III SA/Kr 1193/24

III SA/Kr 1193/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-12-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący sprawozdawca/
Jakub Makuch
Magdalena Gawlikowska
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
Art. 28
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie: WSA Jakub Makuch Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi F. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 czerwca 2024 r. nr UP-397/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieopłaconych składek skargę oddala.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 5 czerwca 2024 r Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 10 kwietnia 2024 r. nr 716/2024 o odmowie umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne osoby będącej jednocześnie płatnikiem składek za okres 09/2017, 03/2019-07/2019, 01/2020-02/2020 w kwocie 1 287 zł .
Z powyższym wnioskiem wystąpił Pan F. B. (dalej jako Skarżący), domagając się umorzenia odsetek od nieopłaconych składek oraz kosztów egzekucyjnych. Wniosek uzasadnił tym, że nie otrzymał informacji o rozliczeniu składek, a ZUS czekał 5 lat, aż narosły odsetki.
Decyzją z dnia 10 kwietnia 2024 r Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia powyższych należności ponieważ nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., ani nie wykazano zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a ww. ustawy, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego Skarżącego, ani też nie wykazano jednoznacznie, aby powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń. W szczególności Skarżący nie wykazał aby przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły Pana możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne Skarżący podkreślił, że nie otrzymał odpowiedzi, dlaczego zaległych składek nie pobrano wcześniej. Dodał, że przez 5 lat nie był informowany o zadłużeniu a składki uległy przedawnieniu. Przyznał, że nie składał dodatkowych informacji o sytuacji finansowej, ponieważ uznał, że Pana dochody nie mają wpływu na decyzję ZUS. W złożonym wniosku zaznaczył, że zwracał się do ZUS o wydruk kwot wpłat z datami wpływu i ich rozliczenie. W odpowiedzi nie został poinformowany, dlaczego zwlekano tyle lat z pobraniem zaległych składek.
W uzasadnieniu wskazanej na wstępie, a objętej skargą decyzji wskazano, że Skarżący z dniem 19 marca 2021 r. zaprzestał Pan prowadzenia działalności gospodarczej. Aktualnie pobiera świadczenie emerytalne, którego wysokość po waloryzacji wynosi 5 102,01 zł brutto, ze świadczenia Dyrektor Oddziału ZUS w Krakowie prowadzi egzekucję i potrącana jest kwota 477,35 zł, do wypłaty pozostaje 3 853,48 zł netto. Ponadto skarżący jest zatrudniony na umowę zlecenie: od 1 grudnia 2022 r. w S. S.C., od 1 października 2023 r. w G. Sp. z o.o., a od l grudnia 2023 r. w S.1 S.C., z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne za luty, marzec, kwiecień 2024 r. w wysokości 4 265,80 zł brutto miesięcznie.
Odnosząc się do sytuacji majątkowej skarżącego wskazano, że jest on właścicielem samochodu Suzuki [...] z 2019 r. o wartości 44 600,00 zł, a także właścicielem gruntów rolnych, działki zabudowanej budynkiem mieszkalnym o łącznej powierzchni 1,8664 ha, na których ZUS dokonał wpisu na hipotekę w łącznej wysokości 10 116,63 zł.
W dalszej części uzasadnienia decyzji podkreślono, że ZUS ustalił w oparciu o uregulowania zawarte w art. 24 ustawy u.s.u.s., że nie upłynął jeszcze termin, w którym należności mogą być dochodzone. Z uwagi na wszczęcie postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu. Ponadto 27 marca 2018 r. wszczęto postępowanie egzekucyjne i sukcesyjnie kierowano należności do egzekucji. Postępowanie nie zostało zakończone.
Podkreślono, że nie zachodzi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s.
Nie zachodzą także przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, póz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem". Zgodnie z tymi przepisami należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. ZUS może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego
rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego
nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek
mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad
przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości
uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów, musi zostać udowodniona mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu. To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek udowodnienia faktów, które przemawiałyby za umorzeniem, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ administracyjny nie jest władny zweryfikować danej okoliczności w ramach prowadzonego postępowania. Jedynie fakty powszechnie znane lub znane organowi z urzędu nie wymagają przedłożenia dowodu. Rolą organu jest ocena czy złożone oświadczenia i przedstawione dowody są wystarczające do udzielenia stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym kontekście zwrócono uwagę, że Skarżący pomimo prawidłowego wezwania nie przedłożył oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz nie przedłożył dokumentów potwierdzających okoliczności podniesione we wniosku .
Na podstawie posiadanych danych organ w prowadzonym postępowaniu ustalił, że Skarżący pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 5 102,01 zł brutto. Ze świadczenia w ramach prowadzonej egzekucji potrącana jest kwota 477,35 zł. Do wypłaty pozostaje 3 853,48 zł netto. Jest żonaty z Panią H. B., która pobiera świadczenie emerytalne. Ponadto jest zatrudniony na trzy umowy zlecenie i uzyskuje dochód. Jest Pan również właścicielem nieruchomości gruntowej oraz posiada następców prawnych. Dlatego też ZUS ustalił, że jego sytuacja materialna nie nosi znamion ubóstwa. Minimum socjalne wyznacza kwotę, która jest niezbędna gospodarstwu domowemu w celu zapewnienia odpowiednich warunków do odtworzenia sił życiowych i utrzymania więzi społecznych. Minimum socjalne ustalone 4 kwietnia 2024 r. w IV kwartale 2023 r. na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dla l - osobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi 1 710,94 zł i jest znacznie niższe od Pana dochodów. Ponieważ ze świadczenia należnego Skarżącemu w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego potrącana jest kwota 477,35 zł. ZUS stoi na stanowisku, że kontynuacja egzekucji z tego świadczenia nie zagrozi egzystencji Skarżącego i nie uniemożliwi mu pokrywania niezbędnych wydatków.
Podkreślono, że Skarżący nie ujawnił informacji, czy prowadzi z żoną wspólne gospodarstwo domowe. Nie ujawnił informacji o ponoszonych stałych kosztach związanych z utrzymaniem oraz ewentualnych zobowiązaniach pieniężnych wobec innych wierzycieli. Zatem organ nie ma możliwości ustalenia dochodu Pana gospodarstwa domowego i tym samym dokonania rzetelnej analizy jego sytuacji finansowej.
nie znajduje okoliczności uzasadniających umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Przesłanka z § 3 ust. l rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny.
Odnosząc się do zastrzeżeń w sprawie braku informacji zwrotnej z ZUS oraz wniosku o zestawienie dokonanych wpłat i wyjaśnienia sposobu rozliczania wpłat organ poinformował, że ZUS pismem z 15 lutego 2024 r. w odpowiedzi na wniosek z 26 stycznia 2024 r. udzielił odpowiedzi w tym zakresie. Organ w piśmie poinformował Skarżącego, że na początku każdego roku przekazuje płatnikom składek informację o saldzie i rozliczeniu zaksięgowanych w danym roku dokumentów rozliczeniowych i wpłat. Informacje są dostępne na koncie ubezpieczonego na Platformie Usług Elektronicznych. Ponadto organ poinformował Skarżącego o datach zamieszczenia ww. informacji na jego koncie PUE. Skarżący został również poinformowany o kwocie niedopłaty na dzień 15 lutego 2024 r. Do pisma został dołączony raport rozliczenia wpłat.
W skardze podniesiono zarzut przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 01-09.2017, 03-07.2019 oraz 01-02.2020 r.
Podkreślono, że informację o zadłużeniu za 2017 r Skarżący otrzymał w 2018 r. a potem przez 5 lat nie otrzymał żadnej informacji o zadłużeniu. Skarżący zaznaczył, że składając wniosek o umorzenie odsetek nie kierował się swoją sytuacją materialną lub zdrowotną, ale faktem, że zaniedbanie to powstało na skutek zaniedbania pracowników ZUS, którzy w okresie pobierania składek w latach 2019 - 2020 zaniechali poboru zaległych składek za 2017 r, a informację o zadłużeniu z tego tytułu skarżący otrzymał dopiero w 2023 r
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga jest niezasadna.
Na wstępie należy wskazać, że przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne .
Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Oceniając zaskarżone postanowienie w świetle wskazanych kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Bezpodstawny jest w szczególności zarzut przedawnienia. Nie budzi tym wątpliwości, że zgodnie z art. 24 ust. 4 sus (w brzmieniu do 31.12.2011 r.) należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W dniu 01.01.2012r. weszła w życie ustawa z dnia 16.09.2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. z 2011 r. nr 232 póz. 1378), która znowelizowała art. 24 § 4 sus poprzez zmianę 10-letniego terminu przedawnienia na okres 5 - letni. W myśl natomiast art. 24 ust. 5b sus bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został powiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Do należności z tytułu składek za okres 09 2017r., od 03-07 2019 r i od 01/2020 do 02/2020 obowiązuje 5 letni okres przedawnienia. Jak wynika z akt administracyjnych. Postępowanie egzekucyjne odnośnie tych należności zostało wszczęte 27 marca 2018 r. poprzez doręczenie tytułu egzekucyjnego, co spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności. Ponadto zgodnie z art. 24 ust. 5f s.u.s. w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Wobec przedmiotowych zaległości zostało wszczęte postępowanie w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek co zawiesiło bieg terminu przedawnienia, który trwał do uprawomocnienia się decyzji określającej zadłużenie: wobec należności za 09/2017 od 3 listopada 2017 r., wobec należności za okres 03/2019-07/2019 od 28 sierpnia 2019 r., a wobec należności za okres 01/2020-02/2020 od 28 lutego 2024 r. ( dowód k 19-21 akt administracyjnych l instancji)
Organ w sposób prawidłowy rozpatrzył także argumenty podnoszone we wniosku o umorzenie odsetek od zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne Przesłanki umorzenia zostały określone w art. 28 ustawy o s.u.s. Zgodnie z jego treścią należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Ust 2 stanowi natomiast, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.
Zgodnie z ust 3 całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:
1/ dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
21 sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 oraz z 2023 r. poz. 825, 1723,184311860);
3/ nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4/ nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a/ wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b/ nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c/ ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;
5/ naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6/ jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Ponadto zgodnie z ust 3a Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
W ust 3b Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego został upoważniony do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.
Na mocy tego umocowania Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w § rozporządzenia wskazał, że zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1/ gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
21 poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3/ przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Ponadto zgodnie z art. 28 ust 4 i 6 s.u.s. umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. 6.
Przepisu ust. 3 pkt 4b nie stosuje się do składek w części finansowanej przez ubezpieczonego, chyba że jest on jednocześnie płatnikiem składek.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że okoliczności na które powołał się Skarżący , nie mieszczą się ani w katalogu określonym w art. 28 ust 3 s.u.s., ani w § 3 rozporządzenia. Skarżący sam przyznaje że jego sytuacji majątkowa i zdrowotna nie uzasadniają umorzenia odsetek. Wskazuje jedynie na winę pracowników ZUS polegająca na opóźnieniu w ściąganiu zaległych składek. Przesłanka ta nie została jednak wymieniona przez ustawodawcę w powołanych wyżej przepisach. Ponadto Skarżący otrzymał w marcu 2018 r. decyzję określająca wysokość zaległych składek za wrzesień 2019 r. wiedział zatem jaką konkretnie kwotę powinien wpłacić na konto ZUS i nie musiał czekać na jej ściągnięcie w ramach prowadzonej egzekucji.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanych przepisów oraz art. 151 p.p.s.a.