III SA/Kr 1295/24

III SA/Kr 1295/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-04-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /przewodniczący/
Magdalena Gawlikowska /sprawozdawca/
Renata Czeluśniak
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1079
Art. 73
Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w K. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 25 lipca 2024 r. znak: MW-V.432.1.62.2024.PŚ w przedmiocie nieuwzględnienia protestu oddala skargę.
Uzasadnienie
A. Sp. z o.o. w K. (dalej: "strona skarżąca", "wnioskodawca", "skarżąca spółka") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na rozstrzygnięcie Instytucji Zarządzającej Programem Fundusze Europejskie dla Małopolski na lata 2021-2027 (dalej: "instytucja zarządzająca", "IZ") z 25 lipca 2024 r., nr MW-V.432.1.62.2024.PŚ, w sprawie nieuwzględnienia protestu złożonego przez stronę skarżącą, od negatywnego wyniku oceny merytorycznej projektu nr [...] pn. "Wzrost konkurencyjności firmy A. sp. z o. o. poprzez wprowadzenie innowacyjnych rozwiązań w procesie produkcji [...]", nr wniosku o dofinansowanie projektu nr [...] (dalej: "projekt"), złożonego w ramach konkursu nr REMP.08.07-IP.01-015/23, (dalej: "konkurs"), ze względu na negatywną ocenę kryterium "Wykonalność i trwałość finansowa projektu".
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Strona skarżąca złożyła wniosek o dofinansowanie projektu pn. "Wzrost konkurencyjności firmy A. sp. z o. o. poprzez wprowadzenie innowacyjnych rozwiązań w procesie produkcji [...]" w ramach priorytetu: "Fundusze Europejskie dla sprawiedliwej transformacji Małopolski Zachodniej", działanie: "Rozwój firm wspierający sprawiedliwą transformację".
Zgodnie z treścią wniosku całkowita wartość projektu wynosi 5 233 650 zł, w tym koszty kwalifikowane 255 000 zł, wartość dofinansowania 3 040 000 zł, a wkład własny to 2 193 650 zł.
Jednym z podkryterium oceny merytorycznej wniosku była "Wykonalność finansowa".
Uzasadniając spełnienie tego kryterium strona skarżąca wskazała we wniosku, że zgodnie z założeniami przyjętymi w analizie finansowej, wnioskodawca poprzez realizację projektu będzie notował systematyczny zysk z prowadzonej działalności. wnioskodawca poprzez wdrożenie nowych produktów do sprzedaży oraz poprawienie wydajności produkcji zanotuje w kolejnych latach prowadzenia działalności. wnioskodawca zapewni na dzień podpisania umowy o dofinansowanie (zgodnie z Regulaminem wyboru projektów rozdział 5, punkt 5.2) środki na zabezpieczenie prawidłowej realizacji projektu.
W związku z tak nieprecyzyjnym opisem kryterium, pismem z 29 lutego 2024 r. ekspert wezwał wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień i uzupełnień wniosku. Ekspert w wezwaniu wskazał, że zgodnie z instrukcją wypełniania wniosku (E.1.4) w odniesieniu do potencjału finansowego, proszę o przedstawienie informacji/dokumentów potwierdzających dysponowanie środkami finansowymi umożliwiającymi pokrycie kosztów eksploatacji i utrzymania projektu.
W odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnień i uzupełnień skarżąca przedłożyła wraz z uzupełnionym wnioskiem załącznik w postaci promesy pożyczki inwestycyjnej na kwotę 1 250 000 zł oraz wskazała, że uzupełniła informacje w pkt E.1.4. ("Wnioskodawca zapewni na dzień podpisania umowy o dofinansowanie (zgodnie z Regulaminem rozdział 5, punkt 5.2) środki na zabezpieczenie prawidłowej realizacji projektu. Obecnie do wniosku o dofinansowanie została przedłożona promesa kredytowa, która wskazuje kwotę finansowania projektu uwzględniającą wkład własny Wnioskodawcy oraz podatku VAT"). Dodatkowo podała, że jej zdaniem wnioskodawca ma wykazać możliwość finansowania projektu na dzień podpisania umowy.
Wskazana wyżej promesa została udzielona przez osobę fizyczną J. T. Zgodnie z jej treścią pożyczkodawca zadeklarował wstępnie udzielenie skarżącej spółce pożyczki na realizację projektu pod warunkiem ustalenia zabezpieczenia spłaty pożyczki.
Informacją Dyrektora Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości z 13 maja 2024 r. (znak: ZW.II.4421.1.70.2023) (dalej: "MCP") wskazano, że projekt został oceniony negatywnie na etapie oceny merytorycznej, gdyż nie spełnił kryterium "Wykonalności i trwałości finansowa projektu" oraz "Koncepcja realizacji projektu".
Z dołączonej do informacji karty oceny wynikało, że negatywna ocena kryterium "Wykonalności i trwałości finansowa projektu" była następstwem tego, że strona skarżąca w wyniku wezwania do uzupełnień przedstawiła promesę kredytową podpisaną przez osobę fizyczną (nie udokumentowano jednak zdolności udzielenia kredytu w tej wysokości przez wskazaną osobę fizyczną, które nie prowadzi działalności finansowej). Promesa opiewa na kwotę 1 250 000 zł. Kwota ta nie pokrywa całego wkładu własnego oraz wszystkich zaplanowanych kosztów niekwalifikowalnych projektu, tj. 2 193 650 zł. Według danych z załącznika, strona skarżąca posiada jedynie niewielkie zasoby środków finansowych (gotówka w kasie i na rachunkach). Jak wskazano strona skarżąca nie wskazała, w jaki sposób planuje pokryć brakującą część wkładu własnego i wskazała jedynie, że stosowne dokumenty będzie w stanie okazać przed podpisaniem umowy. Uwzględniając, że na etapie aplikowania należy jednocześnie uwiarygodnić możliwość dysponowania środkami umożliwiającymi realizację projektu, kryterium zostało ocenione negatywnie.
W karcie oceny zawarto też negatywną ocenę odnośnie kryterium "Koncepcja realizacji projektu" podkryterium "Merytoryczna kwalifikowalność wydatków". Wskazano, że w ramach realizacji projektu strona skarżąca zaplanowała zakup min. usługi doradczej dotyczącej opracowania nowego projektu wzorniczego oraz instalacji fotowoltaicznej. W ramach uzupełnień wnioskodawca został poproszony o udokumentowanie przeprowadzenia rozeznania rynku oraz o wykazanie, że zaplanowana usługa doradcza spełnia definicję usługi rozwojowej wg katalogu kosztów kwalifikowalnych. W wyniku wezwania, strona skarżąca przedstawiła szereg argumentów wskazujących na zgodność zamawianej usługi z definicja usługi rozwojowej określoną w zał. nr 4 do Regulaminu. W ocenie eksperta, deklaracje te nie zostały jednak poparte żadnymi konkretnymi informacjami np. na temat planowanego zakresu szkoleń, czy wiarygodnymi informacjami nt. potencjalnych oferentów szkoleń uznawanych w ramach Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji. Strona skarżąca nie przedłożyła także żadnej oferty realizacji przykładowej usługi. Ponadto zauważono, że przedstawione wyjaśnienia nie są spójne z opisem zadania we wniosku o dofinansowanie, który wskazuje na zakup usługi "projektu wzorniczego [...]". We wniosku przedstawiono szczegółowy opis zaplanowanych czynności dotyczących opracowania strategii działań, koncepcji projektowych, wdrożenia produktu, w tym opracowania identyfikacji wizualnej, nie wspominając nic na temat realizacji jakichkolwiek certyfikowanych szkoleń. Z tego powodu, kryterium zostało ocenione negatywnie.
W zakresie ww. kryterium zakwestionowano również spełnienie podkryterium "Realność założeń harmonogramu rzeczowo – finansowego". Wnioskodawca zaplanował realizację czterech zadań trwających 24 miesiące. W ramach realizacji zadania zaplanował zakup linii produkcyjnych, instalacji fotowoltaicznej oraz usługi dotyczącej opracowania projektu wzorniczego. W ramach przedstawionych uzupełnień strona skarżąca potwierdziła, że planowane do zakupu urządzenia mogą być dostarczone w okresie realizacji zadań projektu i przedstawiła stosowne oferty. Do dokumentacji nie dołączono natomiast żadnej oferty na realizację usługi doradczej, ponadto usługa ta nie spełnia wymagań kwalifikowalności w ramach usług doradczych. Uwzględniając powyższe, kryterium zostało ocenione negatywnie.
Strona skarżąca w złożonym proteście z 21 maja 2024 r. zakwestionowała negatywną ocenę projektu.
Odnośnie kryterium "Wykonalności i trwałości finansowej projektu", strona skarżąca poniosła, że na dzień podpisania umowy o dofinansowanie ma obowiązek wykazać możliwość finansowania projektu we wskazanej we wniosku o dofinansowanie kwocie. Deklaratywnie wykazano we wniosku o dofinansowanie, że na dzień podpisania umowy, wnioskodawca będzie posiadał wkład własny konieczny do sfinansowania projektu. Zgodnie z posiadanymi dokumentami finansowymi spółki, wnioskodawca dysponuje gotówką, która pochodzi z wypracowanego zysku z lat poprzednich w kwocie: 15 958,16 zł za rok 2020 i 210 919,38 zł za rok 2021. Ponadto podkreślono, że wnioskodawca, po otrzymaniu pisma związanego z uzupełnieniami do oceny merytorycznej, przygotował dokumenty potwierdzające posiadany wkład własny na kwotę zgodną z dokumentacją konkursową, która bezpośrednio wynika z definicji wkładu własnego zawartej w Regulaminie wyboru projektów dla Priorytetu 8.7, tj.: wkład własny - środki finansowe lub wkład niepieniężny wniesione przez zostaną przeznaczone na pokrycie wydatków i nie zostaną Beneficjentowi przekazane w formie dofinansowania. W związku z powyższą definicją, wnioskodawca wskazał w promesie kwotę 1 250 000 zł jako potwierdzenie możliwości finansowania projektu, czyli różnicę między wydatkami kwalifikowanymi, a kwotą dofinansowania - zgodnie z definicją wskazaną w ww. Regulaminie. Ponadto, na dzień składania wyjaśnień zawarł w piśmie przewodnim stosowne oświadczenie dotyczące posiadania wkładu własnego na dzień podpisania umowy. Na dzień składania uzupełnień wnioskodawca dysponował środkami, które zostały zgromadzone przez niego w formie pieniężnej i stanowią wypracowany zysk z lat 2020-2023, a obecnie także za pierwszy kwartał 2024 roku tj. łącznie 876 711,70 zł, co łącznie ze środkami wskazanym w promesie dało kwotę 2 126 711 zł.
Dodatkowo wskazano, że strona skarżąca dysponowała na dzień składania uzupełnień do oceny merytorycznej potwierdzeniem posiadania przez osobę udzielającą promesy. Zgodnie ze wskazaniem w regulaminie, jak również we wniosku o dofinansowanie wnioskodawca zobowiązał się dostarczyć dokumentację dotyczącą posiadanego wkładu własnego na finansowanie projektu na moment podpisania umowy. Możliwość dostarczenia dokumentacji potwierdzającej wkład własny byłaby również w momencie otrzymania pozytywnej oceny.
Odnośnie negatywnej oceny kryterium "Koncepcja realizacji projektu" wskazano, że wnioskodawca powinien zostać poinformowany o możliwości wskazanej w kryteriach oceny i mieć możliwość podjęcia decyzji związanej z obniżeniem poziomu dofinansowania w związku z usunięciem niezgodnego wg. KOP wydatku, jakim jest zakup usługi doradczej. W związku z negatywną oceną wydatku wnioskodawca zdecydowałby się na jego usunięcie z kosztów projektu i nie realizowałby jego zakupu w ramach składanego projektu.
Zaskarżonym rozstrzygnięciem z 25 lipca 2024 r. IZ poinformowała, że protest nie został uwzględniony. Stwierdzono, że odnośnie kryterium "Koncepcja realizacji projektu" ocena została co prawda przeprowadzona w sposób nieprawidłowy, jednakże, ze względu na prawidłowo dokonaną negatywną ocenę kryterium "Wykonalność i trwałość finansowa" - projekt nie został skierowany do ponownej oceny.
W motywach rozstrzygnięcia, odnośnie kryterium "Wykonalność i trwałość finansowa", subkryterium nr 3 – "Wykonalność finansowa", w ocenie IZ, wnioskodawca nie potwierdził, że dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi umożliwiającymi realizację projektu oraz że może zapewnić utrzymanie projektu pod kątem finansowym.
Zdaniem IZ, przedstawiony przez wnioskodawcę dokument promesy nie stanowi należytego zabezpieczenia wkładu własnego. IZ zwróciło uwagę, że dokument ten nie potwierdza w żaden sposób, że J. T. dysponuje takimi środkami pieniężnymi, czy w szczególności posiada zdolność udzielenia takiej pożyczki jako osoba fizyczna, a nie jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Z dokumentów nie wynika także kiedy środki pieniężne miałby zostać przekazane wnioskodawcy oraz jakie są warunki spłaty pożyczki przez wnioskodawcę, w tym okres spłaty pożyczki. Zdaniem IZ przedstawiony przez wnioskodawcę dokument promesy nie potwierdza w sposób nie budzący wątpliwości, że J. T. posiada środki finansowe w kwocie 1 250 000 zł, które mogą zostać przeznaczone na pokrycie wkładu własnego przez wnioskodawcę. Ponadto, kwota pożyczki nie pokrywa całego wkładu własnego oraz wszystkich zaplanowanych kosztów niekwalifikowalnych projektu, tj. 2 193 650 zł. Zdaniem IŻ, sama deklaracja, w postaci promesy udzielonej przez osobę fizyczną, bez uwiarygodnienia jego możliwości pożyczkowych i finansowych nie jest wystarczająca do uznania, że wnioskodawca w sposób prawidłowy wykazał, że dysponuje środkami pozwalającymi na pokrycie wkładu własnego.
Odnośnie wypracowanego przez wnioskodawcę zysku w poszczególnych latach poprzedzających datę złożenia wniosku o dofinansowanie, IZ nie kwestionowała wartości kwot wskazanych przez wnioskodawcę, ale zwróciła uwagę, że ww. kwoty nie potwierdzają, aby zysk wnioskodawcy był na tyle duży aby pozwalał na pokrycie brakującej części wkładu własnego.
Odnośnie natomiast wskazanego przez wnioskodawcę zysku za I kwartał 2024 r., wynoszącego 110 000 zł wskazano, że kwota ta również nie pokrywa w całości potrzebnego wkładu. Ponadto podkreślono, że informacja ta została zawarta przez wnioskodawcę dopiero w złożonym proteście, a zatem nie może ona podważać poprawności oceny dokonanej przez eksperta.
W związku z powyższym, biorąc pod uwagę historyczne dane finansowe oraz wartość całkowitą projektu 5 233 mln zł (przy wkładzie własnym blisko 2 200 mln zł) w opinii IZ, wnioskodawca nie potwierdził, że dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi umożliwiającymi realizację projektu oraz że może zapewnić utrzymanie projektu pod kątem finansowym. Zatem zarzuty postawione przez wnioskodawcę w proteście uznano za niezasadne.
Odnośnie zarzutów protestu dotyczących niespełnienia kryterium 2 "Koncepcja realizacji projektu" gdzie projekt wnioskodawcy nie spełnił subkryterium nr 1, tj. "Merytoryczna kwalifikowalność wydatków", wskazano, że kluczowe dla oceny spełnienia niniejszego kryterium było ustalenie czy zaplanowana w projekcie usługa doradcza spełnia definicję usługi rozwojowej i czy zaplanowane w projekcie wydatki na zakup usługi doradczej są adekwatne do celu projektu. IZ stwierdziło, że wnioskodawca, co prawda w odpowiedzi na wezwanie przedstawił informację na temat tego w jaki sposób usługa ta wpisuje się ona w definicję usługi rozwojowej, jednakże zdaniem IZ przedstawiony przez wnioskodawcę opis usługi doradczej jest niewystarczający do stwierdzenia, że zaplanowana w projekcie usługa doradcza ma charakter usługi rozwojowej.
Za zasadny uznano natomiast zarzut wnioskodawcy w zakresie braku wezwania go do obniżenia kosztów w projekcie poprzez usuniecie kosztu usługi doradczej. Jednocześnie podkreślono, że wobec okoliczności, że projekt wnioskodawcy jednoznacznie nie spełnia kryterium "Wykonalność i trwałość finansowa projektu" za racjonalne uznano odstąpienie przez eksperta od wzywania wnioskodawcy do obniżenia kosztów w projekcie, poprzez usunięcie kosztu usługi doradczej.
