III SA/Kr 131/12

III SA/Kr 131/12 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2013-05-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-01-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Barbara Pasternak
Dorota Dąbek
Janusz Kasprzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
I OZ 44/13 - Postanowienie NSA z 2013-01-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
Art. art. 7, 77 par. 1, 80, 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
Art. 122
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
Dz.U. 2012 poz 270
Art. 151, art. 200 w zw. z 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Barbara Pasternak Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2013 r. sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego M. K. Kancelaria Radcy Prawnego ul. [...] w W kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 15 grudnia 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U.
z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.),utrzymało w mocy decyzję Starosty B z dnia [...] 2011 r., znak: [...], w przedmiocie skierowania M. Ś. na badanie lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w zakresie kategorii AB w związku z informacją o zastrzeżeniach o stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym
i prawnym:
W dniu 27 października 2011 r. do Starostwa Powiatowego w B wpłynęło pismo Prokuratora Rejonowego z dnia 24 października 2011 r., sygn. [...], zawierające wniosek o ustalenie, czy M. Ś. może posiadać uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi. W treści wniosku wskazano, że przeciwko M. Ś., podejrzanemu o przestępstwo z art. 207 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ze zm.), prowadzono postępowanie przygotowawcze. W toku tego postępowania M. Ś. został poddany badaniom
przez biegłych psychiatrów i psychologów. Z opinii biegłych wynika, że u strony rozpoznano organiczne zaburzenia osobowości, zachowania i nastrój u osoby
z osobowością nieprawidłową, charakteropatyczną, po przebytym urazie głowy
z utratą przytomności w roku 2004. Na powyższe składają się według biegłych nadmierna drażliwość, pobudliwość, trudności w kontrolowaniu swoich reakcji emocjonalnych skutkujące zachowaniami agresywnymi. W 2004r. M. Ś. doznał wielonarządowych obrażeń z utratą przytomności i urazem głowy w związku z wypadkiem komunikacyjnym. Według biegłych opiniowany wymaga podjęcia ambulatoryjnego leczenia psychiatrycznego ze wskazaniami pomocy psychologicznej.
Pismem z dnia 3 listopada 2011 r. organ l instancji zawiadomił M. Ś. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie skierowania go na badania lekarskie.
Decyzją z dnia [...] 2011r., znak: [...], Starosta B, wydaną na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., zwanej dalej Prawem o ruchu drogowym), orzekł o skierowaniu M. Ś. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w zakresie kategorii AB w związku z informacją o zastrzeżeniach w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. W uzasadnieniu decyzji powołano się na opinię psychologiczną i psychiatryczną.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego M. Ś. wskazując na błędy prokuratora, który w jego ocenie nadał "zbyt jednoznaczne wskazanie, opinii psychologicznej Komisji Lekarskiej z B, ul. K, wykonanej na zlecenie organów ścigania i pani prokurator, co było decyzją jednostronną".
Opisaną na wstępie decyzją z dnia 15 grudnia 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty B z dnia [...] 2011 r., znak [...].
W jej uzasadnieniu, działające jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem, skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia.
Zdaniem Kolegium, ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego wymaga,
aby organ uprawniony do wydawania uprawnień do prowadzenia pojazdów czuwał nie tylko nad tym, aby otrzymały je osoby mające odpowiedni stan zdrowia, ale także kontrolował, czy nie utraciły one tych warunków. Wezwanie kierującego do poddania się sprawdzeniu stanu zdrowia - w myśl powyższego artykułu - jest dopuszczalne wówczas, gdy nasuną się zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia. Okoliczności muszą wskazywać, że w stosunku do kierującego występują przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu w takim charakterze. Podejrzenie,
że stan zdrowia kierowcy uniemożliwia kierowanie pojazdem, może opierać się
na informacji o złym stanie zdrowia kierowcy albo zaobserwowanych u kierowcy objawach chorób, które stanowią przeciwwskazania do kierowania pojazdami
(np. nagłe utraty przytomności, nałogowy alkoholizm, skłonności do zażywania środków odurzających wady wzroku czy słuchu), jeżeli okoliczności wskazują na brak sprawności fizycznej lub psychicznej. W takiej sytuacji starosta może i powinien skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację
o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność
do prowadzenia pojazdów.
Treść sądowych opinii psychiatrycznej i psychologicznej uzasadnia wątpliwości organu I instancji co do stanu zdrowia potencjalnego uczestnika ruchu drogowego, istniały zatem w niniejszej sprawie faktyczne podstawy do skierowania M. Ś. na badania lekarskie w celu ustalenie istnienia bądź braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii AB.
Skargę na powyższą decyzję złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie M. Ś., wnosząc o jej uchylenie.
Nadto, w piśmie procesowym, sporządzonym przez pełnomocnika, skarżący zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów:
- art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich, niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w związku
z niepodjęciem czynności zmierzających do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego,
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie faktyczne i brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł
oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,
- art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez przyjęcie,
że w sprawie wystąpiły przesłanki skierowania skarżącego na badania lekarskie.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że z opinii, które stały się podstawą
do wydania decyzji organu I instancji wynikają wnioski przeciwne do podniesionych przez organ, bowiem wskazano w nich jednoznacznie, iż nie stwierdzono
u skarżącego znamion uzależnienia od alkoholu, istotnych deficytów w obrębie podstawowych funkcji poznawczych i umysłowych, a także wskazano, że skarżący posiada prawidłową koordynację wzrokowo-motoryczną.
W jego ocenie organy administracji nie podołały obowiązkowi wykazania, dlaczego konkretną sytuację uważają za powód zastrzeżeń co do stanu zdrowia, które uprawdopodabniają zmniejszenie sprawności kierującego pojazdem. Nie każdy objaw chorobowy stanowi bowiem przeciwwskazania do kierowania pojazdami.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę
do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie,
lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych w rozpatrywanej sprawie decyzji stanowił art. 122 ust. pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo
o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., zwanej dalej Prawem
o ruchu drogowym).
W świetle tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega: "(...) 4) kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia."
Wykładnia tego przepisu oraz pozostałych Prawa o ruchu drogowym prowadzi do wniosku, że w razie stwierdzenia sytuacji wymienionej w tym przepisie
– w przypadku nasuwającym zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierującego pojazdem - tj. każdej osoby posiadającej uprawnienia do prowadzenia pojazdu,
która potencjalnie może z tych uprawnień skorzystać w każdej chwili – badanie lekarskie jest obowiązkiem właśnie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.
Wyżej wskazany przepis art. 122 Prawa o ruchu drogowym nie określa bliżej, o jakie to zastrzeżenia co do stanu zdrowia chodzi.
Jak wynika z treści § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji (Dz. U. z 2004 r. Nr 2, poz. 15 ze zm.; obecnie tekst jednolity, Dz. U z 2013 r., poz. 133) osobę kieruje się na badania, co do której starosta powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie jej zdrowia, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów.
Wobec tego nie można zarzucić organom orzekającym w tej sprawie naruszenia przepisów postępowania – art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. – w stopniu,
który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy – z tej racji, że uznały one opinię biegłych psychiatrów i psychologów za wystarczający dowód, potwierdzający istnienie zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego mogących powodować niezdolność do prowadzenia przez niego pojazdów.
Wbrew zarzutom skargi organy administracyjne dokonały prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że co do zasady tego rodzaju dowód, jak opinia biegłych psychiatrów
i psychologów posiada przymiot wiarygodnej informacji. Podstawę wszczęcia postępowania w sprawie skierowania skarżącego na badania lekarskie stanowił wniosek prokuratora, zawierający informację, że w toku postępowania karnego została wydana opinia przez biegłych lekarzy psychiatrów i psychologów, wskazująca na możliwość wystąpienia u niego zaburzeń mogących spowodować niezdolność
do prowadzenia pojazdów.
Rozpoznanie więc u skarżącego w sprawie karnej, stanu zaburzenia osobowości, zachowania i nastroju u osoby z osobowością nieprawidłową, charakteropatyczną, po przebytym urazie głowy z utratą przytomności w 2004 r.,
na który to stan według biegłych składają się nadmierna drażliwość, pobudliwość, trudności w kontrolowaniu swoich reakcji emocjonalnych, skutkujące zachowaniami agresywnymi, a stan zdrowia skarżącego wymaga podjęcia ambulatoryjnego leczenia psychiatrycznego, wskazuje z dużym prawdopodobieństwem na istnienie zastrzeżeń mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych.
Skoro w piśmiennictwie podkreśla się, że "podstawę wydania decyzji
o skierowaniu na badania mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem" (W. Kotowski, Komentarz do ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo
o ruchu drogowym. Wyd. ABC 2002 r.), to wydanie w takim stanie rzeczy decyzji kierującej skarżącego na badania mające dopiero ostatecznie potwierdzić
bądź wykluczyć istnienie przeciwwskazań do prowadzenia przez niego pojazdów uznać należało za jak najbardziej trafne i uzasadnione. Ocena przesłanek uzasadniających wydanie skierowania musi być bowiem dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu danej osoby. Niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo
tak kierowcy, jak i innych użytkowników dróg. "Zagrożenie, o którym mowa może być wywołane niezdolnością kierowcy do prowadzenia pojazdu spowodowaną brakami fizycznymi lub umysłowymi, mającymi postać jednostek chorobowych, jak i cechami charakteru dyskwalifikującymi go jako kierowcę" (R.A. Stefański, Komentarz
do ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Wyd. ABC 2005 r.).
Podzielić wobec tego należy stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 167/10 (LEX nr 745122), że: "Każda trwała niemożność emocjonalnego poradzenia sobie
przez kierowcę z sytuacjami drogowymi będzie elementem dyskwalifikującym
i dlatego też stan psychiczny, emocjonalny kierującego pojazdem nie jest
bez znaczenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym" oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 126/09 (LEX nr 557072), że: "Z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym nie jest obojętne, czy kierowca potrafi powściągnąć emocje w sytuacjach stresowych,
z którymi będzie stykał się na drodze. Bez znaczenia natomiast jest, czy pojawiające się na tym tle dysfunkcje mają postać jednostki chorobowej, czy też cechy nieprawidłowej osobowości. Każda bowiem trwała niemożność emocjonalnego poradzenia sobie przez kierowcę z sytuacjami drogowymi będzie elementem dyskwalifikującym. Dlatego też stan psychiczny, emocjonalny kierującego pojazdem nie jest bez znaczenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym."
Podkreślić jeszcze raz należy, że rzeczą organów administracji publicznej
nie było dokonywanie weryfikacji informacji zawartych w opinii pod kątem zdolności skarżącego do prowadzenia pojazdów, gdyż kwestia ta będzie stanowić dopiero przedmiot badania przez lekarzy specjalistów, które przeprowadzane jest w wyniku skierowania przez starostę.
Organy prawidłowo więc zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa materialnego w przeprowadzonym bez naruszeń przepisów procedury postępowaniu administracyjnym.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie,
na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł,
jak w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, na podstawie art. 200
w zw. z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) oraz z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat
za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.),
jak w punkcie II sentencji wyroku.