III SA/Kr 1211/24

III SA/Kr 1211/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-10-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /sprawozdawca/
Ewelina Dziuban
Katarzyna Marasek-Zybura /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 390
Art. 23, 24
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
Art. 61  par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1429
Art. 63  ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 października 2024 r. sprawy ze skargi L. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 6 maja 2024 r. nr SKO-NP-4115-139/24 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia skargę oddala.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z 6 maja 2024 r. nr SKO-NP-4115-139/24 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 61 § 3, art. 6 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 572), art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 323, dalej jako: "u.ś.r.") w zw. z art. 63 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym tekst jedn. z 2018 r. poz. 570, dalej: "u.ś.w.") po rozpatrzeniu odwołania L. D. (dalej: skarżąca) utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Rabki-Zdroju z 13 marca 2024 roku nr OPS.DŚR.5211.1.2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką U. B., na okres od 1 stycznia 2024 r. na czas nieokreślony.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu 28 grudnia 2023 r. skarżąca wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką, która legitymuje się orzeczeniem wydanym przez Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Nowym Targu, znak: [...], z 28 września 2023 r., który zaliczył ją do znacznego stopnia na stałe i wskazał, że niepełnoprawność istnieje od 74 roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 17 lipca 2023 r.
Burmistrz Rabki-Zdroju, po rozpoznaniu ww. wniosku, decyzją z 13 marca 2024r. odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką.
Organ I instancji odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia stwierdził, że nie została spełniona przesłanka przyznania prawa do świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która uzależnia ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Ponadto zdaniem organu I instancji, w sprawie, nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., gdyż istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji w tym samym stopniu co skarżąca, tj. dzieci niepełnosprawnej matki, które mogłyby częściowo objąć matkę opieką.
Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu wniosła skarżąca. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego przedmiotowej decyzji poprzez:
1. naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r., polegająca na stwierdzeniu, że w niniejszej sprawie brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy przez wnioskodawcę, a koniecznością stałej opieki nad matką, a ustalony zakres opieki nie daje podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego albowiem czynności wykonywane przez wnioskodawcę nie odbiegają od zwykłych czynności wykonywanych przez osoby pracujące zawodowo;
2. mającą wpływa na treść zaskarżonego orzeczenia obrazę przepisów prawa materialnego, tj. przepisu z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., polegającą na stwierdzeniu, że matka skarżącej ma jeszcze 2 dzieci , które są zobowiązane w równym stopniu , co wnioskodawca do alimentacji względem matki;
3. mającą wpływ na treść zaskarżanego orzeczenia obrazę przepisów postępowania, tj. przepisów a art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., polegającą na wydaniu zaskarżanej decyzji w oparciu o wybiórcze, a nie kompleksowe ustalenia w zakresie wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, a w rezultacie niedążeniu do ustalenia przez organ l instancji prawdy obiektywnej.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez jej uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie przedmiotowego świadczenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy organowi l instancji do ponownego rozpatrzenia.
Opisaną we wstępie decyzją SKO w Nowym Sączu utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Wyjaśnił, że istotne znaczenie dla sprawy m art. 6 k.p.a., zgodnie z którym organy działają na podstawie przepisów prawa i stosowania obowiązujących w dniu wydania decyzji do stanu faktycznego obowiązującego w dniu wydania decyzji, przy czym odstępstwa od tej reguły mogą zostać wprowadzone przepisami przejściowymi.
Jak wynika z akt sprawy, wniosek skarżącej został wysłany za pośrednictwem poczty polskiej, gdzie został nadany w dniu 28 grudnia 2023r., a wpłynął do Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 4 stycznia 2024r., który to dzień jest datą wszczęcia postępowania, albowiem jest to dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W związku z powyższym, organ l instancji powinien rozpatrzyć przedmiotowy wniosek skarżącej w oparciu o aktualizowany stan prawny właściwy na dzień 4 stycznia 2024r. Tymczasem organ I instancji, przyjął stan prawny obowiązujący do 31 grudnia 2023r. regulujący przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powołując się na zapis art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, czym naruszył zasadę art. 6 k.p.a.
W swoich rozważaniach SKO wskazało, że świadczenie, przysługuje opiekunom sprawującym opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, bo jak wskazuje ustawodawca w uzasadnieniu projektu ustawy o świadczeniach rodzinnych - celem jest udzielenie materialnego wsparcia osobom rezygnującym z aktywności zawodowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Matka skarżącej, legitymuje się odpowiednim orzeczeniem ale jest osobą dorosłą w wieku 77 lat, a zatem nie spełnia ona przesłanki wieku osoby nad która sprawowana jest opieka tj. osoby do 18 roku życia o czym stanowi art. 17 ust 1 pkt 2 ustawy.
Kolegium nie kwestionuje faktu, że skarżąca sprawuje opiekę nad matką, ale nie spełnia wszystkich przesłanek pozytywnych warunkujących przyznanie świadczenia. Stan faktyczny ustalony przez organ w niniejszej sprawie daje podstawy do odmowy wnioskowanego świadczenia - pomimo błędnie ustalonego stanu prawnego.
Na powyższą decyzję skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 63 ust. 1 u.ś.w., poprzez błędną wykładnię i wskazanie, że wnioskowane świadczenie nie przysługuje, bowiem wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wpłynął do organu w dniu 4 stycznia 2024 r., zatem prawo do wnioskowanego świadczenia nie powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., podczas gdy w niniejszej sprawie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało przed dniem 31 grudnia 2023 r., a zatem zastosowanie mają przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.;
2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a. naruszenie art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż terminem złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest data jego wpływu do organu, a nie data jego nadania przez pełnomocnika skarżącej za pośrednictwem operatora pocztowego:
b. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 8 §1 k.p.a., 77 k.p,a., art. 78 § 1 k.p.a., 80 k.p.a, 107 § 3 k.p.a., art. 108 k.p.a poprzez:
- brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego;
- przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób stronniczy;
- poprzez niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący;
- nieprawidłowe i niewystarczające uzasadnienie faktyczne decyzji:
Mając powyższy zarzut na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi, skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 6 maja 2024 r. utrzymującej w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Rabki-Zdroju z 13 marca 2024 roku w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką U. B., na okres od 1 stycznia 2024 r. na czas nieokreślony, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Należy także wskazać, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. p.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390), zwanej dalej u.ś.r.
Zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm.) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Nadto stosownie do art. 63 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym, osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4.
Wobec tak sformułowanych przez ustawodawcę przepisów przejściowych uznać należało, że o możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przesądzi spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1b u.ś.r. na dzień złożenia wniosku stosownie do art. 24 ust. 2 z uwzględnieniem ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ wniosek został złożony do dnia 31 grudnia 2023 r. (zob. Wyrok WSA w Poznaniu z 6.11.2024 r., II SA/Po 625/24, LEX nr 3779237). Stanowisko powyższe jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych.
W myśl art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej. Wniosek ów składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w ust. 1 - (art. 23 ust. 2) ww. ustawy z 28 listopada 2003 r. Stosownie natomiast do przepisu art. 24 ust. 2 tej ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
W tym miejscu należy wskazać na przepis art. 61 § 3 k.p.a. który przewiduje, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji. Jeżeli więc strona skarżąca nadała listem poleconym wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych - co jest okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie - to data nadania tej przesyłki nie ma znaczenia w postępowaniu o przyznanie wskazanego świadczenia. Postępowanie zostaje bowiem wszczęte z chwilą, kiedy przesyłka zostanie doręczona właściwemu organowi.
Stanowisko takie jest ugruntowane zresztą w orzecznictwie jak i doktrynie (zob. B. Adamiak/J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz" wyd. 8 Wydawnictwo C. H. Beck Warszawa 2006 r. str. 352 teza 10 do art. 61 k.p.a.). Treści przywołanego art. 24 ust. 2 ww. ustawy z 28 listopada 2003 r. określa początkowy termin, od którego ustalone zostanie prawo do rzeczonego świadczenia. Jest to termin prawa materialnego dotyczącego okresu, w jakim może nastąpić ukształtowanie prawa strony w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego (wyrok WSA w Bydgoszczy z 19.05.2010 r., II SA/Bd 299/10, LEX nr 673983).
W niniejszej sprawie organ II instancji prawidłowo ustalił, że wniosek skarżącej został wysłany za pośrednictwem poczty polskiej, gdzie został nadany w dniu 28 grudnia 2023r., a wpłynął do organu I instancji w dniu 4 stycznia 2024r., który to dzień jest datą wszczęcia postępowania, albowiem jest to dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W związku z powyższym, organ l instancji powinien rozpatrzyć przedmiotowy wniosek skarżącej w oparciu o aktualizowany stan prawny właściwy na dzień 4 stycznia 2024r., a więc na podstawie ustawy o świadczeniu wspierającym. Stąd prawidłowe było rozstrzygniecie organu I instancji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (utrzymane przez organ II instancji), gdyż począwszy od 1 stycznia 2024r. świadczenie to w ustalonym stanie faktycznym nie przysługuje. Zgodnie bowiem z obecnie obowiązującym art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko w związku ze sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Sąd rozpoznający niniejsza sprawę podziela argumentację zaprezentowana przez organ.
Stąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku