III SA/Kr 1291/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2026-03-10
NSAAdministracyjneWysokawsa
sąd administracyjnywłaściwość sąduodwołanieprawo pracyprawo administracyjneautonomia uczelniUniwersytet Jagiellońskidyrektor SPZOZ

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę M. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego dotyczącą odwołania ze stanowiska dyrektora, uznając sprawę za niedopuszczalną do kognicji sądu administracyjnego.

Skarżący M. S. wniósł skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego o odwołaniu go ze stanowiska Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej, zarzucając naruszenie przepisów prawa pracy i administracyjnego. Sąd uznał jednak, że akt odwołania nie jest formą działania podlegającą kontroli sądu administracyjnego, powołując się na przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz autonomię uczelni wyższych. W konsekwencji, skarga została odrzucona jako niedopuszczalna.

Skarżący M. S. zaskarżył decyzję Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie z dnia 24 lipca 2025 r. o odwołaniu go ze stanowiska Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej. Skarżący podnosił, że akt odwołania ma charakter zarówno prawa pracy, jak i administracyjnego, a jego wydanie naruszało jego interes prawny, zawierało cechy dowolności i zostało wydane bez zapewnienia prawa do wysłuchania. Zarzucał również naruszenie procedur wewnętrznych uczelni, w tym brak zasięgnięcia opinii Rady Społecznej. Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego wniósł o odrzucenie skargi, argumentując, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, a odwołanie z funkcji kierowniczej w ramach autonomii uczelni nie podlega takiej kontroli. Sąd administracyjny przychylił się do stanowiska organu. W uzasadnieniu wskazano, że akt odwołania nie jest decyzją administracyjną ani postanowieniem, ani też innym aktem czy czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającą kontroli sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. Podkreślono, że relacje między uczelnią a kierownikiem podległego jej podmiotu leczniczego, w tym odwołanie z funkcji, mieszczą się w ramach autonomii uczelni i podlegają przepisom prawa pracy lub wewnętrznym regulacjom uczelni, a nie kontroli sądu administracyjnego. Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym sprawy tego typu, zwłaszcza gdy pracownik dochodzi swoich praw przed sądem pracy, nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. W związku z tym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skarga została odrzucona jako niedopuszczalna. Uiszczony wpis sądowy został zwrócony skarżącemu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, akt odwołania ze stanowiska kierowniczego w podmiocie leczniczym, będącym częścią uczelni wyższej, nie podlega kontroli sądu administracyjnego, gdyż nie jest to decyzja administracyjna ani inny akt podlegający kognicji sądu administracyjnego w rozumieniu przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że akt odwołania jest aktem wewnętrznym uczelni, wydanym w ramach jej autonomii i dotyczącej relacji organizacyjnych lub prawa pracy, a nie aktem administracyjnym w rozumieniu przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołano się na brak podstaw prawnych do zaskarżenia takiego aktu oraz na istnienie drogi sądowej przed sądem pracy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (8)

Główne

p.p.s.a. art. 58 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, wymieniając rodzaje aktów i czynności podlegających kontroli.

p.p.s.a. art. 5 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wyłącza spod właściwości sądu administracyjnego sprawy wynikające z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi.

Pomocnicze

P.s.w.n. art. 17 § 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Potwierdza status Rektora jako organu administracyjnego.

P.s.w.n. art. 17 § 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Umożliwia powołanie Prorektora jako organu uczelni w ramach jej statutu.

u.dz.l. art. 46 § 3

Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej

Normuje tryb nawiązania oraz rozwiązania stosunku pracy przez podmiot tworzący z kierownikiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą.

k.p. art. 70 § 1

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy

Dotyczy odwołania z funkcji kierowniczej.

k.p. art. 264

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy

Określa terminy wniesienia powództwa pracownika w sprawach związanych z rozwiązaniem stosunku pracy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Akt odwołania ze stanowiska kierowniczego w podmiocie leczniczym powiązanym z uczelnią wyższą nie jest aktem podlegającym kontroli sądu administracyjnego. Sprawy dotyczące odwołań z funkcji kierowniczych w ramach autonomii uczelni wyższych należą do sfery prawa pracy lub wewnętrznych relacji organizacyjnych, a nie prawa administracyjnego. Istnieje droga sądowa przed sądem pracy do dochodzenia roszczeń związanych z odwołaniem.

