III SA/Kr 1307/22

III SA/Kr 1307/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-03-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /przewodniczący/
Katarzyna Marasek-Zybura
Tadeusz Kiełkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 988
Art. 140mb pkt 2
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędziowie : SWSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) SWSA Katarzyna Marasek-Zybura po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 24 czerwca 2022 r. znak SKO.RD/4120/176/2022 w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej E. K. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 24 czerwca 2022 r., znak SKO.RD/4120/176/2022, działając na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 140 mb pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.: Dz.U. z 2022 r. poz. 988) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735), po rozpatrzeniu odwołania E. K. od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty W. z dnia 29 kwietnia 2022 r., nr [...], orzekającej o nałożeniu na E. K. kary pieniężnej w wysokości 200,00 zł za niedopełnienie obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu marki [...], nr rejestracyjny: [...], nr VIN: [...] w ustawowym terminie 30 dni – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Starosta W., decyzją z dnia 29 kwietnia 2022 r., [...], nałożył na E. K. karę pieniężną w wysokości 200 zł za niedopełnienie obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu marki [...], nr rejestracyjny: [...], nr VIN: [...] w ustawowym terminie 30 dni. W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniu 28 kwietnia 2021 r. złożone zostało zawiadomienie o nabyciu pojazdu marki [...], nr rejestracyjny [...], nr VIN: [...]. Do zawiadomienia została dołączona umowa z dnia 18 marca 2021 r. Na podstawie zgromadzonej dokumentacji ustalono, że ustawowy okres 30 dni od dnia zakupu do zawiadomienia przez stronę o jego nabyciu upłynął w dniu 17 kwietnia 2021 r. Wobec powyższego w dniu 29 marca 2022 r. wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia na nabywcę pojazdu kary pieniężnej. Stosownie do treści art. 10 § 1 k.p.a. w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania organ pouczył o możliwości, w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało doręczone z dniem 1 kwietnia 2022 r. W toku prowadzonego postępowania wpłynęło do organu pismo, w którym strona wyjaśniła, iż wniosek o nabyciu pojazdu został złożony w dniu 19 kwietnia 2021 r. oraz wskazała, iż taka też data widnieje na złożonym dokumencie. Organ pierwszej instancji przytoczył właściwe w sprawie przepisy prawa i podkreślił, iż przepis nakładający na właściciela pojazdu obowiązek zawiadomienia o nabyciu, czy zbyciu pojazdu został wprowadzony przez art. 78 ust. 2 ustawy PORD z dniem 1 stycznia 1998 r. Nie jest więc przepisem nowym, który mógłby być dla strony zaskoczeniem. Samo sankcjonowanie wprowadzono od 1 stycznia 2020 r. ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw. Vacatio legis tego przepisu wynosiło ponad 4 miesiące, zatem strona miała odpowiednie możliwości, aby zapoznać się z obowiązującymi w tym względzie przepisami. Aby dopełnić wspomniany obowiązek, a tym samym uniknąć kary wystarczy zawiadomić urząd o nabyciu pojazdu. Można tego, jak wskazał organ pierwszej instancji, dokonać za pomocą platformy ePUAP, działając przez pełnomocnika, wysłać zawiadomienie pocztą lub złożyć osobiście w Wydziale Komunikacji, wrzucając dokumenty do skrzyni na korespondencję umieszczoną w holu Starostwa. Organ pierwszej instancji zaznaczył, że ponownie dokonał weryfikacji złożonych dokumentów przez stronę. Zgodnie z posiadanym rejestrem zawiadomień data wpływu to 28 kwietnia 2021 r. Dalej organ pierwszej instancji wyjaśnił, że art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie może mieć w przedmiotowej sprawie zastosowania, gdyż nawet kilkudniowe przekroczenie stanowi delikt administracyjny obarczony określoną co do wysokości karą, od 200 do 1000 zł. Wobec tego należy wskazać, że z konstrukcji deliktu wynika, że nie jest możliwa ocena wagi naruszenia prawa, gdyż za każdym razem należałoby uznać, że kilka, kilkanaście, czy kilkadziesiąt – jak w tym przypadku 11 dni opóźnienia jest przypadkiem znikomej wagi, co oznaczałoby w konsekwencji, że organy w każdym przypadku wprost odmawiałyby zastosowania ustawy, która również jednodniowe przekroczenie terminu kwalifikuje jako delikt, a nie wyjątek. Takiej delegalizacji przepisu nie jest władny dokonać organ, a art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie może być stosowany w celu obchodzenia ustawy. W ocenie organu pierwszej instancji nie doszło też do zaprzestania naruszenia prawa, bowiem za takie trudno uznać złożenie zawiadomienia o nabyciu po ustawowym terminie; brak jest podstaw do uznania, że występuje znikome naruszenie prawa. Skutkiem naruszenia tego obowiązku było to, że przez okres opóźnienia dane zawarte w ewidencji były nieaktualne.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła E. K. Odwołująca się podniosła, iż stosowne zawiadomienie o nabyciu pojazdu zostało złożone, zgodnie z datą widniejącą na dokumencie, dnia 19 kwietnia 2021 r. do urny wystawionej w trybie pandemicznym przez Wydział Komunikacji przy Starostwie W. Termin 30-dniowy do złożenia zawiadomienia przypadał na 17 kwietnia 2021, który był dniem wolnym, a dzień 19 kwietnia 2021 r. był pierwszym dniem roboczym następującym po tej dacie. W związku z powyższym należy uznać, że 30-dniowy termin został dotrzymany. Odwołująca się wskazała jednocześnie, iż brak jest jakichkolwiek dowodów na poparcie tezy organu, że zawiadomienie zostało złożone dnia 28 kwietnia 2021 r. Nie można więc jednoznacznie stwierdzić, że 30-dniowy termin złożenia zawiadomienia nie został dotrzymany. Organ nie ma żadnej podstawy, aby orzekać na niekorzyść strony i nakładać karę pieniężną.
Na skutek odwołania E. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wydało opisaną na wstępie decyzję z dnia 24 czerwca 2022 r., którą utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty W. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zreferował przebieg postępowania, przytoczył art. 78 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 140mb pkt 2 p.r.d.. Organ odwoławczy przytoczył też art. 57 § 1 k.p.a. – i wskazał, że w świetle treści przepisu, orzecznictwa oraz poglądów doktryny nie jest sporne, iż dla obliczania terminu nie ma znaczenia okoliczność, że w trakcie biegu terminu do dokonania określonej czynności wystąpił dzień ustawowo wolny od pracy, dni takie podlegają bowiem wliczeniu do terminu. W ocenie organu odwoławczego, termin do zgłoszenia nabycia pojazdu upływał z dniem 17 kwietnia 2021 r. i nie został on dotrzymany. Zdaniem organu odwoławczego, odwołująca się nie przedstawiła żadnych dowodów, iż zgłoszenie przez nią nabycia pojazdu zostało złożone w dacie przez nią podanej. Na pewno nie może świadczyć o tym data samego pisma – oznacza ona datę jego sporządzenia, a nie złożenia. Jak podał organ I instancji, w następstwie twierdzeń odwołującej się przedstawionych w toku postępowania przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, ale nie wykazało ono, aby zgłoszenie wpłynęło w dniu podanym przez stronę. W takiej sytuacji nie ma podstaw, aby dać wiarę odwołującej się i uznać, iż zgłoszenia dokonano w wymaganym przepisami terminie.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły okoliczności przemawiające za odstąpieniem od wymierzenia kary pieniężnej określone w art. 189f k.p.a. W szczególności można uznać, biorąc pod uwagę, iż zawiadomienie złożono kilkanaście dni po upływie terminu, a także nie wskazano na żadne okoliczności, które powodowały uchybienie terminowi, mamy do czynienia ze znikomym naruszeniem prawa. Obowiązek rejestracji pojazdu nie jest jednoznaczny z obowiązkiem zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Przepis, który ustanawia obowiązek zawiadomienia o zbyciu lub nabyciu pojazdu, obowiązuje już od kilkudziesięciu lat. Zawiadomienia nie trzeba dokonywać osobiście. Zachowywanie przez zbywców i nabywców pojazdów ustawowego terminu na zgłoszenie staroście faktu zbycia lub nabycia jest konieczne z perspektywy bezpieczeństwa i pewności legalnego obrotu pojazdami, a ustawodawca – przywiązując dużą wagę do aktualności danych zawartych w Centralnej Ewidencji Pojazdów także dla potrzeb ruchu drogowego – postanowił zabezpieczyć wykonywanie przedmiotowego obowiązku poprzez wprowadzenie sankcji za brak jego wykonania lub wykonanie go po terminie – przewidując obowiązek organu nałożenia kary administracyjnej w wysokości od 200 zł do 1000 zł. Co do wysokości kary organ odwoławczy wskazał, że w zakresie miarkowania kary przepis art. 140n ust. 4 p.r.d. operuje własnymi, szczególnymi przesłankami, dlatego dyrektywy wymiaru kary z art. 189d k.p.a. nie mają w tym przypadku zastosowania w związku z brzmieniem art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a., wedle którego w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. Zgodnie zaś z art. 140n ust. 4 p.r.d. ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Z akt sprawy nie wynika, iż okoliczności te zaistniały, zatem zasadne było nałożenie kary pieniężnej w najniższej wysokości.
Pismem z dnia 4 sierpnia 2022 r. E. K. wniosła skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. Skarżąca zarzucił zaskarżonej decyzji: I. Naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy): 1) naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, na podstawie którego materiału dowodowego została wydana decyzja; 2) naruszenie art. 7, 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej i wiarygodności dokumentowi odwołania od decyzji, pomimo iż dokument ten ma moc dokumentu urzędowego, z czym wiąże się domniemanie istnienia faktów w nim stwierdzonych, co w konsekwencji doprowadziło do uznania okoliczności przedstawionych w odwołaniu za nieudowodnione; 3) naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie drugiej instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.; 4) naruszenie art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, komentarzy oraz przepisów nieadekwatnych do stanu faktycznego co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnianie oraz brak przytoczenia materiału dowodowego oraz odpowiedniej argumentacji decyzji; 5) naruszenie art. 157 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez brak wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, w sytuacji gdy z analizy materiału dowodowego w sprawie wynika, iż decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa tj. niezgodnie z art. 57 k.p.a.; 6) naruszenie art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji o nałożeniu kary pieniężnej; 7) naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydawanie odmiennych decyzji przy istnieniu tożsamych stanów faktycznych i prawnych; 8) naruszenie art. 107 § 2 i 3 k.p.a. poprzez dowolność w wydaniu decyzji przez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, z którego nie wynika dlaczego ten sam stan faktyczny i prawny uzasadnia różne decyzje w analogicznych sytuacjach; 9) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji z dnia 29 kwietnia 2021 r. w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie o dotrzymaniu terminu doręczenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu; II. Naruszenie przepisu prawa materialnego – art. 57 k.p.a., którego treść nakazuje przyjąć, że jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. Skarżąca sformułowała wnioski o uchylenie zaskarżonej decyzji, o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, o stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie sformułowanego zarzutów i wniosków.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy odniósł się również do zarzutów skargi, uznając je za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że zachodzą podstawy do pozbawienia jej mocy wiążącej. Na zasadzie art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił także decyzję organu pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 988 ze zm., dalej "ustawa" lub "p.r.d.") właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Natomiast art. 140mb pkt 2 ustawy stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu – podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. W świetle art. 140n ust. 1 i ust. 2a ustawy, kara ta jest nakładana w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez starostę. Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 4 ustawy). Do przedmiotowej kary pieniężnej w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (art. 140n ust. 6). Zaznaczyć przy tym warto, że w okresie od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 30 czerwca 2021 r. określony w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. 30-dniowy termin obowiązywał (nie był modyfikowany przepisami szczególnymi wprowadzanymi w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych).
Prawidłowe zastosowanie powołanych przepisów jest możliwe jedynie w obliczu w pełni miarodajnych ustaleń faktycznych, w szczególności co do daty dokonania zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Od tej daty zależy bowiem ocena czy termin określony w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. w ogóle został przekroczony, a jeżeli tak, to o ile dni (ta okoliczność może z kolei mieć znaczenie z punktu widzenia ewentualnego odstąpienia od nałożenia kary). Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie, zważywszy na ogół okoliczności oraz twierdzenia skarżącej, istnieją wątpliwości co do daty dokonania przez skarżącą zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Relewantne zdarzenia rozgrywały w czasie pandemii, w którym wystawiane były urny na dokumenty i podania – organ nie zaprzeczył twierdzeniu skarżącej, że taka urna była wystawiona także przez Wydział Komunikacji przy Starostwie W. Na znajdującym się w aktach zawiadomieniu znajduje się pieczęć organu z adnotacją "wpłynęło dnia 28-04-2021" – jednak nie ma tam informacji, w jaki sposób dokument ten został złożony i przyjęty (czy osobiście, czy został wyjęty z urny). Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał wprawdzie, że "ponownie dokonał weryfikacji złożonych dokumentów przez Stronę" i że "zgodnie z posiadanym rejestrem zawiadomień, stwierdzono, iż data wpływu to 28.04.2021r." – jednak czynności te nie zostały szerzej opisane, do akt nie dołączono odnośnego rejestru zawiadomień ani nie wyjaśniono, w jaki sposób i z jaką częstotliwością wtedy odnotowywano wpływające dokumenty, w tym dokumenty złożone do urny. Wprawdzie generalnie można przyjąć, że ciężar udowodnienia dokonania zawiadomienia i jego daty spoczywa na właścicielu pojazdu, ale – z drugiej strony – przy ustalaniu tych okoliczności nie można pomijać szczególnych uwarunkowań i szczególnych sposobów składania dokumentów w okresie pandemii, które implikowały brak możliwości uzyskania stosownego potwierdzenia. Z tych przyczyn Sąd uznał, że zebrany dotychczas materiał dowodowy nie pozwala na zanegowanie twierdzeń skarżącej i stanowcze ustalenie, że zawiadomienie zostało złożone dopiero w dniu 28 kwietnia 2021 r. W tym zakresie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę ponownie, organ – jeżeli uzna to za możliwe i potrzebne – uzupełni materiał dowodowy i zweryfikuje ustalenia co do daty złożenia przez skarżącą zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Organ będzie miał przy tym na względzie zasadę, w myśl której niedające się usunąć wątpliwości powinny być rozstrzygnięte na korzyść strony.
Zarzuty skargi Sąd uznał za zasadne tylko w zakresie, w jakim korelują one z niniejszym uzasadnieniem.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a