III SA/KR 1303/22

III SA/Kr 1303/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-02-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-08-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jakub Makuch
Janusz Kasprzycki /przewodniczący/
Katarzyna Marasek-Zybura /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 2270/23 - Postanowienie NSA z 2024-10-09
II GZ 467/23 - Postanowienie NSA z 2023-12-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2167
Art. 1  par. 1  i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 259
Art. 3 par. 1, art. 134  par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1212
Art. 75  ust. 1  pkt 5, art. 99  ust. 1  pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie: WSA Jakub Makuch WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2023 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 25 maja 2022 r. znak SKO.UP/4121/63/2022 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie skargę oddala.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 25 maja 2022 r. znak: SKO.UP/4121/63/2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm., dalej: u.k.p.) oraz 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 poz. 735, z późn. zm., dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z dnia 18 marca 2022 r. znak: K.I-W.5430.3.125.1.2022.AE o skierowaniu A. T. (dalej: skarżący), na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii "A, B".
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 17 lutego 2022 r. do organu wpłynął wniosek Prokuratury Rejonowej [...] w K. z dnia 11 lutego 2022 r. sygn. akt [...] o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie skierowania skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że u ww. kierowcy w toku postępowania przygotowawczego zdiagnozowano zespół uzależnienia od alkoholu i leków oraz zaburzenia osobowości. W związku z powyższym w dniu 18 lutego 2022 r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie skierowania skarżącego na badanie lekarskie.
Z treści opinii sądowo-psychiatrycznej oraz drugiej opinii - uzupełniającej dołączonej do wniosku o wszczęcie postępowania wynika, że skarżący jest uzależniony od alkoholu i leków, posiada zaburzenia osobowości, stwierdzono zaburzone funkcjonowanie psychospołeczne. Co więcej, ma osłabioną koordynację wzrokowo-ruchową, zdolność uczenia się nowych umiejętności, zdolność koncentracji uwagi, funkcje pamięci, wybiórcze zakłócenia w obszarze badanych funkcji poznawczych. Okoliczności te w ocenie organu I instancji, w wystarczającym stopniu uprawdopodabniają, że stan zdrowia skarżącego może świadczyć o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
W związku z powyższym w decyzji z dnia 18 marca 2022 r. Starosta Krakowski orzekł o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że podstawą do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie jest wiarygodna informacja o zastrzeżeniach, co do stanu zdrowia kierującego pojazdem, a nie ustalenie, czy w istocie rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy do uprawnionego lekarza, który na podstawie przeprowadzonego badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie. Skierowanie na badania lekarskie ma zaś na celu potwierdzenie, że w obecnym stanie zdrowotnym dana osoba nie będzie stwarzać niebezpieczeństwa w ruchu drogowym.
Organ zaznaczył, że celem wprowadzonych przez ustawodawcę rozwiązań prawnych jest zapewnienie bezpieczeństwa na drogach, a oczywistym jest też i to, że niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na jego bezpieczeństwo, jak i innych użytkowników dróg.
W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., polegające na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, i oparcie decyzji wyłącznie na opinii sądowo-psychiatrycznej, co nie oznacza, iż istnieją poważne wątpliwości, co do stanu zdrowia skarżącego,
art. 80 k.p.a., polegające na błędnej ocenie materiału dowodowego zebranego w chwili wydania decyzji, poprzez uznanie, iż istnieją zastrzeżenia co do warunków zdrowotnych kierowcy, które powodują istotne zmniejszenie jego sprawności, podczas gdy strona nie popełniła żadnego wykroczenia, ani przestępstwa drogowego,
art. 99 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., poprzez uznanie, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, gdy okoliczności przedmiotowej sprawy nie uzasadniają takiego przyjęcia.
Skarżący wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, w opisanej na wstępie decyzji z dnia 25 maja 2022 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że starosta może wydać decyzję na podstawie wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia kierującego pojazdem. Taką informacją może być np. pismo organu prowadzącego postępowanie (policji, prokuratury) w sprawie danego zdarzenia. Organ dodał, że podmioty informujące starostę oraz sam starosta, nie decydują o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami - o tym decyduje uprawniony lekarz w orzeczeniu wydanym po przeprowadzeniu stosownego badania.
Podkreślono, że celami ustawy o kierujących pojazdami jest m.in. zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. W interesie społecznym jest to, by kierujący posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów. Z doświadczenia życiowego zaś wynika, że kierowca powinien mieć sprawność ruchową i właściwą koordynację wzrokowo-ruchową.
W niniejszej sprawie Starosta Krakowski wydał decyzję o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań lekarskich do kierowania pojazdami w oparciu o wniosek Prokuratury Rejonowej [...] w K.
Organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się: opinia sądowo-psychiatryczna z dnia 18 czerwca 2021 r. oraz uzupełniająca opinia sądowo-psychiatrycznej z dnia 8 lipca 2021 r., obie dotyczące skarżącego. Organ przytoczył w uzasadnieniu decyzji fragmenty ww. opinii biegłych. Wynika z nich, że "funkcjonowanie intelektualne bez cech niepełnosprawności intelektualnej (bez cech upośledzenia umysłowego). Obecne wybiórcze zakłócenia w obszarze badanych funkcji poznawczych. Całość uzyskanych danych wskazuje za zaburzone funkcjonowanie psychospołeczne. W aktualnym badaniu psychologicznym bez wskaźników ostrych objawów psychotycznych. Zdiagnozowane uzależnienie od alkoholu i leków - aktualnie Opiniowany deklaruje utrzymywanie pełnej abstynencji". We wnioskach opinii z dnia 8 lipca 2021 r. biegły stwierdził, że "stwierdzamy u niego zaburzenia osobowości oraz nadużywania alkoholu i leków nasennych z cechami uzależnienia w okresie deklarowanej abstynencji. (...) Przeprowadzone badanie psychologiczne wykluczyło objawy choroby psychicznej, wskazując na uzależnienie od alkoholu i leków, wymagające oddziaływań psychoedukacyjnych w zakresie uzależnień". Jak wynika z badania psychologicznego "wyniki wskazują na osłabioną koordynację wzrokowo-ruchową, zdolność uczenia się nowych umiejętności, zdolność koncentracji uwagi, funkcje pamięci - wybiórcze w obszarze badanych funkcji poznawczych".
Mając na uwadze powyższe, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że w stosunku do skarżącego zasadnym jest wydanie decyzji o skierowaniu na badania lekarskie, bowiem w kontekście wniosków biegłych przestawionych w opiniach, stan zdrowia skarżącego budzi wątpliwości, stąd też możliwym jest, iż występujące u niego wadliwości w stanie zdrowia mogą zagrażać udziałowi w ruchu drogowym. Skierowanie na badania lekarskie ma więc na celu potwierdzenie/wykluczenie, czy w obecnym stanie zdrowotnym skarżący nie będzie stwarzać niebezpieczeństwa w ruchu drogowym.
Organ podkreślił przy tym, że skierowanie na badania w celu istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, wymaga jedynie prawdopodobieństwa, a nie pewności, co do faktu braku przeciwwskazań zdrowotnych kierowania pojazdem mechanicznym.
Końcowo organ zaznaczył, że skierowanie na takie badania nie oznacza pozbawienia skarżącego prawa jazdy.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., polegające na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przez organ i oparcie decyzji wyłącznie na opinii sądowo-psychiatrycznej, co nie oznacza, że istnieją poważne wątpliwości, co do stanu zdrowia skarżącego,
- art. 80 k.p.a., polegające na błędnej ocenie materiału dowodowego zebranego w chwili wydania decyzji poprzez uznanie, iż istnieją zastrzeżenia, co do warunków zdrowotnych kierowcy, które powodują istotne zmniejszenie jego sprawności, podczas gdy strona nie popełniła żadnego wykroczenia, ani przestępstwa drogowego,
- art. 99 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że w stosunku do skarżącego zachodziły uzasadnione i poważne zastrzeżenia, co do jego stanu zdrowia, w sytuacji gdy okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają takiego przyjęcia.
W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Zdaniem skarżącego, Starosta w oparciu o wniosek Prokuratury Rejonowej [...] w K., która nie jest organem kontroli ruchu drogowego w świetle art. 129 ust. 1 i ust. 2 pkt 13 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, nie mógł wydać decyzji o obowiązku poddania się badaniom lekarskim, mającym na celu ustalenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Równocześnie nie ma w tym przypadku znaczenia, że decyzja wydana została "na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych" skoro w dalszej części uzasadnienia wyraźnie zaznaczono, że do starostwa wpłynął wniosek Prokuratury Rejonowej [...] w K. "o wszczęcie postępowania administracyjnego". Zatem decyzja Starosty Krakowskiego nie została wydana z urzędu, tylko na wniosek. W świetle przytoczonych zaś przepisów, Starosta na podstawie wniosku Prokuratury nie mógł wydać zaskarżonej decyzji, gdyż decyzję o skierowaniu na badania lekarskie mógł wydać tylko z urzędu.
Dalej skarżący podniósł, że w sporządzonej opinii sądowej nie stwierdzono u niego choroby psychicznej, ani upośledzenia umysłowego. Ustalenie przez organ, że istnieją zastrzeżenia, co do stanu zdrowia skarżącego uzasadniające skierowanie go na badania lekarskie na podstawie jedynego dowodu, tj. opinii sądowo-psychiatrycznej, sporządzonej na użytek innego postępowania - postępowania karnego, jest zupełnie nieprzekonujące. Skierowanie kierowcy na badania lekarskie w związku z zawiadomieniem właściwego organu o stanie zdrowia kierowcy, nie może być automatycznie skutkiem tego zawiadomienia. Konieczne jest stwierdzenie, że wynikają z niego uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy, takowe zaś nie zostały wskazane przez organy administracji w wydanej w sprawie decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia, co do ich stanu zdrowia. Na podstawie z kolei art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia.
Celem tego przepisu jest zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Nie budzi wątpliwości, że cel ten można osiągnąć wówczas, gdy w ruchu drogowym nie będą uczestniczyć kierujący, co do których istnieją uzasadnione wątpliwości odnośnie stanu zdrowia pozwalającego na bezpieczne kierowanie pojazdami.
Pojęcie uzasadnionych zastrzeżeń nie zostało zdefiniowane w u.k.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że ustawa o kierujących pojazdami nie zawiera definicji "uzasadnione zastrzeżenia", dlatego przy wykładaniu tego zwrotu należy zastosować wykładnię językową. Pojęcie "uzasadniony" jest rozumiane jako oparty na obiektywnych racjach podstawowych, słusznych, usprawiedliwionych, natomiast zwrot "zastrzeżenie" oznacza, wątpliwość dotycząca jakiegoś szczegółu, słabej strony czegoś lub czyjejś. W konsekwencji poprzez użyte przez ustawodawcę wyrażenie "uzasadnione zastrzeżenia" należy rozumieć oparte na obiektywnych racjach, powzięte z wiarygodnego źródła wątpliwości co do stanu zdrowia pozwalającego na bezpieczne kierowanie pojazdami. Istota powyższego rozwiązania to zaistnienie takich okoliczności, z których będzie wynikało, że obecny stan zdrowia danej osoby może nie pozwalać na bezpieczne kierowanie pojazdami - a więc dawać podstawę do tych "uzasadnionych zastrzeżeń"" (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 lutego 2018 r., sygn. II SA/Gl 880/17, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Użyty w art. 99 ust. 1 u.k.p. zwrot "starosta wydaje decyzję administracyjną", nie pozostawia żadnych wątpliwości, że organ administracyjny nie ma w tym zakresie żadnej możliwości uznania, czy decyzję wyda, czy nie. Organ jest obowiązany wydać decyzję o skierowaniu na badania lekarskie w sytuacji, w której istnieją uzasadnione zastrzeżenia, co do stanu zdrowia kierującego i nie ma w tym zakresie żadnego luzu decyzyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. III SA/Kr 1294/20, opubl. w CBOSA). Wątpliwości organu co do stanu zdrowia kierowcy muszą dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Za uzasadnione można uznać jedynie takie zastrzeżenia, z których przynajmniej z dużą dozą prawdopodobieństwa wynika, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne, co do możliwości dalszego jego bezpiecznego udziału w ruchu drogowym. Nie jest tu zatem absolutnie konieczne uzyskanie przez organ pewności, co do istnienia takich przeciwwskazań. Niezbędne jest jednak prawdopodobieństwo istotnego zmniejszenia sprawności do prowadzenia pojazdów w ruchu drogowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2020 r., sygn. I OSK 514/19, opubl. w CBOSA). Uprawnienie starosty do skierowania osoby, której stan zdrowia nasuwa uzasadnione zastrzeżenia, na badania, nie wymaga, aby osoba ta dopuściła się jakiegokolwiek wykroczenia, bądź przestępstwa. W rezultacie uprawnienie takie przysługuje niezależne od jakichkolwiek innych okoliczności – za wyjątkiem powzięcia uzasadnionych zastrzeżeń, co do stanu zdrowia kierowcy, opartych na wiarygodnych źródłach. Uprawnienie to należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza, zanim wydarzy się coś co ją, jak też innych użytkowników drogi, narazi na utratę zdrowia bądź życia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 6 maja 2021 r., sygn. I SA/Ke 174/21, opubl. CBOSA).
W ocenie Sądu, organ II instancji słusznie uznał, że w tej sprawie zachodzi przypadek uzasadnionych zastrzeżeń. Podstawowe znaczenie należy przypisać opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 18 czerwca 2021 r. oraz uzupełniającej opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 8 lipca 2021 r., obu dotyczących skarżącego, z których wynika "funkcjonowanie intelektualne bez cech niepełnosprawności intelektualnej (bez cech upośledzenia umysłowego). Obecne wybiórcze zakłócenia w obszarze badanych funkcji poznawczych. Całość uzyskanych danych wskazuje za zaburzone funkcjonowanie psychospołeczne. W aktualnym badaniu psychologicznym bez wskaźników ostrych objawów psychotycznych. Zdiagnozowane uzależnienie od alkoholu i leków - aktualnie Opiniowany deklaruje utrzymywanie pełnej abstynencji", we wnioskach opinii z dnia 8 lipca 2021 r. stwierdzono u skarżącego "zaburzenia osobowości oraz nadużywania alkoholu i leków nasennych z cechami uzależnienia w okresie deklarowanej abstynencji", "przeprowadzone badanie psychologiczne wykluczyło objawy choroby psychicznej, wskazując na uzależnienie od alkoholu i leków, wymagające oddziaływań psychoedukacyjnych w zakresie uzależnień", wyniki badania psychologicznego "wskazują na osłabioną koordynację wzrokowo-ruchową, zdolność uczenia się nowych umiejętności, zdolność koncentracji uwagi, funkcje pamięci - wybiórcze w obszarze badanych funkcji poznawczych".
Wobec powyższego należy przyjąć, że organy administracyjne należycie zgromadziły materiał dowodowy w postępowaniu i dokonały jego właściwej oceny pod kątem ziszczenia się przesłanki uzasadnionych zastrzeżeń, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., w konsekwencji czego zasadnie orzekły o skierowaniu skarżącego na badanie lekarskie.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.