III SA/Kr 1244/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę spółki na decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej pracownika, uznając, że rozpoznanie Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi jest wiążące.
Spółka złożyła skargę na decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej u pracownika (ubytek słuchu spowodowany hałasem). Organy administracji, opierając się na ostatecznym orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, uznały chorobę za zawodową. Spółka kwestionowała związek przyczynowy z pracą, wskazując na brak przekroczeń norm hałasu i stosowanie środków ochrony. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że orzeczenie jednostki II stopnia jest wiążące i że związek przyczynowy może być ustalony z wysokim prawdopodobieństwem, nawet przy współistnieniu czynników pozazawodowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę spółki z o.o. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, która utrzymała w mocy decyzję o stwierdzeniu u pracownika choroby zawodowej – obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu spowodowanego hałasem. Spółka zarzucała organom naruszenie przepisów postępowania, w tym błędną analizę materiału dowodowego, twierdząc, że środowisko pracy nie mogło doprowadzić do choroby, ponieważ normy hałasu nie były przekraczane, a pracownicy stosowali środki ochrony. Kwestionowano również związek choroby z pracą, wskazując na wcześniejsze problemy ze słuchem pracownika i służbę wojskową. Sąd, analizując sprawę, odwołał się do przepisów Kodeksu pracy i rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, podkreślając specyfikę postępowania i rolę jednostek orzeczniczych. Kluczowe było orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi (jednostki II stopnia), które jako ostateczne, rozpoznało chorobę zawodową. Sąd uznał, że organy administracji były związane tym orzeczeniem i nie mogły dokonywać jego merytorycznej kontroli. Podkreślono, że związek przyczynowy między pracą a chorobą może być ustalony z wysokim prawdopodobieństwem, a brak przekroczenia norm hałasu nie wyklucza stwierdzenia choroby zawodowej, zwłaszcza jeśli istnieją inne czynniki wskazujące na zawodową etiologię. Sąd oddalił skargę jako bezzasadną, uznając, że organy przeprowadziły wyczerpujące postępowanie dowodowe i oparły się na wiarygodnych opiniach medycznych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, jest możliwe, ponieważ związek przyczynowy między pracą a chorobą może być ustalony z wysokim prawdopodobieństwem, a brak przekroczeń norm nie wyklucza zawodowej etiologii, zwłaszcza gdy istnieją inne czynniki wskazujące na narażenie.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że związek przyczynowy może być ustalony z wysokim prawdopodobieństwem, a brak przekroczeń norm hałasu nie jest decydujący, jeśli inne dowody wskazują na zawodową etiologię choroby. Orzeczenie jednostki II stopnia jest wiążące.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
k.p. art. 235 § 1
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
k.p. art. 235 § 2
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
rozporządzenie art. 8 § ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
rozporządzenie art. 4 § ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
rozporządzenie art. 5 § ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
rozporządzenie art. 6 § ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
rozporządzenie art. 8 § ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
Pomocnicze
u.p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.i.s. art. 5 § pkt 4a
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
u.p.i.s. art. 12 § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Orzeczenie jednostki II stopnia (Instytutu Medycyny Pracy) jest ostateczne i wiążące dla organów administracji. Związek przyczynowy między pracą a chorobą zawodową może być ustalony z wysokim prawdopodobieństwem. Brak przekroczenia norm hałasu w zakładzie pracy nie wyklucza stwierdzenia choroby zawodowej, jeśli inne dowody wskazują na zawodową etiologię. Współistnienie czynników pozazawodowych nie obala domniemania związku przyczynowego, jeśli praca mogła mieć wpływ na powstanie schorzenia.
Odrzucone argumenty
Środowisko pracy u skarżącej nie mogło doprowadzić do choroby zawodowej, gdyż normy hałasu nie były przekraczane, a pracownicy stosowali środki ochrony indywidualnej. Nie udowodniono, że pracownik należał do populacji o szczególnej wrażliwości na hałas. Wyniki badań słuchu sprzed okresu zatrudnienia u skarżącej wskazywały na poważny niedosłuch i przeciwwskazania do pracy w hałasie. Organ I instancji nie podjął wszystkich czynności wskazanych przez organ II instancji w poprzedniej decyzji.
Godne uwagi sformułowania
sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym") a stwierdzonym schorzeniem Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość. Orzeczenie lekarskie stanowi bowiem jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. W przypadku równoczesnego pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz, że praca była wykonywana w szkodliwych warunkach, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie.
Skład orzekający
Janusz Kasprzycki
przewodniczący
Katarzyna Marasek-Zybura
sprawozdawca
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie związku przyczynowego między pracą a chorobą zawodową, zwłaszcza w przypadku braku przekroczenia norm hałasu, oraz wiążąca moc orzeczeń jednostek orzeczniczych II stopnia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji stwierdzania choroby zawodowej narządu słuchu, ale zasady dotyczące oceny dowodów i wiążącej mocy opinii biegłych mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia chorób zawodowych i interpretacji przepisów dotyczących narażenia na hałas, co jest istotne dla pracodawców i pracowników. Pokazuje złożoność postępowania i rolę opinii medycznych.
“Czy brak przekroczenia norm hałasu chroni pracodawcę przed odpowiedzialnością za chorobę zawodową pracownika?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 1244/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-03-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-08-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
Janusz Kasprzycki /przewodniczący/
Katarzyna Marasek-Zybura /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2167
Art. 1 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 259
Art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 1974 nr 24 poz 141
Art. 235
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
Sentencja
|Dnia 8 marca 2023 r. | Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 10 czerwca 2022 r. znak NP.9081.2.13.2021 w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 10 czerwca 2022 r. znak: NP.9081.2.13.2021, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Sanitarnego (dalej: MWINS) utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Oświęcimiu (dalej: PPIS w Oświęcimiu) z dnia 30 kwietnia 2021 r. nr 4/21 przedmiocie stwierdzenia u B. M. (dalej: pracownik), choroby zawodowej: "Obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz" wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1510 z późn. zm., dalej: k.p.).
W podstawie prawnej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 195 z późn. zm.) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 z późn. zm., dalej: rozporządzenie).
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Oświęcimiu w dniu 24 kwietnia 2019 r. wydał decyzję nr 4/19 w przedmiocie stwierdzenia u B. M. choroby zawodowej - obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem.
Od przedmiotowej decyzji odwołanie wniósł zakład pracy: P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. (dalej: skarżący).
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Sanitarnego, po analizie całości materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie, uznał że PPIS w Oświęcimiu wydał przedmiotowe rozstrzygnięcie przedwcześnie i decyzją z dnia 31 października 2019 r. znak: NP.908.2.23.2019, uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W ocenie organu odwoławczego, istotny jest fakt, że zarówno organ administracji państwowej, wydając decyzję w przedmiocie choroby zawodowej, jak i jednostki orzecznicze, wydając orzeczenia lekarskie, oparły swoje rozstrzygnięcia na podstawie wadliwie sporządzonej karty oceny narażenia zawodowego, w której uznano narażenie zawodowe na hałas. Organ I instancji, w karcie oceny narażenia zawodowego z dnia 22 marca 2018 r., wpisał w punkcie 9 oraz 13 karty niewłaściwe wyniki pomiarów środowiska pracy.
Organ odwoławczy, w ww. decyzji nakazał organowi I instancji dokonać ponownej oceny narażenia zawodowego pracownika na hałas w okresie zatrudnienia w Oddziale w P. skarżącej, z uwzględnieniem pomiarów natężenia dźwięku odnoszących się do stanowiska pracownika. Następnie zweryfikowaną ocenę narażenia zawodowego przesłać do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny w P. oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł., w celu uzyskania opinii, w świetle nowych danych o narażeniu zawodowym. Ponadto wskazał na konieczność ponownej analizy zgromadzonego materiału dowodowego z uwzględnieniem stanowiska obu stron postępowania (uwagi skarżącej spółki zawarte w odwołaniu z dnia 22 maja 2019 r. oraz pracownika zawarte w piśmie z dnia 10 września 2019 r.).
Mając na uwadze zalecenia organu odwoławczego, PPIS w Oświęcimiu, w ponownym postępowaniu sporządził kartę oceny narażenia zawodowego z dnia 10 stycznia 2020 r., w której wskazał, że w okresie pracy w skarżącej spółce, pracownik był narażony na hałas, którego natężenie kształtowano się od 80 dB do 83,8 dB. Sporządzoną kartę oceny narażenia zawodowego organ I instancji przesłał do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny w P. oraz do Instytutu Medycyny Pracy Ł., z prośbą o powtórne przeanalizowanie dokumentacji oraz wydanie opinii, czy nowe informacje mają wpływ na treść wydanych orzeczeń lekarskich. Do ww. pism dołączono pismo pracownika z dnia 4 grudnia 2019 r., zawierające kopie dokumentów dot. pracy w godzinach nadliczbowych.
[...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w P., w odpowiedzi przesłanej pismem z dnia 10 lutego 2020 r., poinformował iż: "Poradnia Chorób Zawodowych w P. wydała swoją opinię w treści orzeczenia lekarskiego nr [...] o braku podstaw do rozpoznania mu Pana M. choroby zawodowej poz. 21 wykazu. W powyższym orzeczeniu na podstawie dokładnej analizy dokumentacji medycznej wskazano, że znaczny ubytek słuchu dokonał się u Pana M. jeszcze przed 1987 rokiem, co skutkowało opinią lekarską podczas badań profilaktycznych nawet dwa lata wcześniej, bo już w 1985 r., że stwierdza się przeciwskazanie do pracy w hałasie. Wobec powyższego uzyskanie od Państwa zweryfikowanej informacji o natężeniu hałasu w latach 2015-2017 nie skutkuje zmianą treści orzeczenia lekarskiego w rozpatrywanej sprawie".
W dniu 3 marca 2020 r. skarżąca złożyła do PPIS w Oświęcimiu pismo dotyczące czasu pracy pracownika oraz środków ochrony indywidualnych stosowanych w zakładzie. Pismo zostało przesłane do Instytutu w Ł. celem dołączenia do analizowanej dokumentacji medycznej.
Instytut Medycyny Pracy w Ł., w odpowiedzi przesłanej pismem z dnia 18 czerwca 2020 r., wyjaśnił że ponownie szczegółowo przeanalizował całość zgromadzonej dokumentacji. W ocenie uwzględniono zarówno dostępną wcześniej dokumentację jak i nowe dowody w sprawie, ze szczególnym zwróceniem uwagi na: Kartę oceny narażenia zawodowego z dnia 10 stycznia 2020 r. sporządzoną prze PPIS w Oświęcimiu, stanowisko pracodawcy zawarte w piśmie z dnia 28 lutego 2020 r. skierowane do PPIS w Oświęcimiu, kartę oceny narażenia zawodowego z dnia 17 maja 2018 r. sporządzoną przez PPIS w P. (dokumentacja przesłana przez PPIS w Oświęcimiu z pismem z dnia 15 stycznia 2020 r. wraz z innymi załącznikami), stanowisko pracownika zawarte w piśmie z dnia 4 grudnia 2019 r. wraz z załącznikami. Stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki medyczne, niezbędne do uznania choroby zawodowej. Postać kliniczna stwierdzonego uszkodzenia u badanego, posiada charakterystyczne cechy dla uszkodzenia słuchu spowodowanego działaniem hałasu. Na progres choroby wskazują dostępne wyniki audiogramów z lat 2001/2004/2015/2017, tj. z okresu zatrudnienia badanego w warunkach działania hałasu. Zostało również spełnione kryterium ilościowe uszkodzenia słuchu. Uwzględniając zastrzeżenia pracodawcy dotyczące wskazanego poziomu natężenia hałasu, na który w latach 2015-2017 był narażony pracownik, a którego wielkość po skorygowaniu (w odniesieniu do 8-godzinnego dnia pracy) wynosiła 80-83,3 dB (0,32-0,76 NDN), wskazano że powyższe nie zmienia faktu, że pracownik pracował w hałasie o poziomach mogących skutkować działaniem biologicznym. Reasumując, po ponownej analizie całości dokumentacji, przebiegu choroby, wykonywanych badań i nowych dowodów w sprawie, zgodnie z obowiązującą linią orzeczniczą, aby rozstrzygnąć wątpliwości na korzyść pacjenta, IMP w Ł. podtrzymał treść wydanego orzeczenia lekarskiego nr [...] o rozpoznaniu u pracownika choroby u zawodowej z dnia 28 marca 2019 r. (korekta do orzeczenia z dnia 11 grudnia 2018 r.).
W trakcie prowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego, skarżąca, pismem z dnia 20 lipca 2020 r. złożyła wniosek o ponowne przeanalizowanie akt sprawy. Pracodawca zakwestionował stanowisko Instytutu Medycyny Pracy w Ł. i poprosił o ponowną analizę akt sprawy. Pracodawca podkreślił, iż warunek dotyczący definicji choroby zawodowej, nie został spełniony, a Instytut Medycyny Pracy, wydając opinię pominął fakt odbycia przez pracownika służby wojskowej, występowanie u ww. ubytku słuchu już przed przyjęciem do pracy u skarżącej, a także faktyczny czas pracy na zajmowanym stanowisku oraz stosowanie ochronników słuchu.
PPIS w Oświęcimiu ww. pismo zakładu pracy przekazał do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z prośbą o opinię, czy wniesione uwagi mają wpływ na treść orzeczenia lekarskiego [...].
Instytut swoje stanowisko przesłał pismem z dnia 25 lutego 2021 r., wskazując że, po ponownej analizie całości dokumentacji, podtrzymuje treść wydanego orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 28 marca 2019 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej (korekta do orzeczenia z dnia 11 grudnia 2018 r.) u pracownika.
Mając na uwadze powyższe, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Oświęcimiu, w dniu 30 kwietnia 2021 r. wydał decyzję nr 4/21 w przedmiocie stwierdzenia u pracownika choroby zawodowej - obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz, schorzenia wymienionego w pozycji 21 obowiązującego wykazu chorób zawodowych.
W odwołaniu wniesionym od decyzji z dnia 30 kwietnia 2021 r., skarżący zarzucił że:
organ I instancji nie podjął wszystkich czynności wskazanych przez MPWIS w decyzji z dnia 31 października 2019 r. znak: NP.908.2.23.2019,
został pominięty fakt stwierdzenia głębokiego obustronnego ubytku słuchu podczas oceny narządu słuchu w latach 1985 - 1987, czyli w okresie 8 lat od podjęcia pracy zawodowej oraz w okresie zbieżnym z okresem służby wojskowej,
pominięto okoliczności, że w zakładzie pracodawcy nie występują przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu oraz to, że pracownik zaopatrzony został w odpowiednie środki ochrony indywidualnej, tj. wkładki ochronne do uszu (typ 3M 1100) dla których średnia tłumienia wynosi 31 dB,
organ I instancji nie wykazał, żeby pracownik należał do populacji, u której występuje zwiększona osobnicza podatność na uszkodzenia słuchu przy niższych poziomach ekspozycji na hałas.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia 10 czerwca 2022 r. znak: NP.9081.2.13.2021, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Sanitarnego utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Oświęcimiu z dnia 30 kwietnia 2021 r.
Organ ustalił, że pracownik był zatrudniony w następujących zakładach pracy:
- od 1 września 1977 r. do 30 czerwca 1980 r. jako uczeń oraz w okresie od 1 lipca 1980 r. do 26 lipca 1989 r. jako mechanik napraw pojazdów samochodowych w P. Oddział Towarowy w P. (zakład zlikwidowany), w tym od 16 lipca 1982 r. do 9 maja 1984 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową. Brak wyników badań środowiska pracy z tego okresu.
- od 1 sierpnia 1989 r. do 30 listopada 2003 r. oraz od 21 czerwca 2004 r. do 13 czerwca 2019 r. w Oddziale w P. skarżącej, na stanowisku ślusarz-monter. Na zajmowanym stanowisku pracownik wykonywał następujące czynności: wymiana uszczelek na połączeniach kołnierzowych rurociągów, wymiana zaworów, przy użyciu narzędzi, kluczy pneumatycznych, kluczy elektrycznych, ręcznych narzędzi typu młotek, szlifierka. Praca odbywała się na terenie otwartym - instalacje PKN Orlen S.A.
Organ wyjaśnił następnie, że [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w P., w dniu 29 maja 2018 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u pracownika choroby zawodowej pod postacią obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem.
Mając na względzie przepisy prawa (art. 7 i art. 77 k.p.a.), obligujące organ administracji państwowej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego, MWINS pismem z dnia 13 września 2021 r. zwrócił się do jednostki orzeczniczej I stopnia z prośbą o dodatkowe wyjaśnienia do uzasadnienia wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 29 maja 2018 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu z uwzględnieniem przedstawionej przez organ odwoławczy oceny narażenia zawodowego.
Z uzasadnienia ww. orzeczenia lekarskiego wynika, iż średnia arytmetyczna ubytku słuchu u pracownika, obliczona dla częstotliwości z trzech badań audiometrycznych, ujawniła ubytek dla ucha prawego 73,2 dB, a dla ucha lewego 71,6 dB. Obie wielkości znacznie przekraczają kryterium orzecznicze ubytku słuchu w następstwie narażenia na hałas, ale w rozpatrywanej sprawie głęboki obustronny ubytek słuchu stwierdzono podczas oceny narządu słuchu w latach 1985-1987, a więc w około 8 lat od podjęcia pracy zawodowej i nastąpiło to w czasie zbieżnym z okresem służby wojskowej.
W przedmiotowym piśmie z dnia 13 września 2021 r., organ odwoławczy zwrócił się o wyjaśnienie, czy ww. audiogram z 1985 r. spełniał kryteria orzecznicze upoważniające do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu (poz. 21). Jest to o tyle istotne, iż w grudniu 1985 r. pracownik nie odbywał służby wojskowej tylko pracował w narażeniu na hałas w stolarni (od maja 1984 r.).
W odpowiedzi z dnia 16 grudnia 2021 r., jednostka orzecznicza I stopnia poinformowała, iż: "(...) brak jest prawnych możliwości weryfikacji orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 29 maja 2018 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu u w/wym. wydanego przez lekarza Poradni Chorób Zawodowych [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz.1367 ze zm.) przewidują bowiem dwuinstancyjny tryb postępowania w sprawach orzecznictwa lekarskiego w tym zakresie. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy. Orzeczenie lekarskie wydane przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. w dniu 11 grudnia 2019 r. nr [...] jest ostateczne w toku instancji, bez potrzeby zmiany orzeczenia lekarskiego wydanego przez lekarza WOMP w P.".
Organ odwoławczy, pismem z dnia 29 grudnia 2021 r., ponownie wystąpił do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. z prośbą o wyjaśnienie, czy ww. audiogram z 1985 r. spełniał kryteria orzecznicze upoważniające do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu (poz. 21).
W odpowiedzi na powyższe, Ośrodek pismem z dnia 14 stycznia 2022 r. wyjaśnił, iż: "(...) w dokumentacji medycznej B. M. zachował się jedynie wpis lekarza laryngologa z grudnia 1985r.: "badanie audiometryczne, ubytek C5 do 55 dB, przeciwwskazana praca w hałasie". Brak jest zachowanego audiogramu, aby wyliczyć średnią arytmetyczną z częstotliwości 1, 2 i 4 kHz (ubytek C5 oznacza częstotliwość 4 kHz charakterystyczną dla działania hałasu). Pierwszy zachowany audiogram pochodzi z 2001 roku i według niego kryteria uszkodzenia słuchu u pacjenta są spełnione. Reasumując, brak jest możliwości potwierdzenia zawodowego uszkodzenia słuchu Pana B. M. w oparciu o posiadaną dokumentację pochodzącą z 1985 roku".
Po szczegółowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ odwoławczy wskazał, że w sprawie orzekały dwie jednostki I i II szczebla diagnostycznego właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych tj. [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w P. oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł. - placówka naukowo-badawcza resortu zdrowia i opieki społecznej rozstrzygająca w sprawach spornych i wątpliwych, której orzeczenie jest merytorycznie ostateczne.
Jednostka orzecznicza I stopnia diagnostycznego, w wyniku przeprowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego, nie rozpoznała u pracownika choroby zawodowej narządu słuchu z poz. 21 wykazu chorób.
Natomiast Instytut Medycyny Pracy w Ł., w trybie odwoławczym, po przeprowadzeniu postępowania diagnostyczno-orzeczniczego, rozpoznał u niego obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem.
Jednostka orzecznicza II stopnia diagnostycznego, której orzeczenie jest merytorycznie ostateczne, na podstawie przeprowadzonych kompleksowych badań audiologicznych obejmujących: trzykrotne badanie audiometrii tonalnej, audiometrii impedancyjnej z zapisem odruchów ipsilateralnych z mięśnia strzemiączkowego, otoemisji DPOAE ustaliła, że wielkość średniego uszkodzenia słuchu u badanego wynosi w uchu prawym 73,3 dB, a w uchu lewym 65 dB. Natomiast w wyniku przeprowadzonej konsultacji laryngologicznej, jednostka rozpoznała: obustronne uszkodzenie słuchu odbiorcze czuciowo-nerwowe. Instytut podał, iż uszkodzenie słuchu zarówno w uchu prawym jak i lewym, posiada potencjalnie cechy uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem, o czym świadczy zachowany załamek 6 kHz z uniesieniem dla 8 kHz. Analiza załączonych badań audiometrii tonalnej (AT) wykazuje, iż adekwatne cechy kliniczne widoczne są w AT z lat 2001/2004/2015/2017. W kwestii badania szeptem, Instytut wskazał, iż jest to badanie subiektywne, obarczone błędem zarówno po stronnie badanego jak i wykonującego badanie, i nie stanowi podstawy do określenia głębokości niedosłuchu, natomiast jest pomocne we wdrażaniu przez lekarza stosowanych działań profilaktycznych.
W przedmiotowej sprawie, organ odwoławczy analizując całość materiału dowodowego w sprawie, w tym uzasadnienia orzeczeń lekarskich wydanych przez ww. jednostki I i II szczebla diagnostycznego oraz ich opinie, przyjął rozpoznanie jednostki II stopnia diagnostycznego - Instytutu Medycyny Pracy Ł., której orzeczenie jest ostateczne.
Wydane w przedmiotowej sprawie orzeczenie lekarskie oraz opinia uzupełniająca Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o rozpoznaniu choroby zawodowej są jasno i wyczerpująco uzasadnione.
W przypadku choroby zawodowej narządu słuchu czynnikiem szkodliwym, który wywołuje chorobę, jest hałas.
Przepisy w zakresie chorób zawodowych dokładnie precyzują jakie przesłanki uprawniają do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu.
Zgodnie z obowiązującym wykazem chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., chorobę zawodową narządu słuchu można rozpoznać pod warunkiem wystąpienia w okresie do 2 lat od zakończenia narażenia zawodowego na hałas (kryterium czasowe), udokumentowanych objawów chorobowych spełniających warunki określone w punkcie 21 wykazu, tj.: obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego (kryterium jakościowe) oraz ubytek wynoszący co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym (kryterium ilościowe). Spełnienie tych trzech kryteriów jednocześnie jest warunkiem koniecznym do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu.
W przypadku pracownika, zostały spełnione ww. przesłanki, stanowiące podstawę do stwierdzenia choroby zawodowej.
W rozpatrywanym przypadku, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jak również jednostka orzekająca w przedmiotowej sprawie - Instytut Medycyny Pracy w Ł. - zgodnie uznały, iż pracownik w trakcie zatrudnienia w P. Oddział [...] w P. oraz Oddziale w P. skarżącej, pracował w narażeniu zawodowym na hałas stwarzający ryzyko rozwoju trwałego uszkodzenia słuchu.
W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji wypełnił zalecenia wskazane przez MPWIS w decyzji z dnia 31 października 2019 r. znak: NP.908.2.23.2019, co zostało w decyzji opisane. Dodatkowo PPIS w Oświęcimiu, pisma składane przez skarżącą, przekazywał do Instytutu w celu ustosunkowania się do stawianych przez zakład pracy zarzutów. Swoje rozstrzygnięcie organ I instancji oparł na ocenie narażenia zawodowego tj. zweryfikowanej karcie oceny z dnia 10 stycznia 2020 r. oraz na orzeczeniu lekarskim i opiniach uzupełniających Instytutu Medycyny Pracy w Ł., co zostało opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Okoliczności braku wystąpienia przekroczeń dopuszczalnych norm hałasu w zakładzie pracodawcy, zostały uwzględnione zarówno przez organ I instancji, organ odwoławczy jak również przez jednostki orzecznicze. Organ nadmienił przy tym, że brak przekroczeń norm hałasu dotyczy lat 2015-2017. Natomiast okres poprzedzający czyli od roku 1989 do 2014 nie jest udokumentowany jako okres bez przekroczeń najwyższego dopuszczalnego natężenia hałasu. Poza tym zauważono, że brak przekroczeń NDN powyżej 85 dB, nie jest wystarczający do uznania, że nie występuje narażenie na hałas.
Dodatkowo organ zwrócił uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2010 r. sygn. II OSK 335/10, w którym Sąd uznał możliwość stwierdzenia istnienia choroby zawodowej w sytuacji nieprzekroczenia stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy.
Co do wykazania, czy pracownik należał do populacji, u której występuje zwiększona osobnicza podatność na uszkodzenia słuchu, podkreślono że organ administracji państwowej prowadzący postępowanie, nie może wypowiadać się kwestiach medycznych, które należą do uprawnionych do tego celu jednostek orzeczniczych. W orzekaniu o chorobach zawodowych, każdy przypadek analizowany jest indywidualnie. W każdej sprawie na rozstrzygnięcie etiologii uszkodzenia słuchu ma wpływ całościowa ocena, zarówno w aspekcie istnienia narażenia zawodowego na hałas o poziomach stwarzających ryzyko uszkodzenia słuchu, jak i obrazu klinicznego uszkodzenia słuchu z uwzględnieniem innych dodatkowych czynników mających wpływ na rozwój choroby. Zatem jednostka orzecznicza, rozpoznając chorobę zawodową narządu słuchu, przeanalizowała każdy aspekt i orzekła o rozpoznaniu choroby zawodowej.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłową, dowolną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym:
- błędną ocenę i przyjęcie wadliwych wniosków, że występujące u skarżącej środowisko pracy może doprowadzić do choroby zawodowej w postaci utraty słuchu, choć brak było w sprawie bezspornych dowodów potwierdzających tę tezę, zwłaszcza w obliczu faktu, iż normatywy higieniczne dla hałasu nie są u skarżącej przekraczane, a dodatkowo pracownicy zaopatrzeni są w środki ochrony indywidualnej, które tłumią hałas wskazany w karcie oceny ryzyka zawodowego o dalsze 30 dB,
- błędną ocenę i przyjęcie wadliwych wniosków, że obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu spowodowany hałasem u pracownika, stanowi chorobę zawodową, która ma ścisły związek z wykonywaniem pracy u skarżącej, choć nie udowodniono w sposób niebudzący wątpliwości, by pracownik należał do populacji o szczególnej wrażliwości na hałas, do której nie znajdują zastosowania polskie normy NDN,
- uznanie za nieprzydatne dla sprawy, że wyniki badania słuchu pracownika sprzed okresu zatrudnienia u skarżącej, wskazywały na poważny niedosłuch i badany posiadał przeciwwskazania do pracy w hałasie jeszcze przed rokiem 1989, a w efekcie utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.
W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 235(¹) k.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Pojęcie "choroby zawodowej" jest więc pojęciem, posiadającym ustawową definicję. Z powołanego przepisu wynika, iż dla uznania choroby za chorobę zawodową, konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie figurowało w wykazie chorób zawodowych oraz, aby istniał związek przyczynowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi, a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę, ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Choroba zawodowa jako pojęcie prawne odnosi się zatem do zachorowania pozostającego w związku przyczynowym z wykonywaną pracą.
Istnienie choroby zawodowej determinowane jest spełnieniem następujących przesłanek: występowanie schorzenia odpowiadającego schorzeniu zamieszczonemu w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia oraz istnienie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby a czynnikami szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak, organ orzekający jest obowiązany ustalić po przeprowadzeniu postępowania na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego. W wyroku z dnia 22 lutego 2022 r., sygn. II OSK 567/19 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że na gruncie art. 235(1) k.p., nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym") a stwierdzonym schorzeniem. Uznanie danej choroby za chorobę zawodową, zależy od ustalenia wykonywania pracy w warunkach narażających na jej powstanie. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość.
W myśl art. 235(²) k.p., rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika, może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, jednak pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, a regulacje procesowe zawarte w Kodeksie pracy i rozporządzeniu, stanowią lex specialis wobec przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje wnioskodawcę, którego podejrzenie dotyczy, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2. Następnie lekarz tej jednostki na podstawie przeprowadzonych badań, dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Należy zwrócić uwagę, że to uprawniona jednostka diagnostyczno-orzecznicza ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem lekarskim pozwalającym na wydanie orzeczenia w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika. W przypadku, gdy właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może zażądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego (§ 8 ust. 2 rozporządzenia). W przypadku uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, to inspektor sanitarny decyduje o sposobie uzupełnienia materiału dowodowego, poprzez podjęcie jednej lub kilku wymienionych w nim czynności.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że orzeczenie lekarskie, dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Bez opinii, bądź sprzecznie z tą opinią, organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby zawodowej. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest zatem uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki organizacyjne uprawnione do rozpoznania chorób zawodowych, ani też dokonania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2010 r., sygn. II OSK 335/10 i z dnia 18 listopada 2020 r., sygn. II OSK 2269/18, z dnia 28 września 2021 r., sygn. II GSK 451/21, opubl. w CBOSA). Orzeczenie lekarskie stanowi bowiem jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Organy inspekcji sanitarnej mogą więc odstąpić od ustaleń lekarskich wyłącznie wtedy, gdy ustalenia te budzą wątpliwości w świetle pozostałych zgromadzonych dowodów. Innymi słowy, skoro organy administracji publicznej nie mogą samodzielnie czynić ustaleń wymagających wiadomości specjalnych, to są związane orzeczeniami lekarskimi (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. II OSK 1408/18, opubl. w CBOSA). Nie oznacza to oczywiście zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. II OSK 3694/19, opubl. w CBOSA).
Podstawowym, ale nie jedynym warunkiem rozpoznania choroby zawodowej, jest więc pozytywna opinia lekarska wydana w trybie określonym w rozporządzeniu. Kontrola oraz podważenie opinii lekarskich są możliwe, ale w ograniczonym zakresie. Organ jest związany opinią lekarską w zakresie wiedzy medycznej. Wiedzy tej nie posiadają bowiem organy administracyjne czy też sądy, zatem nie mogą samodzielnie podważać opinii specjalistów. W przypadku, gdy orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem, organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany.
Właściwy lekarz wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W przypadkach uznanych przez lekarza za uzasadnione stanem zdrowia pracownika, byłego pracownika albo w przypadku śmierci pracownika albo byłego pracownika lekarz wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.
Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się - w odniesieniu do czynników biologicznych - rodzaj czynnika, ustalenie kontaktu, okresu utajenia oraz stwierdzenie mechanizmu działania lub drogi szerzenia się czynnika, bez konieczności określenia stężenia tego czynnika.
Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydaje na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 10 czerwca 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Oświęcimiu z dnia 30 kwietnia 2021 r. nr 4/21 przedmiocie stwierdzenia u pracownika, choroby zawodowej: "Obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz" wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 k.p.
W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwala na sądową ocenę prawidłowości ustalonej charakterystyki stanowiska pracy pracownika oraz weryfikację prawidłowości opracowania karty oceny narażenia zawodowego. W decyzji zostały omówione orzeczenia lekarskie, które należało oceniać jak dowód z opinii biegłych, a ich przydatność powiązał organ z pozostałym materiałem dowodowym.
W niniejszej sprawie bezsporne jest rozpoznanie u pracownika choroby zawodowej w postaci obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu, sporne natomiast jest czy działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy u skarżącej, przyczyniło się do jej powstania.
Istota sporu w sprawie sprowadza się zatem do oceny, czy powyższe ustalenia dają podstawę do przyjęcia, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy u skarżącej.
W przypadku równoczesnego pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz, że praca była wykonywana w szkodliwych warunkach, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (tak wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2020 r., sygn. II OSK 3175/19 i z dnia 9 maja 2018 r. sygn. II OSK 1502/16 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Bydgoszczy z dnia 19 lipca 2011 r. sygn. II SA/Bd 538/11, we Wrocławiu z dnia 12 czerwca 2012 r. sygn. IV SA/Wr 134/12, opubl. w CBOSA). Tylko wykazanie, że choroba została spowodowana wyłącznie przyczynami niepozostającymi w związku z pracą, pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2019 r., sygn. II OSK 993/17, opubl. w CBOSA). Dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej występuje, nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem. Przesłanka wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby. Stąd istotne dla stwierdzenia istnienia choroby zawodowej, jest ustalenie, czy na stanowisku pracy pracownik był eksponowany na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, a tym samym, czy podczas wykonywania pracy był on narażony na powstanie tej choroby. Jeżeli bowiem określony czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to występowanie tego narażenia zawodowego na stanowisku pracy daje podstawę, by domniemywać, że doprowadził on do powstania choroby zawodowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2020 r., sygn. II OSK 2217/18, opubl. w CBOSA).
Należy dodatkowo zauważyć, że w judykaturze współistnienie czynników pozazawodowych, przy uznanym przez organy narażeniu zawodowym, nie jest wystarczające do wzruszenia domniemania związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 października 2015 r., sygn. IV SA/Gl 183/15, opubl. w CBOSA). Szczegółowa analiza czynników pozazawodowych ma jedynie znaczenie w przypadku krótkotrwałego narażenia, czy też w przypadku gdy narażenie występuje co prawda przez długi czas, ale charakter pracy powoduje, że w ciągu dnia pracy pracownik częściowo pracuje w narażeniu, a częściowo wykonuje prace w warunkach, które nie narażają na chorobę.
Należy także podkreślić, że wystąpienie szkodliwych czynników w miejscu pracy nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. II OSK 1408/18, opubl. w CBOSA).
W niniejszej sprawie z całą pewnością, jak wskazały organy, praca w skarżącej spółce na stanowisku ślusarz-monter, mogła mieć wpływ na powstanie schorzenia u pracownika.
Instytut Medycyny Pracy w Ł., w trybie odwoławczym, po przeprowadzeniu postępowania diagnostyczno-orzeczniczego, rozpoznał u niego obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem.
Jednostka orzecznicza II stopnia diagnostycznego, której orzeczenie jest merytorycznie ostateczne, na podstawie przeprowadzonych kompleksowych badań audiologicznych obejmujących: trzykrotne badanie audiometrii tonalnej, audiometrii impedancyjnej z zapisem odruchów ipsilateralnych z mięśnia strzemiączkowego, otoemisji DPOAE ustaliła, że wielkość średniego uszkodzenia słuchu u badanego wynosi w uchu prawym 73,3 dB, a w uchu lewym 65 dB. Natomiast w wyniku przeprowadzonej konsultacji laryngologicznej, jednostka rozpoznała: obustronne uszkodzenie słuchu odbiorcze czuciowo-nerwowe. Instytut podał, iż uszkodzenie słuchu zarówno w uchu prawym jak i lewym, posiada potencjalnie cechy uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem, o czym świadczy zachowany załamek 6 kHz z uniesieniem dla 8 kHz. Analiza załączonych badań audiometrii tonalnej (AT) wykazuje, iż adekwatne cechy kliniczne widoczne są w AT z lat 2001/2004/2015/2017. W kwestii badania szeptem, Instytut wskazał, iż jest to badanie subiektywne, obarczone błędem zarówno po stronnie badanego jak i wykonującego badanie, i nie stanowi podstawy do określenia głębokości niedosłuchu, natomiast jest pomocne we wdrażaniu przez lekarza stosowanych działań profilaktycznych.
Mając na względzie powyższe, za niezasadne Sąd uznał podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym w szczególności art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a., bowiem sam fakt niezgadzania się z ustaleniami dokonanymi przez organ nie daje podstaw do twierdzenia, że są one wadliwe i dowolne. Organy bowiem oparły się na opiniach właściwych instytucji, wezwały je do zajęcia stanowiska również na etapie postępowania odwoławczego. Dokonały ich oceny i stwierdziły, że są one kompletne oraz jasno i wyczerpująco uzasadnione.
Należy wskazać, że uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ma miejsce jedynie wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy, nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2020 r., sygn. II OSK 445/19, opubl. w CBOSA). O dowolności oceny można byłoby mówić wyłącznie w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego, lub pominięcia określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2020 r., sygn. II OSK 837/20, opubl. w CBOSA). Tymczasem w niniejszej sprawie, organy przeprowadziły wyczerpujące postępowanie dowodowe, a wyprowadzone z oceny materiału dowodowego wnioski są logiczne i znajdują potwierdzenie w treści dowodów, odpowiadają wymogom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie może sprowadzać się do samej tylko polemiki z ustaleniami poczynionymi w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu, do odmiennej oceny materiału dowodowego, lecz winien polegać na wykazaniu, jakich uchybień w świetle norm prawnych, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuściły się organy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI