III SA/Kr 1205/23

III SA/Kr 1205/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-01-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /sprawozdawca/
Jakub Makuch /przewodniczący/
Magdalena Gawlikowska
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1990
Art. 24
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi J. M. i J. M. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nazoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 11 maja 2023 r., nr IG-II.7221.44.2023.KU w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków skargę oddala.
Uzasadnienie
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie (dalej: MWINGiK) decyzją z dnia 11 maja 2023 r., nr IG-II.7221.44.2023.KU działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 775) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1990) po rozpatrzeniu odwołania J. M. i J. M. (dalej: "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Starosty Wielickiego z dnia 16 lutego 2023r. znak: GK.6620.2.39.2.2020 orzekającej o aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu nr [...] jednostka ewidencyjna Wieliczka-miasto, powiat Wielicki.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu 21 października 2019 r. E. S. złożyła wniosek do Starosty Wielickiego w sprawie "Zgłoszenia zmian danych ewidencji gruntów i budynków: dotyczących działki nr [...] położonej w obrębie nr [...] miasta Wieliczki, obejmujący zmianę danych ewidencyjnych wynikającą z czynności ustalenia przebiegu granic działki nr [...] oraz jej podziału, w ramach pracy geodezyjnej nr ID: [...].
Starosta Wielicki zawiadomieniem z dnia 21 lutego 2020 r. wszczął postępowanie w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dla działek nr: [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w obrębie nr [...] miasta Wieliczki, jednostka ewidencyjna Wieliczka – miasto, powiat wielicki na podstawie dokumentacji geodezyjnej zwartej w operacie technicznym wpisanym do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 27 stycznia 2020 r. za nr [...], sporządzonym przez firmę G. P. P. W.
Starosta Wielicki po przeprowadzeniu analizy operatu technicznego nr [...] 21 lipca 2021 r. wprowadził zmiany danych ewidencyjnych na jego podstawie w drodze czynności materialno-technicznej, po czym na podstawie art. 105 § 1 k.p.c., decyzją z 10 sierpnia 2021 r. znak: GK.6620.2.39.2020 umorzył przedmiotowe postępowanie jako bezprzedmiotowe.
W wyniku odwołania od ww. decyzji, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, decyzją z 27 października 2021 r. znak IG-II.7221.I34.2021.KG uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę, Starosta Wielicki rozdzielił przedmiotowe postępowanie na dwa odrębne, oznaczone sygnaturami: GK.6620.2.39.1.2020 i GK.6620.2.39.2.2020. Sprawa znak: GK.6620.2.39.1.2020 dotyczyła aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie działek nr [...] (po podziale [...] i [...]), [...], [...] i [...], położonych w obrębie nr [...] miasta Wieliczki, jednostka ewidencyjna Wieliczka-miasto, powiat wielicki na podstawie dokumentacji zgromadzonej w sprawie, w tym operatu technicznego nr [...] i zakończyła się wydaniem decyzji z 1 lutego 2022 r.
Sprawa znak: GK.6620.2.39.2.2020 dotyczyła aktualizacji danych ewidencyjnych działek nr [...] (po podziale nr [...] i nr [...]) i nr [...] na podstawie dokumentacji zgromadzonej w sprawie zakończyła się wydaniem decyzji z 1 lutego 2022 r. w której Starosta Wielicki orzekł w sprawie (w tym operatu nr [...]) o aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dla obrębu nr [...], jednostka ewidencyjna Wieliczka-miasto, powiat wielicki, polegającej na:
1. usunięciu danych z ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...] (po podziale [...] i [...]) a działką nr [...], (tj. usunięciu numerycznego opisu przebiegu granicy w punktach granicznych nr [...], [...], [...] i [...]), które zostały ujawnione na podstawie dokumentacji geodezyjnej zawartej w operacie technicznym wpisanym do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego kartograficznego (PZGiK) dniu 27 stycznia 2020 r. za nr [...] (...), sporządzonym przez firmę G. (...) reprezentowaną przez geodetę uprawnionego Pana R. P., zmianą nr [...] w dnia 21.07.2021 r.; ,
2. ujawnieniu numerycznego opisu przebiegu granicy w punktach granicznych nr: [...], [...], [...] li [...], pomiędzy działką nr [...] (po podziale [...] i [...]) a działką nr [...] (pkt [...] - trójmiedza działek nr [...], [...] i [...], pkt [...] - trójmiedza działek nr [...], [...] i [...]), zgodnie z danymi mapy numerycznej powstałej przy modernizacji ewidencji gruntów i budynków - operat nr [...] ( [...]).
W wyniku ponownego odwołania od ww. decyzji, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, decyzją z 11 maja 2022 r. znak: IG-II.7221.26.2022.EG, po raz kolejny uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty Wielickiego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wskazał, że wykonawca prac geodezyjnych ustalił przebieg granicy między działką nr [...] a działkami nr [...], [...] i [...] w oparciu o pomiar uzupełniający po istniejącym ogrodzeniu i budynkach zgodnie z 39 ust. 1 i ust. 2 obowiązującego wówczas rozporządzenia z 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, natomiast przebieg granicy pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...] na podstawie analizy dostępnych materiałów geodezyjnych, tj. przyjął współrzędne punktów granicznych z mapy numerycznej i wyniósł je w teren. Tak ustalony przebieg granicy nie pokrył się z istniejącym w terenie ogrodzeniem między przedmiotowymi działkami, nie jest zgodny ze spokojnym stanem posiadania i użytkowania, który jest wyraźny w terenie i przebiega wzdłuż istniejącego ogrodzenia (siatka metalowa na podmurówce). Organ II instancji wskazał również, że nie można dokonać zmian przedmiotowych w ewidencji gruntów i budynków w oparciu o dokumenty archiwalne (operat modernizacji [...]), które nie spełniają wymagań rozporządzenia w zakresie formatu danych i standardów technicznych tych danych i nie mogą być zatem obecnie podstawą aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków (przywrócenie danych sprzed zmiany wykonanej 21 lipca 2021 r.). Przebieg przedmiotowych granic jest nieprawidłowy, bo wprowadzony na podstawie obarczonego wadami opracowania geodezyjnego. Aktualizacja danych może nastąpić tylko na podstawie aktualnego dokumentu, zawierającego wykaz zmian, a organ I instancji winien taki dokument pozyskać w celu usunięcia stwierdzonego błędu.
Pismem z 7 czerwca 2022 r. Starosta Wielicki zawiadomił strony postępowania o podjęciu czynności w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie działek nr [...] (po podziale [...] i [...]) i nr [...]. Na potrzeby postępowania zostały wykonane prace geodezyjne udokumentowane w operacie technicznym [...] 26 lipca 2022 r. geodeta uprawniony podjął czynności mające na celu ustalenie przebiegu granic działki nr [...] z działkami nr [...] i nr [...] a ustalenia dokonał na podstawie przepisu § 33 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2021 r.
Skarżący - właściciele działki nr [...] - ustalony przebieg granic przyjęli bez zastrzeżeń, co potwierdzili podpisami złożonymi w protokole ustalenia oraz na szkicu granicznym. W protokole oświadczyli (cyt.): Granicę po ogrodzeniu przyjmujemy. Natomiast E. S. - właścicielka działek nr [...] i nr [...] - nie wyraziła zgody na tak ustalony przebieg granic oświadczając w protokole (cyt.): "nie godzę na granicę po ogrodz." Nie podpisała również "Szkicu ustalenia granic". Z dokumentacji wynika, że ogrodzenie stanowi siatka metalowa na podmurówce. W protokole geodeta nie uszczegółowił, czy ustalona granica przebiega wzdłuż siatki ogrodzeniowej, tj. środkiem podmurówki, czy też wzdłuż krawędzi podmurówki. Na szkicu granicznym (stanowiącym integralną część protokołu ustalenia) znajduje się natomiast informacja (cyt.): "granica pomiędzy dz. [...] oraz [...] biegnie południa stroną podmurówki ogrodzenia".
W związku z rozbieżnymi stanowiskami stron, co do przebiegu granic geodeta uprawniony na szkicu granicznym, zgodnie z § 33 ust. 6 pkt 4 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2021 r. zawarł adnotację, że granica ta jest sporna.
Organ I instancji ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę podzielił stanowisko wykonawcy prac, iż brak jest dokumentacji pozwalającej na określenie położenia punktów granicznych wyznaczających przebieg granic działki nr [...] oraz działek sąsiednich z dokładnością wymaganą w obowiązujących przepisach. Uznał więc, że zaszły okoliczności do ustalenia przebiegu granic działki nr [...] z działkami sąsiednimi w trybie § 33 wskazanego wyżej rozporządzenia. Jak wynika z operatu [...] przebieg granic został ustalony w obecności zarówno właścicieli działki nr [...] jak i działki nr [...] i [...]. Przepis § 33 wskazanego wyżej I rozporządzenia wskazuje, że to geodeta uprawniony ustala przebieg granic działek ewidencyjnych, a ustalony przebieg nie może naruszać stanu prawnego działki wynikającego z istniejących dokumentów. Sam brak akceptacji przez zainteresowanych ustalonego przez geodetę przebiegu granic, czy to z powodu nieusprawiedliwionej nieobecności na gruncie, czy też niezadowolenia z ustalonego przebiegu granic oraz odmowa złożenia podpisu w protokole, nie powodują, iż ustalenie przebiegu granic we wskazanym wyżej trybie nie może być dokonane oraz że można zmienić jego rezultaty z powodu oświadczeń stron składanych po jego zakończeniu.
W konsekwencji, Starosta Wielicki, decyzją z 11 października 2022 r. orzekł o aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dla obrębu nr [...], jednostka ewidencyjna Wieliczka – miasto, powiat wielicki, polegający na ujawnieniu numerycznego opisu przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...], w punktach granicznych nr: [...], [...], [...], [...], [...], a także ujawnieniu numerycznego opisu przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...], w punktach granicznych nr: [...], [...], [...] i [...] zgodnie z dokumentacją geodezyjną zawartą w operacie technicznym przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 8 września 2022 r. pod numerem [...].
Po rozpoznaniu odwołania skarżących do ww. decyzji, MWINGiK, decyzją z 1 grudnia 2022 r. znak: IG-II.7221.171.2022.EG, uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty Wielickiego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z uwagi na konieczność ponownego ustalenia przez organ I instancji kręgu stron postępowania z powodu śmierci E. R. w trakcie postępowania, Jednocześnie, organ odwoławczy odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu, W szczególności uznał operat nr [...] jako materiał nadający się do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków wskazując jednocześnie, że operat techniczny jest dokumentem geodezyjnym stanowiącym podstawę decyzji, a nie oświadczenia zainteresowanych składane na etapie prowadzonego postępowania administracyjnego. Z tej przyczyny kwestionowane czynności ustalania przebiegu granic działek ewidencyjnych po ich zakończeniu nie może wywoływać skutków prawnych w postaci niemożności wprowadzenia zmian danych w operacie ewidencyjnym.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, Starosta Wielicki, decyzją z 16 lutego 2023 r. znak: GK.6620.2.39.2020 orzekł o aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie granicy pomiędzy działkami [...], [...], [...], [...] i [...] na podstawie operatu [...]. W motywach rozstrzygnięcia, organ I instancji uznał, że wykonawca prac geodezyjnych dokonał ustalenia przebiegu granic działek nr [...] i nr [...] z działką nr [...] zgodnie ze stanem użytkowania na gruncie o materiałami geodezyjnymi, czyli zgodnie z § 33 pkt 21 rozporządzenia. Powyższe potwierdza analogowa mapa zasadnicza na której wykazano, iż granica biegnie po ogrodzeniu. Organ ustalił również strony postępowania.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący wnieśli odwołanie. W odwołaniu wskazali, że nie zgadzają się z przedstawionym w operacie nr [...] przebiegiem granic działek nr [...] i [...] z działką nr [...] po południowej stronie ogrodzenia. Stwierdzili również, że wykonane przez nich ogrodzenie wyznacza granicę nie południową, a północną stroną podmurówki wzniesionego ogrodzenia.
Opisaną we wstępie decyzją Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie decyzją z 11 maja 2023 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ przedstawił szczegółowo przebieg i stan sprawy oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.
Przede wszystkim wyjaśnił, że ustalenie przebiegu granicy ewidencyjnej kończy się z chwilą opracowania operatu technicznego i przyjęcia go do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Jest to dokument geodezyjny stanowiący podstawę decyzji, w przeciwieństwie do oświadczenia zainteresowanych składanych na etapie prowadzenia postępowania administracyjnego. Samo kwestionowanie czynności ustalania przebiegu granic działek ewidencyjnych po ich zakończeniu nie może wywoływać skutków prawnych w postaci niemożności wprowadzenia zmiany danych w operacie ewidencyjnym. Błędne jest także oczekiwanie, że w ramach postępowania ewidencyjnego dojdzie do załatwienia sporu o zasięg prawa własności do nieruchomości, ponieważ organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadne jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów.
Nie jest również możliwe dokonanie jakichkolwiek zmian w operacie przyjętym do zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Zgodnie z § 33 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2021 r., przebieg granic ustala wykonawca, a procedura ustalenia kończy się z chwilą sporządzenia protokołu, który następnie staje się dokumentem operatu technicznego przekazywanego właściwemu staroście i przyjmowanego przez ten organ do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Dokumentacja prac geodezyjnych przyjęta do zasobu ma charakter archiwalny i nie może podlegać żadnym modyfikacjom, niezależnie od oświadczeń składanych po zakończeniu czynności ustalenia.
Istniejący pomiędzy właścicielami działek nr [...] i nr [...] oraz [...] spór graniczny, nie może zostać rozstrzygnięty w postępowaniu ewidencyjnym. Spory graniczne nie wstrzymują jednak czynności prowadzonych w związku z aktualizacją ewidencji, a informacje o spornych odcinkach granic działek ewidencyjnych zamieszcza się na szkicu granicznym. Ustalona granica w trybie przepisów § 33 powołanego wyżej rozporządzenia nie ma charakteru garncy prawnej i nie wyłącza rozstrzygnięcia sporu o zasięg prawa własności pomiędzy właścicielami sąsiednich działek w trybie postępowania rozgraniczeniowego. Rozgraniczenie nieruchomości służy ustaleniu przebiegu granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzeniu odpowiednich dokumentów.
W związku z powyższym w ocenie organu odwoławczego, odwołanie należy uznać, za bezzasadne. Dokonanie zmian przebiegu przedmiotowej granicy zgodnie z żądaniem przedstawionym w odwołaniu na podstawie operatu nr [...] nie jest możliwa. Decyzja Starosty Wadowickiego oparta jest bowiem na danych zawartych w tym operacie, który jest materiałem zasobu, i nie ma podstaw do kwestionowania danych w nim zawartych.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodzili się skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika i wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucili:
I. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.:
1. naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8,77, 80,84 § 1 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia przez organ stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji błędną ocenę zebranych dowodów, co doprowadziło organ II Instancji do bezpodstawnego przyjęcie, że organ pierwszej Instancji prawidłowo dokonał aktualizacji danych zawartych w Ewidencji Gruntów i Budynków dla obrębu numer [...] Wieliczka, podczas gdy zmian danych zawartych w ewidencji gruntów i I budynków organ I instancji dokonał na podstawie operatu sporządzonego przez "G." P. P. reprezentowanego przez uprawnionego geodetę inż. R. P. w którym to przebieg granicy działki nr [...] został ustalony w następujący sposób:
- z działką nr [...] na podstawie analizy materiałów i ostatniego stanu posiadania na gruncie - po istniejącym ogrodzeniu w terenie (południowa strona podmurówki ogrodzenia). Granica przebiega od pkt [...] (trój miedza działek nr [...], [...] i [...]) przez pkt [...], [...], [...] do pkt [...];
- z działką nr [...] na podstawie analizy materiałów i ostatniego stanu po istniejącym ogrodzeniu w terenie. Granica przebiega od pkt [...] przez pkt [...], [...] do pkt [...] (trój miedza działek nr [...],[...] i [...]).
II. naruszenie przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 84 ust. 5 w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 109,8) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w nieprawidłowym uznaniu, że w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków na podstawie operatu technicznego numer [...].
Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi, skarżący rozwinęli powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 11 maja 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję Starosty Wielickiego z dnia 16 lutego 2023r. orzekającą o aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu nr [...] jednostka ewidencyjna Wieliczka-miasto, powiat Wielicki, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1752 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.g.k. ewidencja gruntów i budynków obejmuje między innymi informacje dotyczące gruntów to jest ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Z kolei sama ewidencja gruntów i budynków została zdefiniowana w art. 2 pkt 8 u.p.g.k. jako system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Zasadniczo w ramach ewidencji gruntów obszar kraju został podzielony na jednostki ewidencyjne, które są obszarami gruntów położonych w granicach administracyjnych gminy, a w przypadku gdy w skład gminy wchodzi miejscowość o statusie miasta, również w granicach administracyjnych miasta. Z kolei jednostka ewidencyjna została podzielona na obręby ewidencyjne, które są określane przez nazwę i numer lub przez sam numer. W ramach obrębów ewidencyjnych funkcjonują działki ewidencyjne. (zob. E. Stefańska [w:] Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, wyd. II, red. J. Lang, J. Maćkowiak, T. Myśliński, Warszawa 2018, art. 20). Zgodnie rozporządzeniem Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. poz. 1390 z późn. zm.)., zwanego daje r.e.g.b., działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych.
W orzecznictwie przyjęto, że rejestr ewidencji gruntów ma być wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19.10.2011 r., I OSK 1764/10, LEX nr 1131488). Na jej podstawie strona nie nabywa więc prawa. W orzecznictwie podkreśla się, że ewidencja nie rozstrzyga natomiast sporów co do gruntów, organy ewidencyjne nie są zaś uprawnione do weryfikacji dokumentów, na podstawie których dokonują zmian w ewidencji. Ochronie i rejestracji praw podmiotowych służą natomiast księgi wieczyste, a spory na tle własności i sposobu korzystania z nieruchomości mogą być dochodzone przed sądami powszechnymi lub w innych odrębnych postępowaniach (zob. uzasadnienie wyroku WSA w Łodzi z 14.03.2012 r., III SA/Łd 24/12, LEX nr 1139539).
W art. 20 u.p.g.k. ustawodawca określił rodzaje informacji o gruntach (art. 20 ust. 1 pkt 1 u.p.g.k.) oraz ich właścicielach (art. 20 ust. 2 u.p.g.k.), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter zarówno przedmiotowy jak i podmiotowy. W odniesieniu do gruntów informacje o charakterze przedmiotowym dotyczą ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 u.p.g.k.). Informacje podmiotowe (art. 20 ust. 2 pkt 1 u.p.g.k.) dotyczą wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - innych osób fizycznych lub prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części. Informacje o gruntach, budynkach i lokalach (zarówno podmiotowe, jak i przedmiotowe) zawiera operat ewidencyjny, którego zawartość określa art. 24 ust. 1 u.p.g.k..
Zgodnie z art. 24 ust. 2a u.p.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:
1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:
a) przepisów prawa,
b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,
c) materiałów zasobu,
d) wykrycia błędnych informacji;
2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
2b. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:
1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:
a) przepisów prawa,
b) wpisów w księgach wieczystych,
c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,
d) ostatecznych decyzji administracyjnych,
e) aktów notarialnych,
ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,
f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,
g) wpisów w innych rejestrach publicznych,
h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;
2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.
Z kolei odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Zgodnie z § 29 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. poz. 1390 z późn. zm.), zwanego dalej "egib", Źródłami danych wykorzystywanych przy zakładaniu albo modernizacji ewidencji są:
1) materiały zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym;
2) wyniki pomiarów geodezyjnych lub oględzin;
3) dane zawarte w innych ewidencjach i rejestrach;
4) dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne.
Natomiast § 30 egib przewiduje, iż przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie:
1) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby:
a) postępowania rozgraniczeniowego,
b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów,
c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości,
d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,
e) podziału nieruchomości,
f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych;
2) innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic;
3) dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji.
Zgodnie z § 31 egib jeżeli brak jest dokumentacji lub materiałów, o których mowa w § 30, albo zawarte w nich dane nie pozwalają na odtworzenie położenia granic z dokładnością właściwą dla szczegółów I grupy określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 11 u.p.g.k., dane dotyczące położenia granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic.
Celem dalej ustalenia przebiegu granic na podstawie § 32 egib o czynnościach podjętych w celu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych wykonawca prac geodezyjnych zawiadamia ścisłe określone podmioty.
Po poprawnym zawiadomieniu podmiotów następuje ustalenie przebiegu granic, z którego spisuje się odpowiedni protokół. § 33 egib przewiduje, że ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych dokonuje geodeta na podstawie zgodnych wskazań podmiotów, potwierdzonych ich zgodnym oświadczeniem złożonym do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, jeżeli wskazywany przebieg nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach dotyczących przebiegu ustalanych granic. Natomiast w przypadku gdy właściwe podmioty nie złożą do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych zgodnego oświadczenia, o którym mowa w ust. 1, przebieg granic działek ewidencyjnych wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych ustala geodeta uprawniony według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek (§ 33 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków). W przypadku gdy spokojnego stanu posiadania, o którym mowa w ust. 2, nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujących te grunty wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych ustala geodeta uprawniony po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów (§ 33 ust. 3 egib).
Zgodnie z § 33 ust. 6 egib integralną częścią protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych są szkice graniczne sporządzone przez geodetę uprawnionego, które zawierają:
1) informacje o lokalizacji działek ewidencyjnych, których granice są ustalane;
2) usytuowanie punktów granicznych w stosunku do szczegółów terenowych położonych na ustalanych granicach lub w ich bezpośrednim sąsiedztwie, takich jak budynki, ogrodzenia, słupy oraz miedze, przedstawione w sposób graficzny i doprecyzowane opisem lub danymi określającymi odległości tych punktów do szczegółów terenowych;
3) numery działek ewidencyjnych;
4) informacje o spornych odcinkach granic działek ewidencyjnych;
5) podpisy osób biorących udział w czynnościach podjętych w celu ustalenia przebiegu granic lub adnotację geodety uprawnionego o odmowie złożenia podpisu;
6) podpis geodety uprawnionego, który sporządził szkic graniczny.
W niniejszej sprawie został zastosowany właśnie wyżej wskazany tryb postępowania. Na skutek bowiem odwołania skarżących doszło do ustalenia przebiegu granic pomiędzy działką skarżących [...] a działką [...] (po podziale [...] i [...]). O ile skarżący przyjęli bez zastrzeżeń bez zastrzeżeń (co zostało udokumentowane stosownym zapisem w protokole ustalenia przebiegu granicy), o tyle właścicielka działek [...] i [...] (uczestniczka postepowania sądowoadministracyjnego) nie zgodziła na tak ustalony przebieg granicy i w związku z tym została oznaczona jako sporna.
Należy przy tym odkreślić, że w samym protokole ustalenia przebiegu granicy zostało jedynie stwierdzone, że granica biegnie po ogrodzeniu. Dopiero ze szkicu granicznego wynika, że granica biegnie południową stroną podmurówki ogrodzenia.
Skarżący dopiero 27 października 2022r. po wykupieniu kopii operatu zorientowali się, że taki sposób ustalenia granicy powoduje, że ogrodzeni znajduje się w całości na działce sąsiada. Wskazali, że było ono wymieniane w 1986r. Wcześniej znajdowało się tam stare ogrodzenie. Stąd wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzje Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 11 maja 2023 r. W efekcie w całości uwidoczniony został spór graniczny pomiędzy właścicielami działki [...] oraz działek [...] i [...]. Obie strony bowiem nie godzą się z tak ustalonym przebiegiem granicy.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że "zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy z 1989 r. - prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 30, poz. 163 z późn. zm.) celem ewidencji gruntów i budynków jest stworzenie jednolitego dla kraju i systematycznie aktualizowanego zbioru informacji o gruntach i budynkach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami. Zapisy w ewidencji mają wyłącznie charakter techniczno-deklaratoryjny. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające" (wyrok NSA z dnia 19 stycznia 1998 r., sygn. II SA 1231/97, LEX nr 41277). W ustawie u.p.g.k. zawarto zatem normy określające zakres działania organów administracyjnych. Tym samym organy administracyjne w tej sprawie, nie były uprawnione do rozstrzygania sporów natury cywilnoprawnej a dotyczących przebiegu granicy działek ewidencyjnej skarżących. Skarżący są uprawnieni do podejmowania działań polegających na podjęciu starań zmierzających do uzyskania korzystnych dla siebie rozstrzygnięć, poprzez zainicjowanie postępowania o rozgraniczenie przed właściwym organem lub innego wybranego postępowania o charakterze cywilnoprawnym przed sądem powszechnym. Wówczas tego rodzaju udokumentowane rozstrzygnięcie, może stanowić podstawę do dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, co wynika z art. 24 ust. 2b p.g.k. (wyrok WSA w Krakowie z dnia 26.10.2021r., III SA/Kr 875/21). W sytuacji, gdy powstaje spór co do przebiegu granicy, a także co do położenia znaków granicznych, to spór taki może być rozstrzygnięty wyłącznie w drodze postępowania rozgraniczeniowego. Zmiana przebiegu granic byłaby zatem możliwa po przyjęciu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nowej dokumentacji sporządzonej w odrębnym postępowaniu - sądowym lub administracyjnym przeprowadzonym na wniosek strony (wyrok NSA z 12.04.2022 r., I OSK 1328/21, LEX nr 3349040).
Sąd nie dopatrzył się w niniejszym postępowaniu przeprowadzonym przez właściwe organy administracyjne naruszenia procedury, zarówno tej określonej w Kodeksie postepowania administracyjnego, jak i tej wynikającej z rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Organ zebrał cały materiał dowodowy, który wnikliwie został rozpatrzony. Organ prawidłowo przeprowadził więc także postępowanie zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Uprawniony geodeta dokonał ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działkami [...] a [...] i [...] na podstawie §33 ust. 3 egid, a więc gdy spokojnego stanu posiadania, o którym mowa w ust. 2, nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujących te grunty wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych ustala geodeta uprawniony po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów. Tak ustalona granica została określona jako sporna. Jedyną więc możliwością rozstrzygnięcia powstałego sporu jest zainicjowanie odpowiedniego postepowania – bądź postepowania rozgraniczeniowego (zgodnie z przepisami ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne), bądź odpowiedniego postępowania cywilnego przed sądem powszechnym.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.