Orzeczenie · 2025-12-04

III SA/Kr 1268/25

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie

Miejsce

Kraków

Data

2025-12-04

NSAinneWysokawsa

świadczenie pielęgnacyjneniepełnosprawnośćopiekaustawa o świadczeniach rodzinnychdomownik rolnikarolnikpomoc społecznaschizofreniaorzeczenie o niepełnosprawności

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego i organu pierwszej instancji odmawiające przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz jego niepełnosprawnego brata. Kluczowym problemem była ocena statusu skarżącego jako rolnika lub domownika oraz konieczność sprawowania stałej opieki. Organy administracji uznały, że skarżący nie spełnił przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, powołując się na jego rejestrację w systemie dopłat bezpośrednich i podleganie ubezpieczeniu rolników. Sąd administracyjny, opierając się na wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznał te ustalenia za błędne. Wskazano, że status domownika rolnika, który stale pracuje w gospodarstwie, jest odrębny od statusu rolnika, a ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników zawiera domniemanie pracy domownika. Sąd podkreślił również, że organy nieprawidłowo oceniły zakres i potrzebę sprawowania opieki nad bratem, który z powodu schizofrenii paranoidalnej wymagał stałego nadzoru i pomocy we wszystkich czynnościach życiowych. WSA uchylił zaskarżone decyzje, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem prawidłowej oceny dowodów i przepisów dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych dla domowników rolników.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych dla domowników rolników, ocena przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, a także definicja i zakres 'stałej lub długoterminowej opieki' nad osobą niepełnosprawną.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego do końca 2023 r. oraz specyficznej sytuacji faktycznej skarżącego.

Zagadnienia prawne (3)

Czy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, będąca domownikiem rolnika, która zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym, spełnia przesłanki do jego uzyskania, mimo że w przeszłości pobierała dopłaty bezpośrednie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli faktycznie zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym i sprawuje stałą, długoterminową opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a pobieranie dopłat bezpośrednich dotyczyło okresu, gdy jeszcze prowadziła gospodarstwo.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy błędnie oceniły status skarżącego jako rolnika, zamiast domownika, i nieprawidłowo zinterpretowały przesłankę zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym. Podkreślono, że kluczowe jest faktyczne zaprzestanie pracy i sprawowanie opieki, a nie samo podleganie pewnym ubezpieczeniom czy pobieranie dopłat związanych z wcześniejszą działalnością.

Jak należy interpretować pojęcie 'stałej lub długoterminowej opieki' nad osobą niepełnosprawną w kontekście świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Opieka stała lub długoterminowa oznacza, że opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji podopiecznego, wykazując gotowość do niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy, co jest niezbędne ze względu na znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji osoby niepełnosprawnej.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że organy błędnie zinterpretowały wymóg stałej opieki, sugerując konieczność ciągłego przebywania w lokalu zamieszkiwanym przez niepełnosprawnego. Podkreślono, że kluczowa jest gotowość do pomocy i faktyczne sprawowanie opieki, zwłaszcza gdy osoba niepełnosprawna, jak w tym przypadku z powodu choroby psychicznej, wymaga stałego nadzoru i pomocy we wszystkich czynnościach życiowych.

Czy fakt, że osoba niepełnosprawna ma kilku zobowiązanych do alimentacji członków rodziny, wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jednemu z nich?

Odpowiedź sądu

Nie, fakt posiadania innych osób zobowiązanych do alimentacji nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jednemu z nich, jeśli spełnia on ustawowe przesłanki, w tym zaprzestanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały przepis, sugerując, że istnienie innych osób zobowiązanych do alimentacji uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślono, że ustawa koncentruje się na indywidualnym spełnieniu przesłanek przez wnioskodawcę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Przepisy (16)

Główne

u.ś.r. art. 17 § 1 pkt 4

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje innym osobom (np. bratu), na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby.

u.ś.r. art. 17b § 1 pkt 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

W przypadku gdy o świadczenia ubiegają się domownicy rolników, świadczenia te przysługują im w przypadku zaprzestania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.

u.u.s.r. art. 6 § 2

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

Definicja domownika rolnika.

u.u.s.r. art. 38 § 4

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

Domniemanie stałej pracy domownika w gospodarstwie rolnym.

Pomocnicze

u.ś.r. art. 17 § 1b

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Przepis ten, dotyczący momentu powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z Konstytucją w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później niż do 25. roku życia.

k.r.o. art. 129 § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Określa obowiązek alimentacyjny.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do oceny dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

p.p.s.a. art. 135