22 "(...) w sytuacji gdy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji, w stosunku do których brak jest obiektywnych przeszkód w realizacji ww. ustawowego obowiązku, brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją) z zatrudnienia a opieką nad osobą niepełnosprawną, ponieważ w opiece powinny uczestniczyć również pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji, a zatem nie zachodziła konieczność rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia, a dokładniej nie było przeszkód aby takie zatrudnienie podjęła. Co więcej, nie do pogodzenia z interesem społecznym, a w interesie społecznym jest przestrzeganie całego obowiązującego porządku prawnego, byłaby taka wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r., z której wynikałoby, że obowiązki Państwa obejmujące pomoc rodzinie, wyprzedzałyby obowiązki alimentacyjne dzieci względem rodziców, ponieważ w takiej sytuacji doszłoby do przerzucenia realizacji tych obowiązków na całe społeczeństwo, w sytuacji gdy powinny one zostać zrealizowane przez członków rodziny. Doprowadziłoby to też do – z jednej strony - uprzywilejowania tych, którzy nie wywiązują się ze swych obowiązków wobec rodziców (gdyż to Państwo będzie płacić jednemu z wielu dzieci za opiekę nad rodzicem, zwalniając pozostałych faktycznie i finansowo z zapewnienia opieki rodzicowi) oraz – z drugiej strony - dodatkowego obciążenia tych, którzy wywiązują się ze swych obowiązków względem swoich rodziców a mimo to, ich podatki przeznaczane byłyby na pomoc osobom, których dzieci z tych obowiązków się nie wywiązują. Zdaniem Sądu, godziłoby to w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, wyrażoną w art. 32 ust. 1, czy też zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Pominięcie przy wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. regulacji k.r.i.o. w zakresie konieczności wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego dzieci względem rodzica naruszałoby też zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji RP), czy obowiązek przestrzegania prawa RP (art. 83 Konstytucji RP). Wobec tego "limitowanie" dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium konieczności wypełnienia przez wszystkie dzieci obowiązku alimentacyjnego względem rodzica nie może zostać uznane za naruszenie kryteriów przyznania tego świadczenia wyrażonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Ustawa ta jest jedną z wielu ustaw obowiązujących w polskim systemie prawnym i w żaden sposób nie uchyla, czy nie ogranicza obowiązków dzieci wobec rodziców. Dlatego, zdaniem Sądu wsparcia państwa wymaga jedynie ten opiekun osoby z niepełnosprawnością, który sprawując faktycznie opiekę nad rodzicem, wykaże, że nie może uzyskać (wyegzekwować) pomocy od rodzeństwa i z tego względu zmuszony jest zrezygnować z pracy, czy też nie może jej podjąć (vide: wyroki WSA w Krakowie z dnia 24 października 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 669/22, czy z 5 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 918/22)".
Reasumując, prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że okoliczności stanu faktycznego sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad matką. Zarzuty skargi w tym względzie są nieuzasadnione. Podkreślić należy, że Sąd nie kwestionuje stanu zdrowia matki skarżącej i konieczności opieki oraz faktu, że skarżąca tę opiekę sprawuje. Jednakże samo sprawowanie opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Musi to być opieka o takim charakterze i natężeniu, że wyklucza możliwość podjęcia pracy zarobkowej choćby w częściowym wymiarze. Taka opieka – w ocenie Sądu – nie miała miejsca w realiach kontrolowanej sprawy.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznał zarzuty skargi za bezpodstawne. W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.