III SA/Kr 1297/24

III SA/Kr 1297/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-02-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /przewodniczący/
Marta Kisielowska /sprawozdawca/
Renata Czeluśniak
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 887
Art. 83b
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Renata Czeluśniak Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2025 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 czerwca 2024 r. nr 180000.71.330347.2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 20 czerwca 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku A. P. (dalej: "skarżąca") o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. Jako podstawę prawną decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 dalej: "k.p.a.") oraz art. 30, art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 579 ze zm., dalej: "u.s.u.s.").
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
10 czerwca 2024 r. skarżąca wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z wnioskiem o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, wszczęcie postepowania w zakresie umorzenia należności, wszczęcie postępowania w zakresie rozłożenia na raty należności. Poinformowała organ, że udziela pełnomocnictwa do pozyskiwania wszelkich informacji w sprawach, w których jest płatnikiem dr A. D. W związku z tym, że będzie reprezentować skarżącą przed ZUS skarżąca zwróciła się o odnotowanie pełnomocnika w systemie.
Pismem z 14 czerwca 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwrócił się do pełnomocnika skarżącej o wskazanie, jakiej części należności dotyczy wniosek o częściowe umorzenie poprzez określenie kwoty należności lub okresu, którego dotyczy. Zaznaczono, że w braku odpowiedzi w terminie 14 dni organ będzie procedował w zakresie umorzenia całości zadłużenia. ZUS zwrócił się do skarżącej o wskazanie pomocy jakiej się domaga jako przedsiębiorca oraz przedłożenie istotnych dokumentów umożliwiających procedowanie przez organ w terminie 14 dni od otrzymania pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Do akt dołączono informację o stanie należności z tytułu składek od 1 stycznia 1999 r., łącznie zaległe składki obejmują kwotę 356 384 , 18 zł oraz 57 778 zł odsetek.
Decyzją z 20 czerwca 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącej o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. Organ ustalił, że na koncie skarżącej figurują między innymi zaległe składki za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. W stosunku do tych należności nie jest możliwe umorzenie, z tej przyczyny organ uznał, że zasadna jest odmowa wszczęcia postępowania. Organ podniósł, że prowadzi postępowanie wyjaśniające w stosunku do pozostałych kwestii wskazanych przez skarżącą we wniosku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zwróciła się o zbadanie, czy rozstrzygnięcie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest zgodne z przepisami prawa i orzecznictwem sądowym. Skarżąca zwróciła uwagę, że być może istnieje możliwość zastosowania korzystniejszej dla niej wykładni, którą organ pominął.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 17 września 2024 r. skarżąca wskazała, że z pouczenia zawartego w decyzji wynikało, że ma wybór- złożyć skargę do sądu lub wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Zdecydowała się złożyć skargę, ponieważ nie widziała sensu ponownego rozpoznawania sprawy przez organ. Skarżąca nie zgodziła się z zarzutem zawartym w odpowiedzi na skargę, że nie przedłożyła nowych dowodów – nie miała bowiem żadnej możliwości przedłożenia dowodów z uwagi na brak wszczęcia przez organ postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Kontrola legalności decyzji wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, z prawidłowo zastosowaną normą prawa materialnego, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie.
Zgodnie z art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisu art. 28, z wyłączeniem ust. 3 pkt 4c. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (ust. 2).
Jak stanowi art. 83b ust. 1 u.s.u.s. jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję.
Zgodnie natomiast z art. 61a. § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.
W niniejszej sprawie okolicznością niesporną jest, że skarżąca posiada zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz zdrowotne za osoby zgłaszane do ubezpieczenia w części finansowanej przez ubezpieczonych (por. Informacja o stanie należności z tytułu składek od 1.01.1999 r. – w aktach sprawy).
Zgodnie natomiast z art. 30 u.s.u.s. do tych zaległości nie znajduje zastosowania norma wynikająca z art. 28 u.s.u.s. umożliwiająca Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych umorzenie zaległości z tytułu składek. Trafnie zatem w zaskarżonej decyzji wskazał organ, że w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących ich płatnikami, ustawodawca w ogóle nie przewidział możliwości ich umarzania, rozkładania na raty, czy odraczania terminu płatności. Oznacza to, że w odniesieniu do tych zaległości nie istnieją podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej. Organ zobligowany był więc do wydania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w tym zakresie.
Stanowisko to zostało zaaprobowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1520/11, w którym NSA wskazał, że wprowadzony przez ustawodawcę w art. 30 u.s.u.s. zwrot "nie stosuje się", należy interpretować w sposób ścisły, tj. że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na art. 28 u.s.u.s. Oznacza to, że przedsiębiorca nie może skutecznie ubiegać się o umorzenie składek ujętych na jego koncie, w części nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników finansowanych przez nich samych. Jak bowiem słusznie przyjął Naczelny Sąd Administracyjny płatnikowi składek w ogóle nie przysługuje prawo domagania się ich umorzenia, gdyż to nie on a ubezpieczony poniósł rzeczywisty ciężar finansowy tych składek (por. wyrok NSA z 22 maja 2014 r., II GSK 461/13).
W rezultacie, skoro brak było podstaw do orzekania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wskazanych należności, zasadnie organ wydał decyzję o odmowie wszczęcia postępowania zgodnie z art. 83b ust. 1 u.s.u.s. w zw. z art. 61a. § 1 k.p.a. z uwagi na pierwotną bezprzedmiotowość postępowania (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex/el 2025).
Zaznaczyć należy, że w odniesieniu do pozostałych należności skarżącej prowadzone jest postępowanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.