III SA/Kr 1240/20

III SA/Kr 1240/20 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-03-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-11-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /przewodniczący sprawozdawca/
Hanna Knysiak-Sudyka
Renata Czeluśniak
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Sygn. powiązane
I OSK 2360/21 - Wyrok NSA z 2025-01-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie tego samego organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2052
art. 61a, art. 33 ust. 3
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Sentencja
|Sygn. akt III SA/Kr 1240/20 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 marca 2021 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak, WSA Hanna Knysiak - Sudyka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w dniu 9 marca 2021 r. skargi, Z. D., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 31 sierpnia 2020 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, , , uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie tego samego organu z dnia 18 maja 2020 r., nr [...];, zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Z. D. kwotę 200 zł (dwieście zlotych) tytułem zwrotu kosztów, postępowania.,
Uzasadnienie
Decyzją z [...] 2018 r. [...] Wójt Gminy orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości położonej w obr. S Gmina K, oznaczonej w ewidencji gruntów jako dz.ew.nr [...] obj. Kw Nr [...] będąca własnością Z. D. - zwanego dalej skarżącym - od nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako dz.ew. nr [...], obj. Kw Nr [...], stanowiącej własność R. D., K. M., K. M., M. M., B. P. - udziały po 1/20 części oraz E. W., M. W. - udziały po 7/20, na odcinkach przylegających do działek ew. nr [...] [...], oznaczonych na szkicu graficznym jako pkt [...], [...], [...], zgodnie z operatem technicznym i protokołem granicznym z 12 października 2017 r. przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za identyf. ewid. [...].
Skarżący złożył wniosek o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności powołanej wyżej decyzji Wójta, jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia takiego postępowania, wydając postanowienie z [...] 2020 r. [...]
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem z 31 sierpnia 2020 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy powołane rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o rozgraniczenie. W uzasadnieniu postanowienia z 31 sierpnia 2020 r. Kolegium wyjaśniło, że decyzja w przedmiocie rozgraniczenia Wójta Gminy utraciła moc w związku ze złożonym przez M. W. żądaniem przekazania sprawy rozgraniczenia sądowi powszechnemu na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2052). Poinformowało, że w przypadku odmowy wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do istoty, a w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.) - zwanej dalej: "k.p.a." - nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Organ wyjaśnił, że instytucja odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym i z tego powodu Kolegium nie mogło wypowiedzieć się w kwestii zarzutów merytorycznych zgłoszonych przez skarżącego w poprzednich pismach.
Postanowienie Kolegium z 31 sierpnia 2020 r. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - w skardze skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia kosztów postępowania.
Skarżący zarzucił naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., oraz art. 33 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Zdaniem skarżącego Kolegium błędnie zinterpretowało przepisy prawa, twierdząc że decyzja o rozgraniczeniu utraciła moc prawną w związku z żądaniem przekazania sprawy rozgraniczenia sądowi powszechnemu. Skarżący wskazał, że w orzecznictwie sądowym powszechnie akceptowalny był pogląd o niedopuszczalności odwołania od decyzji organu I instancji orzekającej o rozgraniczeniu przez organ administracji. Zdaniem skarżącego w takiej sytuacji powinno dojść do nadania biegu sprawy sądowej, odrzucenia przez sąd wniosku o rozgraniczenie i utrzymania w mocy ostatecznej decyzji administracyjnej. Tak więc, nawet w przypadku uiszczenia opłaty sądowej, Sąd Rejonowy nie miał podstaw do prowadzenia rozgraniczenia, a jedynie do uchylenia wniosku M. W. i utrzymania w mocy ostatecznej decyzji o rozgraniczeniu wydanej przez Wójta Gminy. Skarżący wskazał na obowiązujące przepisy prawa administracyjnego, sądowego oraz hierarchię kryteriów rozgraniczenia nieruchomości. Nie zgodził się zatem, że złożenie wniosku przez M. W. było jednoznaczne z istnieniem spornej granicy, która otwierała możliwość prowadzenia rozgraniczenia.
Skarżący podniósł, że w orzecznictwie istniał pogląd, że decyzja o rozgraniczenie traci moc wiążącą, gdy w następstwie wniosku strony niezadowolonej z rozgraniczenia sąd nada sprawie bieg i wyda orzeczenie o rozgraniczeniu. Wskazał, że w sprawie wniosek M. W. został zwrócony, a orzeczenie sądu o jego odrzuceniu uprawomocniło się, w związku z czym sprawie nie nadano biegu, a droga sądowa nie został otwarta. Nadto, w ocenie skarżącego M. W. nie wyczerpała wszystkich środków odwoławczych, aby skutecznie skierować sprawę do sądu (złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty, nie wniosła jednak odwołania od postanowienia sądowego w tym przedmiocie), zrezygnowała z procedury odwoławczej - złożonego wniosku o sądowe rozgraniczenie, zamykając sobie możliwość podważenia decyzji wydanej w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem skarżącego M. W. zamiast dochodzić swojego prawa do sądu, złożyła wniosek o rozgraniczenie, próbując ominąć prawo.
Skarżący podkreślił także, że nie istniały przepisy, które zakazywały wnoszenia opłaty sądowej stronie niezadowolonej z rozgraniczenia a składającej wniosek do sądu. Ponadto, gdy sprawa trafiła do sądu, to on ustalał koszty postępowania (w tym opłatę sądową) w orzeczeniu kończącym spór.
Skarżący nie zgodził się z organem, że Sąd Najwyższy w jednym z orzeczeń (z 30 października 2014 r., III CZP 48/14) wskazał, iż żądanie przekazania sprawy sądowi powodowało, że decyzja traciła moc prawną i otwierało możliwość złożenia nowego wniosku o rozgraniczenia. Skarżący wskazał na użycie przez Sąd Najwyższy trybu przypuszczającego (wyrażającego niepewność co do faktu zaistnienia czynności), który nadał kierunek interpretacji tej wykładni prawa.
Wskazał także, że wniosek o rozgraniczenie złożony do sądu przez M. W. dotyczył tylko jednego punktu granicznego oznaczonego symbolem [...], dotyczącego działek wskazanych we wniosku – [...] i [...], a odnośnie tego punktu sprawa nie nabrała toku. Natomiast wniosek o sądowe rozgraniczenie nie odnosił się do dwóch pozostałych punktów zatwierdzonych w ostatecznej decyzji rozgraniczeniowej (punkt nr [...] -dotyczący rozgraniczenia działek [...], [...], [...], [...], oraz punkt nr [...] -dotyczący rozgraniczenia działek [...] i [...]), i w tym zakresie ostateczna decyzja w przedmiocie rozgraniczenia pozostała ważna.
Skarżący podkreślił również, powołując się na treść art. 130 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1575 z późn. zm.), że pismo zwrócone nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do sądu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, zasadność odmowy wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61a k.p.a. Zdaniem organu sprawa o rozgraniczenie, w której po zakończeniu fazy administracyjnej była już otwarta droga sądowa, nie mogła wracać do fazy administracyjnej niezależnie od sposobu jej zakończenia w postępowaniu sądowym. Organ nie zgodził się, że wnioskodawczyni złożyła wniosek o sądowe rozgraniczenie tylko odnośnie jednego punktu, gdyż z treści jej wniosku wynikało, że zakwestionowała cały przebieg granicy. Organ podkreślił też, że na utratę mocy obowiązującej decyzji ostatecznej nie miał wpływu fakt, że wnioskodawczyni nie wyczerpała wszystkich środków odwoławczych, aby skutecznie skierować sprawę do sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Skarga była zasadna ponieważ skoro uczestniczka postępowania rozgraniczeniowego nie opłaciła wniosku o przekazanie sprawy rozgraniczenia do sądu powszechnego i wniosek ten został zwrócony, a orzeczenie sądu w przedmiocie wniosku uprawomocniło się to oznaczało, że droga sądowa nie został otwarta Rację miał więc skarżący, że wydana w sprawie decyzja z [...] 2018 r. [...] Wójta Gminy o rozgraniczeniu nieruchomości nie została skutecznie wycofana z obrotu prawnego.
Odnosząc się do podstawowej w sprawie kwestii, która w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych nie była postrzegana jednolicie, podzielić należy stanowisko, że decyzja o rozgraniczeniu, co do której strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy wystąpiła z żądaniem, o którym mowa w art. 33 ust. 3 ustawy traci moc wiążącą z chwilą złożenia do organu stosownego żądania (w części objętej żądaniem przekazania sprawy sądowi). W ocenie Sądu musi to być jednak skutecznie wniesione żądanie tzn. m.in. opłacone.
Orzekający w sprawie Sąd podziela przy tym pogląd prawny wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2013 r., I OSK 1764/11, w którym został zaakceptowany pogląd, ze samo wniesienie żądania o przekazanie sprawy sądowi powszechnemu nie powoduje automatycznie anulowanie decyzji rozgraniczającej. Skoro rozgraniczenie może być dokonane przez organ administracji lub przez sąd to wniosek o rozgraniczenie musi zakończyć akt prawny – orzeczenie organu lub sądu. Sprawa może zakończyć się na etapie postępowania administracyjnego, jeżeli strony postępowania wydaną decyzją są usatysfakcjonowane lub w sądzie powszechnym, gdy strona niezadowolona zażąda przekazania sprawy temu sądowi.
Sąd zwraca przy tym uwagę, że w aktach administracyjnych znajduje się decyzja Wójta Gminy z [...] 2020 r. umarzająca postępowanie z wniosku M. W., w której wyrzeczeniu powtórzono, że decyzja z [...] 2018 r. [...] Wójt Gminy orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości "stała się ostateczna w dniu 28 września 2018 r. i podlega wykonaniu".
Kolegium właściwie w uzasadnieniu zaskarżonego postępowania nie wyjaśniło powyższej sprzeczności. Zgodnie z art. 8 §2 k.p.a. organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Nie może być więc tak, że z jednej strony organy odmawiają wszczęcia postępowania z uwagi na fakt, że doszło do utraty mocy wiążącej decyzji rozgraniczeniowej nawet w przypadku nieskutecznego wniesienia żądania przekazania sprawy na drogę postępowania przed sadem powszechnym, z drugiej organy twierdzą, że ta sama decyzja jest ostateczna i podlega wykonaniu.
Z tych to powodów Sąd uznał, że organy naruszyły art. 61a k.p.a. w zw. z art. 33 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego i uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie tego samego organu z dnia [...] 2020 r., nr [...].
W ponownym postępowaniu organy uwzględnią stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym wyroku.
Sąd orzekł na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) zasądzając zwrot uiszczonej opłaty za wpis.