Odnośnie subkryterium nr 3 "Realność założeń harmonogramu rzeczowo – finansowego" uznano, ze zarzut wnioskodawcy w zakresie braku wezwania go do obniżenia kosztów i wydatków w projekcie jest zasadny. Jednakże biorąc pod uwagę, że projekt wnioskodawcy jednoznacznie nie spełnia kryterium "Wykonalność i trwałość finansowa projektu" to za racjonalne uznano odstąpienie przez eksperta od wzywania wnioskodawcy do obniżenia kosztów i wydatków w projekcie w zakresie usługi doradczej oraz w zakresie założeń harmonogramu rzeczowo -finansowego projektu.
Podsumowując IZ stwierdziła, że wskutek negatywnej oceny kryterium nr 1 "Wykonalność i trwałość finansowa", protest nie mógł zostać uwzględniony.
Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:
a) art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania całościowego materiału dowodowego, brak uwzględnienia złożonych przez spółkę dokumentów, iż posiada wkład własny dla projektu pod nazwą: "Wzrost konkurencyjności firmy A. sp. z o. o. poprzez wprowadzenie innowacyjnych rozwiązań w procesie produkcji [...]", nr wniosku o dofinansowanie projektu [...];
b) naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez nieprawidłową analizę dokumentów załączonych do wniosku o dofinansowanie projektu pod nazwą: "Wzrost konkurencyjności firmy A. sp. z o. o. poprzez wprowadzenie innowacyjnych rozwiązań w procesie produkcji [...]", nieuwzględnienie informacji i oświadczeń o posiadaniu przez Spółkę wkładu własnego, co skutkowało nieuwzględnieniem protestu, a w konsekwencji odmową dofinansowanie projektu pod nazwą: "Wzrost konkurencyjności firmy A. sp. z o. o. poprzez wprowadzenie innowacyjnych rozwiązań w procesie produkcji [...]";
c) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez błędną oceną w zakresie niespełnienie przez A. Sp. z o.o., podkryterium nr 1.3 "Wykonalność finansowa". Na etapie składaniu wniosku o dofinansowanie spółka wykazała, iż posiada niezbędne środki stanowiące wkład własny. Spółka przedłożyła wiarygodną promesę udzielenia pożyczki wystawioną przez J. T. oraz wykazała, że spółka posiada kapitał własny w postaci zysku z działalności gospodarczej za rok 2020 w kwocie 15.958,16 zł., za rok 2021 w kwocie 210.919,38 zł., za rok 2022 w kwocie 227.037,71 zł., za rok 2023 w kwocie 312.796,45 z., a pierwszy kwartał 2024r. 110.000,00 zł. Kwota kapitału jakim dysponuje spółka to 876.711,70 zł. a z pożyczką udzieloną przez J. T., spółka posiada wkład własny na poziomie 2.2126.711,70 zł.
c) naruszenie art. 80 k.pa. oraz naruszenie Regulaminu poprzez błędne przyjęcie, że na etapie oceny wniosku o dofinansowanie, spółka była zobowiązana wykazać dokumentami posiadanie środków w ramach wkładu własnego Zgodnie z zapisami Regulaminu 5.2.1.e do umowy o dofinansowanie dołącza się informację potwierdzająca posiadanie wkładu własnego do projektu;
d) błędną i niezgodną z Regulaminem oceną w zakresie niespełnienie podkryterium nr 1.3 "Wykonalność finansowa". Jak wskazano, na etapie składania wniosku o dofinansowanie spółka wykazała, iż posiada niezbędne środki stanowiące wkład własny. Uczestnik błędnie ocenił przedłożone dokumenty w zakresie posiadania wkładu własnego, co skutkowało bezprawnym nieuwzględnieniem protestu, co w konsekwencji oznacza nieuzyskanie dofinansowania. Strona skarżąca przedłożyła wiarygodną promesę udzielenia pożyczki wystawioną przez J. T. oraz wykazała, że posiada kapitał własny w postaci zysku z działalności gospodarczej za rok 2020 w kwocie 15.958,16 zł, za rok 2021 w kwocie 210.919,38 zł, za rok 2022 w kwocie 227.037,71 zł, za rok 2023 w kwocie 312.796,45 zł, a pierwszy kwartał 2024r. 110.000 zł. Kwota kapitału jakim dysponuje strona skarżąca to 876.711,70 zł, a z pożyczką udzieloną przez J. T., posiada wkład własny na poziomie 2.2126.711,70 zł.
Skarżący wniósł o przyjcie, jako dowodów:
a) PIT 36L J. T. za rok 2023, z którego wynika, wynika zdolność kredytowa do udzielenia stronie skarżącej pożyczki, zgodnie z udzieloną promesą;
b) wyciągu salda bankowego J. T., z którego wynika, iż posiada na rachunku bankowym środki pieniężne w wysokości 942.194, 37 zł i w konsekwencji posiada zdolność udzielenia pożyczki z których wynika zdolność kredytowa do udzielenia stronie skarżącej pożyczki, zgodnie z udzieloną promesą;
c) odpis KRS strony skarżącej, z którego wynika aktualna siedziba spółki, nowy adres oraz nowy skład Zarządu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z obowiązującym prawem.
Stosownie do art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Do takich ustaw szczególnych zalicza się ustawę z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz.U. z 2022 r., poz. 1079) dalej: "ustawa", która określa m.in. sposób wyboru projektów do dofinansowania oraz procedurę odwoławczą w sprawach dotyczących oceny projektów finansowanych ze środków europejskich.
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne w procedurach wynikających z ustawy wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 73 ustawy. Stosownie do pierwszego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast z art. 73 ust. 8 ustawy, w wyniku rozpoznania skargi sąd może: 1) uwzględnić skargę, stwierdzając, że: a) ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę właściwej instytucji w celu ponownego rozpatrzenia podjętego przez nią rozstrzygnięcia w przedmiocie nieuwzględnienia protestu, o którym mowa w art. 69 ust. 1 pkt 2, albo w przedmiocie negatywnej ponownej oceny, o której mowa w art. 69 ust. 4 pkt 2, b) pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia właściwej instytucji, która pozostawiła protest bez rozpatrzenia; 2) oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia; 3) umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że ustawa reguluje postępowanie sądowoadministracyjne pod wieloma względami odmiennie od trybu określonego w p.p.s.a. Ustawa p.p.s.a. znajduje bowiem odpowiednie zastosowanie jedynie w zakresie nieuregulowanym przez ustawę wdrożeniową, z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 P.p.s.a. (art. 76 ustawy).
Szczegółowy tryb wnoszenia skargi został określony w art. 73 ustawy. W realiach kontrolowanej sprawy procedura odwoławcza została przez skarżącą wyczerpana. Po otrzymaniu informacji o negatywnym wyniku oceny projektu w zakresie kryterium "Wykonalność i trwałość finansowa projektu", wniosła w terminie przewidzianym ustawą protest, który nie został uwzględniony. W ustawowym terminie 14 dni strona skarżąca złożyła skargę do WSA w Krakowie na nieuwzględnienie protestu. Skarżąca wnosząc skargę do Sądu zachowała wszystkie wymogi formalne i wyczerpała tryb zaskarżenia określony w ustawie, umożliwiając Sądowi dokonanie kontroli zaskarżonego aktu.
Określając podstawę prawną kontrolowanego rozstrzygnięcia, wskazać należy, że postępowanie w sprawie prowadzone było w oparciu o przepisy ustawy oraz dokumenty (dostępne na stronie internetowej Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021-2027) dotyczące naboru FEMP.08.07-IP.01-015/23, czyli w szczególności Regulamin wyboru projektów dla Priorytetu 8 Fundusze europejskie dla Sprawiedliwej Transformacji Małopolski Zachodniej (dalej: "Regulaminem wyboru projektów"), czy Załącznika nr 1 do Regulaminu wyboru projektów - Kryteria wyboru projektów.
Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy, podstawę systemu realizacji programu mogą stanowić w szczególności przepisy prawa, wytyczne, szczegółowy opis priorytetów programu, opis systemu zarządzania i kontroli oraz instrukcje wykonawcze zawierające procedury działania właściwych instytucji.
Jak stanowi art. 45 ust. 1 ustawy, właściwa instytucja przeprowadza postępowanie w zakresie wyboru projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny. Właściwa instytucja zapewnia równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania oraz równe traktowanie wnioskodawców (ust. 2).
Zasada przejrzystości reguł oceny projektów ma charakter instrumentalny w stosunku do zasady równości, formułując wobec instytucji zarządzającej nakaz jasnego, precyzyjnego i dostępnego dla wszystkich wnioskodawców (beneficjentów) określenia kryteriów kwalifikowania projektów. Przejrzystość realizuje się przede wszystkim w obowiązku powszechnie dostępnej i pełnej informacji o trybie i warunkach wyboru projektów. Rzetelność związana jest z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodności postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1/17). Zasada bezstronności ustanawia zakaz wprowadzania preferencji dla określonych grup czy rodzajów wnioskodawców lub projektów (zob. J. Jaśkiewicz "Komentarz do art. 37 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowania w perspektywie finansowej 2014 – 2020"; LEX/el. nr 208524 oraz wyrok NSA z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 339/17).
Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy, w celu wyboru projektów do dofinansowania właściwa instytucja przeprowadza nabór wniosków o dofinansowanie projektu, zwany dalej "naborem". Warunkiem przeprowadzenia naboru przez właściwą instytucję jest: 1) przyjęcie regulaminu wyboru projektów oraz 2) udostępnienie regulaminu wyboru projektów potencjalnym wnioskodawcom (ust. 2). Udostępnienie regulaminu wyboru projektów, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, w przypadku konkurencyjnego sposobu wyboru projektów następuje w formie ogłoszenia o naborze upublicznianego na stronie internetowej właściwej instytucji oraz na portalu (ust. 3). Ogłoszenie o naborze zawiera nazwę właściwej instytucji, wskazanie przedmiotu naboru, informację o potencjalnych wnioskodawcach, termin składania wniosków o dofinansowanie projektu, regulamin wyboru projektów oraz dane do kontaktu (ust. 4).
Wspomniany wyżej Regulamin wyboru projektów stanowi Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 949/24 Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 26 kwietnia 2024 r. i został opublikowany na stronie internetowej ttps://fundusze.malopolska.pl.
Sąd nadmienia też, że kontrola sądowoadministracyjna w niniejszej sprawie jest ograniczona do kryterium legalności i sprowadza się do zbadania, czy dokonana ocena projektu nie narusza reguł określonych w ustawie oraz dokumentach regulujących nabór. Oznacza to, że sąd nie jest uprawniony do weryfikacji merytorycznej wniosku (projektu). Kontrola powinna zmierzać w szczególności do oceny, czy argumentacja oceniającego oraz zarządu w zaskarżonym rozstrzygnięciu protestu nie jest dowolna, to znaczy mieści się w granicach logicznego rozumowania, jest spójna, wyczerpująca (kompletna), odpowiada generalnym standardom prawa, zasadom doświadczenia życiowego, pozostaje w związku z dokumentacją konkursową i ustalonymi kryteriami, w sposób jasny, nie budzący wątpliwości, prezentując przesłanki wyboru - dokonanej oceny. Zatem sąd administracyjny rozpoznając skargę na wydane rozstrzygnięcie, posiada jedynie kompetencję do jego badania pod kątem legalności. Nie może odnosić się do generalnych założeń całego postępowania konkursowego, zasad jego przeprowadzania, a także sposobu sformułowania kryteriów oceny przedłożonych przez strony projektów. Ponadto sąd administracyjny nie ma kompetencji, aby ocenić i podważyć wiedzę eksperta dokonującego oceny w sprawie. Tylko naruszenie prawa procesowego lub materialnego, które mogły mieć wpływ na wynik oceny, może skutkować uchyleniem określonego aktu (por. wyrok WSA w Kielcach z 8 sierpnia 2024 r., I SA/Ke 261/24).
Przechodząc do kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane reguły na tle ustalonego stanu faktycznego, należy wskazać, że Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń czy uchybień, które na podstawie art. 73 ust. 8 pkt 1 ustawy dawałyby podstawę do uwzględnienia skargi.
W realiach kontrolowanej sprawy zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło na skutek protestu wniesionego przez stronę skarżącej od negatywnej merytorycznej oceny złożonego wniosku. Negatywnie oceniono kryterium 1 "Wykonalność i trwałość finansowa projektu" w zakresie podkryterium 1.3 "Wykonalność finansowa" oraz kryterium 2 "Koncepcja realizacji wniosku" w zakresie podkryterium "2.1. Merytoryczna kwalifikowalność wydatków" oraz 2.3. "Realność założeń harmonogramu rzeczowo- finansowego".
Organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu przyznał, że w zakresie kryterium 2 "Koncepcja realizacji wniosku", na etapie oceny wniosku, błędnie nie wezwano skarżącej do obniżenia kosztów w projekcie poprzez usuniecie kosztu usługi doradczej. Jednocześnie zasadnie wskazano, że wobec okoliczności, że projekt wnioskodawcy jednoznacznie nie spełnia kryterium "Wykonalność i trwałość finansowa projektu" za racjonalne uznano odstąpienie przez eksperta od wzywania wnioskodawcy do obniżenia kosztów w projekcie, poprzez usunięcie kosztu usługi doradczej.
Zgodnie bowiem z punktem 4.2 ust. 5 lit. a regulaminu na etapie oceny merytorycznej stosowane są kryteria zero-jedynkowe, w tym w szczególności "Wykonalność i trwałość finansowa projektu". Ponadto zgodnie z pkt. 2.6 ust. 5 i 6 Regulaminu pracy Komisji Oceny Projektów pozytywna ocena merytoryczna ma miejsce min. w przypadku przyznania przez Eksperta/Ekspertów oceny TAK we wszystkich kryteriach merytorycznych zerojedynkowych, natomiast negatywna ocena merytoryczna ma miejsce w przypadku przyznania przez Eksperta/Ekspertów oceny NIE min. w co najmniej jednym kryterium merytorycznym zerojedynkowym. Jednocześnie zgodnie z treścią pkt 2.6 ppkt 11 lit. b Regulaminu pracy Komisji Oceny Projektów ocena merytoryczna (po uzupełnieniu) może się zakończyć wynikiem negatywnym jeżeli projekt nie spełnia co najmniej jednego z kryteriów merytorycznych zerojedynkowych.
Natomiast zgodnie z załącznikiem nr 1 do Regulaminu wyboru projektów - Kryteria wyboru projektów, kryterium "Wykonalności trwałość finansowa projektu" jest oceniana zero – jedynkowo: tak, nie, nie dotyczy (por. str. 15 załącznika nr 1 do Regulaminu wyboru projektów).
Zatem rozstrzygająca w sprawie jest prawidłowość oceny kryterium 1 "Wykonalność i trwałość finansowa projektu" w zakresie podkryterium 1.3 "Wykonalność finansowa". Uznanie bowiem, że była prawidłowa sprawia, że uchybienia stwierdzone przy ocenie kryterium "Koncepcji realizacji projektu" nie będą miały wpływu na wynik rozstrzygnięcia.
Dokonując kontroli prawidłowości stanowiska organu zawartego w zaskarżonym rozstrzygnięciu odnośnie oceny ww. kryterium, wskazać trzeba, że zgodnie z zawartą w załącznikiem nr 1 do Regulaminu wyboru projektów - Kryteria wyboru projektów definicją kryterium "Wykonalność i trwałość finansowa" w ramach tego kryterium ocenie podlega min. "Wykonalność finansowa" tj. ocena finansowej możliwości i zasadności realizacji projektu przy złożonym współfinansowaniu z środków UE. Weryfikacji podlega, czy wnioskodawca na podstawie przedstawionych informacji/dokumentów dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi umożliwiającymi realizację projektu biorąc pod uwagę planowany budżet oraz harmonogram jego realizacji.
Jednocześnie przy ocenie potwierdzenia spełnienia tego kryterium dopuszczalne jest wezwanie wnioskodawcy do przedstawienia wyjaśnień, jak również do uzupełnienia lub poprawy projektu, natomiast niespełnienie kryterium skutkuje negatywną oceną projektu. Co prawda, zgodnie z pkt 4.3 pkt 7 Regulaminu wyboru projektów, w przypadku niektórych kryteriów możliwe jest dwukrotne wezwanie wnioskodawcy do przedstawienia wyjaśnień/uzupełnień/poprawy, zgodnie z kryteriami stanowiącymi załącznik nr 1 do Regulaminu wyboru projektów, niemniej jednak w przypadku kryterium "Wykonalność i trwałość finansowa", w ww. załączniku nr 1 – Kryteria wyboru projektów, możliwość dwukrotnego wezwania nie została przewidziana, poprzestając na jednokrotnym wezwaniu.
W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, wobec lakonicznych informacji przedstawionych we wniosku odnośnie "Wykonalności finansowej" projektu (szczegółowo przestawionych w części faktycznej niniejszego uzasadnienia, k. 59 akt sadowych), strona skarżąca została wezwana przez eksperta do złożenia dodatkowych wyjaśnień i uzupełnień wniosku, tj. o przedstawienie informacji/dokumentów potwierdzających dysponowanie środkami finansowymi umożliwiającymi pokrycie kosztów eksploatacji i utrzymania projektu.
W odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnień i uzupełnień strona skarżąca przedłożyła wraz z wnioskiem załącznik w postaci promesy pożyczki inwestycyjnej na kwotę 1 250 000 zł, udzielona przez osobę fizyczną. Zgodnie z jej treścią pożyczkodawca zadeklarował wstępnie udzielenie skarżącej spółce pożyczki na realizację projektu pod warunkiem ustalenia zabezpieczenia spłaty pożyczki.
Złożyła też pismo z 8 marca 2024 r. (k. 46 akt sądowych).
Skarżąca spółka w proteście powoływała się na dysponowanie wypracowanym przez spółkę w latach poprzednich zyskiem, tj. za rok 2020 w kwocie 15.958,16 zł, za rok 2021 w kwocie 210.919,38 zł, za rok 2022 w kwocie 227.037,71 zł i za rok 2023 w kwocie 312.796,45 zł wynikającym z dokumentów finansowych. Na etapie protestu wskazała też na zysk za pierwszy kwartał 2024 r. w wysokości 110.000 zł.
Jak wskazała strona skarżąca, kwota kapitału jaką z tego tytułu dysponuje to 876.711,70 zł, a z promesy pożyczki 1 250 000 zł, co zdaniem skarżącej jest wystarczające na pokrycie wkładu własnego na poziomie 2 193 650 zł.
W ocenie Sądu stanowisko organu odnośnie oceny "Wykonalności finansowej projektu" wniosku jest zasadne. Przestawiona promesa obejmowała jedynie część wkładu własnego, nie pochodziła od instytucji finansowej ale od podmiotu prywatnego, którego możliwości finansowych skarżący nie wykazał na etapie wezwania przez eksperta. Dołączone do skargi PIT J. T. oraz wyciąg z konta bankowego (operacyjnego w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej) jako spóźnione nie mogły być podstawą oceny Sądu co do prawidłowości stanowiska organu odnośnie dokonanej oceny merytorycznej projektu.
Zgodnie bowiem z pkt 4.6 ppkt 9 i 6 Regulaminu wyboru projektów uzupełnić lub poprawić wniosek można tylko na wezwanie, a termin na uzupełnienie lub poprawę wniosku lub wymaganych załączników wynosi 7 dni kalendarzowych i liczy się od dnia następnego po dniu wysłania wezwania w systemie IGA.
Jednocześnie nie było możliwe - jako to skarżący zarzuca w skardze – ponowne wezwanie go do uzupełnienia wniosku albowiem przy omawianym kryterium, zgodnie z załącznikiem 1 do Regulaminu wyboru projektów – Kryteria wyboru projektów, taka możliwość nie została przewidziana.
Dodatkowo Sąd zauważa, że J. T. zadeklarował jedynie wstępnie udzielenie promesy i to warunkowo. Warunkiem jej udzielenia miało być zabezpieczenie spłaty pożyczki. Ani na etapie składania wniosku, ani odpowiedzi na wezwanie oceniającego skarżąca spółka nie przestawiła żadnych dokumentów wskazujących na ustalenie warunków zabezpieczenia promesy, które byłyby ustalone i zaakceptowane przez strony.
Sąd nie uznał za dowolne także stanowiska organu odnośnie zysku wypracowanego przez spółkę za lata poprzednie jako zabezpieczenia wkładu własnego. Sąd nie dopatrzył się wadliwości oceny, że zysk za lata poprzednie nie był na tyle duży aby pozwalał na pokrycie brakującej części wkładu własnego. Organ – powołując się na koszty prowadzonej działalności oraz zaciągnięte przez stronę skarżącą zobowiązania kredytowe - zasadnie zakwestionował aby skarżąca spółka była w stanie wszystkie środki z uzyskanego za poprzednie lata zysku przeznaczyć na pokrycie wkładu własnego. Sąd podkreśla, że zgodnie z definicją kryterium wykonalności finansowej należy ocenić, czy wnioskodawca na podstawie przedstawionych informacji/dokumentów dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi umożliwiającymi realizację projektu biorąc pod uwagę planowany budżet oraz harmonogram jego realizacji.
Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 7 lipca 2021 r., sygn. akt I GSK 446/21, gdzie stwierdzono, że "(...) spółka jest zobowiązana do udokumentowania posiadania środków finansowych na realizacje projektu, co nie oznacza, że powinna przedstawić dokument potwierdzający finansowanie projektu na całkowitą kwotę realizacji projektu, ale analiza dokumentów finansowych firmy, dokumentów potwierdzających finansowanie projektu, dodatkowych załączników i zapisów wniosku o dofinansowanie łącznie, powinna pozwolić Ekspertom na stwierdzenie, czy Wnioskodawca będzie w stanie sfinansować realizację projektu".
Jednakże w ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy zysk wypracowany przez spółkę za lata poprzednie, będący zasadniczo jedynie wartością księgową oraz promesa pożyczki od osoby fizycznej bez wykazania zdolności finansowej J. T. do jej udzielenia oraz bez przewidzianych reguł zabezpieczenia tejże promesy - zasadnie doprowadziły organ do konkluzji o słuszności negatywnej oceny eksperta w zakresie "Wykonalności finansowej projektu". Sąd nie dopatrzył się dowolności przyjętej oceny, a jej powody zostały w sposób klarowny przedstawione. Na marginesie jedynie Sąd zauważa, że ani w uzupełnionym wniosku (k. 59 akt), ani w piśmie z 8 marca 2024 r. (k. 46 akt) strona skarżąca nie wskazywała na dysponowanie zyskiem z lat poprzednich.
Nie ma też racji strona skarżąca podnosząc, że dokumenty potwierdzające dysponowaniem środkami na pokrycie własnego są wymagane dopiero na etapie podpisywania umowy. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca spółka powołała się na treść pkt. 5.2 lit. e Regulaminu wyboru projektów, zgodnie z którym do zawarcia umowy o dofinansowanie projektu wymagane jest złożenie przez wnioskodawcę min. informacji potwierdzającej posiadanie wkładu własnego do projektu - jeśli informacja w tym zakresie nie została przedstawiona.
Strona skarżąca zdaje się jednak pomijać, że zgodnie z pkt 5.1 ust. 3 lit. b Regulaminu wyboru projektów, warunkiem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu jest min. to, by projekt spełniał wszystkie kryteria, na podstawie których został wybrany do dofinansowania. Jednocześnie, jak to już wyżej wskazano, zgodnie z załącznikiem nr 1 do Regulaminu wyboru projektów - Kryteria wyboru projektów, przy badaniu wykonalności finansowej weryfikacji podlega, czy wnioskodawca na podstawie przedstawionych informacji/dokumentów dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi umożliwiającymi realizację projektu biorąc pod uwagę planowany budżet oraz harmonogram jego realizacji. Niespełnienie kryterium skutkuje negatywną oceną projektu. (str. 15 załącznika nr 1 do regulaminu wyboru projektów – Kryteria wyboru projektów). Dodatkowo zgodnie z pkt 4.2 ppkt 3 zd. 3 Regulaminu wyboru projektów spełnienie kryteriów jest konieczne do przyznania dofinansowania. Ponadto z pkt 4.2 ppkt 10 Regulaminu wyboru projektów, treść wniosku musi pozwalać na jednoznaczne stwierdzenie, czy dane kryterium jest spełnione (str. 27 regulaminu wyboru projektów).
Wszystkie przytoczone wyżej regulacje jednoznacznie wskazują, że aby doszło do etapu podpisania umowy muszą być spełnione kryteria wyboru projektu. Skoro skarżący na etapie wniosku i jego uzupełnienia nie wykazał w sposób wiarygodny, że dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi umożliwiającymi realizację projektu projekt zasadnie został oceniony negatywnie, a umowa nie mogła być zawarta. Rację ma organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu, że w Regulaminie wyboru projektów (pkt 5.2.) wskazano szereg dokumentów, które należy dołączyć do podpisania umowy o dofinansowanie i mogą to być dokumenty, które są niezbędne do weryfikacji na etapie oceny wniosku o dofinansowanie w kontekście spełnienia kryteriów. Natomiast w ocenie Sadu, wymóg przedstawienia tych dokumentów na etapie zawarcia umowy nie oznacza, że dopiero na tym etapie skarżący może wykazywać spełnienie kryterium wykonalności finansowej.
Reasumując Sąd nie dopatrzył się przesłanek do stwierdzenia naruszeń przepisów ustawy, czy też powołanych wyżej dokumentów będących podstawą realizacji procesu wyboru wniosku. Zdaniem Sądu, analiza treści wniosku o dofinansowanie, pisma informującego o negatywnej ocenie merytorycznej, protestu oraz rozstrzygnięcia protestu w sprawie, potwierdza, że w sposób trafny wskazano na powody negatywnej oceny wniosku. Ocena ta zawiera wyjaśnienie powodów uznania przedmiotowego kryterium za niespełnione, a Sąd nie dopatrzył się w tym zakresie dowolności oceniającego, czy też organu.
Końcowo zauważyć również należy, że to na wnioskodawcy ubiegającym się o dofinansowanie w ramach danego konkursu spoczywa obowiązek rzetelnego i wyczerpującego wypełnienia wniosku (zob. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1500/11). Podkreślić wypada także, że skarżący, przystępując do konkursu, winien znać jego zasady, gdyż są one publikowane i dostępne dla wszystkich w jednakowy sposób. Każdy uczestnik konkursu wyraża akceptację dla zasad konkursu i w dalszych swych działaniach w postępowaniu konkursowym, chcąc uzyskać pomoc musi się do tych zasad precyzyjnie stosować. Obowiązek starannego przygotowania dokumentacji aplikacyjnej, zgodnie z wymogami konkursu, ciąży zawsze na wnioskodawcy. Brak informacji lub też podanie informacji w sposób niejednoznaczny winien zostać oceniony negatywnie. To z regulaminu konkursu i załączników do niego wynika, jakie kryteria będą oceniane, czemu mają one służyć i w związku z tym, co należy zamieścić we wniosku, aby dane kryterium mogło zostać pozytywnie dla wnioskodawcy ocenione.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 73 ust. 8 pkt 2 ustawy, nie uwzględnił skargi i orzekł o jej oddaleniu.