Odrzucone argumenty

Akt odwołania ma charakter aktu administracyjnego podlegającego kontroli sądu administracyjnego. Naruszenie przepisów prawa pracy i administracyjnego przy wydawaniu aktu odwołania. Naruszenie prawa do wysłuchania i procedur wewnętrznych uczelni.

Godne uwagi sformułowania

akt odwołania nie jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. brak kognicji sądu administracyjnego w sprawie zasada autonomii uczelni podporzadkowanie prawu zakładowemu akt wewnętrzny organu uczelni, podjęty w ramach jej autonomii

Skład orzekający

Katarzyna Marasek-Zybura

przewodniczący

Grzegorz Karcz

sędzia

Magdalena Gawlikowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie granic kognicji sądów administracyjnych w sprawach dotyczących odwołań z funkcji kierowniczych w podmiotach leczniczych powiązanych z uczelniami wyższymi."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odwołania kierownika SPZOZ przez Rektora uczelni wyższej, gdzie istnieje powiązanie organizacyjne i nadzorcze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej - granic kognicji sądów administracyjnych w kontekście autonomii uczelni i prawa pracy, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tych dziedzinach.

Czy odwołanie ze stanowiska dyrektora SPZOZ przez Rektora UJ podlega kontroli sądu administracyjnego? WSA w Krakowie odpowiada.

Sektor

medycyna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 1291/25 - Postanowienie WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2026-03-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grzegorz Karcz
Katarzyna Marasek-Zybura /przewodniczący/
Magdalena Gawlikowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
Art. 58 par. 1  pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Karcz Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) Protokolant Sekretarz Sądowy Monika Tuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2026 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie z dnia 24 lipca 2025 r., nr 121.1102.6.2025 w przedmiocie odwołania ze stanowiska postanawia I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącemu M. S. 200 zł (dwieście złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego.
Uzasadnienie
Skarżący M. S. wniósł skargę na akt Prorektora Uniwersytetu Jagiellońskiego ds. Collegium Medicum zawarty w piśmie z dnia 24 lipca 2025 r. znak 121.1102.6.2025 w sprawie odwołania go ze stanowiska Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] w K. W skardze, jako organ, wymienił również Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego.
W uzasadnieniu skargi wskazał min., że 24 lipca 2025 r. został mu wręczony akt odwołania z zajmowanego stanowiska Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] w K. Akt ten został wydany na podstawie art. 70 § 1 i § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz. U z 2025 r. poz. 277 ze zm.) w związku z art. 46 ust. 3 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (t.j. Dz. U z 2025 r. poz. 450 ze zm.), z zachowaniem 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia, który upływał 31 października 2025 r. W akcie podane były przyczyny odwołania, tj. brak należytej współpracy z podmiotem tworzącym, w szczególności w zakresie zapewnienia realizacji przewidzianych harmonogramem zadań dydaktycznych, a także problemy komunikacyjne w bieżącej współpracy. Zarzucono też brak realizacji wizji rozwoju kliniki czy brak poszerzania zakresu usług [...]. Wskazano także na brak dbałości o należytą atmosferę w miejscu pracy i brak należytej organizacji struktury zatrudnienia personelu lekarskiego.
Dalej wskazano, że cele statutowe klinika realizuje w formule samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej.
Skarżący stanął na stanowisku, że akt odwołania ma podwójny charakter, gdyż wywołuje skutki na płaszczyźnie prawa pracy i zarazem jest aktem z zakresu administracji publicznej.
Stwierdził też, że w zakresie pozostającym w związku z utworzeniem i prowadzeniem samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej uczelnia publiczna - Uniwersytet Jagielloński ma status podmiotu administracji publicznej, a jego organy statutowe - uprawnione do działania w jego imieniu - charakter organów administracji publicznej.
Następnie skarżący, wskazując na konkretne przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym, statutu UJ oraz statutu kliniki podniósł, że nie można na ich podstawie jednoznacznie ustalić jaki organ jest właściwy od odwołania go ze stanowiska Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] w K. - Rektor UJ czy Prorektor ds. Collegium Medicum.
Stwierdził, że zaskarżony akt, na mocy którego odwołano go ze stanowiska, w sposób oczywisty narusza jego interes prawny.
Dalej zarzucił, że akt ten nosi cechy dowolności, nie zawiera uzasadnienia i został wydany bez zapewnienia mu prawa do wysłuchania w sprawie.
Ponadto zarzucił, że przed podjęciem decyzji o jego odwołaniu organ, jako reprezentant podmiotu tworzącego, nie dopełnił obowiązku zasięgnięcia opinii Rady Społecznej kliniki. Obowiązek taki, zdaniem skarżącego, wynika z § 12 ust. 3 statutu kliniki.
Skarżący podniósł też, że Prorektor UJ ds. Collegium Medicum, przy podjęciu decyzji o odwołaniu skarżącego ze stanowiska Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] w K., nie dopełnił też obowiązku uzyskania odpowiedniego umocowania od Rektora UJ.
W dalszej części skargi skarżący odniósł się do przyczyn jego odwołania ze stanowiska dyrektora kliniki. W pierwszej kolejności wskazał, że na podstawie § 209 ust. 3 i 4 statutu UJ, dopuszczalność rozwiązania stosunku pracy z kierownikiem powinno poprzedzać stwierdzenie w określonym trybie kontroli i oceny niezgodnych z prawem działań. Taki tryb, zdaniem skarżącego, nie został wyczerpany przy jego odwołaniu. Nie są mu też wiadome jakiekolwiek zastrzeżenia co do kierowania placówką ani zalecenia podmiotu tworzącego. Nie zgodził się z powodami wskazanymi w akcie odwołania. Podkreślił swoje zasługi w rozwoju kliniki na przestrzeni lat, u podstaw czego, jego zdaniem, stała też dobra atmosfera wśród personelu, którą przez lata budował. Końcowo wskazał, że po jego nagłym odwołaniu otrzymał od podległych mu pracowników wiele spontanicznych wyrazów uznania, podziękowania i poparcia. To spotęgowało jego niezrozumienie dla zaskarżonego aktu.
W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego wniósł o jej odrzucenie względnie oddalenie.
W rozbudowanej argumentacji uzasadnienia odpowiedzi na skargę organ przestawił ciąg zdarzeń od momentu powołania skarżącego na stanowisko Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] w K. do jego odwołania i wniesienia skargi.
Następnie wskazano, że to Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego jest organem w sprawie przedstawiając na poparcie tej tezy uzasadnienie w oparciu o przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz przepisy statutu uczeni.
Kolejno przestawiono status kierownika podmiotu leczniczego, z którym stosunek pracy następuje na podstawie powołania, a następnie jest odwoływany. Przedstawiono też argumenty na poparcie tezy o braku przeszkód prawnych do odwołania skarżącego, w tym braku konieczności przeprowadzenia konsultacji z Radą Społeczną, ani też zasięgnięcia jej opinii.
W dalszej części wywodu organ przedstawił argumentację wskazującą na brak kognicji sądu administracyjnego w sprawie. Organ, powołując się na wybrane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, że zaskarżony akt nie jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Dodatkowo wskazał, że do niniejszej sprawy ma także zastosowanie wyłączenie kognicji sądów administracyjnych wskazane w art. 5 pkt 1 i 2 p.p.s.a., wyłączające weryfikację relacji pomiędzy przełożonymi a podwładnymi, wynikającymi z podległości służbowej. W tym zakresie organ podkreślił również na zasadę autonomii uczelni i co za tym idzie brak możliwości weryfikacji działań Rektora przez sąd administracyjny bez wyraźnej podstawy prawnej.
Organ zawarł też argumentację wskazującą na brak wyczerpania ścieżki administracyjnej postępowania wewnętrznego.
Na wypadek, gdyby sąd administracyjny uznał dopuszczalność skargi i dokonywał kontroli formalnej w niniejszej sprawie, w ocenie organu, koniecznym byłoby uwzględnienie także zasad (i orzecznictwa) obowiązującego w sprawach weryfikacji skutków formalnie wadliwych oświadczeń woli wyrażanych w toku rozwiązania stosunków pracy. Tutaj organ wskazał, że oświadczenie woli niespełniające (nawet ustawowych) warunków formalnych określone jest jako oświadczenie wadliwe, ale ważne i skuteczne. Tym bardziej w przypadku ewentualnego zarzutu braku zachowania procedury wewnątrzzakładowej, nie opartej w powszechnie obowiązujących wymogach prawa, uznanie braku dodatkowego zasięgnięcia opinii Rady Społecznej nie może mieć skutku dalej idącego niż określony w kontekście spełnienia wymogów ustawowych.
Dodano, że pozytywna opinia Rady Społecznej [...] o pracy jej Dyrektora [...] była bezsporna, jednakże opinia ta nie jest wiążąca dla Prorektora UJ ds. CM oraz Rektora UJ. Przed podjęciem decyzji o rozwiązaniu stosunku pracy zostały uwzględnione zarówno pozytywne aspekty pracy Dyrektora [...], w tym wyniki przeprowadzanych kontroli w ramach nadzoru, jak i pozytywne stanowisko Rady Społecznej. Nie zmieniły one jednak podjętych z upoważnienia i w porozumieniu z Rektorem UJ decyzji, motywowanych przyczynami wskazanymi w treści odwołania skarżącego ze stanowiska.
Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z 12 lutego 2020 r., II PK 189/18 stwierdzono, że niezgodność z prawem (bezprawność) rozwiązania umowy o pracę przez pracodawcę, pracownik może wykazać wyłącznie przez powództwo przewidziane w Kodeksie pracy (o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne, o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie), wniesione z zachowaniem odpowiedniego terminu (art. 264 K.p.).
Końcowo organ przedstawił argumentację dotyczącą przyczyn odwołania skarżącego oraz przekazywanych mu uprzednio informacji o zastrzeżeniach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Skarga podlega odrzuceniu.
Skuteczność wniesienia skargi, a w konsekwencji skuteczność uruchomienia procesu oceny legalności kwestionowanego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej, uzależniona jest od dopuszczalności skargi. Jedną z przesłanek dopuszczalności skargi sądowoadministracyjnej jest zaskarżenie takiej formy działania administracji publicznej, która może być kontrolowana przez sądy administracyjne.
Dlatego istotę w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy, mając na uwadze treść skargi i stanowisko drugiej strony postępowania, stanowiło zagadnienia zakresu kognicji sądu administracyjnego.
Przesłanki odrzucenia skargi zostały enumeratywnie wymienione w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r., poz. 143), dalej "p.p.s.a."
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odrzucenie skargi z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego nastąpi w szczególności w wypadku, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 p.p.s.a.).
Zgodnie z treścią art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Zgodnie z treścią § 2a i § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, jak również w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Powyższe oznacza, że właściwość sądu administracyjnego obejmuje rozpatrywanie skarg na określone prawem formy działania administracji publicznej oraz obejmuje inne sprawy z zakresu działalności administracji publicznej, jeżeli ustawa tak stanowi.
Jednocześnie przepis art. 5 p.p.s.a. wskazuje sprawy, w których wyraźnie wyłączona została właściwość sądu administracyjnego, w tym w sprawach wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi (§ 5 pkt 2 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że organem w sprawie jest w istocie Rektor UJ, a nie Prorektora ds. Collegium Medicum. Status Rektora UJ jako organu administracyjnego jednoznacznie potwierdza art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2024 r., poz. 1571 ze zm.), dalej także jako "P.s.w.n.". W związku z zasadą autonomii uczelni oraz na podstawie uprawnienia wynikającego z art. 17 ust. 2 P.s.w.n., w statucie uczelni, z uwagi na potrzeby organizacyjne, został powołany Prorektor ds. Collegium Medicum jako organ uczelni. Sąd zgadza się ze stanowiskiem zawartym w odpowiedzi na skargę, że mimo wyodrębnienia organizacyjnego Prorektor w istocie działa w imieniu Rektora, który to wydaje akty i decyzje w sprawach indywidualnych.
Powyższe rozważania mają charakter porządkowy, albowiem w ocenie Sądu wydany akt jest z poza katalogu aktów podlegających kontroli sądowoadministracyjnej.
Przede wszystkim, w ocenie Sądu, brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, że akt odwołania można traktować jako działanie wymagające wydania decyzji administracyjnej czy postanowienia.
Ponadto akt ten, wbrew wywodom skargi, nie jest także innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, określonym w art. 3 § 2 pkt 4.p.s.a., co do których dopuszcza się kontrolę sądów administracyjnych.
Jak wskazuje judykatura, akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.:
a) mają charakter władczy, chociaż nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 - 3 P.p.s.a.;
b) są podejmowane w sprawach indywidualnych;
c) mają charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana kontroli sądów administracyjnych;
d) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa powszechnie obowiązującego, co oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku), wynikającego z przepisu prawa przez dany podmiot;
e) mają charakter zewnętrzy, tj. są skierowane do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/2013, opubl. w ONSAiWSA 2014/1/2, OSP 2014/5/53, LEX nr 1356405, Prok.i Pr.-wkł. 2014/11-12/48).
W kwestii dopuszczalności skargi na rozstrzygnięcie Rektora w przedmiocie odwołania z funkcji kierowniczej podmiotu leczniczego, w stosunku do którego jest podmiotem tworzącym wyjaśnić też trzeba, że uczelnia wyższa jest podmiotem działającym w formie zakładu administracyjnego. Stanowi więc jednostkę organizacyjną niebędącą organem państwowym ani organem samorządu, która została powołana do wykonywania zadań publicznych i jest uprawniona do nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych. Zakład administracyjny (publiczny) jako jedna z form decentralizacji nie podlega władzy hierarchicznej organów administracji rządowej i sprawuje funkcje administracji publicznej samodzielnie, korzystając z władztwa zakładowego. Istotę władztwa zakładowego stanowi zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu, czy pracownikami zakładu, jak również z osobami, które znalazły się na terenie zakładu w innym charakterze. Pracownicy zakładu pozostają z nim w stosunkach wewnętrznych, których charakter uzależniany jest od sposobu ich nawiązania. W każdym jednak przypadku w stosunku do pracowników zakładu pojawia się także podporzadkowanie prawu zakładowemu (por. postanowienie WSA w Łodzi z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 544/20).
Sąd nie ma wątpliwości, że Dyrektor Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] w K. jest powiązany organizacyjnie z Uniwersytetem (reprezentowanym przez Rektora) zarówno w aspekcie kontrolnym czy nadzorczym jak również kierowniczym. Świadczą o tym jednoznacznie zapisy statutu uczelni. I tak przede wszystkim byt samego zakładu leczniczego jest uzależniony od woli Rektora. Zgodnie z § 208 statutu uczelni Rektor tworzy go, przekształca i likwiduje. Następnie zgodnie z § 209 pkt 1 statutu uczelni Prorektor ds. Collegium Medicum nadaje i zmienia statut uniwersyteckiego podmiotu leczniczego. Sprawuje on także nadzór nad działalnością tego podmiotu (§ 209 pkt 2 statutu uczelni). Co więcej, Prorektor ds. Collegium Medicum dokonuje kontroli i oceny działalności uniwersyteckiego podmiotu leczniczego oraz pracy kierownika zgodnie z odrębnymi przepisami (§ 209 pkt 3 statutu uczelni). W przypadku stwierdzenia, że działania kierownika uniwersyteckiego podmiotu leczniczego są niezgodne z prawem, Prorektor ds. Collegium Medicum wstrzymuje ich wykonanie oraz zobowiązuje ich kierownika do ich zmiany lub cofnięcia. W przypadku niedokonania zmiany lub niepodjęcia tych działań w wyznaczonym terminie, Prorektor ds. Collegium Medicum może rozwiązać z kierownikiem stosunek pracy lub umowę cywilnoprawną (§ 209 pkt 4 statutu uczelni). W końcu, zgodnie z § 211 pkt 2 statutu uczelni, Prorektor ds. Collegium Medicum w porozumieniu z Rektorem nawiązuje lub rozwiązuje stosunek pracy (...) z kandydatem wybranym na stanowisko kierownika uniwersyteckiego podmiotu leczniczego (...).
Dodatkowo zaskarżony akt nie konkretyzuje żadnej normy prawa powszechnie obowiązującego. Z pewnością normą taką nie jest wskazany w podstawie prawnej zaskarżonego aktu art. 46 ust. 3 ustawy o działalności leczniczej. Przepis ten normuje wyłącznie tryb nawiązania oraz rozwiązania stosunku pracy przez podmiot tworzący z kierownikiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą. Sąd nie doszukał się takiej normy także na gruncie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
Następnie wskazać należy, że brak jest też przepisów ustaw szczególnych, które przewidywałyby sądową kontrolę zaskarżonego aktu.
Jak trafnie przyjął WSA w Łodzi w powołanym wyżej postanowieniu, ustawodawca dając możliwość uregulowania organizacji uczelni i toku studiów przez organy uczelni, nie zdecydował się poddać kontroli sądów administracyjnych wszystkich rozstrzygnięć podejmowanych przez organy uczelni. Brak poddania wszystkich decyzji organów uczelni dotyczących indywidualnych spraw użytkowników/pracowników zakładu kontroli sądów administracyjnych wynika z przyznania szkołom wyższym autonomii. Kognicji sądów administracyjnych podlegają tylko decyzje organów uczelni mające podstawę prawną w obowiązującej ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zgodnie z jej przepisami, w drodze decyzji administracyjnej orzeka się o: odmowie przyjęcia na studia (art. 72 ust. 3), stwierdzeniu nieważności dyplomu (art. 77 ust. 5), świadczeniach pomocy materialnej dla studentów (art. 86 ust. 2), skreśleniu z listy studentów (art. 108). Ustawa ta dokładnie określa inne sytuacje, w których dopuszczalne jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego, tj.: na rozstrzygnięcie Rektora w sprawie uchylenia aktu wydawanego przez samorząd studencki niezgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, statutu uczelni, regulaminu studiów lub regulaminu samorządu (art. 110 ust. 8); na decyzję Rady Doskonałości Naukowej w sprawie nabycia uprawnień równoważnych uprawnieniom wynikającym z posiadania stopnia doktora habilitowanego (art. 226 ust. 5); na prawomocne orzeczenie odwoławczej komisji dyscyplinarnej (art. 318); na rozstrzygnięcie nadzorcze ministra w sprawie stwierdzenia nieważności aktu uczelni niezgodnego z prawem (art. 427 ust. 3). Zaskarżony akt nie należy do żadnej z powyższych kategorii.
Z powyższego wynika, że w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie została przewidziana sądowa kontrola zaskarżonego aktu.
Możliwość zaskarżenia przedmiotowego aktu nie została - w ramach art. 3 § 3 p.p.s.a. - przewidziana również w ustawie o działalności leczniczej, mimo że treść ustawy w dwóch przypadkach (art. 35 ust. 6 i art. 107 ust. 11) wprost wskazuje na ścieżkę sądową. Przyjmując racjonalność ustawodawcy, nie było jego wolą, aby akt odwołania kierownika podmiotu leczniczego czynić przedmiotem skargi do sądu administracyjnego.
W kwestii dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na objęty skargą akt odwołania Sąd wskazuje ponadto na postanowienie NSA z 18 grudnia 2024 r., sygn. akt II OSK 2547/24, które zapadło w sprawie odwołania ze stanowiska dyrektora Instytutu Solidarności i Męstwa imienia Witolda Pileckiego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W postanowieniu tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził min., że "(...) przysługiwanie skarżącej drogi sądowej przed sądem powszechnym w sprawie odwołania jej ze stanowiska dyrektora Instytutu Pileckiego jest istotnym argumentem przemawiającym za brakiem potrzeby stosowania art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w celu zapewnienia skarżącej prawa do sądu. Skarżąca takie prawo ma bowiem zagwarantowane i jest to przy tym prawo do sądu, który daje możliwość pełnego rozpoznania jej sprawy. Kasacyjny charakter orzekania przez sądy administracyjne i wynikające z tego ograniczenia dowodowe (art. 106 § 3 p.p.s.a.) powodują, że oceniając zgodność z prawem takiego aktu, jak zaskarżone odwołanie skarżącej ze stanowiska dyrektora Instytutu Pileckiego, czyli wydanego poza postępowaniem jurysdykcyjnym, sąd administracyjny musiałby się ograniczyć do jego oceny formalnej. W szczególności nie byłby w stanie swego rozstrzygnięcia, co do zgodności z prawem zaskarżonego odwołania oprzeć na ocenie, że fakty stanowiące podstawę zastosowania art. 6 ust. 5 pkt 4 ustawy o Instytucie Pileckiego rzeczywiście miały miejsce. Zaskarżone odwołanie zostało bowiem podjęte poza postępowaniem jurysdykcyjnym, a więc sąd administracyjny nie mógłby stwierdzić, że fakty te zostały ustalone zgodnie z obowiązującymi przepisami postępowania, bo takich przepisów po prostu nie ma. Nie mógłby też ze względu na ograniczenia dowodowe w postępowaniu przed sądem administracyjnym samodzielnie zweryfikować zgodności przyjętych jako podstawę odwołania okoliczności faktycznych z rzeczywistym stanem rzeczy. Natomiast w postępowaniu przed sądem powszechnym będzie dopuszczalne ustalenie, czy zachodziły okoliczności faktyczne uzasadniające odwołanie skarżącej z zajmowanego stanowiska dyrektora Instytutu Pileckiego.
W ocenie NSA nie ma też żadnych innych względów przemawiających za poddaniem aktu odwołania skarżącej z zajmowanego stanowiska kontroli przez sąd administracyjny. W szczególności brak podstaw prawnych do przyjęcia, aby ta kontrola stanowiła warunek konieczny rozpoznania powództwa skarżącej o roszczenia związane z niezgodnym z prawem rozwiązaniem z nią stosunku pracy".
Powyższe postanowienie NSA w cytowanym zakresie w pełni koresponduje z realiami niniejszej sprawy. Zaskarżony akt został bowiem wydany na podstawie art. 70 § 1- § 2 K.p. i z akt sprawy wynika, że skarżący w związku z odwołaniem go ze stanowiska dochodzi swoich praw przed sądem pracy. Jest to zatem kolejny argument przemawiający za słusznością niniejszego rozstrzygnięcia (por. także postanowienie NSA z 10 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 133/18).
Odnosząc się do powołanego w skardze orzecznictwa sądów administracyjnych, wskazującego na dopuszczalność skarg na uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego dotyczące odwoływania dyrektorów zakładów opieki zdrowotnej, Sąd wskazuje, ze nie mogą one znajdować zastosowania w niniejszej sprawie choćby dlatego, że wówczas właściwość sądu administracyjnego, może wynikać art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., a nie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Reasumując, zaskarżony akt niewątpliwie wywołuje skutki w sferze prawa pracy, a na płaszczyźnie prawa administracyjnego jest jednostronnym aktem wewnętrznym organu uczelni, podjętym w ramach jej autonomii, wydanym w kwestii obsady funkcji kierowniczych i skierowanym do podmiotu będącego w zależności organizacyjnej z organem uczelni. Nie posiada zatem cech pozwalających go zaliczyć do aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ani też żadnych innych wymienionych w tym artykule.
Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę jako niedopuszczalną.
W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym, Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI