III SA/Kr 1237/24

III SA/Kr 1237/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-11-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /przewodniczący/
Janusz Kasprzycki /sprawozdawca/
Katarzyna Marasek-Zybura
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 497
Art. 2  ust. 1  pkt 2  lit. l
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Dz.U. 2023 poz 775
Art. 7, 77 par. 1, 80, 107  par. 3 i 138 par. 1  pkt 1  w zw. z art. 149 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a  i c  i 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędziowie Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2024 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 24 maja 2024 r. znak: WP-VII.8640.238.2024 w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez E. G., zwaną dalej skarżącą, decyzją z dnia 29 marca 2024 r. Wojewoda Małopolski, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2024 r., poz. 475 ze zm., zwanej dalej ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 29 marca 2024 r., znak: FŻ.7131.9.2024.JF, (wydaną po wznowieniu postępowania postanowieniem z 18 marca 2024 r., znak: FŻ.7131.9.2024.JF), uchylającą decyzję Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 23 listopada 2023 r., znak: FŻ.090908/0003/2023/IZ, o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną od dnia 23 listopada 2023 r. oraz orzekającą na nowo o odmowie uznania skarżącej za osobę bezrobotną od dnia 23 listopada 2023 r.
Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W dniu 23 listopada 2023 r. skarżąca zgłosiła się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnowie - Filia w Ż. w celu dokonania rejestracji jako osoba bezrobotna.
Decyzją z dnia 23 listopada 2023 r., znak: FŻ.090908/0003/2023/IŻ, Prezydent Miasta Tarnowa uznał skarżącą za osobę bezrobotną od dnia 23 listopada 2023 r.
Z uwagi na to, że skarżąca pracowała za granicą, sprawa przyznania prawa do zasiłku została przekazana do rozpatrzenia przez Marszałka Województwa Małopolskiego, który w piśmie z dnia 14 marca 2024 r., znak: [...], zawiadomił urząd pracy, iż hiszpańska instytucja właściwa potwierdziła okresy zatrudnienia i ubezpieczenia skarżącej na terenie Hiszpanii od dnia 27 marca 2022 r. do dnia 31 października 2022 r. oraz od dnia 20 marca 2023 r. do dnia 21 listopada 2023 r., a także innego okresu, który jest okresem ubezpieczenia (od dnia 22 listopada 2023 r. do dnia 23 listopada 2023 r.) i odpowiada okresowi płatnych urlopów niewykorzystanych w trakcie trwania umowy, który liczy się jako okres ubezpieczenia.
W związku z powyższym organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 18 marca 2024 r., znak: FŻ.7131.9.2024.JF, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia 23 listopada 2023 r.(znak: FŻ.090908/0003/2023/IŻ).
We wznowionym postępowaniu decyzją z dnia 29 marca 2024 r., znak: FŻ.7131.9.2024.JF, organ pierwszej instancji orzekł o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 23 listopada 2023 r., znak: FŻ.090908/0003/2023/IZ, o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną od dnia 23 listopada 2023 r. oraz orzekł na nowo o odmowie uznania skarżącej za osobę bezrobotną od dnia 23 listopada 2023 r.
W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał w szczególności, że w okresie od dnia 22 do dnia 23 listopada 2023 r. skarżąca podlegała ubezpieczeniu w innym kraju Unii Europejskiej, do którego tytuł stanowił niewykorzystany urlop, przysługujący w związku z zatrudnieniem u pracodawcy zagranicznego, trwającym do dnia 21 listopada 2023 r., a to stanowi negatywną przesłankę do nabycia i posiadania statusu osoby bezrobotnej. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy , statusu osoby bezrobotnej, nie może nabyć osoba, podlegająca na podstawie odrębnych przepisów ubezpieczeniu społecznemu z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. W związku z tym organ orzekł, jak w sentencji tej decyzji.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła skarżąca podkreślając w nim, że w jej ocenie, w dniu rejestracji spełniła wszelkie przesłanki, by otrzymać status osoby bezrobotnej. Nadto podniosła, że jej stosunek pracy u pracodawcy zagranicznego ustał z dniem 21 listopada 2023 r. i w tym dniu nie podlegała żadnemu ubezpieczeniu społecznemu w myśl ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Za dwa kolejne dni został jej wypłacony ekwiwalent z tytułu niewykorzystania urlopu wypoczynkowego, który nie jest, jej zdaniem, objęty ubezpieczeniem społecznym z racji pozostawania w stosunku zatrudnienia. Uważa więc, że organ odmiennie traktuje obywateli polskich zatrudnionych na terenie kraju – gdzie ekwiwalent za niewykorzystany urlop, nie stoi na przeszkodzie rejestracji takich osób, jako osoby bezrobotne. W jej ocenie jest to działanie dyskryminujące i stoi w sprzeczności z podstawowymi zasadami praworządności Unii Europejskiej. Wniosła więc o zmianę kwestionowanej decyzji i przyznanie jej statusu osoby bezrobotnej od dnia 24 listopada 2023 r., względnie uchylenie jej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Wymienioną na wstępie decyzją Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję z dnia 29 marca 2024 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda podał, że kwestionowana decyzja wydana została w szczególnym trybie postępowania administracyjnego, jakim jest wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Z uwagi na obowiązującą w procedurze administracyjnej zasadę trwałości decyzji ostatecznej, wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a., wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, wymaga ścisłego przestrzegania reguł wznowienia określonych w przepisach art. 145 - 153 k.p.a.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. "W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: (...) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję". Organ pierwszej instancji prawidłowo więc ocenił, że w sprawie skarżącej wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, które dają podstawy do wznowienia postępowania w sprawie. Jak bowiem wynika z przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy: "Ilekroć w ustawie jest mowa o (...): bezrobotnym - oznacza to osobę, (...) niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy (...), jeżeli: (...) I) nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego (...)". Bezwzględnie obowiązującym warunkiem do posiadania statusu osoby bezrobotnej jest więc niepozostawanie w zatrudnieniu i niewykonywanie pracy zarobkowej. Ponadto, za bezrobotnego mogą być uznane osoby, które nie są objęte innym ubezpieczeniem społecznym niż to z urzędu pracy. Tymczasem z pisma Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie (pismo z 14 marca 2024 r., znak: [...]) wynika, że hiszpańska instytucja właściwa potwierdziła okresy zatrudnienia i ubezpieczenia skarżącej na terenie Hiszpanii od dnia 27 marca 2022 r. do dnia 31 października 2022 r. oraz od dnia 20 marca 2023 r. do dnia 21 listopada 2023 r., a także innego okresu, który jest okresem ubezpieczenia (od dnia 22 listopada 2023 r. do dnia 23 listopada 2023 r.) i odpowiada okresowi płatnych urlopów niewykorzystanych w trakcie trwania umowy, który liczy się jako okres ubezpieczenia. Okres ubezpieczenia skarżącej na terenie Hiszpanii pokrywa się z okresem rejestracji jako osoby bezrobotnej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnowie w dniu 23 listopada 2023 r.
Organ odwoławczy dodał, że potwierdzenie zatrudnienia i ubezpieczenia, które wydaje instytucja właściwa państwa, w którym miało miejsce zatrudnienie jest, urzędowym dokumentem poświadczającym okresy ubezpieczenia i zatrudnienia, przebyte na terenie państw członkowskich. Zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia z 16 września 2009 roku Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009, dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego: "Dokumenty wydane przez instytucję państwa członkowskiego do celów stosowania rozporządzenia podstawowego i rozporządzenia wykonawczego, stanowiące poświadczenie sytuacji danej osoby dowody potwierdzające, na podstawie których zostały wydane te dokumenty, są akceptowane przez instytucje pozostałych państw członkowskich tak długo, jak nie zostaną wycofane lub uznane za nieważne przez państwo członkowskie, w którym zostały wydane". Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie zwracał się do hiszpańskiej instytucji o skorygowanie okresu ubezpieczenia na terenie Hiszpanii i przyjęcie jako ostatniego dnia zatrudnienia i ubezpieczenia 21 listopada 2023 r. Jednak hiszpańska instytucja właściwa powtórnie wskazała, że okresem zatrudnienia i ubezpieczenia równoważnego z okresem zatrudnienia jest okres do dnia 23 listopada 2023 r. Przyjmując, że 23 listopada 2023 r. skarżąca była objęta ubezpieczeniem społecznym w innym państwie UE, nie mogła tym samym od 23 listopada 2023 r. posiadać statusu bezrobotnego.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła Wojewodzie Małopolskiemu naruszenie przepisów:
1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędną i niepełną ocenę zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, co skutkowało nietrafnym przyjęciem przez organ II instancji, iż wypłacony ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy skutkować winien odebraniem mi statusu osoby bezrobotnej,
2) art. 15 k.p.a. poprzez brak samodzielnego i merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy, podczas gdy jego obowiązkiem było nie tylko rozważenie i zweryfikowanie zebranego przez organ I instancji materiału dowodowego i ocenienie wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych - co nie miało miejsca i skutkowało błędnym ustaleniem - a to powieleniem za organem I instancji - stanu faktycznego a tym samym wydaniem wadliwego rozstrzygnięcia;
a) art. 9 k.p.a. albowiem organ pierwszej instancji pomimo posiadania wszystkich dokumentów w żadnym etapie rejestracji, wydawania decyzji nie udzielił mi należytych i wyczerpujących informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
b) art. 171 § 1 Kodeksu pracy poprzez uznanie, że ekwiwalent pieniężny wypłacany z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego jest tożsame z podleganiem ubezpieczeniem społecznym które skutkować winno nie przyznaniem mi statusu osoby bezrobotnej.
c) art. 2 pkt 2 lit. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez niezasadne przyjęcie, iż wypłacony ekwiwalent za niewykorzystany urlop jest ubezpieczeniem społecznym w myśl ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych kiedy sama ta ustawa stoi na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, stan cywilny oraz stan rodzinny - art. 2 a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
d) art. 6, art. 7, art. 10 § 1, art. 11, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. - przez naruszenie zasady praworządności, zaniechanie podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, pominięcie słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, jak również niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i zupełnie dowolne ustalenie, które nie pozwalało na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy, a w szczególności: - przyjęcie, iż w analogicznych stanach faktycznych (wypłacenie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy) odmiennie można traktować pracownika zatrudnionego w kraju lub w innym kraju Unii Europejskiej, - przyjęcie, iż wypłata ekwiwalentu w formie innej niż pieniężna jest podleganiem "ubezpieczeniu społecznemu na podstawie odrębnych przepisów" o którym mowa w literze I pkt 2 artykułu 2 ustawy o promocji zatrudnienia, - zaniechaniu uwzględnienia okoliczności sprawy i przyznania mi statusu osoby bezrobotnej (gdyby przyjąć za zasadne stanowisko organu) z dniem 24 listopada 2023 r.
e) art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez dowolną w miejsce swobodnej oceny dowodów skutkujących błędnym, sprzecznym z treścią dowodów ich zinterpretowaniem, a w związku z tym nieprzydanie im odpowiedniego znaczenia i oparcie rozstrzygnięcia na własnych, niepopartych dowodami hipotezach, stojących w sprzeczności z treścią dowodów zgromadzonych w sprawie, a także niezebranie pełnego, kompletnego materiału dowodowego pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie czego przejawem jest chociażby uznanie, że istniały podstawy do wznowienia postępowania a w sprawie pojawiły się nowe okoliczności nie znane wcześniej organowi administracyjnemu, rozstrzygającemu sprawą kiedy z dokumentów postępowania wynika rzecz odwrotna. Organ pierwszej instancji znał dokumenty z których wynika, że przyznano mi "kompensatą urlopową".
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Przeprowadzona bowiem w niniejszej sprawie kontrola według wyżej wskazanych kryteriów wydanych w niej decyzji nie wykazała, by tkwiły w nich wady skutkujące stwierdzeniem ich nieważności, czy wznowieniem postępowania.
Sąd dopatrzył się jednakże naruszeń przepisów postępowania, oraz przepisów prawa materialnego, które skutkowałyby uchyleniem kontrolowanych decyzji.
Przedmiotem kontroli w rozpatrywanej sprawie są decyzje organów wydane we wznowionym postępowaniu. Determinuje to także ocenę Sądu, czy w ogóle prawidłowo doszło do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją, a wskutek tego do uchylenia ostatecznej decyzji i orzeczenia na nowo –o odmowie przyznania jej statusu osoby bezrobotnej od dnia 23 listopada 2023 r.
Zdaniem organów przesłankę wznowieniową, która zaistniała, stanowił art. 145 § 1 pkt. 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), "W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: (...) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję."
Wskazana przesłanka do wznowienia dotyczy zatem istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie mogły być znane organowi, który wydał decyzję (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 986/09, LEX nr 746382) Przy ocenie tej przesłanki wznowienia postępowania najistotniejszym warunkiem jest istnienie tych okoliczności i dowodów w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. Jeżeli okoliczności te i dowody powstały po dacie wydania ostatecznej decyzji, nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia, lecz będą stanowić podstawę wszczęcia postępowania w nowej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2970/19, LEX nr 3071724: "Aby dana okoliczność (dowód) mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania, musi on istnieć w dacie wydania decyzji ostatecznej. Co za tym idzie nie będą stanowiły takiej podstawy okoliczności lub dowody, które powstały (zostały wytworzone) po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy").
Patrząc przez ten pryzmat na działania organów zwrócić należy uwagę, że skarżąca twierdzi, że w dniu rejestracji skarżącej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnowie - Filia w Ż. – skarżąca nie wypełnia żadnego wniosku, zgłosiła to jedynie ustnie i załączyła świadectwa pracy oraz pasek wynagrodzenia za listopad, na którym widnieje, że otrzymała ekwiwalent za urlop w wysokości 70,56 euro, za półtorej dnia, tj. compensacion vacaciones.
Sąd z urzędu stwierdził dokonując kwerendy akt administracyjnych, że istotnie tego rodzaju dokument znajduje się w aktach sprawy, ale przy odwołaniu skarżącej od decyzji pierwszoinstancyjnej, wydanej we wznowionym postępowaniu. Wprawdzie nie ma na nim prezentaty urzędu pracy rejestracji skarżącej jako bezrobotnej, jednak jej twierdzenia, podniesione na rozprawie w dniu 20 listopada 2024 r. (vide: protokół z rozprawy; k. 27 akt sądowych), znajdują potwierdzenie w treści wskazanego odwołania, w której skarżąca wskazała, że: "Przedstawiłam też dowód wypłaty wynagrodzenia – R. de S. Dokument ten pokazuje w jakich okresach otrzymywałam wynagrodzenie, a więc w jakich okresach pozostawałam w stosunku pracy", a dalej, że: "widać więc wyraźnie, iż dokładając należytej staranności przedłożyłam wszystkie dokumentu przy rejestracji jako osoba bezrobotna i według stanu mojej wiedzy popartej dokumentami stosunek pracy na dzień 23.11.2023 r. ustał".
Wobec powyższego, zdaniem Sądu, potrzeba eliminacji decyzji wadliwych nie jest wartością bezwzględną i jest możliwa tylko w wypadku ścisłego wypełnienia przesłanek nadzwyczajnego wzruszenia decyzji ostatecznych. Organy administracji nie mają podstaw do wznowienia postępowania z urzędu, w dodatku na niekorzyść strony, gdy nie sposób mówić o ujawnieniu nowego dowodu lub nowej okoliczności. Skoro wznowienie postępowania jest nadzwyczajną procedurą kontroli decyzji ostatecznych, a zarazem wyjątkiem od zasady trwałości decyzji administracyjnej wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., to nie można w tym trybie otwierać możliwości uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, w zakresie, w jakim organ mógł i powinien je przeprowadzić, wydając decyzje, gdyż nie można wówczas uznać okoliczności niewyjaśnionych przez organ za okoliczność nieznaną temu organowi w dacie wydania decyzji.
Za nowy dowód lub okoliczność w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu, ocena znanych wówczas temu organowi dowodów i faktów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a jedynie odmienna ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego. Natomiast pojęcie "wyjdą na jaw" oznacza takie dowody, co do których istnienia organ nie posiadał wiedzy. Nie można przyjąć, że dany dowód lub okoliczność były nieznane organowi, który wydał decyzję, jeżeli wynikały one z materiałów będących w dyspozycji tego organu.
Sąd uznał zatem, że powyższe okoliczności, które zostały następnie zawarte w piśmie z dnia 14 marca 2024 r., znak: KS.570.5418.2023, skierowanym do urzędu pracy, iż hiszpańska instytucja właściwa potwierdziła okresy zatrudnienia i ubezpieczenia skarżącej na terenie Hiszpanii od dnia 27 marca 2022 r. do dnia 31 października 2022 r. oraz od dnia 20 marca 2023 r. do dnia 21 listopada 2023 r., a także innego okresu, który jest okresem ubezpieczenia (od dnia 22 listopada 2023 r. do dnia 23 listopada 2023 r.), nie można było uznać, za nowe dowody lub nowe okoliczności faktyczne w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zważywszy również i na to, że wynikały one z dokumentów będących w dyspozycji organu, zostały wprawdzie potwierdzone w dokumencie wytworzonym po dacie ostatecznej decyzji, ale nie zostały wyjaśnione w dniu rejestracji skarżącej.
Nawet jeżeli by uznać, że co do zasady, jak stwierdził to NSA w wyroku z dnia 11 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1752/21, że: "Podleganie obowiązkowi ubezpieczenia społecznego stanowi o braku wypełnienia warunków pozwalających na uznanie za osobę bezrobotną, a tym samym następcze ustalenie, że wnioskujący o przyznanie tegoż statusu był w chwili rejestracji objęty ubezpieczeniem społecznym z tytułu wypłacanego w innym państwie zasiłku dla bezrobotnych, niewątpliwie stanowi nową, istotną okoliczność w sprawie, nieznaną organowi w chwili wydania decyzji, uprawniającą do wznowienia postępowania.", to treść art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. I ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2024 r., poz. 475 ze zm., zwanej dalej ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy), nie stanowi, że podleganie ubezpieczeniu społecznemu zachodzi wówczas, gdy obejmuje łączne podleganie wszystkim rodzajom ubezpieczenia. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. I ustawy o promocji zatrudnienia, status bezrobotnego może otrzymać osoba, która nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników.
Podnieść należy z całą mocą za NSA, że przepis ten jest sformułowany w sposób jednoznacznie powołujący się na liczbę pojedynczą przy określeniu ubezpieczenia, które powoduje, że określona osoba nie może być uznana za bezrobotną. "Zgodnie z jego brzmieniem jeżeli osoba wnioskująca o przyznanie jej statusu bezrobotnego podlega jedynemu z rodzajów ubezpieczeń społecznych, określonych w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121 z późn. zm.) - nie może być uznana za bezrobotną." Art. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 497, zwanej dalej ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych) określa cztery rodzaje ubezpieczeń społecznych (ubezpieczenie emerytalne, ubezpieczenia rentowe, ubezpieczenie w razie choroby i macierzyństwa oraz ubezpieczenie z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych). Podleganie jedynie tym rodzajom ubezpieczeń, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników, stanowi o niespełnieniu jednego z warunków do nabycia statusu osoby bezrobotnej.
Również wykładnia funkcjonalna wskazuje, że art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. I ustawy o promocji zatrudnienia wyklucza możliwość przyjęcia stanowiska, że tylko łączne podleganie wszystkim ubezpieczeniom oznacza, że nie można danej osobie przyznać statusu bezrobotnego. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przesłanką uznania danej osoby za bezrobotną jest gotowość do podjęcia zatrudnienia. Takie rozwiązanie oznacza, więc, że "dokonując tego wyłączenia, ustawodawca zakłada, iż nie tylko koliduje ona z przejawianiem gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, lecz także zwykle stanowi źródło wystarczających dochodów" (Z. Góral, Komentarz do ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Komentarz do art. 2, LEX t.2.12). Bycie ubezpieczonym wskazuje bowiem na wystąpienie pewnej przeszkody o charakterze trwałym - powodującej niemożność podjęcia zatrudnienie, stosowanie do wymagań określonych w art. 2 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Nadto wskazuje na sytuację, w której określona osoba posiada źródło dochodów, które nie powinno być dublowane przez świadczenia wypłacane na podstawie ustawy o promocji zatrudnienia.
W ocenie Sądu właściwa wykładnia przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. I wymaga uwzględnienia wybranych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Powtórzyć należy stanowisko WSA w Krakowie z dnia 21 października 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 807/21; LEX nr 3254104, że: "Wykładnia systemowa umożliwia ustalenie, w jakich przypadkach osoba ubiegająca się o uzyskanie statusu bezrobotnego lub osoba, która ma utracić ten status podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o którym mowa w tym przepisie. Przykładowo zgodnie z przepisem art. 6 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są: 1) pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów (...). Następnie zgodnie z przepisem art. 8 ust. 1 tej ustawy za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy (...). Istotną jest także treść przepisu art. 13 ustawy stanowiącą, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: 1) pracownicy - od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku (...)." Wobec powyższego organy winny uwzględnić relację, jaka istnieje pomiędzy obowiązkiem podlegania ubezpieczeniu społecznemu, a w tym przypadku z zatrudnieniem.
W orzecznictwie sądów administracyjnych słusznie przyjęto, że "obowiązkowe ubezpieczenia społeczne powstają przy tym z mocy prawa, z chwilą nawiązania stosunku pracy, a nie z momentem zgłoszenia pracownika do tychże ubezpieczeń. Nawiązanie stosunku pracy skutkuje równoległym powstaniem stosunku ubezpieczenia. Obydwa te stosunki, jakkolwiek mają inne cele, to wzajemnie się uzupełniają i zabezpieczają pracownika materialnie - pierwszy, na co dzień, drugi, na wypadek zdarzeń losowych. Stosunek pracowniczego ubezpieczenia społecznego jest więc konsekwencją stosunku pracy i jako taki ma charakter wtórny" (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 listopada 2018 r., sygn. II SA/Po 819/18, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Także w orzecznictwie sądów powszechnych wyrażono pogląd, że "nawiązanie stosunku pracy skutkuje równoległym powstaniem stosunku ubezpieczenia. Stosunek ubezpieczenia społecznego pracowniczego jest konsekwencją stosunku pracy i jako taki ma charakter wtórny. Ubezpieczenie społeczne w tym znaczeniu nie może bowiem istnieć bez stosunku pracy" (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt III AUa 640/17, opublikowany w portalu orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Poznaniu).
Zasadne jest zatem stwierdzenie, że organy pominęły wadliwie treść przepisu art. 13 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wskazany przepis statuuje normę prawną, z której wynika, że okres ubezpieczenia społecznego związanego ze stosunkiem pracy, jest każdorazowo tożsamy z okresem zatrudnienia. Wynika z tego, że nie może istnieć rozbieżność czasowa pomiędzy tymi okresami.
Nadto, należy uwzględnić okoliczność, że niedopuszczalną byłaby taka wykładnia omawianych przepisów, która skutkowałaby przyjęciem, iż w przypadku opóźnienia z płatnością świadczeń pracowniczych i związanym z tym przesunięciem w czasie płatności składek z tytułu ubezpieczenia społecznego, następowałoby różnicowanie sytuacji prawnej osób podlegających wcześniejszemu zatrudnieniu, w kontekście uzyskania pomocy państwa w zwalczaniu bezrobocia. Te osoby, którym wypłacono świadczenia pracownicze i odprowadzono składki z tytułu ubezpieczenia społecznego w okresie zatrudnienia - po wygaśnięciu stosunku pracy lub jego rozwiązaniu mogłyby uzyskać status bezrobotnego; natomiast te osoby, co do których realizacja wskazanych obowiązków następowałaby z opóźnieniem - traciłyby ten status z przyczyn od siebie niezależnych. Tego rodzaju wykładnia pozostawałaby w sprzeczności z wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa.
Wykładnia przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. I ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy winna też uwzględniać cele, które legły u podstaw uchwalenia ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W art. 1 ust. 1 ustawy ustawodawca wskazał, że ustawa określa zadania państwa w zakresie promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia oraz aktywizacji zawodowej. W kontekście niniejszej sprawy należy również uwzględnić czemu ma m.in. służyć status osoby bezrobotnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrócono uwagę, że " (...) ważnym elementem ustawowej definicji osoby bezrobotnej jest pozostawanie w pełnej i rzeczywistej gotowości do podjęcia zatrudnienia. Przyczyną utraty statusu osoby bezrobotnej nie powinno być więc wykonywanie jakiejkolwiek pracy, ale tylko takiej, która koliduje z gotowością do podjęcia pracy w pełnym wymiarze" (por. wyrok NSA z dnia 25 lipca 2018 r., sygn. I OSK 1020/18, opubl. CBOSA).
Z akt sprawy niezbicie wynika, że stosunek pracy skarżącej w Hiszpanii wygasł lub został rozwiązany z dniem 21 listopada 2023 r. Zdaniem więc Sądu, orzekające w niniejszej sprawie organy administracyjne nie wykazały w sposób przekonywujący i prawidłowy, że skarżąca winna utracić status bezrobotnego w dacie 23 listopada 2023 r., a więc od daty, która została ustalona w decyzji ostatecznej z dnia 23 listopada 2023 r., znak: FŻ.090908/0003/2023/IŻ, Prezydenta Miasta Tarnowa.
Kontrolowane decyzje, wydane we wznowionym postępowaniu są więc wadliwe, bo zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania – artykułów: 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 i 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 149 § 2 k.p.a. – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem przepisów prawa materialnego – art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. I ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co daje podstawę, wobec postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i 135 P.p.s.a. do uchylenia tych decyzji.
Z powyższych względów skarga musiała odnieść zamierzony skutek.
W ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny wziąć pod uwagę stanowisko Sądu co do zaistnienia przesłanki do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej, w świetle postanowień art. 153 P.p.s.a. i rozważyć, czy w związku z tym nie zaistniały podstawy do umorzenia postępowania wznowieniowego, skoro do jego uruchomienia już doszło.
W tym stanie sprawy, uznając, że skarga jest usprawiedliwiona, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł, jak w sentencji wyroku.