III SA/Kr 1220/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2019-01-24
NSAnieruchomościŚredniawsa
rozgraniczenie nieruchomościprawo geodezyjnepostępowanie administracyjnesąd administracyjnygranice działekdroga gminnaposiadanie samoistnespór graniczny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o umorzeniu postępowania o rozgraniczenie nieruchomości i przekazaniu sprawy do sądu powszechnego, uznając prawidłowość działań organów administracji.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję SKO utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy o umorzeniu postępowania o rozgraniczenie nieruchomości i przekazaniu sprawy do sądu powszechnego. Skarżący kwestionowali prawidłowość wszczęcia postępowania z urzędu oraz sposób jego prowadzenia. Sąd administracyjny uznał, że organy prawidłowo umorzyły postępowanie administracyjne i przekazały sprawę do sądu powszechnego, ponieważ nie udało się ustalić przebiegu spornej granicy na podstawie zebranych dowodów, a strony nie zawarły ugody.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. N. i J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy o umorzeniu postępowania o rozgraniczenie nieruchomości i przekazaniu sprawy do rozpatrzenia sądowi powszechnemu. Skarżący zarzucali organom naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym wszczęcie postępowania z urzędu bez podstawy prawnej oraz brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Sąd administracyjny, analizując stan faktyczny i prawny, stwierdził, że organy administracji prawidłowo oceniły, iż w sprawie istnieje spór graniczny, który nie mógł zostać rozstrzygnięty w postępowaniu administracyjnym. Brak było bowiem możliwości ustalenia przebiegu granicy na podstawie zebranych dowodów (mapa ewidencyjna okazała się niewystarczająca), a strony nie zawarły ugody. W takiej sytuacji, zgodnie z przepisami Prawa geodezyjnego i kartograficznego, organ administracji był zobowiązany do umorzenia postępowania i przekazania sprawy sądowi powszechnemu. Sąd odniósł się również do kwestii dopuszczalności wszczęcia postępowania z urzędu przez gminę, uznając, że w okolicznościach sprawy (droga gminna we władaniu gminy) było to uzasadnione interesem społecznym. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów dotyczących wyłączenia organu od prowadzenia postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Tak, postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości może być przeprowadzone z urzędu, jeżeli brak jest wniosku strony, a potrzeby gospodarki narodowej lub interes społeczny uzasadniają jego przeprowadzenie. W okolicznościach sprawy, gdzie droga gminna była we władaniu gminy, wszczęcie postępowania z urzędu było uzasadnione interesem społecznym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zasada wszczynania postępowania rozgraniczeniowego na wniosek strony jest dopuszczalna w wyjątkach wskazanych w art. 30 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. W przypadku drogi gminnej we władaniu gminy, interes społeczny uzasadniał wszczęcie postępowania z urzędu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo geodezyjne i kartograficzne art. 30 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Prawo geodezyjne i kartograficzne art. 33 § ust. 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § par. 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 24 § § 1 pkt 2 i 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną art. 73 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną

ustawa o drogach publicznych art. 19 § ust.2 pkt 4

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

ustawa o drogach publicznych art. 2 § ust. 1 pkt 1 - 4

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

ustawa o drogach publicznych art. 7 § ust. 2 i 3

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

ustawa o drogach publicznych art. 8 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawidłowość wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego z urzędu przez gminę ze względu na interes społeczny. Legitymacja gminy jako samoistnego posiadacza do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Brak obowiązku wyłączenia wójta od prowadzenia postępowania, gdy stroną jest gmina. Prawidłowość umorzenia postępowania administracyjnego i przekazania sprawy sądowi powszechnemu z powodu braku możliwości ustalenia przebiegu granicy. Niezależność zastosowania art. 73 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną od wyroku sądu powszechnego w sprawie o ochronę posiadania.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 30 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego poprzez wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego z urzędu pomimo braku zachodzenia ku temu przesłanek. Naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zebrania materiału dowodowego. Naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez przyznanie przymiotu strony Gminie R, która nie ma interesu prawnego. Naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez brak umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. Naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez działanie naruszające zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Naruszenie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez brak jego zastosowania.

Godne uwagi sformułowania

"potrzeby gospodarki narodowej" uznać należy za anachronizm posiadacz samoistny jest podmiotem legitymowanym do zainicjowania postępowania rozgraniczeniowego nie każda zatem droga spełniająca funkcję ciągu komunikacyjnego, może być uznana za drogę publiczną w sytuacji, gdy nie zawarto ugody i gdy zebrane dowody nie dawały podstaw do ustalenia przebiegu granicy (...) organy nie mogły podjąć innego rozstrzygnięcia, jak tylko umorzyć postępowanie administracyjne i przekazać sprawę do rozpoznania sądowi powszechnemu.

Skład orzekający

Halina Jakubiec

przewodniczący

Janusz Bociąga

sędzia

Janusz Kasprzycki

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego z urzędu przez gminę, legitymacji procesowej samoistnego posiadacza, braku wyłączenia organu gminy oraz prawidłowości umorzenia postępowania administracyjnego i przekazania sprawy sądowi powszechnemu w przypadku braku możliwości ustalenia granicy."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz interpretacji przepisów dotyczących dróg publicznych i nabycia nieruchomości na podstawie przepisów wprowadzających reformę administracyjną. Klauzule generalne jak 'interes społeczny' mogą być różnie interpretowane w zależności od stanu faktycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego problemu rozgraniczenia nieruchomości, który jest częsty w praktyce prawniczej. Wyjaśnia wątpliwości dotyczące wszczęcia postępowania z urzędu przez gminę oraz legitymacji procesowej posiadacza samoistnego.

Gmina wszczęła postępowanie rozgraniczeniowe z urzędu – czy miała do tego prawo?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 1220/18 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2019-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-12-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Janusz Kasprzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Sygn. powiązane
I OSK 1947/19 - Wyrok NSA z 2022-10-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 2101
Art. 30 ust. 1 i 33  ust. 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 2096
Art. 7, 77 par. 1, 80, 107  par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
|Sygn. akt III SA/Kr 1220/18 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 stycznia 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Halina Jakubiec, Sędziowie: WSA Janusz Bociąga, WSA Janusz Kasprzycki (spr.), Protokolant: Tomasz Famulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2019 r., sprawy ze skargi M. N. i J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 września 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o rozgraniczenie nieruchomości i przekazaniu z urzędu sprawy do rozpatrzenia sądowi powszechnemu skargę oddala.
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez M. N. i J. N. (dalej skarżący) decyzją z dnia 19 września 2018 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) w zw. z art. 34 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne o kartograficzne (t. jedn., Dz. U. z 2017r, poz. 2101 ze zm., zwanej dalej Prawem geodezyjnym i kartograficznym), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r., nr [...] orzekającej w pkt l o umorzeniu postępowania o rozgraniczenie nieruchomości położonych na terenie wsi S, Gmina R, w części dotyczącej spornej granicy pomiędzy nieruchomością oznaczoną w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka ewid. nr [...], obręb: [...] S, zapisaną w operacie ewidencji gruntów i budynków pod jednostką rejestrową: [...] jako władanie (na zasadzie posiadania samoistnego) Gminy R, a nieruchomościami oznaczonymi w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działki ewid. nr: [...], [...] i [...], obręb: [...] S, stanowiącymi własność: J. N., s. A. i J. oraz żony M. N., c. F. i J., objęte księgami wieczystymi [...] i [...], prowadzonymi przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych, sporny odcinek granicy, wskazują punkty graniczne (ustalone przez geodetę na podstawie dokumentów), oznaczone w dokumentacji geodezyjnej z rozgraniczenia literami: L-M-N-0-P-R-S-T-U-W-Y-Z oraz w pkt 2 orzekającej o przekazaniu z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu sporną sprawę graniczną dotyczącą ustalenia przebiegu granicy na wymienionym w pkt l odcinku.
Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego:
Wójt Gminy R w decyzji z dnia [...] 2018 r., nr [...] wskazał, że w dniu [...] 2017 r. postanowieniem, znak: [...], wszczął z urzędu postępowanie rozgraniczeniowe mające na celu ustalenie przebiegu granicy nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka ewid. nr [...], położona w S, gm. R, zapisana w operacie ewidencji gruntów i budynków pod jednostką rejestrową: [...] jako władanie (na zasadzie posiadania samoistnego) Gminy R, od nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki ewidencyjne nr: [...], [...], [...], objęte księgą wieczystą [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych oraz od nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków jako działki ewid. nr: [...], [...] i [...], stanowiące własność J. N. i żony M. N., objęte księgami wieczystymi [...] i [...], prowadzonymi przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych oraz jednocześnie upoważnił mgr inż. R. R. - geodetę uprawnionego (nr upr. [...]), do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych na gruncie.
Wójt Gminy R wydał w dniu [...] 2017 r. dwie decyzje częściowe dotyczące ww. sprawy.
Pierwsza z nich o znaku [...] orzekała o rozgraniczeniu nieruchomości położonych na terenie wsi S Gmina R, poprzez zatwierdzenie ustalonych granic rozgraniczanych w niniejszym postępowaniu administracyjnym nieruchomości, w części dotyczącej granic pomiędzy nieruchomością oznaczoną w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka ewid. nr [...], a nieruchomością oznaczoną w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działki ewid. nr [...], nr [...] i nr [...].
Druga decyzja orzekała o umorzeniu w części postępowania rozgraniczeniowego, w zakresie ustalenia przebiegu granicy nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka ewid. nr [...], położona w S, gm. R, od nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków jako działki ewidencyjne nr: [...], [...] i [...], stanowiące własność skarżących.
Decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2017 r., znak: [...], a sprawa została przekazana organowi l instancji do ponownego rozpoznania.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wójt Gminy R wydał wskazaną na wstępie decyzję z dnia [...] 2018 r., nr [...] o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniu z urzędu postępowania do rozpatrzenia sądowi powszechnemu.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że podczas czynności geodezyjnych w dniu 13 czerwca 2017 r., obecne były strony postępowania, reprezentowane przez pełnomocników. Dokumentacja sporządzona przez geodetę wskazuje, że na rozprawie ustalony został przebieg linii granicznej pomiędzy działką ewid. nr [...], a działkami ewid. nr: [...], [...] oraz częścią działki ewid. nr [...]. Nie doszło natomiast do ustalenia granicy pomiędzy działką ewid. nr [...], a działkami ewid. nr: [...], [...] i [...]. Wskazane w terenie na podstawie zebranych dowodów, (tj. mapy ewidencji gruntów w skali 1:2880 obrębu S - arkusz nr 9), przez geodetę upoważnionego punkty graniczne, zostały oznaczone na szkicu granicznym literami L-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z. Okazany przebieg linii granicznej i punktów granicznych, został potwierdzony i zaakceptowany przez pełnomocników Gminy R. Na przebieg granicy wzdłuż wyznaczonych punktów granicznych nie wyrazili natomiast zgody właściciele działek ewid. nr: [...], [...] i [...], skarżący wraz ze swoim pełnomocnikiem, którzy stwierdzili, że przebieg granicy na odcinku A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K stanowi granicę pomiędzy działkami ewid. nr: [...], [...], [...], a działkami ewid. nr: [...], [...] i [...]. Zgodnie z przedstawionym przez nich stanowiskiem, punkty oznaczone literami L-M-N-0-P-R-S-T-U-W-Y-Z, zlokalizowane są na nieruchomościach będących ich własnością, a działka ewid. nr [...], stanowiąca drogę, kończy swój bieg na odcinku łączącym punkty graniczne oznaczone literami K – L. Strony nie zawarły ugody przed geodetą. Geodeta upoważniony naniósł na szkicu granicznym ustalone przez siebie na podstawie zgromadzonych dokumentów punkty graniczne, oznaczając je literami: A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z. Ponadto na szkicu granicznym geodeta zaznaczył granicę określoną w oparciu o obecny stan istniejący na gruncie (stan użytkowania), przedstawiając ją linią przerywaną, łączącą punkty o numerach: [...] – [...] – [...] – [...] – [...] – [...] – [...] – [...] – [...] – [...] – [...] – [...] – [...] – [...] –[...] – [...] – [...] – [...] – [...] – [...].
W dniu 28 lipca 2017 r. odbyła się druga rozprawa graniczna, a podjęte w tym dniu czynności miały na celu ustalenie dalszej części granicy pomiędzy działką ewid. nr [...] stanowiącą drogę, a działką ewid. nr [...]. Z przedłożonej dokumentacji wynika, że na rozprawie ustalone zostało położenie punktów granicznych oraz przebieg linii granicznej pomiędzy dalszą częścią działki ewid. nr [...] i działki ewid. nr [...] (od ustalonego w dniu 13 czerwca 2017 r. punktu K do drogi powiatowej oznaczonej jako działka ewid. Nr [...]). Granica ta została ustalona na podstawie zebranych dowodów, tj. mapy ewidencji gruntów w skali 1:2880 obrębu S (arkusz nr 9) oraz protokołu z ustalenia przebiegu granic z operatu podziałowego [...] z dnia 4 kwietnia 2016 r. Ustaloną część granicy, na szkicu granicznym oraz mapie uzupełniającej z rozgraniczenia nieruchomości, stanowi linia łącząca punkty oznaczone: K-1-2-3-4-5. Właściciele działek ewid. nr: [...], [...], [...] oraz przedstawiciel Gminy R, okazaną część granicy przyjęli bez zastrzeżeń, co potwierdza podpisany przez strony protokół graniczny. Obecni na rozprawie skarżący wraz ze swoim przedstawicielem - adwokatem S. G. - nie wnieśli uwag do położenia punktów oznaczonych literami K - L oraz podtrzymali swoje stanowisko, przedstawione na rozprawie w dniu 13 czerwca 2017 r, że działka ewid. nr [...], kończy swój bieg we wskazanych punktach K-L.
W ocenie organu I instancji w wyniku wszystkich przeprowadzonych czynności geodezyjnych, doszło do ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działką ewid. nr [...], a działkami ewid. nr: [...], [...] i [...], którą to granicę na mapie uzupełniającej z rozgraniczenia nieruchomości stanowi linia łącząca punkty oznaczone numerami: A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-I-2-3-4-5 i w tej części została ona zatwierdzona na podstawie odrębnej decyzji częściowej (decyzja Wójta Gminy R z dnia 21 listopada 2017 r., znak: [...]).
Organ ponownie uznał, że w trakcie postępowania nie doszło natomiast do ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działką ewid. nr [...], a działkami ewid. nr: [...], [...] i [...].
Wskazany przez upoważnionego geodetę, na podstawie mapy ewidencji gruntów obrębu S (arkusz 9) odcinek granicy, wyznaczony przez punkty graniczne oznaczone w dokumentacji geodezyjnej z rozgraniczenia literami: L - M -N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z, nie został zaakceptowany przez skarżących, którzy uznają, że wskazane punkty graniczne są zlokalizowane na działkach ewid. nr: [...], [...] i [...], będących ich własnością i nie stanowią one granicy pomiędzy tymi działkami, a działką ewid. nr [...] (drogą gminną), która kończy swój bieg na odcinku oznaczonym literami: K-L, określającym jej południową granicę. Z tak przedstawionym stanowiskiem skarżących nie zgodzili się przedstawiciele Gminy R, akceptując jednocześnie przebieg granicy wskazany przez geodetę.
Organ zaznaczył, że sama mapa ewidencji gruntów nie może stanowić podstawy do wydania decyzji w sprawie zatwierdzenia granicy pomiędzy działką ewid. nr [...], a działkami ewid. nr: [...], [...] i [...]. Zdaniem organu, skala obowiązującej w obrębie S mapy ewidencji gruntów, nie gwarantuje wskazania punktów granicznych z właściwą dokładnością. Nawet jeśli odpowiednio skalibrowana mapa ewidencji gruntów współgra ze szczegółami terenowymi oraz z mapą zasadniczą, wyznaczone na jej podstawie punkty graniczne (przy braku ich współrzędnych), mogą być obarczone błędami i nie dają pewności wyznaczenia przebiegu granicy całkowicie zgodnego ze stanem faktycznym. W związku z brakiem innych dowodów, dających możliwość dokładnego ustalenia punktów granicznych, w świetle braku akceptacji wskazanych przez geodetę punktów granicznych przez właścicieli działek ewid. nr: [...], [...] i [...], granica ta nie może zostać zatwierdzona w trybie decyzji administracyjnej.
Wobec powyższego, postępowanie należało umorzyć i z urzędu przekazać sprawę do rozpatrzenia sądowi powszechnemu.
W odwołaniu od ww. decyzji, skarżący podnieśli zarzuty naruszenia:
- art. 30 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego poprzez wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego z urzędu pomimo braku zachodzenia ku temu przesłanek określonych w tym przepisie,
- naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa,
- naruszenie artykułów: 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy na skutek braku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, poprzez brak uzasadnienia, które fakty organ uznał za udowodnione, a wszystko w przedmiocie ustalenia stanu prawnego działki ewid. nr [...], w tym w szczególności jej właściciela, jak również całkowite pominięcie w uzasadnieniu decyzji przesłanek z art. 30 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego,
naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez przyznanie przymiotu strony Gminie R, choć nie ma ona interesu prawnego w niniejszym postępowaniu rozgraniczeniowym, jak również brak przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego w przedmiocie ustalenia właściciela działki ewid. nr [...],
naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez brak umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania, które nie zostało wszczęte na wniosek strony, a nie zachodziły przesłanki do jego wszczęcia z urzędu,
naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez działanie naruszające zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz jej emanację, jaką jest poszanowanie kultury administrowania poprzez wykorzystanie przez organ wydający decyzję braku przewidzianego prawem wyłączenia tegoż organu od załatwiania spraw Gminy, której jest Wójtem, a w konsekwencji rozstrzygnięcie sprawy, co do której Gmina R nie ma interesu prawnego, a wyłącznie interes faktyczny, do tego z rażącym naruszeniem prawa, które zostało wskazane wyżej.
Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia SKO podniosło, że zgromadzone w sprawie dokumenty nie dały podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości objętych zaskarżoną decyzją.
Wśród dokumentów znajdujących się w dyspozycji organu znajdowała się tylko mapa ewidencji gruntów w skali 1:2880, która w świetle zaistniałego sporu granicznego nie stanowiła wystarczającego dowodu do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości objętych zaskarżoną decyzją, gdyż na jej podstawie nie można było jednoznacznie ustalić przebiegu spornych granic.
W ocenie Kolegium między stronami prowadzonego postępowania rozgraniczeniowego nadal istnieje spór graniczny wynikający z odmiennego zapatrywania stron, co do przebiegu granicy i zasięgu praw właścicielskich.
Natomiast unormowania zawarte w art. 33 Prawa geodezyjnego i kartograficznego wskazują, że decyzja o rozgraniczeniu możliwa jest tylko w sytuacjach, gdy przebieg granicy można ustalić na podstawie dokumentów wymienionych w art. 31 ust. 2 ustawy lub zgodnych oświadczeń stron. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotny jest fakt, że strony postępowania nie złożyły zgodnego oświadczenia w kwestii przebiegu granic, nie zawarto ugody oraz nie doszło do ustalenie przebiegu granicy na podstawie zebranych dowodów.
W sytuacji, gdy znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej są niewystarczające lub ze sobą sprzeczne i brak jest zgodnego oświadczenia, co do przebiegu granicy organ administracji winien umorzyć postępowanie administracyjne i przekazać sprawę do rozpoznania sądowi powszechnemu.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania, Kolegium wskazało, że organ wykonawczy gminy, co do zasady nie podlega wyłączeniu od rozpatrywania spraw, w których stroną jest ta gmina. Organ administracji publicznej traci zdolność do prowadzenia postępowania administracyjnego tylko w przypadku, gdy stroną tego postępowania jest osoba fizyczna będąca obsadą personalną organu administracji publicznej właściwego do prowadzenia postępowania lub jej małżonek oraz krewni i powinowaci do drugiego stopnia, osoby związane z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; lub osoba: zajmująca stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia; albo osoby pozostające z nimi w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a.
Dalej Kolegium wskazało, że brak jest podstaw do uznania dopuszczalności stosowania przepisów o wyłączeniu pracownika do piastuna organu administracji publicznej w przypadku, gdy realizuje kompetencje na zasadzie uprawnienia. Użyte w art. 24 k.p.a. pojęcie "pracownik organu" nie obejmuje swym znaczeniem osoby będącej personalną obsadą organu. Oznacza to, że osoba piastująca funkcję organu administracji publicznej - co do zasady nie podlega wyłączeniu w trybie przypisanym pracownikom organu. Przepisy o wyłączeniu pracownika organu administracji publicznej można stosować tylko w przypadku, gdy osoba będąca obsadą personalną organu jest stroną postępowania, a zatem gdy jej, jako osoby fizycznej, dotyczy sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego.
W rozpatrywanej sprawie nie zachodzi żadna okoliczność, która stanowiłaby przesłankę do wyłączenia Wójta Gminy R od rozpatrywania sprawy.
Zdaniem Kolegium w sprawie dopuszczalne było wszczęcie postępowania z urzędu. Obowiązujące przepisy prawa dopuszczają wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego na wniosek strony lub z urzędu. Zgodnie z art. 30 ust. 1 i 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego Wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony (ust. 1). Postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości przeprowadza się z urzędu przy scaleniu gruntów, a także jeżeli jest brak wniosku strony, a potrzeby gospodarki narodowej lub interes społeczny uzasadniają przeprowadzenie rozgraniczenia (ust.2).
Cytowany przepis wskazuje, że ustawodawca ograniczył uprawnienie organu w zakresie wszczęcia postępowania z urzędu do przeprowadzenia go w ramach postępowania scaleniowego, a także do sytuacji, gdy brak jest wniosku strony, a potrzeby gospodarki narodowej lub interes społeczny uzasadniają przeprowadzenie rozgraniczenia.
Z akt sprawy wynika, że działka ewid. nr [...], stanowi drogę gminną publiczną, ma ona nieuregulowany stan prawny i obecnie znajduje się we władaniu Gminy R na zasadach samoistnego posiadania. Na potwierdzenie faktu zaliczenia powyższej drogi do kategorii dróg gminnych załączono szereg dokumentów jak: uchwała Nr [...] Rady Gminy R z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie opinii Rady Gminy R o aktualizacji dróg gminnych na terenie Gminy R, gdzie w poz. [...] wskazano drogę [...] o nazwie "S", zlokalizowaną na działce ewid. nr [...]. Również w rozporządzeniu Wojewody Nr [...] z dnia 31 grudnia 1998 r., w sprawie zmiany zaliczenia do kategorii dróg gminnych na terenie województwa [...], w pozycji [...] została wskazana droga "S" o numerze [...]. Następnie Uchwałą Nr [...] z dnia 13 października 2005 r. w sprawie nadania numerów dla dróg gminnych na obszarze powiatu [...] w Województwie, Zarząd Województwa nadał drodze "S" numer [...]. Uchwałą Nr [...] z dnia 13 listopada 2008 r. w sprawie zmiany Uchwały Nr [...] Zarządu Województwa z dnia 13 października 2005 r. w sprawie nadania numerów dla dróg gminnych na obszarze powiatu [...] w Województwie Zarząd Województwa nadał nr [...].
Zarządcą tej drogi - stosownie zatem do treści art. 19 ust.2 pkt 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. jedn., Dz. u. 2017 r., poz. 2222), jest ( w niniejszej sprawie) Wójt Gminy R.
Motywem wszczęcia postępowania z urzędu był również fakt, że skarżący prowadzili w obrębie tych nieruchomości prace polowe w roku 2015, kiedy to doszło do zaorania części tej drogi. Wójt Gminy R, jako zarządca dróg gminnych, nie mógł dać przyzwolenia na tego rodzaju sytuację. Gmina R w dniu 21 czerwca 2016 r. skierowała do Sądu Rejonowego pozew o ochronę naruszonego posiadania. Na rozprawie w dniu 28 listopada 2016 r., Sąd rozpatrujący sprawę zasugerował, że w sprawie konieczne jest dokonanie rozgraniczenia nieruchomości, aby ustalić granice przedmiotowych działek.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na ww. decyzję skarżący powtórzyli zarzuty odwołania, dodając zarzut naruszenia art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz.U. z 1998 r., Nr 133, poz. 873 ze zm.) poprzez brak jego zastosowania, a to poprzez traktowanie Gminy R jako właściciela nieruchomości przy braku spełnienia ustawowych przesłanek i braku legitymowania się przez Gminę decyzją Wojewody stwierdzającą nabycie tej własności.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Pismem z dnia 7 stycznia 2019 r. pełnomocnik skarżących adwokat S. G. wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów:
- wyroku Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny z dnia 9 listopada 2018 r., sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem (oddalającego powództwo Gminy R o ochronę posiadania),
- informacji publicznej Wójta Gminy R z dnia 18 grudnia 2018 r. - z uwagi na ich niezbędność do wyjaśnienia istotnych okoliczności w szczególności braku spełnienia przesłanek z art. 30 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, na okoliczność uregulowania przez Gminę własności zaledwie 35 dróg do końca 2015 r. a następnie 55 dróg w kolejnych dwóch latach a mimo to nie złożenia wniosku odnośnie przedmiotowej nieruchomości i niewykonywania żadnych władczych działań ze strony Gminy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola według wyżej wskazanych kryteriów zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że nie naruszają one przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu skutkującym ich uchyleniem.
Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne o kartograficzne (t. jedn., Dz. U. z 2017r., poz. 2101 ze zm., zwanej dalej Prawem geodezyjnym i kartograficznym) wójtowie (odpowiednio burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony.
Jak stanowi natomiast ust. 2 ww. przepisu postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości przeprowadza się z urzędu przy scaleniu gruntów, a także jeżeli jest brak wniosku strony, a potrzeby gospodarki narodowej lub interes społeczny uzasadniają przeprowadzenie rozgraniczenia.
Wykładnia przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego, a w szczególności wskazanych ust. 1 i 2 art. 30 ustawy, prowadzi do wniosku, że zasadą jest wszczynanie postępowania rozgraniczeniowego na wniosek. Wszczęcie postępowania z urzędu jest dopuszczalne jedynie w przypadkach enumeratywnie wskazanych – tj. przy scaleniu gruntów bądź z uwagi na uzasadniające przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego "potrzeby gospodarki narodowej" lub interes społeczny.
Przyznać należy, że takie ujęcie dopuszczalności wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego z urzędu w Prawie geodezyjnym i kartograficznym za pomocą klauzul generalnych, stwarza duży margines swobody interpretacyjnej przy ocenie ich występowania.
Zgodzić się należy z M. Durzyńską, że użyty w treści przepisu art. 30 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego termin "potrzeby gospodarki narodowej" uznać należy za anachronizm (zob. M. Durzyńska, Komentarz do art. 30 w LEX).
Wobec powyższego w ocenie Sądu podlegała kwestia, czy w niniejszej sprawie administracyjnej stanowisko organów, że "interes społeczny" przemawiał za uruchomieniem z urzędu postępowania rozgraniczeniowego w tej sprawie, jest prawidłowe.
Zdaniem Sądu podzielić należy stanowisko organów, że Gmina R posiada przymiot strony w niniejszej sprawie.
Zgodnie ze znajdującym się w aktach administracyjnych wypisem z ewidencji gruntów i budynków Gmina jest władającym działką ewid. nr [...] na zasadach samoistnego posiadania (k. 124; status taki został nadany Gminie na mocy art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b Prawa geodezyjnego i kartograficznego, zgodnie z którym w ewidencji gruntów i budynków w przypadku gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli wykazuje się osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania.).
Gmina tym samym jest zainteresowana w ochronie tego posiadania, której może domagać się również przez rozgraniczenie nieruchomości drogowej z działkami sąsiadującymi.
Przymiot strony Gminy wynika bowiem z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) oraz art. 33 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, stanowiącego, że wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron.
W świetle art. 30 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego Gmina mogła więc uruchomić przedmiotowe postępowanie rozgraniczeniowe.
W wyroku z dnia 20 marca 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny, sygn. akt I OSK 2418/11, dokonał wykładni art. 30 ust. 1 i art. 33 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. NSA wskazał, że posiadacz samoistny jest podmiotem legitymowanym do zainicjowania postępowania rozgraniczeniowego. Zwrócił uwagę, że wprawdzie art. 33 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego używa pojęcia "właściciele nieruchomości", co w świetle wykładni gramatycznej prowadziłoby do stwierdzenia, że jedynie te podmioty mogą być stroną postępowania rozgraniczeniowego, to jednak Kodeks cywilny regulujący kwestie własności i innych praw rzeczowych do nieruchomości przewiduje inne, aniżeli tylko prawo własności tytuły władania nieruchomościami i ochronę w korzystaniu z tych praw. Posłużenie się zatem tylko literalnym brzmieniem art. 33 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego NSA uznał za nieuprawnione zawężenie kręgu podmiotów, mogących domagać się ochrony swego prawa do władania nieruchomością poprzez jej rozgraniczenie z inną. Jeżeli co do zasady prawo żądania rozgraniczenia służy przede wszystkim właścicielowi, zgodnie z art. 33 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, to jednak, mając na uwadze przepisy Księgi drugiej Kodeksu cywilnego - własność i inne prawa rzeczowe, prawo - żądania rozgraniczenia - służy również podmiotom uprawnionym rzeczowo do nieruchomości.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela co do zasady powyższą wykładnię wskazanych przepisów.
Wobec powyższego dopóki istnieje domniemanie, że posiadanie podmiotu jest zgodne ze stanem prawnym, to posiadacz samoistny z całą pewnością może być zaliczony do podmiotów mających prawo żądania wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego lub uczestniczenia w postępowaniu wszczętym z wniosku strony lub z urzędu (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 20 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 352/18; LEX nr 2528639).
Nade wszystko, w ocenie Sądu, choć w tym stanie faktycznym i prawnym sytuacja jest odmienna z uwagi na posiadaną w tym zakresie przez organ doskonałą wiedzę, organ prowadzący postępowanie rozgraniczeniowe, ustalając krąg stron tego postępowania nie bada już, czy podmiot wpisany w ewidencji gruntów jako władający na zasadach posiadania samoistnego, faktycznie działką włada. W tym zakresie związany jest treścią ewidencji. Istotnie, treść ewidencji nie przesądza, że władający faktycznie jest posiadaczem samoistnym, niemniej jednak obalenie tego założenia powinno odbyć się w odrębnym od rozgraniczeniowego postępowaniu, zmierzającym albo do ujawnienia właściciela działki, albo do wykazania, że włada nią inny podmiot, z wyłączeniem gminy (tak. WSA w Rzeszowie w wyroku z 20 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 352/18; LEX nr 2528639).
Zbieg natomiast ról procesowych, który w tym stanie rzeczy następuje, gdy organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje zadania organu administracji publicznej nie jest wprawdzie obojętny dla tej jednostki, bo rodzi ograniczenia praw procesowych, to ograniczenia te nie mogą jednak sięgać interesu prawnego i możliwości jego ochrony. Z tego względu, przy zbiegu ról procesowych, wszczęcie z urzędu postępowania o rozgraniczenie nieruchomości gminnej (będącej w samoistnym posiadaniu gminy) z innymi nieruchomościami należy uznać za zgodne z interesem społecznym. Także i tę okoliczność dostrzegł NSA we wskazanym już wyroku z 20 marca 2013, podnosząc w jego uzasadnieniu, że działka jest drogą, a gmina jest zobowiązana do zapewnienia możliwości prawidłowego korzystania z drogi (por. wyrok NSA z 3 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 2426/13, LEX nr 2089761).
Gmina nie podlega więc wyłączeniu i to nawet wtedy jest jednocześnie podmiotem, który uruchomił i prowadzi postępowanie, załatwia sprawę administracyjną przez wydanie decyzji, i podmiotem materialnoprawnego stosunku prawnego, który zostaje skonkretyzowany w wydanej w tym postępowaniu decyzji (tutaj w przedmiocie rozgraniczenia). Twierdzenie, że wójt i cały urząd gminy podlegałby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 k.p.a. prowadziłoby do sprzeczności z podstawowym założeniem powierzenia samorządowi terytorialnemu zadań publicznych oraz szczegółowymi unormowaniami kompetencyjnymi dotyczących gmin. Z mocy tych unormowań kompetencyjnych lub norm prawa materialnego administracyjnego, w tym przypadku z mocy art. 30 ust. 1 i 33 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, zostały upoważnione do kształtowania stosunków (w także stosunków cywilnoprawnych), których jedną ze stron jest własna gmina organu. Przeciwne stanowisko – tj. argumentujące o konieczności wyłączenia gminy – doprowadza do istotnej zmiany kompetencji organów administracji publicznej wynikającej z norm ustrojowych, norm kompetencyjnych i norm administracyjnego prawa materialnego (zob. m. in. glosę krytyczną T. Wosia do uchwały NSA z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS/1/03; opublik. w ST 2004/12/7—79).
Podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 24 § 1, art. 28 k.p.a. i 30 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego są więc nietrafne.
Nic w tym zakresie nie zmienia i nie mogła zmienić treść wyroku Sądu Rejonowego Wydział Cywilny z dnia 9 listopada 2018 r., sygn. akt [...] oddalającego powództwo Gminy R o ochronę posiadania.
Z ustaleń Tamt. Sądu wprost wynika, że "Działka ewid. nr [...] ma nieuregulowany stan prawny. W rejestrze gruntów działka ta określona jest jako droga we władaniu na zasadach posiadania samoistnego Gminy R. Działka ta znalazła się w wykazie dróg gminnych jako droga "S" pod nr [...] w uchwale Rady Gminy nr [...] z 18 grudnia 1998 r., rozporządzeniu Wojewody z dnia 31 grudnia 1998 r. nr 52, a także w uchwałach Zarządu Województwa nr [...] z 13 października 2005 (pod nr [...]) i nr [...] z 13 listopada 2008 r."
Z uzasadnienia wyroku Tamt. Sądu wynika, że ustalił on, iż przed zdarzeniami jesienią 2015 r. (w sierpniu i wrześniu), kiedy to pozwani zaorali sporny teren, Gmina nie interesowała się terenem drogi, nie użytkowała go jako taki, a świadkowie identyfikowali drogę jako gminną tylko ze względu na formalne wpisy w dokumentacji. Tamt. Sąd uznał zatem, że Gmina nie wykazała swojego władztwa nad rzeczą. Decydując się bowiem na wniesienie powództwa o ochronę posiadania, nie wykazała fizycznego władania spornym terenem, a które to wymaga tego rodzaju powództwo, stąd powództwo Gminy o ochronę naruszonego posiadania musiało zostać oddalone.
Zwrócić jednakże należy uwagę, że ustalenia sądu powszechnego nie obejmują stanu w dniu 31 grudnia 1998 r.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem nabycie z mocy prawa własności nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998 r., Nr 133, poz. 873 ze zm., zwanej dalej Przepisami wprowadzającymi ustawy reformujące administrację publiczną) następuje wyłącznie wówczas, co najważniejsze, gdy w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione są łącznie przesłanki: zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, pozostawania nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego oraz braku przysługiwania praw własności nieruchomości Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego.
Ponadto, pojęcie "władania" nieruchomością w rozumieniu art. 73 Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administracje publiczną, nie należy rozumieć stricte jako "posiadanie" w rozumieniu prawa cywilnego.
Pojęcie "władania" winno być bowiem w tym wypadku rozumiane jako pozostawanie danego gruntu w faktycznym władztwie publicznoprawnym. Stąd nawet dokonywane czynności przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego nie musiały uzyskiwać wcześniejszej akceptacji właściciela gruntu, który nawet mógł o nich nie wiedzieć. Mogły być to też czynności wykonywane wbrew jego woli. (por. wyrok WSA w Warszawie z 28 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1116/11; LEX nr 1150648).
W judykaturze akcentuje się, że ani w przepis art. 73 Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną, ani żaden inny jej przepis nie zawiera wyjaśnienia pojęcia "drogi publicznej". W związku z tym należy w tym względzie posłużyć się pojęciem drogi publicznej, zawartej w art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. jedn., Dz. U. 2018 r., poz. 2068, zwanej dalej ustawą o drogach publicznych). W rozumieniu tego przepisu, za drogę publiczną może być uważana droga spełniająca dwa wymienione w tej normie warunki. Po pierwsze, musi to być droga zaliczona na podstawie omawianej ustawy o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg. Po drugie, z drogi tej może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych. Zaliczenie określonej drogi do kategorii dróg gminnych następuje obecnie w drodze uchwały rady gminy, po zasięgnięciu opinii właściwego zarządu powiatu (art. 7 ust. 2 i 3 ustawy o drogach publicznych), a w poprzednio obowiązującym stanie prawnym w drodze uchwały wojewódzkiej rady narodowej, po zasięgnięciu opinii właściwych rad narodowych stopnia podstawowego (art. 7 ust. 2 ustawy - w brzmieniu obowiązującym do dnia1 stycznia 1999 r.). Drogi natomiast niezaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, a więc niemające charakteru drogi publicznej w rozumieniu ustawy z 21 marca 1985 r., w szczególności drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych były i są drogami wewnętrznymi (art. 8 ust. 1 ustawy o drogach publicznych; por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 603/08, LEX nr 566545 oraz wyrok NSA w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OSK 881/09, LEX nr 552887). Nie każda zatem droga spełniająca funkcję ciągu komunikacyjnego, może być uznana za drogę publiczną. Droga żeby uzyskała taki status, musi zostać zaliczona w trybie przewidzianym ustawą o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1 - 4 tej ustawy i jednocześnie spełniać warunek możliwości powszechnego korzystania z niej. Zatem zawarte w art. 73 ust. 1 Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r. (vide: np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 513/2000, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. I OSK 901/10 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 2040/07).
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że przedmiotowa nieruchomość – działka ewid. nr [...] – została zaliczona do jednej z kategorii dróg publicznych w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o drogach publicznych - "dróg gminnych jako droga "S" pod nr [...] i ogłoszona w stosownej uchwale Rady Gminy nr [...] z 18 grudnia 1998 r., rozporządzeniu Wojewody z dnia 31 grudnia 1998 r. nr 52, a także w uchwałach Zarządu Województwa nr [...] z 13 października 2005 (pod nr [...]) i nr [...] z 13 listopada 2008 r.", co nawet ustalił sąd powszechny w postępowaniu o ochronę naruszonego posiadania.
Przepis art. 73 Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną mógł być więc zastosowany.
Decyzja natomiast, o jakiej mowa w art. 73 ust. 3 Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną ma charakter deklaratoryjny. Fakt, że dopiero na podstawie tej decyzji właściciel, czyli Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, może skutecznie żądać ujawnienia swojego prawa w księdze wieczystej, nie powoduje, jeszcze, iż automatyzm skutku, czyli nabycia przez uprawnione podmioty z dniem 12 stycznia 1999 r. nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, nie nastąpił (por. wyrok NSA w Warszawie z 2 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 260/08; LEX nr 515991 tak także WSA w Krakowie w wyroku z 4 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1526/13; LEX nr 1502350).
Wobec tego i zarzuty podnoszone w tym względzie – naruszenia art. 73 Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną i argumenty, że dotąd Wojewoda nie wydał jeszcze decyzji na podstawie tego przepisu – nie mogły mieć znaczenia dla treści rozstrzygnięcia.
Postępowanie w niniejszej sprawie rozgraniczeniowej mogło być zatem uruchomione z urzędu przez Gminę R. Art. 105 k.p.a. nie miał zastosowania, w konsekwencji, wbrew twierdzeniom skargi, Wójt Gminy R nie był więc zobowiązany do umorzenia tego postępowania na podstawie art. 105 k.p.a., jako wadliwie wszczętego.
Zdaniem Sądu orzekające organy zebrały i właściwie oceniły wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia materiał dowodowy, w myśl postanowień artykułów 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.
W wydanych decyzjach przedstawiono też motywy leżące u podstaw wydanych rozstrzygnięć, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.
Również i w tym względzie zarzuty naruszenia przepisów postępowania okazały się chybione.
W ocenie Sądu orzekające w niniejszej sprawie organy obydwu instancji wydały w niniejszej sprawie administracyjnej zgodne z prawem rozstrzygnięcia.
W myśl art. 33 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron.
Jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, to jak stanowi ust. 1 art. 34 tej ustawy, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Wówczas organ, o którym mowa w ust. 1, umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi
Prawidłowa jest ocena organów, że w tym przypadku nie doszło do ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działką ewid. nr [...], a działkami ewid. nr: [...], [...] i [...].
Skoro z materiału dowodowego wynika, że wskazany przez upoważnionego geodetę, na podstawie mapy ewidencji gruntów obrębu S (arkusz 9) odcinek granicy, wyznaczony przez punkty graniczne oznaczone w dokumentacji geodezyjnej z rozgraniczenia literami: L-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z, nie został zaakceptowany przez skarżących, bo uważają oni, iż te punkty graniczne są zlokalizowane na działkach ewid. nr: [...], [...] i [...] ich własności i nie stanowią one granicy pomiędzy tymi działkami, a działką ewid. nr [...] (drogą gminną, która kończy swój bieg na odcinku oznaczonym literami: K-L, określającym jej południową granicę), to prawidłowo oceniły organy, że istotnie istnieje w tym zakresie spór graniczny.
Wobec powyższego zgodzić się należało ze stanowiskiem organów, że w sytuacji, gdy nie zawarto ugody i gdy zebrane dowody nie dawały podstaw do ustalenia przebiegu granicy (bo dokumenty nie pozwalały wyznaczyć punkty graniczne w sposób zgodny ze stanem faktycznym i brak było innych dających ku temu podstawę dokumentów) i nie można było tego przebiegu przyjąć także w oparciu o zgodne oświadczenia stron, to organy nie mogły podjąć innego rozstrzygnięcia, jak tylko umorzyć postępowanie administracyjne i przekazać sprawę do rozpoznania sądowi powszechnemu.
Ponadto umorzenie postępowania rozgraniczeniowego i przekazanie sprawy sądowi może dotyczyć tylko tych granic, których rozgraniczyć w postępowaniu administracyjnym z wyżej wskazanych przyczyn nie można. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 listopada 2009 r. (sygn. akt I OSK 233/09), stwierdził, że jeżeli nie ma właściwych dokumentów pozwalających na jednoznaczne określenie granicy, a stanowiska stron co do przebiegu granicy są sprzeczne, to organ nie ma kompetencji do dokonania rozgraniczenia (por. wyrok WSA w Krakowie z 1 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1422/17).
W tym zakresie organy właściwie zatem zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa materialnego.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł, jak sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI