III SA/Kr 1200/06

III SA/Kr 1200/06 - Postanowienie WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2006-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Dorota Dąbek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6240 Zmiana  kategorii zdolności do służby wojskowej
Skarżony organ
Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2006r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.T. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 4 sierpnia 2006r. nr [...] w przedmiocie braku związku schorzenia ze służbą wojskową postanawia skargę odrzucić.
Uzasadnienie
Skarżący J.T. pismem z dnia [...]2006r. (data nadania) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 4 sierpnia 2006r. nr [...] w przedmiocie braku związku rozpoznanego u niego schorzenia ze służbą wojskową. W skardze wyraźnie podkreślono, że przedmiotem zaskarżenia jest orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej w części dotyczącej ustalenia związku tego schorzenia ze służbą wojskową.
W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej odrzucenie w związku z utrwalonym orzecznictwem sądu administracyjnego, iż w zakresie ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Podstawową kwestią w niniejszej sprawie jest kwestia dopuszczalności wniesienia opisanej powyżej skargi na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w przedmiocie braku związku rozpoznanego u niego schorzenia ze służbą wojskową.
Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą prezentowaną zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. uchwała 7 sędziów SN z 27 października 1999r., III ZP 9/99), jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie 7 sędziów NSA z dnia 6 listopada 2000r., ONSA 2001/2/47) "od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U z 1992 r. Nr 4, poz. 16 ze zm.), w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przysługuje".
Ocenić należy, że pomimo zmian w stanie prawnym, jakie nastąpiły od czasu wydania przedmiotowych orzeczeń, tezy w nich zawarte nadal pozostają aktualne. Należy bowiem zważyć, że stanowiące podstawę do wydania zaskarżonego orzeczenia rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2004r., nr151, poz.1595), które zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie z dnia 10 czerwca 1992 r., regulujące właściwość i tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich, w § 13 stanowi wyraźnie, że "Orzekając o zdolności lub niezdolności do czynnej służby wojskowej, w razie stwierdzenia u żołnierza niezawodowego choroby lub ułomności, wojskowa komisja lekarska orzeka również o związku lub braku związku tej choroby lub ułomności z czynną służbą wojskową, kierując się kryteriami zdrowotnymi określonymi w wykazie chorób i stanów chorobowych, ustalonym na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87, z późn. zm.). Należy podkreślić, że orzekanie w tym przedmiocie przez właściwe wojskowe komisje mieści się w granicach upoważnienia ustawowego, na jakie powołuje się przedmiotowe rozporządzenie, to jest art. 30a ust 4 pkt 6 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 listopada 1967r.). W istocie zatem, poprzez wprowadzoną konstrukcję prawną odesłania, w zakresie orzekania przez komisje wojskowe w przedmiocie związku schorzenia ze służbą wojskową zastosowanie mieć będą przepisy zawarte w innych ustawach niż ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 listopada 1967r.
Sama ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP, nie odnosi się bowiem do zagadnienia związku chorób, ułomności, wypadków, uszczerbku na zdrowiu lub śmierci ze służbą wojskową, a jedynie dotyczy samego określenia kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej poborowych, żołnierzy w czynnej służbie i żołnierzy rezerwy. Ustalanie jednak związku określonych zdarzeń ze służbą wojskową jest przedmiotem innych ustaw, w tym w szczególności ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, a także ustawy z dnia 11 kwietnia 2003r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową. Z powołanych ustaw wynika, że wprawdzie ustalanie chorób lub uszczerbku na zdrowiu oraz ich związku ze służbą wojskową należy do wojskowych komisji lekarskich, lecz prawo do świadczeń oraz ich zakres i wysokość z powyższych tytułów ustalają inne organy w drodze decyzji administracyjnych, od których przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Z tych przepisów zatem wynika, iż orzeczenia wojskowych komisji lekarskich dotyczące ustalania określonych schorzeń i ich związku ze służbą wojskową nie mają w pełni samodzielnego bytu w tym znaczeniu, że podlegają kontroli sądów powszechnych w postępowaniu o prawo do świadczeń przysługujących z powyższych tytułów, o ich zakres i wysokość.
Powyższe wykazuje, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich można podzielić na dwie główne odrębne grupy. Jedna grupa orzeczeń dotyczy zagadnień zdolności do służby wojskowej - czynnej lub zawodowej w ramach dwóch ustaw: z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP i z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, to jest zagadnień ustalania stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej w celu powołania jej lub przyjęcia do odbycia tej służby albo zwolnienia ze służby wojskowej. Te orzeczenia wojskowych komisji lekarskich mają byt w pełni autonomiczny: ostateczne orzeczenie komisji w tym przedmiocie jest wiążące dla innych administracyjnych organów właściwych w sprawach powołania lub przyjęcia określonej osoby do odbycia służby wojskowej albo do zwolnienia ze służby, przy czym powołanie do służby wojskowej lub zwolnienie z tej służby następuje w trybie administracyjnym przez wydanie decyzji administracyjnej, podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Ze względu na jednolity, administracyjny tryb postępowania zarówno w kwestii zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do tej służby, orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tej kwestii są wiążące dla innych organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub zwolnieniu z tej służby i podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Druga grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich to orzeczenia ustalające schorzenia (stan zdrowia) danej osoby i ich związek ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego, przysługujących na podstawie innych ustaw niż ustawa o powszechnym obowiązku obrony RP i z takim orzeczeniem mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Orzeczenia takie nie mają wiążącego charakteru dla sądów powszechnych właściwych do rozpoznawania odwołań od decyzji administracyjnych wydanych na podstawie orzeczeń tych komisji, ale przez inne organy, właściwe w przedmiocie ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. Takie orzeczenia komisji poddawane są autonomicznej kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zakresu zaopatrzenia emerytalnego.
Analiza obowiązującego stanu prawnego zatem prowadzi do wniosku, że od ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, o których mowa w art. 30a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992 r. Nr 4, poz. 16 ze zm.), w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia poborowego lub żołnierza na potrzeby ustalenia zdolności do służby wojskowej, przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Natomiast od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, o których mowa wyżej, ale w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego, w tym rentowych, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje.
Ponieważ jak wynika wyraźnie z treści skargi przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest orzeczenie wojskowych komisji lekarskich obu instancji w części uznania związku schorzenia ze służbą wojskową, a nie odnosi się do kwestii powołania do czynnej służby wojskowej lub zwolnienia z tej służby na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej ani ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, należy stwierdzić niedopuszczalność skargi do sądu administracyjnego w tej sprawie.
W części bowiem zaskarżonej niniejszą skargą orzeczenie komisji wojskowej stanowi sprawę cywilną w rozumieniu art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego, a z art. 2 kpc wynika, że do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Podkreślić należy, że konstrukcja prawna sprawy cywilnej oparta jest bowiem łącznie na kryterium materialnoprawnym, tj. charakteru danego stosunku prawnego i na kryterium formalnym, wyrażającym się w przekazaniu określonej sprawy do zakresu działania sądów powszechnych (por. postanowienie SN z 4 kwietnia 2003r., III CZP 11/03, LEX 78812). Wprawdzie sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych nie są cywilnymi w sensie materialnoprawnym (ze względu na stan prawny oraz prawa i obowiązki podmiotów stosunków prawnych o charakterze równorzędnym) albowiem źródłem roszczenia jest stosunek administracyjnoprawny, niemniej jednak są to sprawy cywilne w znaczeniu formalnym, podlegają bowiem właściwości sądów powszechnych, na podstawie kodeksu postępowania cywilnego.
Tymczasem zakres kontroli działalności administracji publicznej i stosowania przez wojewódzkie sądy administracyjne środków przewidzianych w ustawie z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa art. 3 § 1-3 tej ustawy. Obejmuje on m.in. skargi na: decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, lub rozstrzygające sprawę co do istoty, a także inne niż określone w pkt 1-3 § 2 art.3 w/w ustawy akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Zaskarżone niniejszą skargą orzeczenie w zakresie związku stwierdzonego schorzenia ze służbą wojskową pozostaje więc poza wskazanym w art. 3 cytowanej ustawy zakresem kognicji sądu administracyjnego. Brak zatem w niniejszej sprawie podstaw prawnych do rozpoznania skargi.
W tym stanie rzeczy, ponieważ niniejsza skarga nie mieści się w granicach kognicji sądu administracyjnego wyznaczonej treścią art.3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd odrzucił skargę na podstawie art.58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270) stanowiącego, iż sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.