III SA/Kr 1338/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej u pielęgniarki zakażonej wirusem SARS-CoV-2, uznając wysokie prawdopodobieństwo związku z narażeniem zawodowym.
Sąd rozpatrzył skargę na decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej u pielęgniarki, która zakaziła się wirusem SARS-CoV-2. Strona skarżąca kwestionowała związek zakażenia z pracą, wskazując na możliwość zarażenia poza zakładem. Sąd uznał, że wystąpiło wysokie prawdopodobieństwo narażenia zawodowego w placówkach medycznych, gdzie pracowała skarżąca, co jest wystarczające do stwierdzenia choroby zawodowej, nawet w obliczu potencjalnych czynników pozazawodowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę Powiatowego Publicznego Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego na decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej u pielęgniarki, która zakaziła się wirusem SARS-CoV-2. Strona skarżąca zarzucała organom naruszenie przepisów KPA, w szczególności niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyciągnięcie wniosków z materiału dowodowego, które nie wynikają z niego. Kwestionowano związek zakażenia z pracą, wskazując na większe prawdopodobieństwo zarażenia poza zakładem pracy, zwłaszcza w kontekście ogólnopolskiej epidemii. Sąd, analizując stan faktyczny i prawny, odwołał się do przepisów Kodeksu pracy dotyczących chorób zawodowych, podkreślając, że dla stwierdzenia choroby zawodowej wystarczające jest wysokie prawdopodobieństwo związku przyczynowego między narażeniem zawodowym a schorzeniem. Sąd uznał, że w placówkach medycznych, w których pracowała skarżąca, występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia (wirus SARS-CoV-2), a pracownica miała kontakt z zakażonymi pacjentami i personelem. Potwierdzone aktywne zakażenie wirusem SARS-CoV-2 u pielęgniarki w listopadzie 2020 r. oraz występowanie ognisk wirusa w miejscach pracy, mimo potencjalnych czynników pozazawodowych, pozwoliły sądowi na uznanie, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo zawodowego pochodzenia choroby. Sąd podkreślił, że domniemanie związku przyczynowego między pracą a chorobą nie jest obalane przez możliwość zarażenia poza miejscem pracy, a organy nie mają obowiązku ustalania, u którego z pracodawców doszło do zakażenia. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, wystarczające jest wysokie prawdopodobieństwo związku przyczynowego między narażeniem zawodowym a chorobą, nawet jeśli istnieją czynniki pozazawodowe.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że występowanie szkodliwych czynników w środowisku pracy, które mogą spowodować chorobę, stwarza domniemanie związku przyczynowego. Narażenie na wirusa SARS-CoV-2 w placówkach medycznych, gdzie pracowała pielęgniarka, było udokumentowane, co przy potwierdzonym zakażeniu, jest wystarczające do stwierdzenia choroby zawodowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
k.p. art. 235
Kodeks pracy
k.p. art. 235¹
Kodeks pracy
k.p. art. 235²
Kodeks pracy
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych art. § 8 § ust. 1
Pomocnicze
u.p.i.s. art. 5 § pkt 4a
Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
u.p.i.s. art. 12 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 57a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Ustawa o służbie medycyny pracy art. 9 § ust. 3
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wysokie prawdopodobieństwo związku przyczynowego między narażeniem zawodowym a chorobą jest wystarczające do stwierdzenia choroby zawodowej. Choroba COVID-19, jako choroba zakaźna, może być uznana za chorobę zawodową na podstawie ogólnej kategorii chorób zakaźnych w wykazie, nawet jeśli nie jest wprost wymieniona. Orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej jest wiążące dla organów administracji i nie może być przez nie podważane.
Odrzucone argumenty
Związek zakażenia SARS-CoV-2 z pracą nie został udowodniony ponad wszelką wątpliwość, a większe prawdopodobieństwo zarażenia istniało poza miejscem pracy. COVID-19 nie jest bezpośrednio wymieniony w wykazie chorób zawodowych. Kolejne zakażenie wirusem SARS-CoV-2 w styczniu 2022 r. powinno wpłynąć na ocenę orzeczenia lekarskiego.
Godne uwagi sformułowania
dla rozpoznania choroby zawodowej analizie podlegają warunki pracy pracownika. Przy ustaleniu, że w środowisku pracy istnieje ekspozycja na narażenie, należy przyjąć wysokie prawdopodobieństwo zawodowego pochodzenia choroby. istnienie narażenia zawodowego w środowisku pracy stwarza domniemanie związku między wykonywaną pracą, a stwierdzoną chorobą zawodową. nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym") a stwierdzonym schorzeniem. nie można w sposób niewątpliwy stwierdzić, kiedy dokładnie nastąpiło zarażenie uczestniczki wirusem SARS-CoV-2 i w jakim konkretnie miejscu, a więc czy w miejscu pracy, czy też w innym. Jednak ustawodawca chcąc zapobiec konieczności precyzyjnego udowadniania (co zresztą nie jest możliwe), że zarażenie chorobą zakaźną nastąpiło precyzyjnie w miejscu pracy, wymaga jedynie wystąpienia wysokiego prawdopodobieństwa, że dana choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy.
Skład orzekający
Jakub Makuch
przewodniczący
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
sprawozdawca
Magdalena Gawlikowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie odpowiedzialności za choroby zawodowe w sektorze medycznym, zwłaszcza w kontekście pandemii COVID-19, oraz interpretacja pojęcia 'wysokiego prawdopodobieństwa' związku przyczynowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pracownika medycznego narażonego na wirusa SARS-CoV-2. Interpretacja 'wysokiego prawdopodobieństwa' może być różnie stosowana w innych przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy uznania COVID-19 za chorobę zawodową u pracownika medycznego, co było kluczowe w okresie pandemii. Pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów o chorobach zawodowych w nowej sytuacji epidemiologicznej.
“Czy pielęgniarka z COVID-19 może liczyć na status choroby zawodowej? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 1338/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-01-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-08-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /sprawozdawca/
Jakub Makuch /przewodniczący/
Magdalena Gawlikowska
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1974 nr 24 poz 141
Art. 235
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant starszy referent Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Powiatowego Publicznego Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego [...] w B. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 30 czerwca 2023 r. nr NP.9081.2.21.2023 w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: MPWIS) decyzją z dnia 30 czerwca 2023 r. nr NP.9081.2.21.2023 na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 775) w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz.U. z 2023, poz. 338) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn. Dz.U. 2022 r. poz. 836) po rozpatrzeniu odwołania Powiatowego Publicznego Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego w Brzesku im. Św. Jana Pawła II (dalej: strona skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Brzesku (zwany dalej: PPIS) Nr 5/23 z dnia 28 lutego 2023 r., znak: HP.9081.14.2022, w przedmiocie stwierdzenia u M. P. (dalej: uczestniczka, pacjentka) choroby zawodowej.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Brzesku, w związku z postępowaniem prowadzonym na wniosek Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Krakowie (dalej: MOMP), w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u uczestniczki, ustalił, że była zatrudniona:
- od 1 lipca 2018 r. do 31 grudnia 2022 r. w Powiatowym Publicznym Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym (PP ZOL), gdzie pracowała na stanowisku pielęgniarki w [...];
- od 18 lipca 2018 r. do nadal w Samodzielnym Publicznym Zespole Opieki Zdrowotnej (SP ZOZ), gdzie również wykonywała czynności pielęgniarskie w Oddziale [...].
W obydwu placówkach leczniczych pracowała w bezpośrednim kontakcie z pacjentami oraz personelem.
Na podstawie systemu EWP ustalono, że w listopadzie 2020 r. w PP ZOL wystąpiło ognisko wirusa SARS-CoV-2 - wśród pacjentów hospicjum było 11 osób zakażonych tym wirusem, na 33 osoby zakażone w całym PP ZOL. Pierwsze zakażenia zostały potwierdzone u 10 pacjentów hospicjum w dniu 1 listopada 2020 r. Uczestniczka wg grafiku pracowała w dniach 25, 28 i 30 października 2020 r. zatem w tych dniach miała kontakt z zakażonymi pacjentami. Z kolei na Oddziale Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej SP ZOZ w październiku i listopadzie 2020 r. nie stwierdzono ogniska zachorowań ale na przełomie października i listopada 2020 r. ogniska wirusa SARS-CoV-2 były stwierdzane na innych oddziałach. Bliskość tych oddziałów (wspólne wejście, wspólny korytarz i szatnia) powoduje, że pomiędzy personelem był stały kontakt.
Wyniki przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego wykazały, że aktywne zakażenie wirusem SARS-CoV-2 u uczestniczki zostały potwierdzone testem antygenowym w dniu 7 listopada 2020 r. W jej środowisku domowym nie stwierdzono zakażeń wirusem u innych osób. Zważywszy zatem na sposób i drogi przenoszenia oraz okres inkubacji wirusa, a także na miejsce, charakter pracy i rodzaj wykonywanych czynności, uznano, że w obydwu podmiotach leczniczych występowało potencjalne narażenie na czynniki biologiczne, w tym wirus SARS-CoV-2.
Mając powyższe ustalenia na uwadze, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Brzesku, decyzją Nr 5/23 z dnia 28 lutego 2023 r. orzekł o stwierdzeniu u uczestniczki choroby zawodowej pod postacią: choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa, wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
Od powyższej decyzji odwołanie do Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wniosła strona skarżąca. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyciągniecie z materiału dowodowego wniosków z niego nie wynikających oraz pominięcie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, poprzez:
- uznanie, że skoro badanie w kierunku wirusa SARS-CoV-2 u pacjentów PPZOL zlecono w dniu 29 października 2020 r., to byty ku temu podstawy np. w postaci objawów wcześniejszego zakażenia bądź kontaktu z osobą zakażoną tym wirusem, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego nie wynika jakie byty podstawy przeprowadzenia testów w kierunku wirusa SARS-CoV-2 u pacjentów PPZOL i jednakowoż mogły to być badania rutynowe,
- uznanie, że do zakażenia wirusem SARS-CoV-2 u uczestniczki doszło w wyniku działania czynników szkodliwych występujących w PPZOL, podczas gdy większe prawdopodobieństwo zakażenia wirusem SARS-CoV-2 u Pani M. P. występowało poza zakładem,
- pominięcie w przedmiotowej decyzji, a także w orzeczeniu lekarskim nr [...] dnia 14 listopada 2022 r. (dzień badania orzeczniczego 9 lutego 2022 r.), że kolejne zakażenie wirusem SARS-CoV-2 u uczestniczki zostało stwierdzone testem PCR z dnia 7 stycznia 2022 r., a w tym czasie tj. od 2 stycznia 2022 r. do 30 stycznia 2022 r. w Oddziale [...] SPZOZ w Brzesku występowało ognisko wirusa SARS-CoV-2.
Jednocześnie w odwołaniu wskazano, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego tj. art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie u uczestniczki choroby zawodowej.
W związku z powyższym strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie prawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Opisaną we wstępie decyzją Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Na wstępie organ odwoławczy przytoczył treść art. 235 kodeksu pracy i podał, aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie tej osoby powinno być wykazane w wykazie chorób zawodowych załączonym do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz powinno być spowodowane narażeniem zawodowym, przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Wydane na podstawie art. 237 § 1 pkt. 3-6 i § 11 Kodeksu pracy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U.2013.1367) określa sposób i tryb postępowania dotyczący rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. Osoba zainteresowana, której dotyczy podejrzenie winna być skierowana na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej do właściwej jednostki orzeczniczej. Następstwem wykonanego tam badania jest orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do jej rozpoznania wydane na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Bez wskazanych wyżej opinii lekarskich bądź sprzecznie z tymi opiniami, organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, co nie oznacza zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny orzeczenia lekarskiego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej lakonicznej treści, nie zawierającej przekonującego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa.
Z kolei zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia, właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu albo o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
W przedmiotowej sprawie wszystkie warunki konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej u uczestniczki zostały spełnione tj.: choroba została rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia, zakażenie koronawirusem wystąpiło w miejscu pracy. Ponadto, w wykazie chorób zawodowych zawartym w rozporządzeniu Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych znajdują się "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa" a w wykazie szkodliwych czynników biologicznych rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki pojawia się wirus SARS zakwalifikowany do 3 grupy zagrożenia.
Organ podkreślił, że zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, orzeczenia lekarskie są w istocie opiniami biegłych. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie są uprawnione do podważania takich opinii. Jednakże zgodnie z obowiązującymi przepisami, na podstawie których prowadzone jest postępowanie administracyjne w sprawach chorób zawodowych, oceniono wydane orzeczenie w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. i uznano je za nie budzące wątpliwości.
Następnie organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego kwestii pominięcia zarówno w zaskarżonej decyzji , jak i w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia 14 listopada 202 r. informacji o kolejnym zakażeniu wirusem SARS-CoV-2 u uczestniczki, które zostało stwierdzone testem PCR z dnia 7 stycznia 2022 r. został wyjaśniony na etapie postępowania odwoławczego. Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy, odpowiadając na pismo MPWIS z dnia 6 kwietnia 2023 r. wydał w dniu 4 maja 2023 r. opinię, w której wskazał, że kolejne zakażenie wirusem SARS-CoV-2 przebyte przez pacjentkę w styczniu 2022 r. pozostaje bez wpływu na treść wdanego orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 14 listopada 2022 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej.
W opinii organu odwoławczego, odwołanie nie wniosło nowych faktów, mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
MPWIS odnosząc się do zarzutów odwołania, stwierdził, że iż w rozpatrywanym przypadku nie ma znaczenia, czy przeprowadzone u pacjentów badania w kierunku zakażenia wirusem SARS-CoV-2 miały charakter rutynowy czy też nie. Istotnym jest, że wykonano testy PCR (data pobrania materiału do badań l listopada 2020 r.) oraz że wyniki tych testów okazały się w dniu 1 listopada 2020 r. dodatnie u 10 pacjentów Hospicjum. Biorąc pod uwagę sposób przenoszenia zakażenia, okres inkubacji oraz rodzaj testów, z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że osoby, u których wykonano te testy były zakażone już w dniu 30 października 2020 r. lub wcześniej. Uczestniczka ostatni raz przed wystąpieniem u niej objawów (6 listopada 2020 r.) świadczyła pracę w PPZOL w dniu 30 października 2020 r. Powyższe ustalenia organ I instancji dokonał na podstawie danych zamieszczonych w systemie EWP. Niezależnie od powyższego, organ I instancji nie neguje narażenia zawodowego również w Samodzielnym Publicznym Zespole Opieki Zdrowotnej w Brzesku, co znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Ww. zakład pracy jest stroną w prowadzonym postępowaniu administracyjnym w przedmiocie choroby zawodowej uczestniczki.
Strona skarżąca w odwołaniu podniosła, że dużo wyższe prawdopodobieństwo zaistnienia czynnika chorobowego występowało w miejscach ogólnodostępnych, powszechnie odwiedzanych przez ludzi, takich jak przychodnie, sklepy, kościoły. Odpowiednie zabezpieczenie w środki ochrony w zakładzie i obowiązek ich stosowania przez pracowników znacznie zmniejszały prawdopodobieństwo zakażenia w porównaniu ze środowiskiem zewnętrznym, poza zakładem pracy. Dodatkowo w dniach 1 oraz 2 listopada 2020 r., uczestniczka nie świadczyła pracy w PPZOL, ani w SPZOZ w Brzesku (1 listopada to dzień ustawowo wolny od pracy, 2 listopada 2020 r. według grafika miała urlop). W tych dniach w Kościele katolickim w uroczystość Wszystkich Świętych, a następnie Dzień Zaduszny, ludzie intensywniej niż w pozostałe dni w roku podróżują, spotykają się na cmentarzach, odwiedzają rodziny. Ponadto, listopad 2020 r. był okresem najwyższej zachorowalności w Polsce na COVID-19.
Odnosząc się do powyższe, organ odwoławczy wyjaśnił, że występowanie warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia związku między warunkami pracy, a chorobą. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 września 2021 r. stwierdził iż, "dla rozpoznania choroby zawodowej analizie podlegają warunki pracy pracownika. Przy ustaleniu, że w środowisku pracy istnieje ekspozycja na narażenie, należy przyjąć wysokie prawdopodobieństwo zawodowego pochodzenia choroby. Zatem istnienie narażenia zawodowego w środowisku pracy stwarza domniemanie związku między wykonywaną pracą, a stwierdzoną chorobą zawodową. Dla takiego orzeczenia nie ma znaczenia potencjalne występowanie czynników narażenia poza miejscem pracy, choćby narażenia w poprzednich miejscach pracy".
W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji dokonał oceny narażenia zawodowego, z której wynika przebieg zatrudnienia uczestniczki, rodzaj wykonywanych czynności, organizacja pracy oraz środków profilaktycznych, podejmowanych w zakładzie pracy, w związku z narażeniem zawodowym. Uczestniczka narażona była na duże ryzyko zakażenia SARS-CoV-2, z uwagi na wykonywanie czynności pielęgniarki w Hospicjum Stacjonarnym oraz pielęgniarki, pielęgniarki p.o. oddziałowej, zastępcy pielęgniarki oddziałowej w SPZOZ w Brzesku, miała również kontakt z innymi pracownikami ww. zakładów pracy. Wykonany w dniu 7 listopada 2020 r. test antygenowy potwierdził u niej aktywne zakażenie SARS-CoV-2. Klasa przeciwciał znana jako immunoglobulina M (IgM) rozwija się wcześnie, zwykle po pierwszym tygodniu po wystąpieniu zakażenia. IgM wskazuje na aktywną postać zachorowania i nie utrzymuje się długo. Kilka dni później, po pierwszych 2 tygodniach od zakażenia, wytwarza się immunoglobulina G (IgG). Badanie przeciwciał IgM daje nam wiedzę o aktywnym zakażeniu ale tylko u tych pacjentów, którzy chorują więcej niż 7 dni. Natomiast przeciwciała anty SARS-CoV-2 w klasie IgG utrzymują się i są wykrywane przez kilka miesięcy po wygaśnięciu zakażenia. Ich obecność może świadczyć o przebytym kontakcie z wirusem.
W ocenie organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wnikliwy i wyczerpujący. Wydane w przedmiotowej sprawie orzeczenie lekarskie jest jasno i wyczerpująco uzasadnione w kwestii dokonanego rozpoznania. Rozpoznana u uczestniczki choroba zakaźna: COVID-19, w wyniku przebytego przez pracownika zakażenia wirusem SARS-CoV-2, została wymieniona w poz. 26 obowiązującego wykazu chorób zawodowych.
Na powyższe rozstrzygnięcie strona skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyciągniecie z materiału dowodowego wniosków z niego niewynikających oraz pominięcie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, a to przez zaniechanie inicjatywy organu i nieprzeprowadzenie dowodów z urzędu, mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie rzeczywistego - pozazawodowego powstania u uczestniczki zakażenia wirusem SARS-CoV-2, uznanie, że organ I instancji nie miał obowiązku wyjaśnić okoliczności związanych z wystąpieniem czynników szkodliwych w środowisku pozazawodowym pracownika, które mogły spowodować chorobę oraz uznanie, że etiologia choroby występującej u pracownika ma charakter zawodowy, podczas gdy z zasad doświadczenia życiowego wynika, że prawdopodobieństwo zakażenia wirusem SARS-CoV-2 jest znacznie wyższe w środowisku pozazawodowym i w miejscach ogólnodostępnych, zwłaszcza w przypadku braku zabezpieczenia w środki ochrony, w które w Zakładzie uczestniczka była wyposażona i obowiązana była do ich stosowania;
- art. 84 § 1, art. 80, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przyznanie waloru wiarygodności orzeczeniu lekarskiemu nr 662/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. (dzień badania orzeczniczego 09 lutego 2022 r.), a także pismu Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy, [...], z dnia 4 maja 2023 r., podczas gdy kolejne zakażenie wirusem SARS-CoV-2 u uczestniczki zostało stwierdzone testem PCR z dnia 07 stycznia 2022 r., a więc przed badaniem orzeczniczym i wydaniem orzeczenia lekarskiego, a Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy nie wyjaśnił w sposób rzetelny (w ogóle nie wyjaśnił) dlaczego kolejne zakażenie wirusem SARS-CoV-2 przebyte przez pacjentkę w styczniu 2022 r. pozostaje bez wpływu na treść orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 14 listopada 2022 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej (COVID-19);
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wyciągniecie z materiału dowodowego wniosków z niego niewynikających oraz pominięcie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, a to przez uznanie, że samo występowanie warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia związku między warunkami pracy i chorobą, podczas gdy w styczniu 2022 r. uczestniczka przeszła kolejne zakażenie wirusem SARS-CoV-2, to w tym czasie, tj. od 2 stycznia 2022 r. do 30 stycznia 2022 r. w Oddziale [...] SPZOZ w Brzesku występowało ognisko wirusa SARS-CoV-2, a w PP ZOL w Brzesku nie występowały wówczas zachorowania na wirusa SARS-CoV-2, a co za tym idzie w Zakładzie nie występowały wtedy warunki szkodliwe dla zdrowia w środowisku pracy, które powodowałyby określone schorzenie - COVID-19;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.., poprzez jego zastosowanie w sprawie, w sytuacji, gdy w sprawie nie zachodziły podstawy do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji;
- art. 2351 k.p. w zw. z pkt 26 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych w zw. z załącznikiem do ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez ich zastosowanie i uznanie, że stwierdzone u uczestniczki zakażenie wirusem SARS-CoV-2 i wywołana nim choroba COVID-19 to choroba zawodowa, podczas, gdy ocena warunków pracy nie pozwala na stwierdzenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy (PP ZOL w Brzesku) albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym", gdyż bardziej prawdopodobne jest wystąpienie choroby poza Zakładem, tj. poza środowiskiem pracy lub zakażenie w placówce SP ZOZ w Brzesku, a także poprzez ich zastosowanie, podczas gdy wirus SARS-CoV-2 , ani COVID-19 nie zostały wymienione w wykazie chorób zawodowych, ani wykazie zakażeń i chorób zakaźnych.
W uzasadnieniu skargi, strona skarżąca przedstawiła uzasadnienie merytoryczne ww. zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu l instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.)
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 30 czerwca 2023 r., a także - z mocy art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019.2325 ze zm. – dalej nazywanej p.p.s.a). – poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Brzesku z dnia 28 lutego 2023 r., w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1465). Zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Z chorobą zawodową mam więc do czynienia, gdy zostaną spełnione następujące dwie przesłanki: występowanie schorzenia odpowiadającego schorzeniu zamieszczonemu w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia oraz istnienie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby a czynnikami szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić po przeprowadzeniu postępowania na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego. Stąd w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym, które odnosi się do zachorowania pozostającego w związku przyczynowo - skutkowym z wykonywaną pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, a na jej rodzaj ma wpływ charakter, sposób i warunki jej wykonywania (Wyrok NSA z 19.03.2021 r., II GSK 52/21, LEX nr 3195523). W niedawno wydanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że na gruncie art. 2351 k.p. nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym") a stwierdzonym schorzeniem. Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy zatem od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (wyrok NSA z 22.02.2022 r., II OSK 567/19, LEX nr 3327922).
Z kolei zgodnie z art. 2352 k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej zostało uregulowane w rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 z późn. zm.), zwanym dalej rozporządzeniem. Podejrzenie wystąpienia choroby zawodowej należy zgłosić odpowiedniemu organowi państwowemu, którym jest miedzy innymi państwowy powiatowy inspektor sanitarny. Właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, w szczególności przeprowadza ocenę narażenia zawodowego oraz sporządza kartę oceny narażenia zawodowego, którą wraz ze skierowaniem na badania przekazuje do jednostki orzeczniczej I stopnia. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z późn. zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych. Z kolei jednostkami orzeczniczymi I stopnia są:
1) poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy,
2) kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych)
- w zakresie wszystkich chorób zawodowych;
3) poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych;
4) podmioty lecznicze, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby.
Właściwy lekarz wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W przypadkach uznanych przez lekarza za uzasadnione stanem zdrowia pracownika, byłego pracownika albo w przypadku śmierci pracownika albo byłego pracownika lekarz wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.
Z kolei narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do:
1) czynników chemicznych i fizycznych - rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i średni czas narażenia zawodowego;
2) czynników biologicznych - rodzaj czynnika, ustalenie kontaktu, okresu utajenia oraz stwierdzenie mechanizmu działania lub drogi szerzenia się czynnika, bez konieczności określenia stężenia tego czynnika;
3) czynników o działaniu uczulającym (alergenów) - rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, narzędziach pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika;
4) czynników o działaniu rakotwórczym - substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym określone w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy oraz pierwotną lokalizacje nowotworu i okres latencji;
5) sposobu wykonywania pracy - określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego.
Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydaje na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
W orzecznictwie sądowo administracyjnym dominuje pogląd, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., a organ prowadzący postępowanie nie może jej odrzucić. Organ administracji nie jest - co do zasady - upoważniony do dokonywania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, która mogłaby prowadzić do odmiennego rozpoznania czy zaklasyfikowania schorzenia. Orzeczenie lekarskie stanowi bowiem jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Organy inspekcji sanitarnej mogą więc odstąpić od ustaleń lekarskich wyłącznie wtedy, gdy ustalenia te budzą wątpliwości w świetle pozostałych zgromadzonych dowodów. Innymi słowy, skoro organy administracji publicznej nie mogą samodzielnie czynić ustaleń wymagających wiadomości specjalnych, to są związane orzeczeniami lekarskimi (Wyrok NSA z 21.01.2021 r., II OSK 1408/18, LEX nr 3124099.). Trafnie Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania odmiennego schorzenia (Wyrok NSA z 28.09.2021 r., II GSK 451/21, LEX nr 3252495).
W niniejszej sprawie u M. P. w orzeczeniu lekarskim Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy rozpoznano istnienie choroby zawodowej - choroby zakaźnej - zakażenie wirusem SARS-CoV-2, wymienionej w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.
Trafnie w orzecznictwie sądów administracyjnych (Wyrok WSA w Krakowie z 18.08.2022 r., III SA/Kr 414/22, LEX nr 3426962) wskazuje się, że choroba COVID-19 wywoływana wirusem SARS-CoV-2 jest określana w literaturze naukowej jako choroba zakaźna. Niemniej jednak nie jest ona wprost ujęta w załączniku do wskazanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W wykazie chorób zawodowych została wskazana ogólna kategoria chorób zakaźnych lub pasożytniczych albo ich następstwa (w pozycji 26). Zgodnie z rozporządzeniem okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym w przypadku chorób zakaźnych, nie jest możliwy do określenia. (por. Jarosław Piotr Chmielewski, Melanie Raczek, Marta Puścion, Bartłomiej Chmielowiec, Natalia Pawlas, Jarogniew Jacek Luszczki, COVID-19, wywołany przez wirus SARS-CoV-2, jako choroba zawodowa osób wykonujących zawody medyczne. Med. Og. Nauk Zdr. 2021).
Definicję legalną pojęcia "choroby zakaźnej" zawiera ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, zwana dalej ustawą o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Przez "chorobę zakaźną" uznaje się chorobę wywołaną przez biologiczny czynnik chorobotwórczy. Za biologiczny czynnik chorobotwórczy uznaje się natomiast "posiadające zdolność wywoływania objawów chorobowych drobnoustroje komórkowe lub wytwarzane przez nie produkty, zewnętrzne i wewnętrzne pasożyty człowieka lub wytwarzane przez nie produkty, cząstki bezkomórkowe zdolne do replikacji lub przenoszenia materiału genetycznego, w tym zmodyfikowane genetycznie hodowle komórkowe lub wytwarzane przez nie produkty".
W literaturze dotyczącej przedmiotowej choroby stwierdza się, że ustawodawca specjalnie nie wprowadził zamkniętego katalogu chorób zawodowych zakaźnych, po to aby w zależności od sytuacji i rozwoju wiedzy medycznej nie trzeba było zmieniać przepisów, tylko elastycznie wykorzystywać odpowiednie normy prawne. Stąd zarzut strony skarżącej, że nie wymieniono tam wprost przedmiotowej choroby zakaźnej COVID-19 nie mógł mieć doniosłego znaczenia. "Dlatego też kryterium decydującym o uznaniu konkretnej choroby zakaźnej za chorobę zawodową powinno być nie samo ujęcie jej w spisie chorób zakaźnych, który można znaleźć w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, ale kryterium biologiczne. Oznacza to, że jeżeli dana choroba została uznana na podstawie kryteriów naukowych za chorobę zakaźną, bez względu na to, czy została ujęta w spisie chorób zawodowych albo wykazie chorób zakaźnych, powstałych na użytek ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, należy uznać, że choroba ta jest bez wątpienia chorobą zakaźną z wykazu chorób zawodowych. Zasada ta tyczy się choroby COVID-19." (por. Jarosław Piotr Chmielewski, Melanie Raczek, Marta Puścion, Bartłomiej Chmielowiec, Natalia Pawlas, Jarogniew Jacek Łuszczki, COVID-19, wywołany przez wirus SARS-CoV-2, jako choroba zawodowa osób wykonujących zawody medyczne. Med. Og. Nauk Zdr. 2021).
Wobec powyższego, by uznać COVID-19 za chorobę zawodową organy inspekcji sanitarnej zobowiązane były ustalić, czy w wyniku oceny warunków pracy uczestniczki postępowania można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy albo pozostawała w związku ze sposobem wykonywania przez uczestniczkę pracy.
M. P. pracowała zaś w narażeniu na powstanie tego typu choroby zakaźnej, co wynika z karty oceny narażenia zawodowego znajdującej się w aktach sprawy. Uczestniczka postępowania zatrudniona była na stanowisku specjalisty pielęgniarki w [...] w Powiatowym Publicznym Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w Brzesku oraz na stanowisku pielęgniarki, pielęgniarki p.o. oddziałowej, zastępcy pielęgniarki oddziałowej w Samodzielnym Publicznym Zespole Opieki Zdrowotnej w Brzesku. W okresie zatrudnienia w [...] Powiatowego Publicznego Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego w Brzesku, M. P. pracowała w bezpośrednim kontakcie z pacjentami oraz personelem. W listopadzie 2020 r. w PPZOL istniało ognisko wirusa SARS-CoV-2 - wśród pacjentów Hospicjum było 11 osób zakażonych tym wirusem (na 33 osoby zakażone w całym PPZOL), z czego u 10 pacjentów Hospicjum pierwsze zakażenia potwierdzono w dniu 1 listopada 2020 r., w wyniku zlecenia z dnia 29 października 2020 r. Na podstawie grafiku godzin ustalono, że M. P. była w pracy w dniach m.in. 25 października 2020 r., 28 października 2020 r. i 30 października 2020 r., zatem miała w tych dniach kontakt z zakażonymi pacjentami. W okresie zatrudnienia w Samodzielnym Publicznym Zespole Opieki Zdrowotnej w Brzesku, M. P. pracowała w Oddziale [...], w bezpośrednim kontakcie z pacjentami oraz personelem. W październiku i listopadzie 2020 r. nie stwierdzono ogniska wirusa SARS-CoV-2 bezpośrednio w tym oddziale, jednakże od końca października do listopada 2020 r. ognisko tego wirusa były stwierdzane w Oddziale Anestezjologii i Intensywnej Terapii oraz w Oddziale Chorób Wewnętrznych z Pododdziałem Kardiologicznym i Pododdziałem Geriatrii. Oddział Chirurgii Urazowo- Ortopedycznej znajduje się na tej samej kondygnacji wraz z Oddziałem Anestezjologii i Intensywnej Terapii. Oba odziały mają wspólne wejście oraz część wspólną korytarza (ciągu komunikacyjnego). Ponadto pielęgniarki Oddziału Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej korzystają ze wspólnej szatni wraz z pielęgniarkami z innych oddziałów. Tak więc uczestniczka miała w miejscu pracy kontakt z pacjentami zarażonymi wirusem SARS-CoV-2. Z kolei ustalono, że aktywne zakażenie wirusem SARS-CoV-2 u M. P. zostało potwierdzone testem antygenowym wykonanym w dniu 7 listopada 2020 r. Fakt zachorowania na chorobę zakaźną w listopadzie 2020r. nie został zaprzeczony przez pełnomocnika strony skarżącej na rozprawie 1 dniu 12 stycznia 2024r.
Bezsporne jest więc zdaniem Sądu, wystąpienie u uczestniczki postępowania choroby stanowiącej zgodnie z wykazem zawartym w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych chorobę zawodową – chorobę zakaźną spowodowaną wirusem SARS-CoV-2 - oraz wykonywanie pracy w narażeniu zawodowym, gdyż czynnik szkodliwy dla zdrowia wirus SARS-CoV-2 występował w jej środowisku pracy.
Zasadniczy spór w sprawie dotyczy kwestii, czy powyższe ustalenia dają podstawę do przyjęcia, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy w Powiatowym Publicznym Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w Brzesku lub w Samodzielnym Publicznym Zespole Opieki Zdrowotnej w Brzesku. Nie budzi bowiem wątpliwości, że uczestniczka potencjalnie mogła się zarazić wirusem SARS-CoV-2 poza miejscem pracy, z uwagi na bezsporny fakt epidemii panującej wówczas w Polsce.
Zdaniem Sądu orzekającego nie można w sposób niewątpliwy stwierdzić, kiedy dokładnie nastąpiło zarażenie uczestniczki wirusem SARS-CoV-2 i w jakim konkretnie miejscu, a więc czy w miejscu pracy, czy też w innym. Jednak ustawodawca chcąc zapobiec konieczności precyzyjnego udowadniania (co zresztą nie jest możliwe), że zarażenie chorobą zakaźną nastąpiło precyzyjnie w miejscu pracy, wymaga jedynie wystąpienia wysokiego prawdopodobieństwa, że dana choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Niewątpliwie zaś zarówno w Powiatowym Publicznym Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w Brzesku jak i w Samodzielnym Publicznym Zespole Opieki Zdrowotnej w Brzesku takie szkodliwe dla zdrowia czynniki występowały, którym nie dało się zapobiec nawet stosując wszystkie wymagane zabezpieczenia.
Wyżej wymienione stwierdzenie poparte jest orzecznictwem sądów administracyjnych. Stwierdzono bowiem, że art. 2351 K.p. wyraźnie zakłada konieczność występowania związku przyczynowo-skutkowego między warunkami pracy, a ujawnionym schorzeniem. Zatem w przypadku równoczesnego pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz, że praca była wykonywana w szkodliwych warunkach, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (tak wyrok WSA z 19 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 538/11, z 12 czerwca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 134/12, publ.: orzeczenia. nsa.gov, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2020 r., sygn akt II OSK 3175/19 oraz z 9 maja 2018 r. sygn akt II OSK 1502/16; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tylko wykazanie, że choroba została spowodowana wyłącznie przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego 13 marca 2019 r., sygn akt II OSK 993/17; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z kolei z orzecznictwem naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok NSA z 21.10.2020 r., II OSK 2217/18, LEX nr 3106836) dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej występuje, nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem. Przesłanka wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby. Stąd zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w powołanym orzeczeniu istotne dla stwierdzenia istnienia choroby zawodowej jest więc ustalenie, czy na stanowisku pracy pracownik był eksponowany na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, a tym samym, czy podczas wykonywania pracy był on narażony na powstanie tej choroby. Jeżeli bowiem określony czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to występowanie tego narażenia zawodowego na stanowisku pracy daje podstawę, by domniemywać, że doprowadził on do powstania choroby zawodowej.
Należy dodatkowo zauważyć, że w judykaturze współistnienie czynników pozazawodowych - przy uznanym przez organy narażeniu zawodowym - nie jest wystarczające do wzruszenia domniemania związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt IV SA./Gl 183/15, LEX nr 1927148). Szczegółowa analiza czynników pozazawodowych ma jedynie znaczenie w przypadku krótkotrwałego narażenia, czy też w przypadku gdy narażenie występuje co prawda przez długi czas, ale charakter pracy powoduje, że w ciągu dnia pracy pracownik częściowo pracuje w narażeniu, a częściowo wykonuje prace w warunkach, które nie narażają na chorobę.
Mając powyższe na uwadze zdaniem Sądu zarzut strony skarżącej, iż uczestniczka wirusem SARS-CoV-2 mogła zarazić się wszędzie – również poza miejscem pracy, nie jest wobec powyższego uzasadniony. Istotne jest bowiem wysokie prawdopodobieństwo, że określone warunki występujące w środowisku pracy doprowadziły do powstania choroby zawodowej – choroby zakaźnej spowodowanej wirusem SARS-CoV-2 – u uczestniczki postępowania. Fakt, że mogła się ona zarazić tymże wirusem poza miejscem pracy nie obala domniemania, że do powstania choroby zakaźnej doszło właśnie na skutek przebywania w środowisku pracy, gdzie tenże wirus występował. Niewątpliwie jest bowiem w niniejszej sprawie, że uczestniczka postepowania pracowała w warunkach narażenia na powstanie choroby zawodowej – choroby zakaźnej, która została wywołana przez wirus SARS-CoV-2.
Należy także podkreślić, że wystąpienie szkodliwych czynników w miejscu pracy nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (wyrok NSA z 21.01.2021 r., II OSK 1408/18, LEX nr 3124099). Nie ma więc znaczenia, że strona skarżąca wdrożyła odpowiednie zabezpieczenia celem uniknięcia zachorowań, do których zresztą dochodziło, gdyż ognisko występowania wirusa SARS-CoV-2 zostało u strony skarżącej potwierdzone. Wiadome jest, że nie ma możliwości absolutnego zabezpieczenia się przed zarażeniem wirusem. Stąd podjęcie określonych działań zabezpieczających nie stanowi podstawy odmowy stwierdzenia wystąpienia choroby zawodowej.
Dodatkowo, odnosząc się do zarzutu strony skarżącej należy stwierdzić, że zarówno organy inspekcji sanitarnej, jak i sąd administracyjny nie mają obowiązku czynienia ustaleń, u którego z dwóch pracodawców uczestniczki powstała choroba zawodowa. Kwestie te rozstrzygają sądy powszechne (sądy pracy). Zatem doręczenie decyzji zakładowi pracy zgodnie § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów należy odczytywać wyłącznie jako wskazanie zakładu, w którym występowały czynniki, mogące spowodować skutki zdrowotne, nie zaś wskazania zakładu, w którym doszło do powstania choroby u pracownika (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 1794/08, orzeczenie dostępne w CBOSA, wyrok WSA w Gliwicach z 29.07.2008 r., IV SA/Gl 330/08, LEX nr 526008, wyrok WSA we Wrocławiu z 14.06.2023 r.
Dla rozstrzygnięcia sprawy zdaniem Sądu, nie ma również znaczenia fakt, że w styczniu 2022r. uczestniczka postępowania M. P. ponownie została zarażona wirusem SARS-CoV-2. Badanie przeprowadzone przez Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w dniu 9 lutego 2022r. zostało oparte bowiem na dokumentacji medycznej dotyczącej objawów i zastępstw zakażenia przebytego w listopadzie 2022r. Stąd odnosząc się do postawionego zarzutu trafnie Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy stwierdził, że informacja o ponownym zarażeniu nie miałaby wpływu na wydanie orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej u uczestniczki postępowania.
Należy również stwierdzić, że ani organowi I instancji ani organowi II instancji nie można zarzucić naruszenia jakiegokolwiek zasady dotyczące zgromadzenia i kompleksowego rozważenia całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, ani naruszenia przepisów dotyczących postępowania administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI