III SA/Kr 125/22

III SA/Kr 125/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
Hanna Knysiak-Sudyka /przewodniczący/
Jakub Makuch /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1835/22 - Wyrok NSA z 2023-10-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1212
Art. 99  ust. 1  pkt 2  lit. b
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2022 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 listopada 2021 r. znak: [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8.11.2021 r. (znak [...]) działając na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5.01.2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. 2021 r., poz. 1212) po rozpoznaniu odwołania T. G. od decyzji Starosty z [...] 2021 r. (znak [...]) w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Starosta decyzją z dnia [...] 2021 r. (znak: [...]) działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5.01.2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. 2021 r., poz. 1212) orzekł o skierowaniu T. G. na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego zmierzającego do skierowania T. G. na badanie lekarskie wystąpił w dniu 12.07.2021 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej. Wskazał on na ustalenia poczynione w ramach postępowania przygotowawczego, ujawniające u T. G. zaburzenia zachowania osoby uzależnionej od alkoholu. Ocena ta wynikała z opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 13.05.2021 r. Dokument ten wskazuje, że u T. G. stwierdzone zostało uzależnienie od alkoholu. Nadto, do akt sprawy załączona została także opinia sądowo-psychiatryczna z 18.08.2021 r., wydana przez biegłych sądowych, na potrzeby toczącej się przed Sądem Rejonowym Wydział Rodzinny i Nieletnich sprawy dotyczącej leczenia odwykowego T. G. Z opinii tej wynikało, że u T. G. nie można rozpoznać uzależnienia od alkoholu. Organ I instancji dokonał analizy obu opinii, celem ustalenia, czy te dokumenty, oceniane łącznie, w świetle przesłanek ustawowych dają podstawę dla skierowania kierowcy na badania. Starosta podkreślił, że opinia sporządzona 13.05.2021 r. jednoznacznie wskazuje, że T. G. jest uzależniony od alkoholu. W opinii ujawniono, że był on już poddany terapii odwykowej podczas pobytu w zakładzie karnym, który opuścił w grudniu 2019 r. Jak stwierdzili biegli w tejże opinii, terapia ta okazała się nieskuteczna i wskazali na utrzymujące się uzależnienie i konieczność ponownego leczenia odwykowego przeciwalkoholowego. W opinii późniejszej (z 18.08.2021 r.), w przedmiocie uzależnienia od alkoholu biegli wskazali, m.in., że "nie można rozpoznać u badanego uzależnienia od alkoholu, choć nie jest ono wykluczone", w konkluzji stwierdzając, brak rozpoznania uzależnienia od alkoholu. Organ I instancji akcentował, że porównanie obu opinii nie pozostawia wątpliwości, że ich sprzeczność jest jedynie pozorna. Opinia z 18.08.2021 r., w odróżnieniu od wcześniejszej z maja 2021 r., nie dokonuje jednoznacznej diagnozy w przedmiocie uzależnienia T. G. od alkoholu. Wskazanie przez biegłych, że nie rozpoznają oni uzależnienia od alkoholu, przy jednoczesnym stwierdzeniu, że uzależnienie takie nie jest wykluczone, nie może być traktowane jako diagnoza potwierdzająca w sposób bezsporny brak uzależnienia. Nie jest to zatem opinia jednoznaczna. Tymczasem opinia z 13.05.2021 r. w sposób kategoryczny i bezsprzeczny stwierdza, że T. G. jest osobą uzależnioną od alkoholu. Zatem, w ocenie organu I instancji, to opinię wcześniejszą należy uznać za wiążącą z punktu widzenia zasadności ponownej oceny spełnienia przez kierowcę warunków zdrowotnych do kierowania pojazdami. Wg Starosty, poczynione w sprawie ustalenia, nie pozostawiają wątpliwości, że uzasadnione są zastrzeżenia co do stanu zdrowia T. G.
Odwołanie od opisanej wyżej decyzji wniósł T. G. Zarzucił niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, tj. nieuwzględnienie przez organ I instancji opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia [...] 2021 r, wydanej w toku postępowania prowadzonego przez Sąd Rejonowy Wydział Rodzinny i Nieletnich. Z treści tej opinii wynikało, że biegli stwierdzili, iż nie rozpoznają u odwołującego się uzależnienia od alkoholu. Nadto, odwołanie zarzucało pominięcie przez organ I instancji postanowienia Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 24 września 2021 r. (sygn. akt [...]) orzekającego o oddaleniu wniosku Prokuratury Rejonowej o zastosowanie wobec odwołującego się obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu. Postanowienie to zostało załączone do odwołania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8.11.2021 r. (znak [...]) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Podało, że organ l instancji prawidło uznał, że w sprawie zachodzą przesłanki do wydania decyzji o skierowaniu odwołującego się na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W ocenie Kolegium Odwoławczego, organ l instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. SKO wskazało, że materialnoprawną podstawę do wydania decyzji stanowił art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zgodnie z tym przepisem starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. W stanie faktycznym sprawy było bezsprzeczne, że względem odwołującego w 2021 r. wydano dwie opinie sądowo-psychiatryczne, tj. z dnia 13.05.2021 r. sporządzoną w toku postępowania przygotowawczego przez biegłych lekarzy specjalistów oraz z dnia 18.08.2021 r. sporządzoną w toku postępowania prowadzonego przez Sąd Rejonowy Wydział Rodzinny i Nieletnich przez biegłych lekarza psychiatrę oraz specjalistę psychoterapii uzależnień. SKO zaprezentowało stanowiska sądów administracyjnych odnośnie wykładni art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami. Wskazało, że z wniosków do opinii z dnia 13.05.2021 r. wynikało bezsprzecznie, iż biegli stwierdzili u odwołującego się uzależnienie od alkoholu, a przeprowadzona podczas pobytu w Zakładzie Karnym terapia nie przyniosła rezultatów. Biegli uznali, że konieczne jest ponowne leczenie odwykowe przeciwalkoholowe odwołującego się. Kolejno z treści wniosków do opinii z dnia 18.08.2021 r. wynikało, że nie można rozpoznać u odwołującego się uzależnienia od alkoholu, choć nie jest ono wykluczone. Zauważyło SKO, że w treści tej opinii stwierdzono, że dane z badania i akt pozwalają rozpoznać nadużywanie alkoholu przez odwołującego się oraz nieprawidłowe zachowania, które nasilają się po użyciu alkoholu. W związku z powyższym stwierdził organ odwoławczy, że niezależnie od uznania biegłych, T. G. nadużywa alkoholu, co musiało stanowić przyczynę choćby do skierowania go na terapię przeciwalkoholową podczas pobytu w Zakładzie Karnym oraz uznania obecnie przez biegłych, że jest osobą uzależnioną od alkoholu (lub też nie można tego wykluczyć). Sam ten fakt już powoduje, że z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym (zdolności do bezpiecznego prowadzenia pojazdów) istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia odwołującego się. Nie bez znaczenia jest również to, że u odwołującego się, po użyciu alkoholu, zachodzą nieprawidłowe zachowania, które również mogą przełożyć się na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Podkreślał organ II instancji, że zaskarżona decyzja ma charakter związany, jednak w żaden sposób nie przesądza, czy w stanie faktycznym sprawy rzeczywiście istnieją względem odwołującego się przeciwskazania do prowadzenia pojazdów. Ta okoliczność zostanie dopiero oceniona podczas badania lekarskiego, na które został skierowany odwołujący się. Podsumowując Kolegium Odwoławcze uznało, że w stanie faktycznym sprawy zachodzą uzasadnione zastrzeżenia, co do stanu zdrowia odwołującego się w rozumieniu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zapatrywania tego nie zmienia to, iż Sąd Rejonowy Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia 24 września 2021 r., sygn. akt [...] orzekł o oddaleniu wniosku Prokuratury Rejonowej o zastosowanie wobec odwołującego się obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na opisaną wyżej decyzję SKO z dnia 8.11.2021 r., T. G. zarzucił:
1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na pominięciu tego, iż w dniu 18.08.2021 r. sporządzono opinię sądowo-psychiatryczną, w której stwierdzono, że nie ma podstaw do kierowania skarżącego na przymusowe leczenie uzależnienia od alkoholu;
2. pominięcie faktu, że biegli sądowi w sprawie o leczenie odwykowe prowadzonej przez Sąd Rejonowy Wydział III Rodzinny i Nieletnich wydali opinię, z której wynika, że skarżący nie jest chory psychicznie, czy upośledzony umysłowo i nie można u niego rozpoznać uzależnienia od alkoholu i nie ma podstaw do kierowania go na przymusowe leczenie uzależnienia od alkoholu;
3. naruszenie art. 138 par. 1 pkt 1 k.p.a. – poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, art. 15 i art. 11 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia wszystkich zarzutów odwołującego się, art. 107 par. 3 poprzez brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji oraz art. 7 i art. 77 par. 1 k.p.a. poprzez zaniechanie rozpatrzenia materiału dowodowego w postaci postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 24.09.2021 r. (sygn. akt [...]) oraz opinii z dnia 18.08.2021 r.
Skarga domagała się uchylenia obu zaskarżonych decyzji i zasądzenia kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sądowoadministracyjna kontrola zaskarżonych w sprawie decyzji wykazała, że decyzje te nie naruszają przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu, nakazującym wyeliminowanie tych aktów z obrotu prawnego. Skarga, jako niezasadna, podlegała zatem oddaleniu.
Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (obecnie t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1212, dalej "u.k.p.") badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Z kolei zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia. Podkreślić należy, że dyspozycja powołanej wyżej normy wymaga zaktualizowania się jedynie prawdopodobieństwa, nie zaś pewności, co do faktu braku przeciwwskazań do kierowania pojazdem mechanicznym. O tym, czy takie przeciwwskazania rzeczywiście istnieją, nie decyduje bowiem organ administracji publicznej, który nie ma co do tego kompetencji, lecz niezależny zespół lekarski. Za "poważne zastrzeżenia" uznać należy takie, które mogą potencjalnie wpływać na możliwość kierowania pojazdami mechanicznymi. (...). Zauważyć należy także, że użyty w art. 99 ust. 1 u.k.p. zwrot "starosta wydaje decyzję administracyjną" nie pozostawia żadnych wątpliwości, że organ administracyjny nie ma w tym zakresie żadnej możliwości uznania, czy decyzję wyda, czy nie. Organ jest obowiązany wydać decyzję o skierowaniu na badania lekarskie w sytuacji, w której istnieją uzasadnione zastrzeżenia, co do stanu zdrowia kierującego i nie ma w tym zakresie żadnego luzu decyzyjnego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 czerwca 2021 r., III SA/Kr 1294/20). Należy podkreślić, że wątpliwości organu co do stanu zdrowia kierowcy muszą dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Za uzasadnione można uznać jedynie takie zastrzeżenia, z których przynajmniej z dużą dozą prawdopodobieństwa wynika, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne, co do możliwości dalszego jego bezpiecznego udziału w ruchu drogowym. Nie jest tu zatem absolutnie konieczne uzyskanie przez organ pewności, co do istnienia takich przeciwwskazań. Niezbędne jest jednak prawdopodobieństwo istotnego zmniejszenia sprawności do prowadzenia pojazdów w ruchu drogowym (por. wyrok NSA z dnia 18.05.2020 r., sygn. akt I OSK 514/19). Uprawnienie starosty do skierowania na badania osoby, której stan zdrowia nasuwa uzasadnione zastrzeżenia, nie wymaga, aby osoba ta dopuściła się jakiegokolwiek wykroczenia, bądź przestępstwa. W rezultacie uprawnienie takie przysługuje niezależne od jakichkolwiek innych okoliczności – za wyjątkiem powzięcia uzasadnionych zastrzeżeń, co do stanu zdrowia kierowcy, opartych na wiarygodnych źródłach. Uprawnienie to należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza zanim wydarzy się coś co ją, jak też innych użytkowników drogi, narazi na utratę zdrowia bądź życia (wyrok WSA w Kielcach z dnia 6 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 174/21).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że ustawowe przesłanki uprawniające do skierowania skarżącego na badania lekarskie zostały spełnione. W aktach sprawy znajdują się dwie opinie oceniające stan zdrowia skarżącego. Z pierwszej opinii (z dnia 13.05.2021 r., sporządzonej na zlecenie Prokuratury Rejonowej w ramach postępowania przygotowawczego) wynika, iż skarżący jest uzależniony od alkoholu i wymaga leczenia odwykowego w systemie zamkniętym. Z dokumentu tego wynika również, że skarżący odbywał już leczenie antyalkoholowe, co miało miejsce w trakcie pobytu w zakładzie karnym, jednak w ocenie biegłych, terapia ta nie przyniosła skutku. Nadto, w 2010 r. odebrano skarżącemu uprawnienie do prowadzenia pojazdów za jazdę po alkoholu. W ocenie biegłych, skarżący wykazuje cechy osobowości nieprawidłowej, ujawnia też zachowania agresywne pod wpływem alkoholu. Z kolei w drugiej opinii (z dnia 18.08.2021 r., sporządzonej na zlecenie Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny i Nieletnich do sprawy o leczenie odwykowe) stwierdzono, że "T. G. zaprzecza uzależnieniu, deklaruje picie okazjonalne, zaprzecza ciągom picia, alkoholowym szkodom zdrowotnym, głodowi alkoholowemu. Danych na temat takich objawów brak w aktach sprawy. Wobec czego nie można rozpoznać u badanego uzależnienia od alkoholu, choć nie jest ono wykluczone." Następnie biegli wskazali, że dane z badania i akt pozwalają rozpoznać nadużywanie alkoholu oraz nieprawidłowe zachowania, które nasilają się po użyciu alkoholu. Zatem, choć biegli nie stwierdzili uzależnienia od alkoholu, to jednak stanu tego kategorycznie nie wykluczyli. Niewątpliwe jest jednak, co bezsprzecznie wynika z obu opinii oceniających stan zdrowia skarżącego, że T. G. nadużywa alkoholu. Z tego też powodu, skierowany on został już uprzednio na terapię antyalkoholowa odbywaną podczas pobytu w zakładzie karnym. Okoliczność nadużywania alkoholu, połączona z kategorycznymi wnioskami płynącymi z obu opinii, iż w tym stanie występują (nasilają się) u skarżącego nieprawidłowe zachowania (agresja), nakazuje uznać, że w stosunku do skarżącego istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia, które niewątpliwie mogą przełożyć się na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym nie jest bowiem obojętne, czy w ruchu drogowym uczestniczyć może osoba o przedstawionym wyżej stanie zdrowia (bezspornie nadużywająca alkoholu, wykazująca zachowania agresywne). Taki stan i zachowanie, z pewnością mogą mieć wpływ na stan psychiczny i emocjonalny kierowcy, jak też na sprawność ogólnie rozumiane opanowani, czy sprawność intelektualną. Ma to niewątpliwie swoje przełożenie na bezpieczne prowadzenie pojazdu w ruchu drogowym. Przy tym z obu opinii biegłych oceniających stan zdrowia skarżącego płynie wniosek, że opisany wyżej stan zdrowia skarżącego, pozwala na powzięcie wątpliwości co do zdolności skarżącego do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Zastrzeżenia te są więc uzasadnione, co aktualizuje przesłankę z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p. Wbrew przy tym zarzutom skargi, opinia z dnia 18.08.2021 r. nie uzasadnia odmiennej oceny tej sprawy. Wskazać bowiem należy, że opinia ta, kategorycznie nie wykluczyła uzależnienia skarżącego od alkoholu, stanowczo zaś stwierdziła, że skarżący nadużywa alkoholu, co z kolei potęguje jego nieprawidłowe zachowania. Z podnoszonej w skardze okoliczności, że postanowieniem Sądu Rejonowego z 24.09.2021 oddalono wniosek o poddanie skarżącego obowiązkowi leczenia odwykowego – nie sposób wyprowadzać dla skarżącego korzystnych konsekwencji dla kontrolowanego postępowania i wydanych w nim decyzji. Przesłanki oceniane bowiem sprawie sądowej o leczenie odwykowe są inne niż w sprawie administracyjnej o skierowanie na badania lekarskie w celu ustalenia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W kontrolowanej sprawie, jak wyżej już wskazano, istotne jest jedynie ustalenie prawdopodobieństwa istnienia uzasadnionych zastrzeżeń, co do stanu zdrowia kierowcy, które mogłyby mieć wpływ na bezpieczne prowadzenie pojazdów. Nie chodzi zatem o stwierdzanie jednostki chorobowej, wymagającej przymusowego leczenia. W ocenie sądu, przedstawione wyżej oceny wskazują, że takie zastrzeżenia, co do stanu zdrowia skarżącego, wynikają z akt sprawy, co świadczy o tym, że zaskarżone w sprawie decyzje były trafne i nie naruszają prawa. Skarga niezasadnie więc zarzuciła orzekającym organom administracji pominięcie opinii z dnia 18.08.2021 oraz wskazanego wyżej postanowienia Sądu Rejonowego. Jak wynika z treści zaskarżonych decyzji, obie opinie zostały dokładnie ocenione przez orzekające organy administracji, które zarazem wyciągnęły z tych dokumentów trafne wnioski. Z kolei wskazane postanowienie Sądu Rejonowego o oddaleniu wniosku o zastosowanie obowiązku przymusowego leczenia skarżącego, załączone zostało dopiero przy odwołaniu, a organ odwoławczy odniósł się w uzasadnieniu wydanej decyzji odniósł się do tego dowodu (str. 4 decyzji). Wszystkie więc istotne okoliczności sprawy zostały dokładnie wyjaśnione przez orzekające organy administracji, które swoje stanowisko należycie uzasadniły. Wobec powyższego, zarzut naruszenia art. 7, 77 par. 1, art. 107 par. 3, art. 11 i art. 15 k.p.a. uznać należało za pozbawiony podstaw.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.