III SA/Kr 1174/23

III SA/Kr 1174/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-01-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-07-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jakub Makuch
Magdalena Gawlikowska /sprawozdawca/
Renata Czeluśniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
Hasła tematyczne
Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2137
Art.  9 ust. 3b  pkt 8
Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie Sędzia WSA Jakub Makuch Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi A. M. i A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 4 maja 2023 r., SKO.NA/4130/199/2023 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na obrót hurtowy napojami o zawartości do 4,5 % alkoholu oraz na piwo oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 4 maja 2023 r. nr SKO.NA/4130/199/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 15 lutego 2023 r. nr SKO.NA/4130/153/2022, orzekającej o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa Małopolskiego z dnia 5 stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie udzielenia spółce A. S.A. S.k.a. w K. (później "A." L. G. Spółka komandytowo – akcyjna) - dalej: "spółka", zezwolenia na obrót hurtowy napojami o zawartości do 4,5% alkoholu oraz na piwo.
Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Skarżąca A. M. wnioskiem z 23 lipca 2021 r., wniosła o stwierdzenie nieważności Marszałka Województwa Małopolskiego z 5 stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie udzielenia spółce zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa w miejscu wykonywania działalności tj. ul. D. [...] w Z. Zdaniem skarżącej, wskazana decyzja rażąco narusza prawo, bowiem została wydana spółce pomimo tego, że spółka ta nie posiada tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością, na której prowadzona jest działalność hurtowego obrotu alkoholem. Wyjaśniono, że skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o pow. 4,11 ha położonej w Z. przy ul. D. [...], która była wynajmowana spółce A. S.A. w K. do roku 2002, kiedy to umowa najmu wygasła (spółka, która uzyskała zezwolenie wywodziła swój tytuł prawny z umowy najmu zawartej z A. S.A. w K.). Podniesiono też, że współwłaścicielami działki są także L. G. i B. S., którzy są członkami zarządu spółki i posługując się fałszywymi dokumentami i oświadczeniami spowodowali, że spółka ta uzyskała zezwolenia na prowadzenie hurtowego obrotu alkoholem na działce. Skarżąca zwróciła się o wyeliminowanie ww. decyzji z obrotu prawnego jako nieważnej, bo wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 15 lutego 2023 r. odmówiło stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji Marszałka Województwa Małopolskiego.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa Małopolskiego, albowiem organ nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa przy udzielaniu przedmiotowego zezwolenia na obrót hurtowy w kraju napojami alkoholowymi, poprzestając zgodnie z treścią art. 9 ust. 3b pkt 8 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji tj. 05.01.2021 r.), na oświadczeniu strony o posiadaniu tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości tj. z przedmiotowej działki w celu przechowywania napojów alkoholowych.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła skarżąca. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
I. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy w szczególności:
art. 6, 8 i 9 k.p.a. poprzez pominięcie w fazie procedowania przez organ administracji
zastosowania się do zasady określającej podstawę jego działania na podstawie i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a w konsekwencji wydanie decyzji na podstawie przepisów prawa, które nie mają zastosowania w niniejszej sprawie;
art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady, zgodnie z którą organy prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia dostępnego materiału dowodowego, tak, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością oraz zobowiązane są rozstrzygnąć sprawę w oparciu o całokształt materiału dowodowego;
art. 107 § 3 k.p.a., gdyż z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika w sposób przekonywujący, dlaczego organ uznaje, że decyzja Marszałka Województwa Małopolskiego zezwalająca na obrót hurtowy napojami alkoholowymi o zawartości alkoholu do 4,5 % oraz piwa nie została wydana z rażącym naruszenie prawa;
art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa Małopolskiego zezwalającej na obrót hurtowy napojami alkoholowymi o zawartości alkoholu do 4,5 oraz piwa w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jako że brak dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do korzystania z nieruchomości w celach przechowywania napojów alkoholowych stanowi negatywną przesłankę do wydania wnioskodawcy zezwolenia, zaś przesłanka ta jest przesłanką ustawową, a co za tym idzie, jeżeli nie jest ona spełniona, to organ administracji publicznej wydający zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych dopuszcza się w takiej sytuacji rażącego naruszenia prawa materialnego, jakim jest przepis art. 9 ust. 3b pkt 8 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a wnioskodawca składający fałszywe oświadczenie, podlega dodatkowo odpowiedzialności karnej;
II. zaskarżonej decyzji zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, określonych w ustawie z dnia 26.10.1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (w brzmieniu obowiązującym na dzień 5 stycznia 2021 r.), a w szczególności:
art. 9 ust. 2 w zw. z art. 9 ust. 3b pkt 8 ustawy, poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa Małopolskiego zezwalającej na obrót hurtowy napojami alkoholowymi o zawartości alkoholu do 4,5 % oraz piwa, pomimo wydania decyzji z rażącym naruszeniem powołanych przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, w sytuacji gdy uwzględniając rolę jaką ma pełnić oświadczenie uregulowane w ww. przepisie stwierdzić trzeba, że znaczenie może mieć wyłącznie tego rodzaju wypowiedź, która rzeczywiście potwierdza tytuł prawny do korzystania z nieruchomości w celach przechowywania napojów alkoholowych. Jest ona warunkiem "wstępnym", jaki musi spełnić występujący o zezwolenie.
Zaskarżoną decyzją z 4 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 15 lutego 2023 r. orzekającą o odmowie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Marszałka Województwa Małopolskiego z dnia 5 stycznia 2021 r.
W motywach rozstrzygnięcia Kolegium w pierwszej kolejności przestawiło charakter postępowania o stwierdzenie nieważności. Następnie wskazało, że z art. 9 ust. 1 - 3b ustawy o wychowaniu w trzeźwości (dalej także jako u.w.t.), w brzmieniu na dzień wydawania zezwolenia wynikało, że w przypadku ubiegania się o zezwolenie na obrót hurtowy w kraju napojami alkoholowymi o zawartości powyżej 18% alkoholu i do 18% alkoholu wniosek przedsiębiorcy powinien był zawierać szereg elementów ustawowych, wśród których było oświadczenie wnioskodawcy o posiadaniu tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości w celach przechowywania napojów alkoholowych, których adresy zawarto we wniosku jako adresy magazynów stacjonarnych dostosowanych do przechowywania napojów alkoholowych, o ile przedsiębiorca z takich magazynów korzysta (art. 9 ust. 3b pkt 4 i 8 u.w.t.). Z przepisu wynika, że dla potrzeb uzyskania zezwolenia nie była potrzebna zgoda współwłaścicieli, jak to było i jest w przypadku zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży lub poza miejscem sprzedaży, czyli tzw. sprzedaż detaliczną (zob. art. 18 ust. 6 pkt 3 u.w.t.), lecz potrzebne było oświadczenie wnioskodawcy złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej o posiadaniu tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości w celach przechowywania napojów alkoholowych, których adresy zostały podane we wniosku. Skoro tak to uzyskanie takiego oświadczenia jest wystarczające i zgodne z wymogami ustawy. W świetle powyższego uznano, że decyzja objęta wnioskiem nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadnia odmowę stwierdzenia jej nieważności.
Na powyższą decyzję skarżąca oraz A. M. (dalej: skarżący) wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzucili:
1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie przepisów prawa materialnego określonych w ustawie z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (w brzmieniu obowiązującym na dzień 21 stycznia 2019 roku) (t.j. Dz. U. z 2023 roku, poz. 165 ze zm.), a to:
- art 9 ust. 2 w zw. z art. 9 ust. 3b pkt 8, poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa Małopolskiego zezwalającej na obrót hurtowy napojami alkoholowymi o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa, pomimo wydania decyzji z rażącym naruszeniem powołanych przepisów ustawy dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, w sytuacji gdy uwzględniając rolę, jaką ma pełnić oświadczenie uregulowane w art. 9 ust. 3b pkt 8 ustawy z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, stwierdzić trzeba, że znaczenie może mieć wyłącznie tego rodzaju wypowiedź, która rzeczywiście potwierdza tytuł prawny do korzystania z nieruchomości w celach przechowywania napojów alkoholowych w czasie rozpatrywania złożonego właściwemu organowi administracji publicznej wniosku, gdyż jest ona warunkiem "wstępnym", jaki musi spełnić występujący o zezwolenie dążąc do jego otrzymania;
II. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie następujących przepisów postępowania podatkowego określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego:
- art. 6, art. 8 i art. 9 k.p.a., poprzez pominięcie w fazie procedowania przez organ administracji zastosowania się do zasady określającej podstawę jego działania na podstawie i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a w konsekwencji wydanie decyzji na podstawie przepisów, które nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, a także przeprowadzenie postępowania w sposób niestaranny, a co za tym idzie niepoprawny merytorycznie, z naruszeniem zasady zaufania, która powinna się przejawiać nie tylko w bezstronności rozstrzygnięć i dbałości o wyjaśnienie wszelkich - głównie prawnych - aspektów sprawy, rozstrzygnięć i dbałości o wyjaśnienie wszelkich - głównie prawnych - aspektów sprawy, lecz także przeciwko naruszaniu interesów strony postępowania. Ponadto działania organów administracji powinny prowadzić stronę do przekonania, iż odnoszące się doń działania organów państwa są prawidłowe i odpowiadają prawu, co nie znalazło odzwierciedlenia w przedmiotowym postępowaniu z uwagi na wydanie decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa Małopolskiego, w sytuacji wskazania przez stronę we wniosku ustawowej podstawy, wskazującej na konieczność wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji ostatecznej, wydanej z rażącym naruszeniem prawa, wobec niezaistnienia przesłanek ustawowych warunkujących wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych;
- art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., poprzez naruszenie zasady zgodnie, z którą organy prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia dostępnego materiału dowodowego, tak aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością oraz zobowiązane są rozstrzygnąć sprawę w oparciu o całokształt materiału dowodowego;
- art. 107 § 3 k.p.a., poprzez sporządzenie decyzji w sposób naruszający przedmiotowe przepisy, jako że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika w sposób przekonywujący, dlaczego organ uznaje, że decyzja Marszałka Województwa Małopolskiego zezwalająca na obrót hurtowy napojami alkoholowymi o zawartości do 4,5% oraz piwa - nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy decyzja winna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, a to pierwsze zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa, a strona z treści decyzji (osnowa i pozostające w korelacji z nią uzasadnienie) winna uzyskać pełny, wyczerpujący i precyzyjny obraz przysługujących jej praw i obowiązków; nie może być zdana na domyślanie się intencji organu lub poszukiwanie uzasadnienia w zawartości akt administracyjnych i nie jest dopuszczalna sytuacja, aby w motywach decyzji poszukiwać lub też dopatrywać się sensu rozstrzygnięcia, albowiem czyni to taką decyzję nieczytelną dla strony;
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji, Marszałka Województwa Małopolskiego zezwalającej na obrót hurtowy napojami I alkoholowymi o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa, w sytuacji gdy decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jako że brak dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do korzystania z nieruchomości w celach przechowywania napojów alkoholowych stanowi negatywną przesłankę do wydania wnioskodawcy zezwolenia, zaś przesłanka ta jest przesłanką ustawową, a co za tym idzie jeżeli nie jest ona spełniona, to organ administracji publicznej wydający zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych, dopuszcza się w takiej sytuacji rażącego naruszenia prawa materialnego, jakim jest przepis art. 9 ust. 3b pkt 8 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a wnioskodawca składający fałszywe oświadczenie, podlega dodatkowo odpowiedzialności karnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
W piśmie z 23 października 2023 r. L. G. (dalej: uczestnik postępowania) zakwestionował stanowisko skarżących, że spółka rzekomo nie posiada tytułu prawnego do korzystania z powierzchni magazynowych na posesji w Z., ul. D. [...] i że zarząd spółki, rzekomo złożył nieprawdziwe oświadczenie do Ministerstwa oraz do Urzędu Marszałkowskiego w Krakowie, składając wnioski o zezwolenia na obrót hurtowy wyrobami alkoholowymi. Dodał, że Prokuratura Rejonowa [...] umorzyła postępowanie ze zgłoszenia skarżących oraz T. M., na dowód czego przedłożył kserokopię postanowienia Prokuratury z 28 lutego 2022 r. o umorzeniu śledztwa sygn. akt [...].
Uczestnik wskazał, że prokuratura uznała, że umowa najmu ze spółką A. S.A w K. dotycząca nieruchomości w Z., nigdy nie została wypowiedziana, gdyż złożone pismo pod nazwą "wypowiedzenie" w IV kwartale 2001 r. przez J. M., nie mogło wywołać i nie wywołało żadnego skutku, skoro J. M. posiadał tylko 1/6 współwłasności nieruchomości, a wspólnie z żoną łącznie tylko 1/3 współwłasności, a więc mniej niż ponad 50 % udziału we współwłasności oraz że, nigdy pozostali współwłaściciele nieruchomości posiadający ponad 50% udziału we współwłasności nie wypowiedzieli umowy najmu. Ponadto wskazał, że umowa najmu zawarta na czas określony z firmą A. S.A w K. nie mogła być wypowiedziana gdyż nie było w umowie najmu określonych przypadków kiedy strony mogą wypowiedzieć umowę. W stanie prawnym od II półrocza 2001 r. umowę najmu zawartą na czas określony można wypowiedzieć tylko , gdy w umowie określono przypadki jej rozwiązania. Jak twierdzi uczestnik to wynika wprost z kodeksu cywilnego art. 673 § 3 k.c. Dodatkowo uczestnik nadmienił, że A. S.A w K. jest właścicielem pomieszczeń na posesji w Z. o powierzchni ponad 1000 m2, co spełnia wymogi dla złożenia oświadczenia o dysponowaniu pomieszczeniami, o których mowa w oświadczeniach składanych stosownie do art. 9 pkt.5 ustawy o wychowaniu w trzeźwość i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.
Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrola sądowa przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria nie wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, uzasadniającym jej uchylenie. Za podstawę faktyczną wyroku przyjęto stan faktyczny prawidłowo ustalony w sprawie przez organy obu instancji.
Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a., toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Przy czym w myśl art. 156 § 2 k.p.a., nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Stosownie zaś do art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
W ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo stwierdziły, że sporna decyzja z 5 stycznia 2021 r. nr [...] nie jest dotknięta żadną z kwalifikowanych wad, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. i trafnie orzekły o odmowie stwierdzenia jej nieważności.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że organy prawidłowo uznały skarżącą za stronę kontrolowanego postępowania. Jak wynika z akt postępowania, skarżący są współwłaścicielami nieruchomości, na której znajduje się miejsce prowadzenia przez spółkę działalności w zakresie hurtowego obrotu alkoholami i względem. Przedstawiciel spółki, która uzyskała zezwolenie złożył oświadczenie o posiadaniu tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości w celach przechowywania napojów alkoholowych. Współwłaścicielami tejże nieruchomości są też L. G. i B. S. W związku z tym, że pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości jest spór co do podstawy prawnej korzystania z działki prawnej korzystania z działki przez spółkę, Kolegium prawidłowo wywiodło interes prawny skarżącej. Jak zasadnie wskazano w uzasadnieniu decyzji SKO, interes prawny współwłaścicieli nieruchomości w sprawie o zezwolenie na obrót hurtowy napojami alkoholowymi jest chroniony w ten sposób, iż wymaga się od ubiegającego się o zezwolenia oświadczenia o dysponowaniu tytułem prawnym do nieruchomości. Jeśli zatem teraz jeden ze współwłaścicieli podnosi, że tak złożone oświadczenia jest nieprawdziwe, to w ten sposób powstaje konieczność uznania legitymacji procesowej tego współwłaściciela, aby mógł on bezpośrednio chronić swój interes prawny.
Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja nie została dotknięta zarzucaną przez skarżącą wadą rażącego naruszenia prawa.
Należy w tym miejscu przypomnieć, że nie każde naruszenie prawa ma charakter rażący. Zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie przyjmuje się także, że niedopuszczalne jest utożsamianie każdego uchybienia z rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Konieczne jest także, aby stwierdzone naruszenie miało znacznie większą wagę aniżeli stabilność decyzji ostatecznej, o której stanowi art. 16 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 8 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 4431/18, LEX nr 3291252). Ponadto, skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa (zob. wyrok NSA z 17 listopada 2021 r. sygn. akt II OSK 3289/18, LEX nr 3291591). Dlatego też o rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko wówczas, gdy podjęte rozstrzygnięcie jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią nie budzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej sprawie normy prawnej (zob. wyrok NSA z 26 listopada 2021 r. sygn. akt II GSK 1822/21, LEX nr 3282335).
Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności była decyzja Marszałka Województwa Małopolskiego z 5 stycznia 2021 r. zezwalająca na obrót hurtowy napojami o zawartości do 4,5 % alkoholu oraz piwo. Warunki uzyskania zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi określa art. 9 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji, której stwierdzenia nieważności skarżący się domagają (Dz.U. z 2018 r., poz. 2137 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 9 ust. 3b pkt 8 cyt. ustawy wniosek o wydanie zezwolenia zawiera min. oświadczenie o posiadaniu tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości w celach przechowywania napojów alkoholowych, których adresy zawarte są we wniosku zgodnie z pkt 4. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 9 ust. 3e oświadczenie, o którym mowa w ust. 3b pkt 8 cyt. ustawy, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Z akt sprawy zakończonej wydaniem decyzji, której stwierdzenia nieważności domagają się skarżący wynika, że podmiot, który ubiegał się o zezwolenie - takie oświadczenie złożył.
Sąd podziela pogląd wyrażony w wydanej w sprawie decyzji SKO z 15 lutego 2023 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności ww. decyzji z 5 stycznia 2021 r., że oświadczenie takie, składane pod odpowiedzialnością karną, ma wartość dowodową w postępowaniu administracyjnym o udzielenie zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi i w razie braku wątpliwości zwalnia organ z konieczności badania prawdziwości tego oświadczenia (analogicznie w przypadku oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, por. wyrok NSA z 24 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 1950/21). Oświadczenie to korzysta z domniemania prawdziwości, jeżeli nie jest sprzeczne z innymi dowodami lub okolicznościami i faktami znanymi organowi administracji albo nie zachodzą wątpliwości co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Jest ono dowodem w rozumieniu art. 75 k.p.a. i podlega ocenie organu jak każdy inny dowód.
Z akt sprawy zakończonej wydaniem decyzji z 5 stycznia 2021 r. nie wynika, aby organ miał podstawy do poddawania ww. oświadczenia w wątpliwość. Z dokumentu dołączonego do wniosku o stwierdzenie nieważności wynika, że zastrzeżenia skarżącej lub jej poprzedników prawnych co do tytułu spółki do korzystania z nieruchomości w celach przechowywania napojów alkoholowych, zostały przez nią złożone do organu 23 grudnia 2005 r. (k. 9). Niemniej jednak Sąd zauważa, że zostały one złożone nie tylko w innym postępowaniu ale także w odmiennym stanie prawnym. Uprzednio bowiem tj. przed dniem 1 stycznia 2019 r. do wniosku o wydanie zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi należało dołączyć min. dokument potwierdzający tytuł prawny wnioskodawcy do użytkowania magazynu (§ 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 13 czerwca 2001 r. w sprawie rodzaju dokumentów wymaganych przy składaniu wniosku o wydanie zezwoleń na obrót hurtowy napojami alkoholowymi, wzorów wniosków oraz wzorów informacji o sprzedaży napojów alkoholowych Dz.U.2001.60.614). Natomiast od 1 stycznia 2019 r. istnieje wymóg dołączenia do wniosku o wydanie zezwolenie na hurtowy obrót alkoholami jedynie oświadczenia o posiadaniu tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości w celach przechowywania napojów alkoholowych. Zatem na dzień wydania kwestionowanego zezwolenia - oświadczenie takie było wystarczające. Trudno przyjąć, aby pismo skarżącej sprzed kilkunastu lat (złożone w 2005 r. a zezwolenie zostało wydane w 2021 r.), złożone w czasie kiedy istniały inne wymogi w zakresie dokumentów załączanych do wniosku o wydanie zezwolenia, powinno wywoływać wątpliwości organu, obligujące organ do weryfikowania prawdziwości oświadczenia.
Jednocześnie, jak trafnie podniosło SKO ujawnienie skarżącej jako współwłaściciela działki w księdze wieczystej nie dawało podstaw do wniosku, że spółka nie dysponuje tytułem prawnym do działki, skoro w organach spółki zasiadają osoby, które mają większościowe udziały we własności nieruchomości.
Sąd nadmienia, że nawet gdyby hipotetycznie uznać istnienie konieczności weryfikacji oświadczenia, to podnoszona przez skarżących kwestia braku posiadania tytułu prawnego przez spółkę nie jest oczywista i jednoznaczna, a między skarżącymi i spółką istnieje niewątpliwie spór natury cywilnoprawnej. Nie jest jednoznaczne, czy zawarcie drugiej z kolei umowy najmu z A. S.A. w K. było czynnością zwykłego zarządu, czy przekraczającą zwykły zarząd, czy wypowiedzenie przez J. M. było skuteczne, a także to czy kolejne aneksy umowy najmu podpisywane bez udziału skarżących lub ich poprzedników prawnych, sprawiały że wnioskujący o zezwolenie podmiot miał tytuł prawny do nieruchomości (kwestia skuteczności, a ważności tych czynności prawnych). Również na rozprawie w dniu 24 stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżących podała, że nie została zawarta umowa najmu tylko dzierżawy, z czego można wnioskować, że dopuszcza istnienie tytułu prawnego. Z całą pewnością jednak, nie jest rolą organu, ani Sądu rozstrzyganie sporów cywilnych zwłaszcza w postepowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji w kontekście rażącego naruszenia prawa, gdzie uchybienie przez organ przepisom prawa musi być oczywiste i jednoznaczne.
Na marginesie Sąd zauważa, że śledztwo odnośnie fałszywego złożenia rzeczonego oświadczenia o posiadaniu tytułu prawnego zostało przez prokuraturę umorzone, a prokurator nie dopatrzył się znamion przestępstwa z art. 233 § 6 k.k. Postanowienie o umorzeniu śledztwa nie jest prawomocne (co zgodnie stwierdziły strony na rozprawie), a sprawa jest w toku, natomiast Sąd powołuje tę okoliczność aby dodatkowo podkreślić brak jednoznaczności w kwestii posiadania przez spółkę tytułu prawnego do nieruchomości, na której prowadzony był hurtowy obrót alkoholami.
Wszystkie te okoliczności, w kontekście charakteru postępowania jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności sprawiają, że decyzja SKO w Krakowie o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa Małopolskiego z 5 stycznia 2021 r. jest prawidłowa.
Odnosząc się do argumentacji skargi, że treść art. 9 ust. 2 i ust. 3b oraz art. 9 (4) i 9 (5) wskazuje, że tytuł prawny wnioskodawcy do korzystania z nieruchomości w celach przechowywania napojów alkoholowych dołączony do wniosku o wydanie zezwolenia jest warunkiem koniecznym do rozpoczęcia procedury uzyskania zezwolenia, Sąd zwraca uwagę, że w stanie prawnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie żaden przepis ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie wymagał od wnioskodawcy przedstawienia tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości w celach przechowywania napojów alkoholowych, a oświadczenia o posiadaniu takiego tytułu prawnego. Nie jest zatem prawidłowe stwierdzenie, że "(...) brak dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do korzystania z nieruchomości w celach przechowywania napojów alkoholowych stanowi negatywną przesłankę do wydania wnioskodawcy zezwolenia". W konsekwencji nie można uznać za trafną konstatacji skarżących, że "Przesłanka ta jest przesłanka ustawowa. Jeżeli nie jest ona spełniona, to organ administracji publicznej wydający zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych, dopuszcza się w takiej sytuacji rażącego naruszenia prawa materialnego, jakim jest przepis art. 9 ust. 3b pkt 8 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (...)".
Jak to już wyżej wskazano i jak słusznie zauważył to organ administracyjny, nałożony przez ustawodawcę obowiązek złożenia pod odpowiedzialnością karną oświadczenia o posiadaniu tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości w celach przechowywania napojów alkoholowych, zasadniczo uprawnia organ do oparcia się na tym oświadczeniu (sroko brak jest wymogu przedłożenia tytułu prawnego do nieruchomości). Oświadczenie takie w kontrolowanej sprawie zostało złożone, a z przyczyn wyżej wskazanych Sąd nie stwierdził aby istniała potrzeba badania jego prawdziwości przez organ wydający zezwolenie. Dlatego nie można przyjąć aby organ ten dopuścił się rażącego naruszenia prawa.
Sąd zauważa też, że żadne z powołanych w skardze orzeczeń sądów administracyjnych nie zapadło w sprawie, której przedmiotem było zezwolenie na obrót hurtowy napojami alkoholowymi. Przywołane orzeczenia zapadły w sprawach o zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych, co jest o tyle istotne, że art. 18 ust. 6 pkt 2 i 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wymaga aby do wniosku o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych dołączono dokument potwierdzający tytuł prawny wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych oraz zgodę właściciela, użytkownika, zarządcy lub administratora budynku, jeżeli punkt sprzedaży będzie zlokalizowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym. Inne wymogi prawne nakładają na organy udzielające zezwolenia inne obowiązki, zatem orzeczenia te nie mogą znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania, a to art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Organ administracji publicznej działał bowiem na podstawie i w granicach prawa. Wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy w stopniu wymaganym przepisami prawa znajdującymi zastosowanie w sprawie. Kolegium dokonało właściwej analizy akt sprawy i odniosło się do argumentacji skarżącej w stopniu wystarczającym by uznać, że podjęto właściwe rozstrzygnięcie trafnie odmawiające stwierdzenia nieważności omawianej decyzji. Strona skarżąca zdaje się nie zauważać, że postępowanie nadzwyczajne nie może prowadzić do pełnej kontroli decyzji ostatecznej. Nadzwyczajne postępowanie, którego przedmiotem była decyzja zezwalająca na hurtowy obrót napojami alkoholowymi wykazało, że nie narusza ona prawa w sposób rażący, a zatem nie jest dotknięta wadą powodującą jej nieważność. Postępowanie nadzwyczajne, mające służyć wzruszeniu ostatecznych decyzji i postanowień, może dotyczyć tylko najpoważniejszych wad tych aktów. Nie może ono zastępować kontroli instancyjnej i prowadzić do ponownego rozpoznania sprawy. Przedmiotowa decyzja pozostaje w obrocie prawnym i powoduje skutki takie jak każda inna decyzja ostateczna.