III SA/Kr 1213/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-11-28
NSAAdministracyjneWysokawsa
dodatek węglowypomoc społecznagospodarstwo domowewspólny adresodrębny lokalpostępowanie administracyjneprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiustawa o dodatku węglowym

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania dodatku węglowego, uznając, że organy nieprawidłowo zinterpretowały przepisy dotyczące gospodarstw domowych zamieszkujących pod jednym adresem.

Skarżąca domagała się przyznania dodatku węglowego, mimo że pod jej adresem zamieszkiwało już inne gospodarstwo domowe, które otrzymało świadczenie. Organy odmówiły, powołując się na zasadę "jeden adres – jeden dodatek" i brak formalnego wyodrębnienia adresu dla skarżącej. Sąd uchylił decyzję, stwierdzając, że organy błędnie zinterpretowały przepisy nowelizacji ustawy, które dopuszczają przyznanie dodatku w sytuacji współdzielenia źródła ciepła i zamieszkiwania w odrębnych lokalach, nawet bez formalnego wyodrębnienia adresu, jeśli ustalenie go było niemożliwe.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku węglowego skarżącej G. B., która zamieszkuje pod adresem, pod którym przyznano już dodatek innemu gospodarstwu. Organy administracji obu instancji odmówiły przyznania świadczenia, argumentując, że skarżąca nie podjęła kroków w celu ustalenia odrębnego adresu dla swojego gospodarstwa domowego, a zasada "jeden adres – jeden dodatek" nadal obowiązuje jako reguła. Skarżąca odwoływała się do nowelizacji ustawy, która miała dopuścić przyznanie dodatku dla wszystkich odrębnych gospodarstw pod jednym adresem, wskazując jednocześnie na wysokie koszty wyodrębnienia adresu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał skargę za zasadną i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd podkreślił, że nowelizacje ustawy miały na celu objęcie wsparciem jak największej liczby gospodarstw. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było zastosowanie art. 2 ust. 3c ustawy, który stanowi wyjątek od zasady "jeden adres – jeden dodatek" w sytuacji, gdy pod jednym adresem zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu do 30 listopada 2022 r., a źródło ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone. Sąd uznał, że organy zaniechały prawidłowego zbadania stanu faktycznego, w tym przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, i błędnie zinterpretowały przepisy, uznając oświadczenie skarżącej o braku możliwości ustalenia odrębnego adresu za wystarczające w kontekście funkcjonalnego odrębności lokalu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli nie było możliwości ustalenia odrębnego adresu do 30 listopada 2022 r. i istnieją odrębne lokale oraz oddzielne lub współdzielone źródło ogrzewania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy ustawy o dodatku węglowym, w szczególności art. 2 ust. 3c, stanowią wyjątek od zasady "jeden adres – jeden dodatek", dopuszczając przyznanie świadczenia dla każdego gospodarstwa domowego zamieszkującego pod jednym adresem w odrębnych lokalach, jeśli ustalenie odrębnego adresu było niemożliwe do określonego terminu, a źródło ciepła jest oddzielne lub współdzielone. Organy błędnie zinterpretowały te przepisy, wymagając formalnego wyodrębnienia adresu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.d.w. art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 2

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 3

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 3a

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 3b

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 3c

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

Stanowi wyjątek od zasady "jeden adres – jeden dodatek", dopuszczając przyznanie świadczenia dla każdego gospodarstwa domowego zamieszkującego pod jednym adresem w odrębnych lokalach, jeśli ustalenie odrębnego adresu było niemożliwe do 30 listopada 2022 r., a źródło ciepła jest oddzielne lub współdzielone.

u.d.w. art. 2 § ust. 3d

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

Określa obowiązek organu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w celu ustalenia zamieszkiwania pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych i wykorzystywania przez nie oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organów do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organów do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o CEB art. 27a § ust. 1

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

ustawa o CEB art. 27g § ust. 1

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nowelizacja ustawy o dodatku węglowym dopuszcza przyznanie świadczenia dla odrębnych gospodarstw domowych pod jednym adresem, jeśli ustalenie odrębnego adresu było niemożliwe do 30 listopada 2022 r. i istnieje oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Oświadczenie strony o braku możliwości ustalenia odrębnego adresu jest wystarczające do zastosowania wyjątku z art. 2 ust. 3c u.d.w. Organy nie przeprowadziły wywiadu środowiskowego i nie ustaliły faktycznego stanu zamieszkiwania w odrębnych lokalach.

Odrzucone argumenty

Zasada "jeden adres – jeden dodatek" nadal obowiązuje jako reguła. Brak formalnego wyodrębnienia adresu dla gospodarstwa domowego skarżącej uniemożliwia przyznanie dodatku. Koszty procedury wyodrębnienia adresu były wysokie i skarżąca nie podjęła tych kroków.

Godne uwagi sformułowania

ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych nie jest konieczne podejmowanie jakichkolwiek formalnych kroków przez osobę wnioskująca o dodatek węglowy prowadzących do wyodrębnienia własności lokalu lub ustalenia odrębnego adresu lokalu

Skład orzekający

Elżbieta Czarny-Drożdżejko

sprawozdawca

Katarzyna Marasek-Zybura

przewodniczący

Magdalena Gawlikowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania dodatku węglowego dla gospodarstw domowych zamieszkujących pod jednym adresem, w szczególności w kontekście nowelizacji ustawy i zasady \"jeden adres – jeden dodatek\"."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dodatkiem węglowym i jego nowelizacjami, ale może stanowić podstawę do interpretacji podobnych przepisów dotyczących świadczeń dla gospodarstw domowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego, a jej rozstrzygnięcie opiera się na interpretacji przepisów wprowadzonych w odpowiedzi na kryzys energetyczny, co czyni ją interesującą dla szerokiego grona odbiorców.

Dodatek węglowy dla dwóch rodzin pod jednym adresem? Sąd wyjaśnia, kiedy to możliwe mimo braku odrębnego adresu.

Dane finansowe

WPS: 3000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 1213/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /sprawozdawca/
Katarzyna Marasek-Zybura /przewodniczący/
Magdalena Gawlikowska
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
Art. 145 par. 1  pkt 1  lit. a  i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 141
Art. 2  ust. 3c  i 3 d
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant starszy referent Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2023 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 14 czerwca 2023 r. nr SKO.Soc/4116/911/2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z 14 czerwca 2023 r. nr SKO.Soc/4116/911/2023 działając na podstawie art. 2 ust. 1, ust. 2, ust. 16 i ust. 15g ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r., poz. 141 ze zm., dalej jako "u.d.w.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 775), po rozpatrzeniu odwołania G. B. (dalej: "skarżąca") utrzymało w mocy decyzje wydaną z upoważnienia Wójta Gminy B. z 20 stycznia 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wnioskiem z 30 listopada 2022 r. skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy B. o przyznanie dodatku węglowego, oświadczając, że prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe pod adresem O., ul. W. [...] w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania. Skarżąca oświadczyła we wniosku, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe.
Po rozpoznaniu wniosku, Wójt Gminy B. decyzją z 20 stycznia 2023 r. nr [...] odmówił jej przyznania dodatku węglowego. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że w toku postępowania wyjaśnił, że dla tego samego adresu został już przyznany jeden dodatek węglowy, a jednocześnie skarżąca nie podjęła żadnych kroków celem ustalenia odrębnego adresu dla prowadzonego przez siebie gospodarstwa domowego. W odpowiedzi na wezwanie organu, skarżąca wyjaśniła, że dysponuje połową domu, posiada odrębne wejście kuchnię, łazienkę. Źródło ciepła jest współdzielone z drugim gospodarstwem zamieszkującym pod tym samym adresem. Oświadczyła, że nie ma możliwości wyodrębnienia drugiego adresu dla jej gospodarstwa domowego, ponieważ wymaga to wszczęcia kosztownej procedury, w tym powołania biegłego geodety, co jest czasochłonne, a koszty przewyższają wysokość dodatku węglowego.
W związku z powyższym, w ocenie organu I instancja brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego dodatku.
Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie wniosła skarżąca, wskazując, że decyzja jest dla niej krzywdząca. Wyjaśniła, że w budynku przy ul. W. [...] w O. funkcjonują dwa odrębne gospodarstwa domowe. Każde gospodarstwo ma odrębną kuchnię, łazienkę i odrębne wejście. Nadto wskazała na nowelizację ustawy o dodatku węglowym, zgodnie z która nie obowiązuje już zasada "jeden adres – jeden dodatek" i jest możliwe przyznanie dodatku wszystkim osobnym gospodarstwom domowym funkcjonującym pod danym adresem.
Opisaną we wstępie decyzją SKO w Krakowie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. l ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. póz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
W swoich rozważaniach Kolegium, stwierdziło, że brak jest możliwości przyznania dodatku węglowego zgodnie z wnioskiem, z uwagi na fakt, że na ten sam adres został już wcześniej złożony inny wniosek, który został rozpatrzony pozytywnie.
Jak wynika z akt sprawy, w budynku położonym w miejscowości O. pod adresem ul. W. [...] - zgodnie z oświadczeniem G. B. - znajdują się dwa odrębne gospodarstwa domowe, w tym jedno skarżącej. Niemniej jednak, zarówno w złożonym wniosku, jak i w deklaracji CEEB podano, iż ww. budynek stanowi budynek jednorodzinny. Ustawodawca wprawdzie przewidział możliwość odejście od zasady jeden adres - jeden dodatek, niemniej jednak jest to możliwe wyjątkowo, a powyższa zasada nadal stanowi regułę. Jak stanowi art. 2 ust. 3c ustawy w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Z materiałów sprawy nie wynika, aby do dnia 30 listopada 2022 r. skarżąca podjęła jakiekolwiek czynności zmierzające do wyodrębnienia adresu dla prowadzonego przez siebie gospodarstwa, nie uprawdopodobniła też, aby z jakichkolwiek powodów nie było takiej możliwości. Kolegium podkreśliło, że o braku takiej możliwości nie może świadczyć ocena skarżącej, że procedura ustalenia adresu byłaby kosztowna. Jest to okoliczność, która subiektywnie wpłynęła na decyzję skarżącej o nieskładaniu wniosku o ustalenie adresu, nie stanowi ona jednak obiektywnej przeszkody do złożenia takiego wniosku lub też jego rozpatrzenia.
W związku z powyższym, z uwagi na treść art. art. 2 ust. 3c ustawy, zasadna jest odmowa przyznania dodatku węglowego.
Na powyższą decyzję skarżąca, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wskazując, że jest dla niej krzywdząca, bowiem dodatek węglowy w kwocie 3 tys. zł miał być pomocą dla obywateli i powinno się zawsze wybierać dobro strony, zgodnie z zasadą pomocniczości. Koszty związane z ustaleniem odrębnego adresu przewyższają kwotę dodatku węglowego, co uwzględniały inne gminy (L., A.), a wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Skarżąca podała, że nie jest możliwe rozdzielić źródło ciepła.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 14 czerwca 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy B. z 20 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy także wskazać, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 141 z późn. zm.).
Stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez gospodarstwo domowe rozumie się:
1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo
2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe), (art. 2 ust. 2), natomiast przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3).
Ustawodawca mocą art. 50 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967, obowiązującego od 20 września 2022 r.) w ustawie o dodatku węglowym wprowadził w art. 3 regulację odnoszącą się do sytuacji zamieszkiwania pod jednym adresem więcej niż jedno gospodarstwo domowe. Zgodnie z brzemieniem dodanego do art. 2 ustawy o dodatku węglowym ust. 3a i 3b w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (ust. 3a), w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (ust. 3b).
Kolejną nowelizacją, obowiązującą od 3 listopada 2022 r., na podstawie art. 26 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2236) rozszerzono ww. regulację o kolejne zapisy. Mianowicie w myśl art. 2 ust. 3c w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. W tym przypadku gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową (art. 2 ust. 3d zd. 1 i 2).
W orzecznictwie podkreśla się, że kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym jasno wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 210/23, wyrok WSA w Gliwicach z 31.05.2023 r., II SA/Gl 474/23, LEX nr 3571482). Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.
Z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy wynika, że deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw została złożona i nie budzi wątpliwości źródło ogrzewania istniejące w budynku, w którym znajduje się lokal, w którym zamieszkuje skarżąca. Skarżąca, zamieszkująca pod tym samym adresem co K. B., który złożył wniosek o wypłatę dodatku węglowego w dniu 26 sierpnia 2022r., a więc przed złożeniem wniosku przez skarżącą w dniu 30 listopada 2022r. Wcześniejszy wniosek złożony przez K. B. został rozpatrzony pozytywnie. Skarżąca we wniosku wskazała jako osoby wchodzące w skład jej gospodarstwa domowego siebie oraz T. J. Organy odmówiły przyznania jej dodatku węglowego z uwagi na fakt, że nie podjęła ona formalnych kroków celem nadania odrębnego adresu swojemu lokalowi. Należy przy tym podkreślić, że nie przeprowadzono nawet wywiadu środowiskowego w niniejszej sprawie celem ustalenia, czy lokal zajmowany przez skarżącą jest odrębnym lokalem. Pogląd o konieczności podjęcia formalnych kroków celem wyodrębnienia lokalu organ I instancji zaczerpnął z poradnika dla samorządowców.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organ nieprawidłowo zinterpretowały przepisy ustawy o dodatku węglowym.
Przede wszystkim dodatek węglowy przysługuje na gospodarstwo domowe rozumiane jako gospodarstwo umiejscowione pod tym samym adresem. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 3a ustawy o dodatku węglowym w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania znajduje się więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem.
Tym niemniej w ust. 3c do 3e ustawodawca wprowadził wyjątek od tejże zasady. Zgodnie z art. 2 ust. 3c w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Tak więc wyjątek ten donosi się między innymi do sytuacji, jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, gdy źródło ciepła jest współdzielone. Konieczne jest jednak faktyczne istnienie pod jednym adresem odrębnych lokali. Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 11 października 2017 r. (sygn. akt: II OSK 2920/16) lokal posiada cechę samodzielności, jeżeli funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu. O tym, czy dany lokal może być uznany za samodzielny decyduje jego wydzielenie trwałymi ścianami, swobodny dostęp do niego właściciela czy mieszkańca oraz możliwość korzystania z niego bez wymogu korzystania z innych samodzielnych lokali, co oznacza przeznaczenie lokalu do wyłącznego użytku jego właściciela, mieszkańca. Wykładnia funkcjonalna w zakresie definicji odrębnego lokalu została powszechnie przyjęta w orzecznictwie sądów administracyjnych.
W odniesieniu do braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach organ powinien był wezwać skarżącą o wykazanie, czy jej gospodarstwo domowe zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe we wskazanym wyżej terminie, ustalenie odrębnego adresu. W niniejszej sprawie takie oświadczenie zostało złożone. W orzecznictwie przyjmuje się, że dla potwierdzenia tej okoliczności – wystarczające jest złożenie oświadczenia o niemożliwości ustalenia w terminie do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że nie jest konieczne podejmowanie jakichkolwiek formalnych kroków przez osobę wnioskująca o dodatek węglowy prowadzących do wyodrębnienia własności lokalu lub ustalenia odrębnego adresu lokalu, gdyż ustawodawca nie wprowadził takiego wymogu do ustawy o dodatku węglowym, a tym samym nie wprowadził wymogu udokumentowania przez wnioskodawcę faktu wszczęcia bądź zakończenia odpowiedniej procedury (np. poprzez przedłożenie zaświadczenia o samodzielności lokalu, wniosku o nadanie numeru porządkowego). Sąd podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że spełnienie wskazanej przesłanki może nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, że do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony, a następnie dokonanie oceny oświadczenia w kontekście zaistnienia warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3c u.d.w. (por. wyroki WSA w Gliwicach: z 11 maja 2023 r., II SA/Gl 355/23, z 8 maja 2023 r., II SAB/Gl 24/23, z 7.09.2023 r., II SA/Gl 653/23, LEX nr 3603852, wyrok WSA w Poznaniu z 31.08.2023 r., IV SA/Po 438/23, LEX nr 3604781, wyrok WSA w Łodzi z 25.08.2023 r., II SA/Łd 481/23, LEX nr 3600808, wyrok WSA w Krakowie z 11.07.2023 r., III SA/Kr 673/23, LEX nr 3589360, wyrok WSA w Krakowie z 29.06.2023 r., III SA/Kr 642/23, LEX nr 3579587).
Istotna dla niniejszej sprawy jest więc realizacja następujących okoliczności:
- fakt zamieszkiwania pod jednym adresem osób wchodzących w skład więcej niż jednego gospodarstwa domowego
- brak możliwości ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych w terminie do dnia 30 listopada 2022 r.
- istnienie pod tym samym adresem odrębnych lokali,
- oddzielne lub współdzielone źródło ogrzewania dla poszczególnych gospodarstw domowych.
Organy natomiast zaniechały sprawdzenia stanu faktycznego pod kątem ziszczenia się przesłanek określonych w art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym, a więc sprawdzenia, czy występuje odrębny lokal w znaczeniu funkcjonalnym.
Zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania tak z urzędu jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy nie sprostały więc wskazanym w art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. obowiązkom.
Na podstawie art. 2 ust. 3d ustawy o dodatku węglowym wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. W niniejszej sprawie organy zaniechały przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i ustalenia, czy faktycznie lokal, w którym zamieszkuje skarżąca jest w sensie funkcjonalnym odrębnym lokalem.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie dodatku węglowego powinno zatem nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 3c-3e ustawy o dodatku węglowym, a zatem zadaniem organów będzie jednoznaczne ustalenie czy występują odrębne gospodarstwa domowe oraz zamieszkiwanie w odrębnych lokalach, ale pod wspólnym adresem. Oświadczenie złożone bowiem przez skarżącą o braku możliwości ustalenia odrębnego adresu lokalu jest w niniejszej sprawie wystarczające.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI