III SA/Kr 1161/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje o ustaleniu opłaty eksploatacyjnej za nielegalne wydobycie kruszywa z powodu naruszeń proceduralnych i błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego.
Sprawa dotyczyła skargi J.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymującą w mocy decyzję Starosty o ustaleniu opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kruszywa naturalnego bez koncesji. Sąd uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów prawa materialnego (nieprawidłowe zastosowanie art. 85a Prawa geologicznego i górniczego do okresu sprzed jego wejścia w życie) oraz istotne naruszenia proceduralne, w tym brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i naruszenie zasady wysłuchania strony. Sąd uznał, że naruszenia przepisów Prawa geologicznego i górniczego mogą dotyczyć każdego, niezależnie od statusu przedsiębiorcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę J.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty L. o ustaleniu opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kruszywa naturalnego bez wymaganej koncesji. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, uznając je za wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego. Podstawowym błędem organów było zastosowanie art. 85a ustawy Prawo geologiczne i górnicze, który wszedł w życie 1 stycznia 2002 r., do okresu wydobycia przypadającego przed tą datą. Zgodnie z zasadami intertemporalnymi, do okresu do 31 grudnia 2001 r. należało stosować przepisy o karach pieniężnych (art. 128 Prawa geologicznego i górniczego), a nie przepisy o opłacie eksploatacyjnej. Ponadto, sąd stwierdził istotne naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Organ nie zebrał wyczerpującego materiału dowodowego, nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego, a w szczególności ilości wydobytego kruszywa. Naruszono zasady dotyczące dowodu z oględzin (wizja terenowa przeprowadzona przed wszczęciem postępowania i bez udziału strony nie mogła zastąpić dowodu z oględzin) oraz zasady prowadzenia rozprawy (wspólne przesłuchanie stron). Sąd podkreślił również naruszenie art. 10 KPA, polegające na braku umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji. Sąd oddalił argumenty skarżącej dotyczące braku konieczności posiadania koncesji z uwagi na brak statusu przedsiębiorcy, wskazując, że naruszenie przepisów Prawa geologicznego i górniczego może dotyczyć każdego podmiotu, niezależnie od jego statusu prawnego. Sąd uznał również, że przepisy dotyczące zryczałtowanego podatku dochodowego od rolników nie wyłączają stosowania przepisów Prawa geologicznego i górniczego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, do okresu wydobycia przypadającego przed 1 stycznia 2002 r. należy stosować przepisy o karach pieniężnych (art. 128 Prawa geologicznego i górniczego), a nie przepisy o opłacie eksploatacyjnej (art. 85a).
Uzasadnienie
Sąd powołał się na zasady intertemporalne zawarte w art. 12 ustawy nowelizującej Prawo geologiczne i górnicze z dnia 27 lipca 2001 r., zgodnie z którymi do opłat i kar należnych za okres sprzed wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (27)
Główne
u.p.g.g. art. 85a
Ustawa Prawo geologiczne i górnicze
Przepis wprowadzony nowelizacją z 27 lipca 2001 r., obowiązujący od 1 stycznia 2002 r., określający wysokość opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny bez koncesji.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej w przypadku naruszenia prawa materialnego lub postępowania.
u.p.g.g. art. 85a § 1
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze
Ustalenie opłaty eksploatacyjnej w wysokości 80-krotnej stawki w przypadku wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji.
Pomocnicze
u.p.g.g. art. 128 § 1
Ustawa Prawo geologiczne i górnicze
Przepis obowiązujący do 31 grudnia 2001 r., przewidujący wymierzenie kary pieniężnej za wydobywanie kopaliny bez koncesji.
u.z.u.p.g.g. art. 12 § 1
Ustawa o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze
Zasada intertemporalna: do spraw wszczętych przed wejściem w życie ustawy, a nie zakończonych, stosuje się przepisy nowej ustawy.
u.z.u.p.g.g. art. 12 § 2
Ustawa o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze
Zasada intertemporalna: do opłat eksploatacyjnych i kar pieniężnych należnych za okres sprzed wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
u.p.g.g. art. 103
Ustawa Prawo geologiczne i górnicze
Określa kompetencje organów administracji geologicznej (starosta, marszałek województwa, minister).
u.p.g.g. art. 103a § 4
Ustawa Prawo geologiczne i górnicze
Przepis (skreślony) określający wojewodę jako organ wyższego stopnia nad starostą w sprawach administracji geologicznej.
u.s.p. art. 38 § 3
Ustawa o samorządzie powiatowym
Ogólna zasada: od decyzji starosty służy odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego, jeśli brak przepisu szczególnego wyłączającego tę zasadę.
u.z.u.z.p.z.k. art. 8
Ustawa o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w podziale zadań i kompetencji administracji terenowej
Wprowadza zmiany w Prawie geologicznym i górniczym, w tym przejęcie kompetencji wojewody przez marszałka województwa.
u.z.u.z.p.z.k. art. 44
Ustawa o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w podziale zadań i kompetencji administracji terenowej
W toczących się postępowaniach sądowych i administracyjnych, w których stroną jest wojewoda, stroną staje się właściwa jednostka samorządu terytorialnego.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 1 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 134
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stosuje środki przewidziane w ustawie dla zastosowania przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego.
k.p.a. art. 7
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 10
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, w tym prawo do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.
k.p.a. art. 77
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 79 § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zawiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu (np. oględzin).
k.p.a. art. 86
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Dowód z przesłuchania strony lub stron.
u.p.g.g. art. 86 § 1
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze
Podstawa do ustalenia opłaty eksploatacyjnej.
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ogólna podstawa wydawania decyzji administracyjnych.
u.z.u.p.g.g. art. 12 § 2
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze
Do opłat eksploatacyjnych i kar pieniężnych, należnych za okres sprzed wejścia w życie ustawy, oraz ich egzekucji stosuje się przepisy dotychczasowe.
u.z.u.z.p.z.k. art. 44
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w podziale zadań i kompetencji administracji terenowej
W toczących się postępowaniach sądowych i administracyjnych w zakresie zadań podlegających przekazaniu na podstawie ustawy, w których stroną jest wojewoda, stroną staje się właściwa jednostka samorządu terytorialnego.
Ustawa z dnia 2 czerwca 1978r. w sprawie objęcia przepisami prawa górniczego wydobywania kopalin nie wymienionych w tym prawie oraz w sprawie wydobywania kopalin przez posiadacza gruntu na własne potrzeby
Rozporządzenie utraciło moc prawną z dniem 2 września 1994 r.
u.z.p.d.
Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
Dotyczy opodatkowania przychodów, nie wyłącza zasad dotyczących wydobywania kopalin uregulowanych w Prawie geologicznym i górniczym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego (art. 85a Prawa geologicznego i górniczego do okresu sprzed jego wejścia w życie). Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym zasady wysłuchania strony i prawidłowego przeprowadzenia dowodu z oględzin. Niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącej dotyczące braku konieczności posiadania koncesji z uwagi na brak statusu przedsiębiorcy. Argumenty skarżącej dotyczące stosowania ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od rolników jako podstawy do zwolnienia z obowiązku koncesyjnego. Argumenty skarżącej dotyczące utraty mocy prawnej rozporządzenia z 1978 r.
Godne uwagi sformułowania
Niezastosowanie reguły wynikającej z art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze spowodowało, że zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji wydane zostały na podstawie niewłaściwych przepisów merytorycznych. Naruszenie art. 79 kpa w przedmiotowej sprawie ma szczególnie istotne znaczenie, albowiem z uwagi na charakter sprawy dowód z oględzin jest jednym z podstawowych dowodów, który może posłużyć do ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Naruszenie przepisów ustawy prawo geologiczne i górnicze dotyczących wydobywania kopalin może mieć miejsce niezależnie od statusu podmiotu, który dopuszcza się tego naruszenia, a więc niezależnie czy jest osobą fizyczna, czy prawną, czy posiada przymiot przedsiębiorcy czy też nim nie jest.
Skład orzekający
Elżbieta Kremer
przewodniczący sprawozdawca
Dorota Dąbek
sędzia
Piotr Lechowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad intertemporalnych w prawie geologicznym i górniczym, znaczenie naruszeń proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, odpowiedzialność za nielegalne wydobycie kopalin."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego, ale zasady interpretacji przepisów i procedury są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania administracyjnego i prawidłowe stosowanie przepisów prawa, nawet w przypadku oczywistego naruszenia (nielegalne wydobycie). Pokazuje też, że sąd może uchylić decyzję z powodów proceduralnych, nawet jeśli stan faktyczny jest jasny.
“Nielegalne wydobycie kruszywa: dlaczego sąd uchylił gigantyczną opłatę eksploatacyjną?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 1161/04 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2006-08-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-12-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Dorota Dąbek Elżbieta Kremer /przewodniczący sprawozdawca/ Piotr Lechowski Symbol z opisem 6063 Opłaty eksploatacyjne Sygn. powiązane II GZ 58/07 - Postanowienie NSA z 2007-04-11 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Dąbek NSA Piotr Lechowski Protokolant: Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia 29 października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty eksploatacyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzje organu I instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 1017 zł 80 groszy (jeden tysiąc siedemnaście złotych osiemdziesiąt groszy). Uzasadnienie Starosta L. decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r. nr [...] wydaną na podstawie art. 85a ust. 1 i ust. 2 pkt 1b oraz art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze /Dz. U. Nr 27 poz. 97 z późn. zm./ i Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 października 2003 r. zm. rozporządzenie w sprawie stawek opłat eksploatacyjnych /Dz. U. Nr 185 poz. 1804/, oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ustalił: 1. J. W. zam. M. [...] - opłatę eksploatacyjną w wysokości [...] złotych za wydobywanie kruszywa naturalnego bez wymaganej koncesji, na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości M., gmina L. 2. A. W. zam. M. [...] - opłatę eksploatacyjną w wysokości [...] złotych za wydobywanie kruszywa naturalnego bez wymaganej koncesji, na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości M., gmina L. 3. M. W. zam. M. [...] - opłatę eksploatacyjną w wysokości [...] złotych za wydobywanie kruszywa naturalnego bez wymaganej koncesji, na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości M., gmina L. oraz zobowiązał każdą z wymienionych do wpłaty kwoty opłaty eksploatacyjnej w następujący sposób: 40% opłaty eksploatacyjnej na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie, 60% opłaty eksploatacyjnej na rzecz Gminy L. W uzasadnieniu decyzji podano, ze pismem z dnia [...] lipca 2004 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie nielegalnej eksploatacji żwiru w miejscowości M. Wszczęcie postępowania poprzedzone zostało pismami wpływającymi do organu I instancji w których informowano o prowadzonej nielegalnej eksploatacji kruszywa w miejscowości M. Pisma takie złożyli: w dniu [...] lipca 2004 r. za pośrednictwem Wojewody [...] Stowarzyszenie Zieloni Rzeczpospolitej Polskiej, w dniu [...] lipca 2004 r. mieszkańcy miejscowości M. w którym wskazano na zagrożenia związane z prowadzoną eksploatacją oraz w dniu [...] lipca 2004r. Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K., który poinformował, iż w dniu [...] lipca 2004 r. została przeprowadzona wizja lokalna w miejscowości M. w trakcie której stwierdzono, że na nieruchomości J. W. prowadzona jest w sposób niezorganizowany eksploatacja żwiru. Nadto w przesłanym piśmie Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego określił wielkość powstałych wyrobisk przyjmując, na działce nr [...] wyrobisko o głębokości około 2,20m i wymiarach 53m x 65m, oraz na działce na której znajdują się zabudowania wyrobisko na powierzchni około 1 ha i głębokości 2,0 m do 2,5m. Organ ustalił, że właścicielami działki jest J. W. oraz jej dzieci: A. W., M. W., M. W., T. W., S. W. oraz M. L. W dniu [...] sierpnia 2004 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, w trakcie której J. W. oraz A. W. i M. W. oświadczyły, że prowadziły eksploatację żwiru bez wymaganej prawem koncesji od 2001 r. W trakcie przeprowadzonej rozprawy dokonano obmiaru istniejących wyrobisk. Wyrobisko w części zachodniej zostało zlikwidowane poprzez niwelacje terenu. Jednak w terenie w analizowanym miejscu pozostało obniżenie terenu o głębokości około 0,8m i powierzchni około 0,4ha potwierdzające istnienie wyrobiska o powierzchni 53m x 65m tj. 3445 m2 przy głębokości 2,2m. Jednocześnie w części wschodniej dokonano obmiaru nieregularnego wyrobiska, którego powierzchnia wynosi 13 147 m2 przy średniej głębokości 2,4m. Objętość wydobytego kruszywa ustalono łącznie na 25 858m3 /przyjmując średnią miąższość nakładu wynoszącą 0,8metra/, a ilość wydobytego kruszywa w przeliczeniu na tony wynosi 46 544,4 tony /przyjmując gęstość w stanie nasypowym 1,8 ton/m3/. Na podstawie art. 85a ustawy prawo geologiczne i górnicze stawka opłaty eksploatacyjnej w przypadku eksploatacji bez wymaganej koncesji wynosi 80-krotną stawkę opłaty ustalonej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 27 października 2003 r. /Dz. U. Nr 185, poz. 1804/ i wynosi 0,41 zł. za tonę. Tym samym opłata eksploatacyjna wynosi 1 526 656,22 zł. Jak podał organ w uzasadnieniu, ustaloną opłatę eksploatacyjną podzielono solidarnie pomiędzy ustalonych sprawców eksploatacji, którzy przyznali się do jej prowadzenia od 2001 r. Odwołanie od decyzji złożyła J. W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu odwołania zarzuciła nie wyjaśnienie stanu faktycznego w sprawie. Naruszenie przepisów art. 9, art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżąca opisała trudną sytuację finansową swojej rodziny i podała, że okoliczności te zmusiły ją zbycia niewielkiej ilości ziemi i żwiru celem zapewnienia podstawowych potrzeb swojej rodzinie. Podała również, że eksploatowany surowiec był pobierany bezpłatnie przez okolicznych mieszkańców, którzy zużywali go na odbudowę dróg po powodzi. Z wyrobiska tego korzystał także Urząd Gminy i okoliczne parafie. Wojewoda [...] decyzją z dnia 29 października 2004r. nr [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez J. W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podtrzymał ustalenia i wywody zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Skargę na decyzję Wojewody [...] złożyła J. W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w całości oraz o umorzenie postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżąca podnosiła nieprawidłowości dotyczące zarówno samego wszczęcia jak i przebiegu postępowania administracyjnego. Skarżącą podała, że nie była informowana o pismach jakie wpływały i jakie były przekazane do organu I instancji w sprawie eksploatacji kruszywa. Podnosi, że pracownicy Okręgowego Urzędu Górniczego nie powiadomili jej o wizji w terenie weszli bez jej zgody na działkę, podczas gdy zgodnie z ustawą prawo geologiczne i górnicze taki wstęp przysługuje im tylko na teren zakładu górniczego, a ona nie prowadzi zakładu górniczego. Skarżąca wskazuje, że wizja w terenie miała miejsce w dniu 20 lipca 2004 r., podczas gdy pismem z dnia 27 lipca 2004 r. zawiadomiono ją o wszczęciu postępowania. Kwestionuje również prawidłowość wezwania na rozprawę tj. wezwanie małoletniej córki M., nie poinformowanie jej o możliwości zwrotu kosztów udziału w rozprawie. Skarżąca zarzuca nieprawidłowości dotyczące ustalenia właścicieli nieruchomości podnosi, że w księgach wieczystych dalej figuruje jej zmarły w 1994r. mąż H. W., a postępowanie spadkowe nie zostało przeprowadzone. Nadto skarżąca zarzuca, że na rozprawie zeznała, że wraz z córkami eksploatowały żwir, ale zrobiły to nieświadomie gdyż nie znały słowa "eksploatacja". Podaje, że z działki pobierany był żwir do budowy ich nowego domu, a także pobierali sąsiedzi i Gmina L. Skarżąca podnosi, że zarówno ona jak i jej córki nie posiadają samochodu ciężarowego ani też koparki. Samochody i koparkę zamawiały osoby, którym zezwoliłyśmy na pobierać żwir. Dodaje również, że nie prowadziły spisu wydobywanego żwiru, nie można zatem ustalić ile wydobyto żwiru przed 2001r. a ile po roku 2001. W konkluzji podaje, że żadnego żwiru nie sprzedawała, pobierała tylko odszkodowanie za zniszczone grunty, a często dawała żwir nieodpłatnie. Skarżąca wskazuje, że zgodnie z przepisami ustawy Prawo geologiczne i górnicze nie mogła uzyskać statusu zakładu górniczego, gdyż nie ona pobierała żwir. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał, że poza sporem pozostaje stwierdzenie wydobycia znacznej ilości kruszywa naturalnego na obszarze około 1,5ha bez wymaganej prawem koncesji oraz sprzedaż bliżej nie określonej jego części. Tym samym spełnione zostały przesłanki z art. 85a ustawy Prawo geologiczne i górnicze, a w konsekwencji prawidłowo ustalono wysokość opłaty eksploatacyjnej. W dniu [...] stycznia 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęło pismo skarżącej w którym dodatkowo podnosi, że w latach 2001-2002 obowiązywała ustawa o zryczałtowanym podatku od osób fizycznych z dnia 28 listopada 1998 r. Zgodnie z którą, opodatkowaniem ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych podlegają również przychody: rolników prowadzących gospodarstwo rolne ze sprzedaży piasku żwiru, kamieni gliny, glinki torfy i innych minerałów wydobywanych z gruntu wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. W takim przypadku, zdaniem skarżącej, rolnik nie prowadził działalności gospodarczej i w związku z tym nie wymagana była koncesja na wydobywanie kopalin. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi, zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Pierwszym zagadnieniem wymagającym wyjaśnienia to zmiana w postępowaniu sądowym strony postępowania. Przepis art. 103 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, określał kompetencje organów administracji geologicznej którymi byli: starostowie, wojewodowie i minister właściwy do spraw środowiska. Z kolei przepis art. 103a ust. 4 ustawy stanowił, że w rozumieniu kpa organem wyższego stopnia w stosunku do starosty w postępowaniu administracyjnym w sprawach o których mowa jest wojewoda. Stąd też zaskarżoną decyzję wydał Wojewoda [...] jako organ wyższego stopnia w stosunku do starosty jako organu administracji geologicznej. Z dniem 1 stycznia 2006 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w podziale zadań i kompetencji administracji terenowej. /Dz. U. Nr 175, poz. 1462/. Przepisem art. 8 powołanej ustawy wprowadzono zmiany w ustawie z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze. Zasadnicza zmiana dotyczy organów administracji geologicznej, mianowicie dotychczasowe kompetencje wojewody przejął marszałek województwa. Przepis art. 103 ustawy prawo geologiczne i górnicze określa kompetencje aktualnych organów administracji geologicznej tj. starosty, marszałka województwa i ministra właściwego do spraw środowiska. Natomiast art. 103a ust. 4 ustawy prawo geologiczne i górnicze został skreślony. W aktualnym brzmieniu ustawy prawo geologiczne i górnicze brak odpowiednika art. 103a ust. 4, który stanowiłby, że organem wyższego stopnia w stosunku do starosty jako organu administracji geologicznej jest marszałek województwa. Tym samym zastosowanie ma ogólna zasada zawarta w art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym /Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 z późn. zm./ zgodnie z którą od decyzji starosty służy odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego, brak bowiem przepisu szczególnego, który wyłączałby tę zasadę. Zgodnie z przepisem art. 44 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w podziale zadań i kompetencji, w toczących się postępowaniach sądowych i administracyjnych w zakresie zadań podlegających przekazaniu na podstawie ustawy, w których stroną jest wojewoda, stroną staje się właściwa jednostka samorządu terytorialnego. Mając powyższe na uwadze, stroną w przedmiotowym postępowaniu sądowym zostało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. jako właściwe miejscowo dla Starosty L. Skarga w przedmiotowej sprawie jest zasadna. Zarówno zaskarżona decyzja Wojewody [...] jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty L. wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego. W przedmiotowej sprawie opłata eksploatacyjna została ustalona na podstawie art. 85a ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze. Przepis art. 85a ustawy stanowi, w razie wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji lub z rażącym naruszeniem jej warunków, właściwe organy ustalają w drodze decyzji, prowadzącemu taką działalność, opłatę eksploatacyjną w wysokości osiemdziesięciokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, stosując stawki obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania. Przepis art. 85a został wprowadzony do ustawy w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze /Dz. U. Nr 110, poz. 1190/ i obowiązuje od dnia 1 stycznia 2002 r. Natomiast do 31 grudnia 2001 r. obowiązywał przepis art. 128 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, który w ust. 1 stanowił, w razie wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji lub z rażącym naruszeniem jej warunków, organ koncesyjny wymierza prowadzącemu taką działalność karę pieniężną w wysokości do dwukrotnej do dziesięciokrotnej wartości wydobytej kopaliny. W związku z dokonaną nowelizacją, w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze sformułowano zasady intertemporalne zawarte w przepisie art. 12. Zgodnie z art. 12 ust. 1 do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną albo prawomocnym orzeczeniem sądu stosuje się przepisy ustawy, natomiast ust. 2 stanowił, do opłat eksploatacyjnych i kar pieniężnych, należnych za okres sprzed wejścia w życie ustawy, oraz ich egzekucji stosuje się przepisy dotychczasowe. W rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia opłaty eksploatacyjnej zostało wszczęte w 2004 r. Jak wynika z ustaleń, które poczynił organ ustalenie opłaty eksploatacyjnej dotyczyło wydobywania żwiru od 2001 r. Jak wynika z zasady intertemporalnej zawartej a art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy Prawo geologiczne i górnicze, do okresu do 31 grudnia 2001 r. należy stosować art. 128 o karach pieniężnych, a art. 85a może mieć zastosowanie do okresu od dnia 1 stycznia 2002 r. Niezastosowanie reguły wynikającej z art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze spowodowało, że zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji wydane zostały na podstawie niewłaściwych przepisów merytorycznych, co stanowi naruszenie prawa materialnego powodujące uchylenie decyzji. Powyższe naruszenie przepisów nie było przedmiotem zarzutu skargi, ale Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Słuszne są zarzuty skarżącej dotyczące nieprawidłowości w prowadzonym przez organ I instancji postępowaniu administracyjnym prowadzące do naruszenia przepisów prawa procesowego. Przede wszystkim naruszone zostały zasady dotyczące prowadzenia postępowania dowodowego, organ nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a tym nie został dokładnie wyjaśniony stan faktyczny w sprawie. Tym samym naruszone zostały art. 7, art. 10, art. 77, art. 79, art. 86 kpa. Zgodnie z art. 79 § 1 kpa Strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Z akt administracyjnych nie wynika, aby po wszczęciu postępowania administracyjnego został przeprowadzony dowód z oględzin, a strona została prawidłowo zawiadomiona o terminie przeprowadzenia takiego dowodu. Organ I instancji powołuje się na wizję w terenie z dnia [...] lipca 2004 r., której dokonał Okręgowy Urząd Górniczy w K. O ile wizja ta mogła uzasadniać skierowanie przez Okręgowy Urząd Górniczy pisma do organu I instancji celem podęcia stosownych kroków w związku z prowadzona eksploatacją kruszywa, to wizja ta nie mogła zastąpić dowodu z oględzin w wszczętym przez organ I instancji postępowaniu administracyjnym. Nie może stanowić dowodu z oględzin, czynność która została przeprowadzona przed wszczęciem postępowania administracyjnego, bez wiedzy i udziału stron. Naruszenie art. 79 kpa w przedmiotowej sprawie ma szczególnie istotne znaczenie, albowiem z uwagi na charakter sprawy dowód z oględzin jest jednym z podstawowych dowodów, który może posłużyć do ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Jak wynika z akt administracyjnych w przedmiotowej sprawie organ I instancji wyznaczył rozprawę na dzień [...] sierpnia 2004 r., wskazując jako miejsce rozprawy działkę ewidencyjną nr [...] w miejscowości M. Jak wynika z protokołu rozprawy organ przesłuchał strony tj. J. W., A. W. i M. W. sporządzając jeden wspólny protokół. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie znają takiego środka dowodowego jak wspólne słuchanie kilku stron postępowania. Zgodnie z art. 86 kpa takim dowodem może być przesłuchanie strony lub stron w postępowaniu. Nadto w protokole rozprawy po podpisach stron zamieszczono informację, że w trakcie rozprawy przeprowadzono obmiar w terenie, brak jakiejkolwiek informacji czy strony uczestniczy w tych obmiarach, czy z wynikami obmiarów zostały zapoznane. Z akt sprawy administracyjnej wynika również, że doszło do naruszenia art. 10 kpa, czyli przed wydaniem decyzji organ nie zawiadomił stron o zebranym materiale dowodowym celem umożliwienia im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Stąd też w przedmiotowej sprawie organy administracyjne nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego, elementem spornym nie wyjaśnionym jest ilość wydobytego kruszywa, a tym samym wysokość ustalonej opłaty eksploatacyjnej. Natomiast Sąd nie podzielił zarzutów skargi, iż w przedmiotowej sprawie brak podstaw prawnych do stosowania ustawy Prawo geologiczne i górnicze, z uwagi, że skarżąca nie posiadając sprzętu, samochodu ciężarowego, koparki nie posiada statusu przedsiębiorcy. Naruszenie przepisów ustawy prawo geologiczne i górnicze dotyczących wydobywania kopalin może mieć miejsce niezależnie od statusu podmiotu, który dopuszcza się tego naruszenia, a więc niezależnie czy jest osobą fizyczna, czy prawną, czy posiada przymiot przedsiębiorcy czy też nim nie jest. To chcąc uzyskać koncesję na prowadzenie działalności polegającej na wydobywaniu kopali, konieczne jest prowadzenie działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, natomiast naruszenia zasad dotyczących wydobywania kopalin może dopuścić się każdy podmiot. Fakt, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez osobę fizyczną zostało wyłączone z zakresu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, nie oznacza, że taka osoba może wydobywać kopaliny bez zachowania zasad wynikających z prawa geologicznego i górniczego. Powoływane przez skarżącą rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 czerwca 1978r. w sprawie objęcia przepisami prawa górniczego wydobywania kopalin nie wymienionych w tym prawie oraz w sprawie wydobywania kopalin przez posiadacza gruntu na własne potrzeby /Dz. U. Nr 15, poz. 65/ wydane na podstawie dekretu z dnia 6 maja 1953 r. Prawo górnicze, utraciło swą moc prawną z dniem 2 września 1994 r. Również powoływana przez skarżącą ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, nie wyłącza zasad dotyczących wydobywania kopalin, a uregulowanych w ustawie prawo geologiczne, ustawa ta dotyczy zupełnie innej materii jaką jest kwestia opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym niektórych dochodów osiąganych przez osoby fizyczne. Problematyka wydobywania kopalin, a problematyka opodatkowania dochodów osiąganych z wydobywania kopalin to dwa odrębne zagadnienia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, lit. c, w związku z art. 134, art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zgodnie z art. 200 ustawy powołanej wyżej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego N. na rzecz skarżącej J. W. zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 1017,80 gr , która stanowi wpis sądowy. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w podziale zadań i kompetencji administracji terenowej /Dz. U. Nr 175, poz. 1462/, która w art. 44 wprowadziła zasadę, że w toczących się postępowaniach sądowych i administracyjnych w zakresie podlegających przekazaniu na podstawie ustawy, w których stroną jest wojewoda, stroną staje się właściwa jednostka samorządu terytorialnego nie zawiera przepisów szczególnych odnośnie zasądzania kosztów postępowania w takiej sytuacji, ani nie wyłącza reguły zawartej w powołanym art. 200 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd też o kosztach postępowania orzeczono jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI