III SA/Kr 122/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-04-18
NSAAdministracyjneŚredniawsa
samorząd terytorialnyuchwała rady gminyhandel rolnikówuwidacznianie cenprawo administracyjnekompetencje rady gminynaruszenie prawakontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność § 4 załącznika do uchwały Rady Gminy Igołomia-Wawrzeńczyce, dotyczącego zasad uwidaczniania cen przez rolników handlujących w piątki i soboty, uznając, że rada przekroczyła swoje kompetencje ustawowe.

Prokurator Rejonowy zaskarżył uchwałę Rady Gminy Igołomia-Wawrzeńczyce w części dotyczącej regulaminu handlu rolników, kwestionując § 4 załącznika nakładający obowiązek uwidaczniania cen. Sąd uznał, że rada gminy, wprowadzając ten przepis, naruszyła prawo, ponieważ ustawa o informowaniu o cenach towarów i usług oraz przepisy wykonawcze regulują tę kwestię, a rolnicy w tym kontekście są traktowani jako przedsiębiorcy. Dodatkowo, możliwość negocjacji ceny nie wynikała z delegacji ustawowej. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność § 4 załącznika do uchwały.

Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Rejonowego Kraków-Nowa Huta na uchwałę Rady Gminy Igołomia-Wawrzeńczyce, która określała zasady prowadzenia handlu przez rolników w piątki i soboty. Prokurator zarzucił istotne naruszenie prawa w § 4 załącznika do uchwały (Regulaminu), który nakładał obowiązek uwidaczniania ceny wszystkich towarów lub oznaczenia wskazującego na możliwość negocjacji. Zdaniem Prokuratora, rada gminy przekroczyła swoje kompetencje, naruszając przepisy ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług oraz Konstytucję RP. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym. Analizując przepisy, Sąd stwierdził, że rolnicy dokonujący sprzedaży w ramach ustawy o ułatwieniach w prowadzeniu handlu przez rolników są traktowani jako przedsiębiorcy w rozumieniu Prawa przedsiębiorców. W związku z tym, przepisy ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług, w tym obowiązek uwidaczniania cen, mają do nich zastosowanie. Ponieważ rada gminy powtórzyła regulacje ustawowe i rozporządzeniowe, a także wprowadziła możliwość negocjacji ceny, co nie wynikało z delegacji ustawowej, Sąd uznał § 4 załącznika do uchwały za istotnie naruszający prawo. Na tej podstawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność § 4 załącznika do zaskarżonej uchwały.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, rada gminy nie może powtarzać ani modyfikować regulacji ustawowych w akcie prawa miejscowego, jeśli wykracza to poza zakres delegacji ustawowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rolnicy handlujący w ramach ustawy o ułatwieniach są przedsiębiorcami, a przepisy o informowaniu o cenach mają do nich zastosowanie. Rada gminy, wprowadzając § 4 Regulaminu, powtórzyła regulacje ustawowe i rozporządzeniowe, a także wprowadziła możliwość negocjacji ceny, co stanowiło przekroczenie delegacji ustawowej z art. 5 ustawy o ułatwieniach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (17)

Główne

u.i.c.t.i.u. art. 4 § ust. 1

Ustawa o informowaniu o cenach towarów i usług

Obowiązek uwidaczniania ceny i ceny jednostkowej w miejscu sprzedaży detalicznej i świadczenia usług.

u.u.r.h. art. 5

Ustawa z dnia 29 października 2021 r. o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników

Kompetencja rady gminy do uchwalenia regulaminu zasad prowadzenia handlu.

Pomocnicze

u.i.c.t.i.u. art. 2

Ustawa o informowaniu o cenach towarów i usług

Przepisów ustawy nie stosuje się do informowania o cenach w obrocie między osobami fizycznymi, z którymi żadna ze stron nie jest przedsiębiorcą, a także do informowania o cenach uregulowanych na podstawie odrębnych ustaw.

u.i.c.t.i.u. art. 3 § ust. 1 pkt 3

Ustawa o informowaniu o cenach towarów i usług

Definicja przedsiębiorcy.

u.i.c.t.i.u. art. 4 § ust. 2

Ustawa o informowaniu o cenach towarów i usług

Kompetencja ministra do określenia przypadków braku wymogu uwidaczniania cen jednostkowych.

u.u.r.h. art. 3 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 29 października 2021 r. o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników

Wyznaczenie miejsca do prowadzenia handlu.

u.s.g. art. 91 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Podstawa do stwierdzenia nieważności uchwały w przypadku istotnego naruszenia prawa.

u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 15

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Kompetencja rady gminy do podejmowania uchwał.

rozp. MR z 9.12.2015 art. 3 § ust. 1 i 2

Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 9 grudnia 2015 r. w sprawie uwidaczniania cen towarów i usług

Sposób uwidaczniania ceny.

P.p. art. 4 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

Definicja przedsiębiorcy.

P.p. art. 6 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

Wyłączenie stosowania przepisów ustawy do działalności rolników w zakresie sprzedaży określonej w ustawie o PIT.

u.p.d.o.f. art. 20 § ust. 1c

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Sprzedaż przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych przez rolników.

k.c. art. 72

Kodeks cywilny

Tryb zawarcia umowy poprzez negocjacje.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa.

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Stanowienie prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stwierdzenie nieważności uchwały lub aktu w całości lub w części.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rada Gminy przekroczyła zakres delegacji ustawowej, wprowadzając w § 4 Regulaminu obowiązek uwidaczniania cen i możliwość negocjacji, co stanowiło powtórzenie lub modyfikację przepisów ustawowych i rozporządzeniowych. Rolnik dokonujący sprzedaży w ramach ustawy o ułatwieniach jest przedsiębiorcą w rozumieniu Prawa przedsiębiorców, co oznacza, że przepisy ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług mają do niego zastosowanie.

Odrzucone argumenty

Gmina argumentowała, że przepisy ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług nie mają zastosowania do obrotu między osobami fizycznymi, z którymi żadna ze stron nie jest przedsiębiorcą, a uchwała dotyczy właśnie takiego obrotu. Gmina twierdziła, że kwestionowany § 4 Regulaminu nie narusza przepisów i nie stanowi przekroczenia delegacji ustawowej.

Godne uwagi sformułowania

stanowienie prawa miejscowego przez organy samorządu terytorialnego następuje na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie uchwała stanowiąca akt prawa miejscowego, która nie ma oparcia w upoważnieniu ustawowym lub wykracza poza jego granice, nie może stanowić źródła powszechnie obowiązującego prawa wszelka modyfikacja regulacji ustawowych przyjmująca postać rozwiązań nieprzewidzianych przez ustawodawcę, nakładania nieprzewidzianych prawem obowiązków, czy powtórzeń przepisów wyrażonych w aktach wyższego rzędu, świadczyć będzie o oczywistym naruszeniu reguł ustanowionych w art. 94 Konstytucji RP

Skład orzekający

Kazimierz Bandarzewski

przewodniczący sprawozdawca

Hanna Knysiak-Sudyka

sędzia

Janusz Kasprzycki

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu kompetencji rad gmin przy tworzeniu regulaminów handlu, stosowanie przepisów o informowaniu o cenach do rolników, zasady tworzenia prawa miejscowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji handlu rolników w wyznaczone dni i miejsca, a także konkretnych przepisów dotyczących informowania o cenach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak organy samorządu mogą przekroczyć swoje kompetencje, próbując regulować kwestie już uregulowane ustawowo, co prowadzi do nieważności uchwały. Jest to przykład ważny dla samorządowców i prawników zajmujących się prawem administracyjnym.

Rada Gminy próbowała narzucić rolnikom zasady cenowe, ale Sąd Administracyjny pokazał jej miejsce.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 122/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Hanna Knysiak-Sudyka
Janusz Kasprzycki
Kazimierz Bandarzewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6049 Inne o symbolu podstawowym 604
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
stwierdzono nieważność załącznika do uchwały
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 178
Art. 2, art. 3  ust. 1  pkt 3, art. 4  ust. 1  i ust. 2
Ustawa z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 2290
Art. 2  pkt 3 i 4, art. 4, art. 5
Ustawa z dnia 29 października 2021 r. o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników
Dz.U. 2022 poz 559
Art. 91  ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2021 poz 162
Art. 4  ust. 1  i ust. 2, art. 6  ust. 1  pkt 4
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - t.j.
Dz.U. 2015 poz 2121
Par. 3  ust. 1  i 2
Rozporządzenie Minister Rozwoju z dnia 9 grudnia 2015 r. w sprawie uwidaczniania cen towarów i usług
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) SWSA Hanna Knysiak-Sudyka SWSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego Kraków-Nowa Huta w Krakowie na uchwałę Rady Gminy Igołomia-Wawrzeńczyce z dnia 30 maja 2022 r. nr XXXIII/255/2022 w sprawie wyznaczenia miejsca do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników oraz uchwalenia regulaminu prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników na wyznaczonym miejscu stwierdza nieważność § 4 załącznika do zaskarżonej uchwały.
Uzasadnienie
Rada Gminy Igołomia-Wawrzeńczyce, działając na podstawie art. 3 ust. 1 i art. 5 ustawy z dnia 29 października 2021 r. o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników (Dz. U. z 2021 r. poz. 2290) zwanej dalej "ustawą o ułatwieniu rolnikom handlu" oraz art.18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2022 r. poz. 559 z późn. zm.) dalej w skrócie jako u.s.g., podjęła w dniu 30 maja 2022 r. uchwałę nr XXXIII/255/2022 w sprawie wyznaczenia miejsca do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników oraz uchwalenia regulaminu prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników na wyznaczonym miejscu (Dz. Urzęd. Woj. Małopol. z 2022 r. poz. 4044), zwanej dalej w skrócie uchwałą.
Na powyższą uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Prokurator Rejonowy Kraków-Nowa Huta w Krakowie, domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w części obejmującej § 4 załącznika do zaskarżonej uchwały, zwanego Regulaminem.
Zaskarżonej w części uchwale zarzucono istotne naruszenie prawa, tj. art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 40 ust. 1 u.s.g. oraz art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług (Dz. U. z 2019 r. poz. 178) poprzez wprowadzenie w § 4 Regulaminu posiadania przez wszystkie towary przeznaczone do sprzedaży oznaczonej ceny prezentowanej w widocznym miejscu albo oznaczenie wskazujące na możliwość ustalenia ceny w drodze negocjacji, podczas gdy art. 4 ust. 1 ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług wprowadza obowiązek uwidocznienia ceny i ceny jednostkowej, a w ust. 2 tego przepisu kompetencję do wskazania przypadków braku wymogu uwidocznienia cen jednostkowych zastrzega dla ministra właściwego do spraw gospodarki. W związku z tym zaskarżona uchwała pozostaje w zakresie jej § 4 Regulaminu sprzeczna z zakresem regulacji przekazanej radom gmin na podstawie ustawy kompetencyjnej i tym samym stwierdzenie nieważności jej § 4 jest uzasadnione.
W uzasadnieniu skargi Prokurator wskazał, że art. 5 ustawy o ułatwieniu rolnikom handlu stanowi, że rada gminy uchwala regulamin określający zasady prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników na wyznaczonych miejscach, o których mowa w art. 3 ust. 1 tej ustawy.
Z tego przepisu nie wynika prawo do modyfikacja przepisów innych ustaw, a w § 4 Regulaminu Rada Gminy Igołomia-Wawrzeńczyce przekroczyła zakres delegacji ustawowej i zmodyfikowała przepis ustawowy poprzez wprowadzenie w uchwale rygoru związanego z zamieszczeniem ceny. Kwestię umieszczania ceny reguluje § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 9 grudnia 2015 r. w sprawie uwidaczniania cen towarów i usług (Dz. U. z 2015 r. poz. 2121).
Rada Gminy wprowadziła możliwość zamieszczania oznaczenia wskazującego na możliwość ustalania ceny w drodze negocjacji, do czego również nie była umocowana. Taka treść uchwały także naruszała art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług.
Następnie w skardze przytoczono treść § 7 rozporządzenia w sprawie uwidaczniania cen towarów i usług wskazując na przypadki, w których nie stosuje się wymogu uwidaczniania cen jednostkowych. Regulacja wskazana w § 7 ww. rozporządzenia odnosi się do ceny jednostkowej, a nie w ogóle do ceny, o której mowa w zaskarżonej uchwale. Ustawa o informowaniu o cenach towarów i usług w art. 3 pkt 1 i pkt 2 rozróżnia pojęcie ceny i ceny jednostkowej. W delegacji dla właściwego ministra do spraw gospodarki w art. 4 ust. 2 zawarto jedynie upoważnienie do określenia przypadków, gdy dopuszczalne jest nieuwidacznianie ceny jednostkowej, a nie ceny w rozumieniu punktu 1.
W odpowiedzi na skargę Gmina Igołomia-Wawrzeńczyce wniosła o jej oddalenie podnosząc, że skarga jest bezzasadna.
Wskazano, że zgodnie z art. 2 ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług jej przepisów nie stosuje się do informowania o cenach w obrocie między osobami fizycznymi, z którymi żadna ze stron nie jest przedsiębiorcą, a takiego właśnie obrotu dotyczy zaskarżona uchwała.
Kwestionowany § 4 Regulaminu nie narusza art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług, a ponadto wbrew kolejnemu zarzutowi skargi Rada Gminy Igołomia-Wawrzeńczyce uchwalając ten przepis nie dopuściła się przekroczenia delegacji ustawowej wynikającej z art. 5 ustawy o ułatwieniu rolnikom handlu.
Ponadto nawet gdyby uznać, że wskazana w skardze sprzeczność ma miejsce, to i tak nie ma ona charakteru istotnego, jeżeli zauważy się, że stosownie do art. 71 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie K.c. ogłoszenia, reklamy, cenniki i inne informacje skierowane do ogółu lub do poszczególnych osób, poczytuje się we razie wątpliwości nie za ofertę, lecz za zaproszenie do zawarcia umowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. uprawniony jest do badania, czy przy podjęciu zaskarżonej uchwały nie doszło do istotnego naruszenia przepisów prawa, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).
Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych zasadach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.) rozpoznanie sprawy jest konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną, stąd badając legalność zaskarżonego aktu ocenił niezależnie od zarzutów podniesionych w samej skardze prawidłowość postępowania organu stanowiącego samorządu terytorialnego.
Zgodnie z art. 147 § 1 P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 tej ustawy, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).
Nie budzi wątpliwości, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej w części uchwały są przepisy ustawy z 29 października 2021 r. o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników (Dz. U. z 2021 r. poz. 2290). Zgodnie z jej art. 1 ustawa o ułatwieniu rolnikom handlu określa ułatwienia w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników na wyznaczonych miejscach. Zgodnie z jej art. 5 rada gminy uchwala regulamin określający zasady prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników na wyznaczonych miejscach, o których mowa w art. 3 ust. 1 tej ustawy. Nie budzi wątpliwości, że art. 5 ustawy o ułatwieniu rolnikom handlu zawiera normę kompetencyjną skierowaną do organu stanowiącego gminy.
Zasady prowadzenia handlu w wyznaczonych miejscach obejmują kwestie związane z organizacją samego handlu w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy o ułatwieniu rolnikom handlu, czyli procesu sprzedaży polegającego na wymianie produktów rolnych lub spożywczych oraz wyrobów rękodzieła wytworzonych w gospodarstwie rolnym na środki pieniężne (tak WSA w Kielcach w prawomocnym wyroku z 26 października 2022 r. sygn. akt II SA/Ke 501/22). Tym samym w uchwale rada gminy może określać zasady prowadzenia handlu, o ile są one związane z handlem i nie są uregulowane w innych obowiązujących przepisach, a w tym w szczególności w przepisach rangi ustawowej.
Jak podnosi skarżący Prokurator treść § 4 Regulaminu ma stanowić powtórzenie regulacji zawartej w art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług i tym samym owe powtórzenie regulacji ustawowej ma stanowić o istotnym naruszeniu prawa przez Radę Gminy Igołomia-Wawrzeńczyce w zakresie objętym zarzutem skargi.
Zgodnie z § 4 Regulaminu wszystkie towary przeznaczone do sprzedaży muszą mieć - z zachowaniem przepisów odrębnych - oznaczoną cenę, prezentowaną w widocznym miejscu albo oznaczenie wskazujące na możliwość ustalenia ceny w drodze negocjacji. Natomiast art. 4 ust. 1 ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług stanowi, że w miejscu sprzedaży detalicznej i świadczenia usług uwidacznia się cenę oraz cenę jednostkową towaru lub usługi w sposób jednoznaczny, niebudzący wątpliwości oraz umożliwiający porównanie cen. Precyzyjnie określał to obowiązujący w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały § 3 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 9 grudnia 2015 r. w sprawie uwidaczniania cen towarów i usług (Dz. U. z 2015 r. poz. 2121), zgodnie z którym cenę uwidacznia się w miejscu ogólnodostępnym i dobrze widocznym dla konsumentów, na danym towarze, bezpośrednio przy towarze lub w bliskości towaru, którego dotyczy, a owo uwidocznienie następuje w szczególności na wywieszce, w cenniku, w katalogu, na obwolucie i w postaci nadruku lub napisu na towarze lub opakowaniu.
Zakres obu regulacji (tj. z jednej strony wynikający z ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług i wydanego w zakresie jej wykonania ww. rozporządzenia, a z drugiej strony z zaskarżonej uchwały) jest porównywalny, tym niemniej należy ocenić, czy w przypadku dokonywania sprzedaży przez rolników w trybie regulacji objętej ustawą o ułatwieniu rolnikom handlu, znajduje zastosowanie art. 4 ust. 1 ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług. Zgodnie bowiem z art. 2 tej ustawy, jej przepisów (a więc i art. 4) nie stosuje się do informowania o cenach w obrocie między osobami fizycznymi, z których żadna nie jest przedsiębiorcą, a także do informowania o cenach uregulowanych na podstawie odrębnych ustaw. Ustawa o informowaniu o cenach towarów i usług zawiera definicję przedsiębiorcy (art. 3 pkt 3), zgodnie z którą ilekroć w tej ustawie jest mowa o przedsiębiorcy, należy pod tym pojęciem rozumieć podmiot, o którym mowa w art. 4 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162 z późn. zm.).
Tym samym zgodnie z art. 2 ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług jej przepisów nie stosuje się do obrotu między osobami fizycznymi, z których żadna nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 lub ust. 2 Prawa przedsiębiorców. Powyższe prowadzi do potrzeby ustalenia, czy rolnik sprzedający towary w zakresie objętym ustawą o ułatwieniu rolnikom handlu jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 lub ust. 2 Prawa przedsiębiorców.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 Prawa przedsiębiorców przepisów tej ustawy nie stosuje się do działalności rolników w zakresie sprzedaży, ale tylko tej, o której mowa w art. 20 ust. 1c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, z późn. zm.). Art. 20 ust. 1c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, z późn. zm.) odnosi się do sprzedaży przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych, z wyjątkiem przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych uzyskanych w ramach prowadzonych działów specjalnych produkcji rolnej oraz produktów opodatkowanych podatkiem akcyzowym na podstawie odrębnych przepisów, jeżeli: 1) przetwarzanie produktów roślinnych i zwierzęcych i ich sprzedaż nie odbywa się przy zatrudnieniu osób na podstawie umów o pracę, umów zlecenia, umów o dzieło oraz innych umów o podobnym charakterze, z wyłączeniem uboju zwierząt rzeźnych i obróbki poubojowej tych zwierząt, w tym również rozbioru, podziału i klasyfikacji mięsa, przemiału zbóż, wytłoczenia oleju lub soku oraz sprzedaży podczas wystaw, festynów, targów i kiermaszy; 2) jest prowadzona ewidencja takie sprzedaży; 3) ilość produktów roślinnych lub zwierzęcych pochodzących z własnej uprawy, hodowli lub chowu, użytych do produkcji danego produktu stanowi co najmniej 50% tego produktu, z wyłączeniem wody.
Zakres sprzedaży objęty ustawą o ułatwieniu rolnikom handlu obejmuje wymianę produktów rolnych lub spożywczych oraz wyrobów rękodzieła wytworzonych w gospodarstwie rolnym na środki pieniężne (art. 2 pkt 4 ww. ustawy). Produkty rolne i spożywcze to takie, które wymienia załącznik I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, runo leśne i dziczyznę, a także produkty przetworzone z przeznaczeniem do spożycia z wykorzystaniem produktów wymienionych w załączniku I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, runa leśnego lub dziczyzny (art. 2 pkt 3 ww. ustawy). Tym samym porównując zakresy art. 20 ust. 1c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z art. 2 pkt 3 i 4 ustawy o ułatwieniu rolnikom handlu należy stwierdzić, że zakresy sprzedaży produktów przez rolników na podstawie obu ww. ustaw są rozbieżne. Zakres wyłączenia rolników, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 Prawa przedsiębiorców tylko częściowo obejmuje regulację objętą w art. 2 pkt 4 i 3 ustawy o ułatwieniu rolnikom handlu. Tym samym poprzez treść art. 3 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 2 ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług należy stwierdzić, że w rozumieniu art. 2 pkt 3 i 4 ustawy o ułatwieniu rolnikom handlu rolnik oferujący wymianę produktów rolnych lub spożywczych oraz wyrobów rękodzieła wytworzonych w gospodarstwie rolnym na środki pieniężne jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców.
Skoro tak, to rolnika dokonującego sprzedaży w rozumieniu ustawy o ułatwianiu rolnikom handlu należy traktować jako przedsiębiorcę, a więc wyłączenie wynikające z art. 2 ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług nie obejmuje przypadku sprzedaży przez rolnika produktów rolnych lub spożywczych oraz wyrobów rękodzieła wytworzonych w gospodarstwie rolnym.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 ww. ustawy w miejscu sprzedaży detalicznej i świadczenia usług uwidacznia się cenę oraz cenę jednostkową towaru lub usługi w sposób jednoznaczny, niebudzący wątpliwości oraz umożliwiający porównanie cen. W przypadku zaś informowania o obniżeniu ceny towaru obok informacji o obniżonej cenie rolnik musi uwidocznić również informację o najniższej cenie tego towaru, która obowiązywała w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obniżki (art. 4 ust. 2 ww. ustawy). Także w orzecznictwie sądowym zdecydowanie dominuje pogląd, zgodnie z którym dokonywanie sprzedaży towarów przez rolników należy traktować tak, jak dokonywanie sprzedaży przez przedsiębiorców (por. wyrok SN z 17 lutego 2021 r. sygn. akt I NSNc 152/20; wyrok SN z 26 lutego 2015 r. sygn. akt III CZP 108/14; wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt I ACa 892/16).
Dodatkowo należy nadmienić, że także przepisy powołanego rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 9 grudnia 2015 r. w sprawie uwidaczniania cen towarów i usług nie przewidują, w zakresie sprzedaży objętej ustawą o ułatwieniu rolnikom handlu zwolnienia z obowiązku uwidaczniania cen.
W związku z powyższym, skoro obowiązek uwidaczniania ceny oraz ceny jednostkowej towaru wynika z przepisu ustawowego (art. 4 ust. 1 ww. ustawy), to ponowna regulacja tej samej materii w § 4 Regulaminu nie znajduje uzasadnienia w delegacji ustawowej zawartej w art. 5 ustawy o ułatwieniu rolnikom handlu, zgodnie z którą rada gminy uchwala regulamin określający zasady prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników na wyznaczonych miejscach.
Także pozostała treść § 4 Regulaminu, zgodnie z którym wszystkie towary przeznaczone do sprzedaży muszą mieć - alternatywnie w stosunku do oznaczonej ceny - oznaczenie wskazujące na możliwość ustalenia ceny w drodze negocjacji, także nie znajduje upoważnienia w delegacji ustawowej wynikającej z art. 5 ustawy o ułatwieniu rolnikom handlu. Zgodnie z art. 72 K.c. jednym z trybów zawarcia umowy jest przeprowadzenie negocjacji. Tryb ten może stosować każdy sprzedający, a tym samym dopuszczalność jego zastosowania wynika wprost z ww. przepisu Kodeksu cywilnego i jest prawem sprzedawcy. Źródłem tego uprawnienia nie może być uchwała określająca zasady prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników na wyznaczonych miejscach podejmowanej na podstawie art. 5 ustawy o ułatwieniach rolnikom handlu.
Podkreślić należy, że wszystkie organy władzy publicznej, w tym także jednostki samorządu terytorialnego przy wykonywaniu przyznanych im uprawnień działają wyłącznie na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP akty prawa miejscowego są źródłami powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organów, które je ustanowiły, ściśle wiąże się to z wymogiem przestrzegania zasad określonych w art. 94 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem stanowienie prawa miejscowego przez organy samorządu terytorialnego następuje na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Oznacza to, że uchwała stanowiąca akt prawa miejscowego, która nie ma oparcia w upoważnieniu ustawowym lub wykracza poza jego granice, nie może stanowić źródła powszechnie obowiązującego prawa. Z tego względu organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego musi to czynić w ramach obowiązujących przepisów wyższego rzędu i zawartych w nich upoważnień. Wszelka modyfikacja regulacji ustawowych przyjmująca postać rozwiązań nieprzewidzianych przez ustawodawcę, nakładania nieprzewidzianych prawem obowiązków, czy powtórzeń przepisów wyrażonych w aktach wyższego rzędu, świadczyć będzie o oczywistym naruszeniu reguł ustanowionych w art. 94 Konstytucji RP, a w rezultacie prowadzić do unieważnienia uchwały. Uchwała rady gminy będąca aktem prawa miejscowego jest jednocześnie źródłem powszechnie obowiązującego prawa na obszarze danej jednostki terytorialnej, musi więc respektować unormowania zawarte w aktach prawnych wyższego rzędu (por. wyrok NSA z 8 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 370/07). Stanowisko to znajduje dodatkowe oparcie w treści § 118 i § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (DZ. U. z 2016 r. poz. 283), zgodnie z którym w akcie prawa miejscowego nie powtarza się przepisów ustawy upoważniającej oraz przepisów innych aktów normatywnych (w tym powszechnie obowiązujących rozporządzeń). Naruszenie tej zasady techniki prawodawczej prowadzi do nieuprawnionego wejścia prawodawcy miejscowego w sferę kompetencji zastrzeżonych wyłącznie dla ustawodawcy, co może wywołać u adresatów norm wadliwe przekonanie, że transponowane na grunt lokalny normy prawa powszechnie obowiązującego są jedynie normami prawa miejscowego, które wiążą wyłącznie na obszarze właściwości lokalnego prawodawcy. Unikanie powtórzeń stanowi z kolei o przejrzystości systemu prawa. Natomiast ich wprowadzenie może być przyczyną niejasności interpretacyjnych, gdyż powtórzone ustawowo zdefiniowane pojęcie mogłoby być odmiennie zinterpretowane niż pojęcie zawarte w ustawie (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 991/07).
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że § 4 Regulaminu zawiera istotne naruszenie prawa w rozumieniu art. 91 ust. 1 u.s.g. polegające ponownym uregulowaniu materii zawartej już w ustawach (w art. 4 ust. 1 ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług oraz w art. 72 K.c.) i to w taki sposób, który modyfikuje treść art. 4 ust. 1 ww. ustawy oraz treść § 3 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 9 grudnia 2015 r. w sprawie uwidaczniania cen towarów i usług.
Zakres delegacji ustawowej objęty art. 5 ustawy o ułatwieniu rolnikom handlu nie obejmował nakładania obowiązku podawania przez rolnika ceny i ceny jednostkowej towaru (o ile w zakresie podawania cen jednostkowych nie występował wyjątek wynikający z § 7 pkt 1 ww. rozporządzenia) oraz dopuszczalności ustalania ceny w drodze negocjacji. Kwestie te zostały przez ustawodawcę uregulowane w aktach wyższego rzędu (ustawy i rozporządzenie).
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g. oraz art. 5 i art. 2 pkt 3 i 4, art. 4 ustawy o ułatwieniu rolnikom handlu i § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 9 grudnia 2015 r. w sprawie uwidaczniania cen towarów i usług, a także art. 2, art. 3 ust. 1 pkt 3 i art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 4 jej załącznika.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI